Skip to content

Gwybodaeth i rieni

Cwestiynau cyffredin.

  • Pam mae Llywodraeth Cymru'n cynnig cael gwared ar amddiffyniad cosb resymol yng Nghymru?

    Mae Llywodraeth Cymru eisiau gwneud Cymru'n wlad lle mae pawb yn byw mewn cymunedau cryf a diogel a lle mae rhieni'n cael eu cynorthwyo i roi'r cychwyn gorau posibl mewn bywyd i'w plant.

    Mae mwyfwy o dystiolaeth yn dangos nad yw cosb gorfforol yn gweithio a'i bod o bosibl yn gwneud drwg i deuluoedd, ac eto mae'n parhau i fod yn gyfreithlon. Mae Llywodraeth Cymru'n dymuno mynd i'r afael â'r amryfusedd hwn a datgan neges glir nad yw cosbi plant bach yn gorfforol yn dderbyniol bellach mewn cymdeithas fodern a blaengar.

    Mae agweddau at fagu plant wedi newid. Ym 1998, roedd 88% o rieni a roddodd eu barn mewn arolwg yn credu bod angen smacio plentyn drwg weithiau; fodd bynnag, erbyn 2015, roedd y ffigur hwn wedi lleihau'n sylweddol i 24%. Rydyn ni hefyd o'r farn y bydd dileu cosb resymol fel amddiffyniad yn annog rhieni i ddefnyddio technegau cadarnhaol. Mae tystiolaeth fod y rhain yn fwy effeithiol.

    Department of Health. 2000. “Protecting Children, Supporting Parents: A Consultation Document on the Physical Punishment of Children” [Online]. London: Department of Health.
    Llywodraeth Cymru 2016 “Agweddau rhieni tuag at reoli ymddygiad plant ifanc”, Arolwg Cenedlaethol Cymru, 2014-15 – Ail gytundebu arolwg”, Caerdydd: Llywodraeth Cymru.
  • Beth yw’r gyfraith ar hyn o bryd?

    Ar hyn o bryd, mae rhieni'n cael defnyddio amddiffyniad cosb resymol yn erbyn cyhuddiad o ymosodiad cyffredin.

    Mae canllawiau Gwasanaeth Erlyn y Goron (dolen allanol) yn datgan mai ymosodiad cyffredin yw un lle nad oes anaf neu lle ceir anafiadau nad ydynt yn rhai difrifol.

  • Os ceir gwared ar amddiffyniad cosb resymol yng Nghymru, ar bwy y bydd hynny'n cael effaith?

    Byddai pob plentyn yng Nghymru'n cael ei amddiffyn gan y gyfraith rhag cael ei gosbi'n gorfforol. Byddai hefyd yn gymwys i unrhyw blentyn sy'n ymweld â Chymru.

  • Sut bydd y newid hwn yn y gyfraith yn effeithio y ffordd rwy’n magu fy mhlant o ddydd i ddydd?

    Yn ystod bywyd bob dydd mae cyffyrddiadau corfforol o sawl math yn digwydd rhwng rhieni a'u plant, er enghraifft, wrth gofleidio, brwsio gwallt, neu roi plentyn mewn sedd yn y car. Mae disgyblu hefyd yn rhan hanfodol o fod yn rhiant da. Yr unig fwriad yw gwahardd cosbi plant yn gorfforol.

    Mae'r dystiolaeth yn dweud wrthym bod rhieni sy'n dangos lefelau uchel o wresogrwydd ac o oruchwyliaeth a chefnogaeth wrth fagu plant, neu sy'n defnyddio dull mwy 'awdurdodol' o rianta yn debygol o fagu plant sy'n fwy hyderus, yn fwy annibynnol ac yn dangos mwy o gyfrifoldeb cymdeithasol.

    Asmussen, K. and Weizel, K. (2010) ”Evaluating the evidence: What all practitioners need to know to deliver evidence based parenting support”, National Academy for Parenting ResearchO’Connor, T. and Scott, S. (2007) "Parenting and outcomes for children", York: Joseph Rowntree Foundation.
    Robertson, L. (2017) “Literature review on outcomes of parental discipline styles, evidence on effective parenting styles and the international experience of prohibition of physical punishment in law”. Glasgow: Scottish Centre for Crime and Justice Research.
  • Os yw amddiffyniad cosb resymol yn cael ei ddileu, oni fydd yn gwneud llawer o rieni da'n droseddwyr?

    Bwriad Llywodraeth Cymru yw gwneud Cymru'n wlad lle nad yw cosbi plant yn gorfforol yn dderbyniol a lle mae rhieni'n cael eu cefnogi i ddefnyddio dulliau mwy cadarnhaol ac effeithiol i ddisgyblu plant.

    Drwy gael gwared ar amddiffyniad cosb resymol ni  fyddem yn creu trosedd newydd. Byddem yn cael gwared ar amddiffyniad i drosedd sy'n bodoli eisoes, sef ymosodiad cyffredin. Felly ni fydd y ffordd y mae'r Heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron yn ymdrin â chyhuddiad o fod wedi cosbi plentyn yn gorfforol yn newid.

  • A yw rhoi ambell i smac yn achosi niwed?

    Cafodd llawer o oedolion sydd yn rhieni ac yn neiniau a theidiau erbyn hyn eu smacio pan oeddent yn blant ac efallai nad ydyn nhw'n meddwl bod hynny wedi gwneud unrhyw niwed iddyn nhw. Fodd bynnag, mae pob plentyn yn wahanol ac ni allwn fod yn siŵr o effaith bosibl cosb gorfforol hyd nes bod y plentyn lawer yn hŷn.

    Nid oes unrhyw dystiolaeth fod cosbi plant yn gorfforol yn arwain at well ymddygiad yn y tymor hir. O ystyried hyn, rydym o'r farn ei bod yn well bod yn glir y gellir defnyddio dulliau eraill, mwy effeithiol ar gyfer disgyblu yn hytrach na chosb gorfforol.

    Gershoff E. T. (2002) ‘Corporal punishment by parents and associated child behaviours and experiences: A meta-analytic and theoretical review’, Psychological Bulletin, 128 (4), 539-79.
    Gershoff, E. T. (2013) ‘Spanking and Child Development: We Know Enough Now to Stop Hitting Our Children’, Child Development Perspectives, 7 (3), 133-137.
    Gershoff, E. T., & Grogan-Kaylor, A. (2016) “Spanking and Child Outcomes: Old Controversies and New Meta-Analyses”. Journal of Family Psychology.
    Smith, A.B., Gollop, M., Taylor, N.J. and Marshall, K. (2004) “The Discipline and Guidance of Children: A Summary of Research”, Office of the Children’s Commissioner, Wellington, 2004.
  • Beth fydd effaith newid y gyfraith ar wasanaethau cyhoeddus?

    Rydyn ni'n gweithio'n agos gyda'r Heddlu, Gwasanaeth Erlyn y Goron a'r Gwasanaethau Cymdeithasol wrth ddatblygu ein cynigion deddfwriaethol. Mae'r asiantaethau hyn eisoes yn derbyn ac yn ymchwilio i adroddiadau ynghylch plant yn cael eu cosbi'n gorfforol ac maent yn defnyddio'u gweithdrefnau arferol i benderfynu fesul achos sut i ymateb.

    Ni fydd y cynnig arfaethedig i gael gwared ar amddiffyniad cosb resymol yn creu trosedd newydd.  Felly ni fydd y ffordd y mae'r Heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron yn ymdrin â chyhuddiad o fod wedi cosbi plentyn yn gorfforol yn newid.

    Er ein bod yn rhagweld y bydd ychydig o gynnydd yn y tymor byr o ran adroddiadau o achosion, wrth i ymwybyddiaeth o'r newid yn y gyfraith ledaenu, yn y tymor hirach, disgwylir y bydd hyn yn gostwng wrth i gefnogaeth y cyhoedd i gosb gorfforol barhau i leihau.

    Mae 52 o wledydd ledled y byd eisoes wedi gwahardd cosb gorfforol ac ni chafwyd unrhyw dystiolaeth o gynnydd sylweddol mewn achosion o rieni'n cael eu herlyn yn y gwledydd hyn ar ôl i'r gyfraith newid.

    Heilmann, A., Kelly, Y. and Watt, R.G. (2015) Equally protected?: a review of the evidence on the physical punishment of children. London: NSPCC
  • Ym mhle gallaf i gael rhagor o gyngor a chymorth ynghylch magu plant?

    Mae cyngor a chymorth ynghylch magu plant, gan gynnwys awgrymiadau ynglŷn â rheoli ymddygiad eich plentyn, ar gael ar wefan  Magu Plant. Rhowch Amser Iddo (dolen allanol), a gallwch hefyd ddilyn y wefan ar Facebook.

    Bydd eich Gwasanaeth Gwybodaeth i Deuluoedd lleol yn gallu dweud wrthych pa gyngor, cymorth a gweithgareddau sydd ar gael yn eich ardal chi. Gallwch gysylltu â nhw dros y ffôn ar 0300 123 7777.

    Hoffem glywed gennych, felly, a fyddech cystal â:

    • rannu eich barn drwy lenwi'r arolwg #TrafodMaguPlant ar-lein (dolen allanol). Bydd yr arolwg yn dod i ben ganol nos ddydd Gwener 23 Tachwedd 2017
    • defnyddio #TrafodRhianta ar y cyfryngau cymdeithasol er mwyn ymuno â'n sgwrs ar-lein.