Skip to content

Tipio Anghyfreithlon

Dolenni perthnasol

Bydd yr ymgynghoriad hwn o gymorth i lunio strategaeth newydd i Gymru ar dipio anghyfreithlon.
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.

Ystyr tipio anghyfreithlon yw gadael gwastraff ar dir yn anghyfreithlon. Gall tipio anghyfreithlon lygru'r amgylchedd, niweidio iechyd dynol a difetha'n mwynhad o'n trefi a'n cefn gwlad.

Rydym wedi ymrwymo i wella ansawdd yr amgylchedd lleol, mynd i’r afael â thipio anghyfreithlon a lleihau’r swm a gaiff ei wario i dalu costau glanhau. Mae Cymru yn gwario bron i £2 filiwn bob blwyddyn ar gostau glanhau, sydd yn y pen draw yn cael ei dalu gan drethdalwyr

Ein Strategaeth ar gyfer mynd i’r afael â thipio anghyfreithlon

Credwn y dylai pawb yng Nghymru fod yn gallu mwynhau amgylchedd glân, iach a diogel sy’n eu cynnal, a dyna sydd wrth wraidd y strategaeth hon.

Mae mynd i’r afael â thipio anghyfreithlon yng Nghymru yn gam pwysig wrth inni fynd ati i gyrraedd y nod hwn. Er mwyn cyrraedd y nod mae angen i’r holl sefydliadau sy’n bartneriaid a chymunedau ledled Cymru weithio ar y cyd.

Ers 2007 rydym wedi ariannu Taclo Tipio Cymru. Cyfoeth Naturiol Cymru (Asiantaeth yr Amgylchedd gynt) sy’n cydlynu’r fenter ac mae’n dros 50 o bartneriaid yn gweithio gyda’i gilydd i fynd i’r afael â thipio anghyfreithlon. Gwneir hynny drwy addysg, gorfodi a mentrau i annog y gymuned i gymryd rhan.

Mae’r strategaeth hon yn tanlinellu’r hyn sydd wedi’i wneud hyd yma. Mae hefyd yn nodi’r camau sy’n angenrheidiol er mwyn inni wireddu’n gweledigaeth, gan wneud hynny mewn partneriaeth â’n rhanddeiliaid.

Tipio anghyfreithlon yng Nghymru - graddau’r broblem

Yn 2015-16, cafwyd dros 36,000 o achosion o dipio anghyfreithlon yng Nghymru. Roedd yr achosion hynny’n amrywio o adael sach ddu i lond lori o wastraff adeiladu a dymchwel.

Gall tipio anghyfreithlon amrywio o adael matres sengl neu sach ddu i dipio teiars neu lond lori o wastraff adeiladu a dymchwel.

Gall rhai achosion o dipio anghyfreithlon, er eu bod yn fach, fod yn ddifrifol, yn enwedig os mai gwastraff peryglus sydd dan sylw.

Mae nifer o resymau pam mae pobl yn tipio'n anghyfreithlon:

  • mae drwgweithredwyr yn trefnu llawer o achosion o dipio anghyfreithlon er mwyn gwneud arian a thanseilio rôl cludwyr gwastraff cofrestredig;
  • pobl yn cymryd cyfle gan eu bod yn teimlo na fyddant yn cael eu dal;
  • pobl yn anwybyddu'r cyfrifoldeb i gael gwared ar wastraff yn ddiogel ac yn briodol gyda chludwyr gwastraff cofrestredig;
  • diffyg ystyriaeth o effeithiau gweledol a chost tipio anghyfreithlon ar yr amgylchedd lleol; a
  • chynnydd yng nghost symud gwastraff i fusnesau a pherchnogion tai

Y Grŵp Cenedlaethol dros Atal Tipio Anghyfreithlon (NFTPG)

Mae tipio anghyfreithlon yn digwydd ym mhob rhan o'r DU.  Mae'r NFTPG yn cwrdd bob tri mis i rannu gwybodaeth, arferion gorau ac atebion ledled y DU.  

I gael rhagor o wybodaeth ewch i: wefan Grŵp Cenedlaethol Atal Tipio Anghyfreithlon (dolen allanol)

Hysbysiadau cosb benodedig am dipio anghyfreithlon ar raddfa fach

Er mwyn helpu awdurdodau lleol i fynd i'r afael â thipio anghyfreithlon ar draws Cymru, gall Hysbysiadau Cosb Benodedig am droseddau tipio anghyfreithlon ar raddfa fach gael eu rhoi i'r rhai sy'n cyflawni'r drosedd hon gan swyddog awdurdodedig awdurdod casglu gwastraff Cymreig. Bydd hyn yn galluogi awdurdodau lleol i ymateb mewn modd mwy cymesur i droseddau mwy cyffredin ar lefel isel a gallai rwystro troseddwyr rhag gwneud hyn. 

Gall y dirwyon o dan Hysbysiadau Cosb Benodedig am dipio anghyfreithlon ar raddfa fach amrywio rhwng £150 a £400. Os na chaiff swm ei bennu gan yr awdurdod casglu gwastraff swm y gosb benodedig fydd £200. Gall yr awdurdod casglu gwastraff gynnig gostyngiad am dalu cosb benodedig yn gynnar. Gellir defnyddio’r hysbysiadau cosb benodedig ar dir cyhoeddus ac ar dir preifat.