Skip to content

Cynllun gweithredu ar gyfer pryfed peillio

Dolenni perthnasol

Mae gwenyn yn bwysig iawn i gynaliadwyedd cefn gwlad.
Daeth yr ymgynghoriad hwn i ben ar 04 Mehefin 2013. Mae crynodeb o’r ymatebion nawr ar gael.
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Nod y cynllun hwn yw lleihau a gwyrdroi’r dirywiad ym mhoblogaethau pryfed peillio cadw a gwyllt. Mae pryfed peillio yn cynnwys gwenyn, rhai gwenyn meirch, gloÿnnod byw, gwyfynod a phryfed hofran, rhai chwilod a chlêr.

Mae pryfed peillio yn elfen hanfodol o’n hamgylchedd. Gwenyn mêl yw’r prif bryfed peillio cadw sy’n peillio cnydau, ac maent hefyd yn darparu mêl i ni.

Mae pryfed peillio gwyllt, gan gynnwys cacwn a gloÿnnod byw, hefyd yn bryfed peillio pwysig ar gyfer cnydau fel olew had rêp a ffrwythau, meillion sy’n helpu i wella tir pori da byw, a blodau gwyllt. Maent yn cyfrannu at amrywiaeth rhywogaethau planhigion, cynefinoedd a bywyd gwyllt. Mae hyn yn darparu bwyd, yn gwneud Cymru yn lle gwell i fyw ac ymweld, ac yn gwneud cyfraniad pwysig at ein heconomi.

Pam fod peillio yn bwysig

Mae peillio’n wasanaeth pwysig iawn. Mae ugain y cant o dir y DU sydd o dan gnydau yn tyfu cnydau sy’n dibynnu ar bryfed peillio ac mae pryfed peillio'n werth dros £690 miliwn y flwyddyn i amaethyddiaeth y DU. Mae llawer o flodau gwyllt hefyd yn dibynnu ar bryfed peillio er mwyn atgynhyrchu. 

Beth yw’r broblem

Roedd yr Asesiad Ecosystemau Cenedlaethol a gynhaliwyd yn 2011 yn dangos dirywiad yn niferoedd pryfed peillio cadw (gwenyn mêl) a phryfed peillio gwyllt (fel cacwn a gloÿnnod byw) dros 30 mlynedd. Mae’n debyg y bydd hyn yn parhau os na fyddwn yn gweithredu nawr.

Y camau rydym yn eu cymryd

Datblygwyd y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yn 2013 gyda’r sectorau cyhoeddus a phreifat. Mae’n ein helpu i nodi sut y gallwn arafu a gwyrdroi’r dirywiad yn niferoedd y pryfed peillio.

Rydym wedi sefydlu Tasglu Pryfed Peillio (dolen allanol) er mwyn cyflawni amcanion ein Cynllun Gweithredu. Mae'r tasglu’n dwyn ynghyd sefydliadau o’r sectorau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol yng Nghymru.

Cafodd ein Cynllun Gweithredu ei ddiweddaru gan aelodau'r Tasglu Pryfed Peillio yn 2018. Mae prif nod y Cynllun Gweithredu'n parhau'n berthnasol, ond roedd angen cynnal adolygiad er mwyn diweddaru'r camau, gan adlewyrchu'r canlynol:

  • y fenter Caru Gwenyn
  • Cynllun Cenedlaethol y DU ar gyfer Monitro Pryfed Peillio
  • y polisi iechyd gwenyn sy'n adlewyrchu'r risgiau a allai ddeillio o achosion o Gacynen Asia
  • y gwaith parhaus a'r gwaith newydd gan aelodau'r Tasglu Pryfed Peillio
  • y gofynion newydd sy'n deillio o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016.

Mae modd lawrlwytho rhagor o wybodaeth am reoli ffermdir ar gyfer pryfed peillio ar daflen wybodaeth gan Cyswllt Ffermio (dolen allanol).

Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru (dolen allanol).