Skip to content

Cynllun gweithredu ar gyfer pryfed peillio

Dolenni perthnasol

Mae gwenyn yn bwysig iawn i gynaliadwyedd cefn gwlad.
Daeth yr ymgynghoriad hwn i ben ar 04 Mehefin 2013. Mae crynodeb o’r ymatebion nawr ar gael.
Os hoffech gael unrhyw ddogfennau sydd ar y dudalen hon mewn fformat gwahanol, rhowch wybod inni.
Nod y cynllun hwn yw lleihau a gwyrdroi’r dirywiad ym mhoblogaethau pryfed peillio cadw a gwyllt. Mae pryfed peillio yn cynnwys gwenyn, rhai gwenyn meirch, gloÿnnod byw, gwyfynod a phryfed hofran, rhai chwilod a chlêr.

Mae pryfed peillio yn elfen hanfodol o’n hamgylchedd. Gwenyn mêl yw’r prif bryfed peillio cadw sy’n peillio cnydau, ac maent hefyd yn darparu mêl i ni.

Mae pryfed peillio gwyllt, gan gynnwys cacwn a gloÿnnod byw, hefyd yn bryfed peillio pwysig ar gyfer cnydau fel olew had rêp a ffrwythau, meillion sy’n helpu i wella tir pori da byw, a blodau gwyllt. Maent yn cyfrannu at amrywiaeth rhywogaethau planhigion, cynefinoedd a bywyd gwyllt. Mae hyn yn darparu bwyd, yn gwneud Cymru yn lle gwell i fyw ac ymweld, ac yn gwneud cyfraniad pwysig at ein heconomi.

Pam fod peillio yn bwysig

Mae peillio’n wasanaeth pwysig iawn. Mae ugain y cant o dir y DU sydd o dan gnydau yn tyfu cnydau sy’n dibynnu ar bryfed peillio ac mae pryfed peillio'n werth dros £690 miliwn y flwyddyn i amaethyddiaeth y DU. Mae llawer o flodau gwyllt hefyd yn dibynnu ar bryfed peillio er mwyn atgynhyrchu. 

Beth yw’r broblem

Roedd yr Asesiad Ecosystemau Cenedlaethol a gynhaliwyd yn 2011 yn dangos dirywiad yn niferoedd pryfed peillio cadw (gwenyn mêl) a phryfed peillio gwyllt (fel cacwn a gloÿnnod byw) dros 30 mlynedd. Mae’n debyg y bydd hyn yn parhau os na fyddwn yn gweithredu nawr.

Y camau rydym yn eu cymryd

Datblygwyd y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yn 2013 gyda’r sectorau cyhoeddus a phreifat. Mae’n ein helpu i nodi sut y gallwn arafu a gwyrdroi’r dirywiad yn niferoedd y pryfed peillio.

Rydym wedi sefydlu Tasglu Pryfed Peillio (dolen allanol) er mwyn cyflawni amcanion ein Cynllun Gweithredu. Mae'r tasglu’n dwyn ynghyd sefydliadau o’r sectorau cyhoeddus, preifat a gwirfoddol yng Nghymru.

Cafodd ein Cynllun Gweithredu ei ddiweddaru gan aelodau'r Tasglu Pryfed Peillio yn 2018. Mae prif nod y Cynllun Gweithredu'n parhau'n berthnasol, ond roedd angen cynnal adolygiad er mwyn diweddaru'r camau, gan adlewyrchu'r canlynol:

  • y fenter Caru Gwenyn
  • Cynllun Cenedlaethol y DU ar gyfer Monitro Pryfed Peillio
  • y polisi iechyd gwenyn sy'n adlewyrchu'r risgiau a allai ddeillio o achosion o Gacynen Asia
  • y gwaith parhaus a'r gwaith newydd gan aelodau'r Tasglu Pryfed Peillio
  • y gofynion newydd sy'n deillio o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016.

Mae modd lawrlwytho rhagor o wybodaeth am reoli ffermdir ar gyfer pryfed peillio ar daflen wybodaeth gan Cyswllt Ffermio (dolen allanol).

Caru Gwenyn

Menter er mwyn sicrhau bod Cymru’n wlad sy’n caru pryfed peillio yw Caru Gwenyn. Dyma’r cynllun cenedlaethol cyntaf o’i fath. Hoffem weld holl sefydliadau Cymru yn cymryd rhan, gan gynnwys:

  • cymunedau a sefydliadau cymunedol
  • ysgolion
  • cyrff cyhoeddus
  • cynghorau tref a chynghorau cymuned
  • busnesau
  • prifysgolion a cholegau
  • mannau addoli

Nid cynllun ar gyfer gwenyn yn unig mohono Caru Gwenyn. Hoffem weld pobl yn cymryd camau er mwyn helpu ein holl bryfed peillio.

Mwy o wybodaeth am Caru Gwenyn ar wefan Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru (dolen allanol).