Skip to content

Gwybodaeth i bobl sy'n cadw dofednod

Nid yw cynnwys y dudalen hon yn cael ei ddiweddaru. Ewch i beta.llyw.cymru i gael yr wybodaeth ddiweddaraf am y canlynol: Ffliw adar.

Dolenni perthnasol

Os gwelwch air neu derm nad ydych yn ei ddeall, edrychwch ar yr eirfa yma am esboniad.

Mae hi'n allweddol fod pob ceidwad adar yn y DU yn parhau i arfer y lefelau uchaf o bioddiogelwch ac yn chwilio am unrhyw arwyddion o glefyd.

Mae ein taflen "Sut i ddiogelu’ch adar rhag Ffliw’r Adar" yn cynnwys cyngor ar sut i edrych ar ôl eich dofednod tra bod y Parth Atal yn ei le, yn enwedig i geidwaid o ddiadellau bach.

Mae ffilm yn cynnwys y Doethur Gavin Watkins, Uwch-Swyddog Milfeddygol, yn darparu cyngor ar sut i amddiffyn eich adar rhag Ffliw Adar (dolen allanol - Saesneg yn unig) ar gael hefyd.

Bioddiogelwch

Mae’n bwysig bod gan geidwaid dofednod fesurau bioddiogelwch effeithiol ar waith bob amser.  Mae mesurau bioddiogelwch effeithiol yn helpu i ddiogelu ceidwaid yr adar, yr adar eu hunain a’r cyhoedd.  Dylai ceidwaid dofednod gadw llygad ar eu hadar ac os yw eu hadar yn ymddangos yn sâl, dylent ofyn cyngor eu milfeddyg.  Os ydych chi’n amau bod ffliw adar ar un o’ch adar chi, mae’n bwysig eich bod yn hysbysu eich swyddfa Iechyd Anifeiliaid a’r Asiantaeth Labordai Milfeddygol (dolen allanol) ar unwaith.

Hefyd, mae dyletswydd gyfreithiol ar gyflogwyr i ddiogelu eu gweithwyr rhag risgiau i’w hiechyd allai godi drwy weithgareddau sy’n ymwneud â’u gwaith.  Mae canllawiau ar ddiogelu gweithwyr ar gael o'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (dolen allanol). 

Cyswllt gydag Adar Gwyllt

Gall clefydau ymledu i adar domestig trwy gyswllt gydag adar gwyllt sydd wedi cael eu heintio a hynny un ai’n uniongyrchol neu’n anuniongyrchol.  Felly, mae modd lleihau’r risg o’r clefyd yn ymledu trwy gymryd pob cam posibl i ddiogelu eich adar rhag dod i gysylltiad ag adar gwyllt:

  • os yw'n bosibl, rhowch fwyd a dŵr i'ch adar o dan do
  • cadwch bopeth yn lân - gall bwyd, torllwyth a dŵr sy’n sefyll ddenu adar gwyllt a fermin
  • sicrhewch fod eich dillad, eich esgidiau a’ch dwylo yn lân cyn ac ar ôl ymdrin â’r adar, dylai ymwelwyr wneud yr un peth
  • cadwch lygad ar eich dofednod, os yw’ch adar yn sâl, cysylltwch â’ch milfeddyg ar unwaith
  • mae’r arwyddion y dylech chi edrych amdanynt yn cynnwys problemau anadlu, colli pwysau a gostyngiad yn nifer yr wyau sy’n cael eu dodwy.

Os ydych chi’n cadw 50 neu ragor o adar, mae’n rhaid i chi eu cofrestru gyda Chofrestr Dofednod Prydain Fawr.  Gallwch eu ffonio yn rhad ac am ddim ar 0800 634 112.  Anogir perchnogion sydd â llai na 50 o adar i gofrestru hefyd.

Heidiau iard gefn 

Os ydych yn cadw haid fach o ddofednod neu ‘adar caeth’ mae gennych swyddogaeth bwysig o ran atal achosion pellach o glefyd. Gall achos o ffliw adar mewn haid iard gefn gael yr un effaith ar geidwaid dofednod ac ar fasnach mewn dofednod ag achos o ffliw adar ar fferm fasnachol. 

Mae’r pwyntiau uchod yn cael eu crynhoi yn ein taflen un tudalen - Helpu amddiffyn eich adar rhag Ffliw’r Adar - cofiwch ei hargraffu a’i chadw wrth law, neu rhowch gopi ar eich hysbysfwrdd.

Cafodd y daflen hon ei llunio gan Defra, Llywodraeth Cymru a Llywodraeth yr Alban, gyda chymorth gan:

Ffliw’r Adar ac Adar Hela: Canllawiau Diwygiedig wedi cael eu Cyhoeddi

Os ydych yn ymwneud ag adar hela dylech ddarllen y cyngor (dolen allanol) (Saesneg yn unig) a gaiff ei gyhoeddi ar wefan y Gymdeithas Ffermwyr Anifeiliaid Hela (PDF). Mae angen i chi gynnal bioddiogelwch da ar eich safle. Mae'r cyngor hwn wedi'i lunio gan saith sefydliad blaenllaw ym maes saethu a chefn gwlad (BASC, CA, CLA, GFA, GWCT, NGO a SGA) ac mae wedi'i gymeradwyo gan Defra, Llywodraeth yr Alban, Llywodraeth Cymru a DAERA yng Ngogledd Iwerddon. 
Unwaith y caiff adar hela eu rhyddhau cânt eu hystyried yn adar gwyllt. Nid y person a wnaeth ryddhau'r adar hela yw 'ceidwad' yr adar ar ôl hynny. 
Gallwch barhau i roi bwyd a dŵr i adar hela sydd wedi'u rhyddhau ond dylech wneud pob ymdrech posibl i sicrhau nad yw adar gwyllt eraill yn cael mynediad at eu bwyd a'u dŵr, er enghraifft drwy eu rhoi dan glawr. Dylech ddefnyddio bwyd masnachol a dŵr ffres neu ddŵr wedi'i drin.

Adar anwes a gedwir mewn cartrefi

Cyn belled â’ch bod yn sicrhau nad yw’ch aderyn anwes yn dod i gysylltiad ag adar gwyllt, ni fydd eich aderyn anwes yn dal ffliw adar.  Felly, dilynwch y camau syml canlynol:

  • osgoi cysylltiad rhwng eich adar anwes ac adar gwyllt neu eu hysgarthion
  • cofiwch lanhau ar ôl bod yn ymdrin â’ch adar ac yn fwy na dim, cofiwch olchi eich dwylo
  • peidiwch â chario ysgarthion adar gwyllt i’ch cartref ar ddillad ac esgidiau budr
  • sicrhewch fod unrhyw aderyn newydd yn dod o gartref dibynadwy.