en-gb	It is recognised there is a potential conflict here with proportionality and it may sometimes be acceptable to express a cost as negligible where this is clearly defined as being less than a certain threshold;
cy-gb	Cydnabyddir bod gwrthdaro posibl yma gyda chymesuredd a gallai weithiau fod yn dderbyniol mynegi bod cost yn un y gellir ei diystyru pan ddiffinnir yn eglur ei bod yn llai na throthwy penodol;

en-gb	the costs should, where possible, be expressed in terms of the opportunity cost (i.e. the value of the next best use of the asset or resource).
cy-gb	dylid, pan fo’n bosibl, mynegi costau yn nhermau’r gost cyfle (h.y. gwerth defnydd gorau nesaf yr ased neu’r adnodd).

en-gb	Further guidance on this can be sought from Welsh Government economists;
cy-gb	Gellir cael canllawiau pellach ar hyn gan economegwyr Llywodraeth Cymru;

en-gb	the RIA should, as far as is practicable, include consideration of any cultural change necessitated by the legislation and recognise the aspirations of the legislation as well as the processes required to implement change.
cy-gb	dylai'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol, cyn belled ag y bo'n ymarferol, gynnwys ystyriaeth o unrhyw newidiadau diwylliannol sy'n ofynnol gan y ddeddfwriaeth ynghyd â'r prosesau sy'n ofynnol i roi newid ar waith.

en-gb	Information sources to develop the cost-benefit analysis  (CBA)
cy-gb	Ffynonellau gwybodaeth i ddatblygu’r dadansoddiad cost a budd

en-gb	The information needed to complete the CBA will vary from one policy to another.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth sydd ei hangen i gwblhau’r dadansoddiad cost a budd yn amrywio o un polisi i’r llall.

en-gb	However, it is likely that it will have to be gathered from a number of sources, such as Government colleagues (for example the Group Communications team will be able to advise on suitable communication activities and their associated costs), research reports, policy evaluations, statistics and external organisations, etc.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n debygol y bydd yn rhaid ei chasglu o nifer o ffynonellau, fel gan gydweithwyr yn y Llywodraeth (er enghraifft, bydd tîm Cyfathrebu’r Grŵp yn gallu rhoi gwybodaeth am weithgareddau cyfathrebu priodol a’u costau cysylltiedig), adroddiadau ymchwil, arfarniadau polisi, ystadegau a sefydliadau allanol, etc.

en-gb	The Library Service and other colleagues in KAS are able to help identify and access the required evidence, and advise on how research should be commissioned if this is necessary.
cy-gb	Gall y Gwasanaeth Llyfrgell a chydweithwyr eraill yn Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi helpu i ddod o hyd i’r dystiolaeth ofynnol, a chael mynediad ati, a chynghori ar sut y dylid comisiynu gwaith ymchwil os yw hyn yn angenrheidiol.

en-gb	Where use is made of evidence from specialist fields, the advice of the relevant professional experts within the Government should be sought and included explicitly in the RIA.
cy-gb	Pan ddefnyddir tystiolaeth o feysydd arbenigol, dylid gofyn am gyngor yr arbenigwyr proffesiynol perthnasol yn y Llywodraeth a’i gynnwys yn eglur yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	If the required evidence is not available then it may be necessary to commission new research.
cy-gb	Os nad yw’r dystiolaeth ofynnol ar gael, yna efallai y bydd angen comisiynu gwaith ymchwil newydd.

en-gb	Data on some costs, such as Government or Local Authority staff costs and average salaries for various occupations has been required on a number of occasions.
cy-gb	Bu’n ofynnol darparu data ar rai costau, fel costau staff Llywodraeth neu Awdurdod Lleol a chyflogau cyfartalog ar gyfer gwahanol alwedigaethau ar nifer o achlysuron.

en-gb	KAS are also able to advise on available data sources.
cy-gb	Gall Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi hefyd gynghori ar ffynonellau data sydd ar gael.

en-gb	Stakeholder engagement is essential for the development of a robust RIA and, to be effective, that engagement needs to start at an early stage of the analysis.
cy-gb	Mae cysylltiad â rhanddeiliaid yn hanfodol ar gyfer datblygu Asesiad Effaith Rheoleiddiol cadarn ac, i fod yn effeithiol, rhaid i'r cysylltiad hwnnw ddechrau yn gynnar yn ystod y cyfnod dadansoddi.

en-gb	Stakeholders represent a significant source of information, and their experience and evidence needs to be taken into account.
cy-gb	Mae rhanddeiliaid yn ffynhonnell bwysig o wybodaeth, ac mae angen ystyried eu profiad a’u tystiolaeth hwythau.

en-gb	If a stakeholder engagement or reference group has not yet been established, consideration should be given to setting up such a group to assist, particularly, in the RIA process.
cy-gb	Os nad oes grŵp ymgysylltu neu gyfeirio rhanddeiliaid wedi cael ei sefydlu eto, dylid ystyried sefydlu grŵp o’r fath i gynorthwyo, yn benodol, gyda phroses yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	Members of such a group should include delivery partners (for example, local authority representatives, the Welsh Local Government Association, etc.) and the key groups affected by the proposals.
cy-gb	Dylai aelodau grŵp o’r fath gynnwys partneriaid cyflenwi (er enghraifft, cynrychiolwyr awdurdodau lleol, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru etc) a’r grwpiau allweddol sy’n cael eu heffeithio gan y cynigion.)

en-gb	All stakeholder evidence should be scrutinised appropriately.
cy-gb	Dylid craffu ar yr holl dystiolaeth gan randdeiliaid yn briodol.

en-gb	There is also a risk that impacts on stakeholders who have not chosen to participate in the process may be undervalued, and steps should be taken to guard against this.
cy-gb	Ceir perygl hefyd efallai na fydd digon o bwys yn cael ei roi ar yr effeithiau ar randdeiliaid nad ydynt wedi dewis cymryd rhan yn y broses, a dylid cymryd camau i sicrhau nad yw hyn yn digwydd.

en-gb	In addition to using stakeholders as a source of data and evidence to inform an RIA, it is good practice for stakeholders to be given an opportunity to review and comment on the relevant sections of the final RIA before publication.
cy-gb	Yn ogystal â defnyddio rhanddeiliaid fel ffynhonnell o ddata a thystiolaeth wrth lunio Asesiad Effaith Rheoleiddiol, mae'n arfer da i randdeiliaid gael cyfle i adolygu a rhoi sylwadau ar adrannau perthnasol yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol terfynol cyn ei gyhoeddi.

en-gb	This will provide an opportunity for any issues to be addressed before the Bill is introduced in the Assembly.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi cyfle i roi sylw i unrhyw faterion sy'n codi cyn cyflwyno'r Bil yn y Cynulliad.

en-gb	It is important to retain a record of engagement with stakeholders.
cy-gb	Mae'n bwysig cadw cofnod o'r cysylltiad â rhanddeiliaid.

en-gb	Where the Bill will involve more than one policy change it is advised that a separate cost-benefit analysis for each policy is undertaken; the costs, benefits and preferred option for the first policy should be set out before moving onto the second policy, and so on.
cy-gb	Pan fydd y Bil yn golygu gwneud mwy nag un newid i bolisi, cynghorir y dylid cynnal dadansoddiad cost a budd ar wahân ar gyfer pob polisi; dylid cyflwyno’r costau, y manteision a’r opsiwn a ffefrir ar gyfer y polisi cyntaf cyn symud ymlaen at yr ail bolisi, ac yn y blaen.

en-gb	The RIA Summary Table provides a high-level outline of the costs and savings of a Bill, but particularly in cases where a Bill involves a number of policy changes, it will also be worth including a more detailed table in the main body of the RIA summarising the cost of each policy change made by the legislation as a whole, identifying on whom those costs fall and over what time period.
cy-gb	Mae Tabl Crynodeb yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn cynnig amlinelliad lefel uchel o gostau ac arbedion Bil. Fodd bynnag, yn enwedig mewn achosion lle mae Bil yn golygu nifer o newidiadau i bolisi, bydd hefyd yn werth cynnwys tabl mwy manwl ym mhrif ran yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn crynhoi cost pob un newid i bolisi a wneir gan y ddeddfwriaeth yn ei chyfanrwydd, gan nodi pwy fydd yn ysgwyddo’r costau hynny a thros ba gyfnod amser.

en-gb	Close collaboration is required between individuals/teams working on the analyses to ensure a consistent approach across the RIA.
cy-gb	Mae angen cydweithredu agos rhwng unigolion/timau sy’n gweithio ar y dadansoddiadau i sicrhau dull cyson ar draws yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	The RIA should set out a best estimate of the cost of the legislation as a whole and this includes any associated subordinate legislation.
cy-gb	Dylai’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol nodi’r amcangyfrif gorau o gost y ddeddfwriaeth yn ei chyfanrwydd ac mae hyn yn cynnwys unrhyw is-ddeddfwriaeth gysylltiedig.

en-gb	Even where the precise detail of subordinate legislation has not been finalised, a best estimate of the likely costs and benefits is required to enable the Assembly to fully scrutinise the legislation.
cy-gb	Hyd yn oed pan nad yw union fanylion is-ddeddfwriaeth wedi cael eu pennu’n derfynol, mae angen amcangyfrif gorau o’r costau a’r manteision tebygol i alluogi’r Cynulliad i graffu’n llawn ar y ddeddfwriaeth.

en-gb	Where there is some uncertainty around the content of the subordinate legislation, the main areas of uncertainty and the basis of the cost estimates should be explained.
cy-gb	Pan fo rhywfaint o ansicrwydd ynghylch cynnwys yr is-ddeddfwriaeth, dylid esbonio’r prif feysydd o ansicrwydd a’r sail ar gyfer yr amcangyfrifon o gostau.

en-gb	As outlined in paragraph 6.5, a separate RIA will also need to be prepared for each piece of subordinate legislation.
cy-gb	Fel yr amlinellir ym mharagraff 6.5, bydd angen paratoi Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar wahân ar gyfer pob darn o is-ddeddfwriaeth hefyd.

en-gb	Where the RIA for the subordinate legislation identifies costs which are significantly different to those presented in the RIA for the primary legislation (and you are still within the original appraisal period), this should be identified in the RIA accompanying the subordinate legislation.
cy-gb	Pan fo'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar gyfer is-ddeddfwriaeth yn nodi costau sy'n sylweddol wahanol i'r rhai a gyflwynir yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar gyfer y ddeddfwriaeth sylfaenol (a'ch bod yn parhau i fod o fewn y cyfnod arfarnu gwreiddiol), dylid nodi hyn yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol sy'n cyd-fynd â'r is-ddeddfwriaeth.

en-gb	The main reasons for the cost differences should also be outlined.
cy-gb	Dylid hefyd nodi'r prif resymau dros y gwahaniaethau mewn costau.

en-gb	The appropriate appraisal period for each policy should be determined at an early stage.
cy-gb	Dylid penderfynu ar y cyfnod arfarnu priodol ar gyfer pob polisi ar ddechrau’r broses.

en-gb	This appraisal period should cover the expected life of the policy.
cy-gb	Dylai’r cyfnod arfarnu gynnwys oes ddisgwyliedig y polisi.

en-gb	Where the appropriate appraisal period is not immediately obvious then a 10-year period would typically be used, however, an extended appraisal period may be necessary for policies with a longer-term focus.
cy-gb	Pan nad yw’r cyfnod arfarnu priodol yn amlwg ar unwaith, yna byddai cyfnod o 10 mlynedd yn cael ei ddefnyddio fel arfer. Fodd bynnag, efallai y bydd angen cyfnod arfarnu estynedig ar gyfer polisïau ag iddynt ffocws mwy hirdymor.

en-gb	Most important, the appraisal period should be sufficiently long to ensure that a ‘steady state’ is reached on costs and benefits (in other words, recurrent costs should be broadly constant at the end of the appraisal period).
cy-gb	Yn bwysicaf oll, dylai’r cyfnod arfarnu fod yn ddigon hir i sicrhau bod ‘sefyllfa sefydlog’ yn cael ei chyrraedd o ran costau a manteision (mewn geiriau eraill, dylai costau rheolaidd fod yn gyffredinol gyson ar ddiwedd y cyfnod arfarnu).

en-gb	Where costs will continue to be incurred beyond the end of the appraisal period, this should be made clear in the RIA narrative.
cy-gb	Pan fydd costau yn parhau i gael eu hysgwyddo y tu hwnt i ddiwedd y cyfnod arfarnu, dylid gwneud hyn yn eglur yn naratif yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	In order to assess costs (and to satisfy the requirements of Standing Orders), consideration will need to be given as to who will be affected by the policy proposals.
cy-gb	Er mwyn asesu costau (ac i fodloni gofynion Rheolau Sefydlog), bydd angen rhoi ystyriaeth i bwy fydd yn cael eu heffeithio gan y cynigion polisi.

en-gb	As noted above, the RIA should encompass the perspective of the UK economy and so the groups affected could include Welsh Government, Local Authorities, UK Government departments, business, the Third Sector, consumers and/or society in general.
cy-gb	Fel y nodir uchod, dylai’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol gynnwys safbwynt economi’r DU yn gyfan ac felly gallai’r grwpiau a effeithir gynnwys Llywodraeth Cymru, Awdurdodau Lleol, adrannau Llywodraeth y DU, busnesau, y Trydydd Sector, defnyddwyr a/neu gymdeithas yn gyffredinol.

en-gb	The assessment should consider the impact of the proposed policy on devolved and non-devolved tax revenues, with a particular focus on the Welsh tax base.
cy-gb	Dylai'r asesiad ystyried effaith y polisi arfaethedig ar refeniw trethi sydd wedi eu datganoli neu eu datganoli yn rhannol, gan ganolbwyntio'n benodol ar sylfaen drethu Cymru.

en-gb	However, bear in mind that taxes are a transfer payment, with any increase in the amount of tax paid by one party resulting in an equivalent increase in tax receipts for a second party (e.g. the Welsh Revenue Authority or HM Revenue and Customs).
cy-gb	Fodd bynnag, dylech gadw mewn cof bod trethi yn daliad trosglwyddo, gydag unrhyw gynnydd yn y swm o dreth sy'n cael ei dalu gan un parti yn arwain at gynnydd cyfatebol mewn derbyniadau treth ar gyfer ail barti (er enghraifft Awdurdod Cyllid Cymru neu Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi).

en-gb	The net economic impact of taxes is therefore zero, although any impact on tax revenues may have financial implications for the Welsh Government.
cy-gb	Felly mae effaith economaidd net trethi yn cyfrif fel sero, er y gall unrhyw effaith ar refeniw trethi fod â goblygiadau ariannol ar gyfer Llywodraeth Cymru.

en-gb	Policy officials in Welsh Treasury should be contacted at an early stage to discuss the potential impact on the Welsh tax base.
cy-gb	Dylid cysylltu'n gynnar â swyddogion polisi Trysorlys Cymru i drafod yr effaith bosibl ar sylfaen drethu Cymru.

en-gb	When identifying the costs to be included in the analysis, it is necessary to consider both transition costs – typically one-off costs which relate to the implementation of the policy – and recurrent costs – those which are incurred on a frequent (typically annual) basis and usually relate to the ongoing costs of delivering the policy.
cy-gb	Wrth ystyried y costau i’w cynnwys yn y dadansoddiad, mae angen ystyried costau pontio – costau untro yn ymwneud â gweithrediad y polisi fel arfer – a chostau rheolaidd – y rheini a ysgwyddir yn rheolaidd (yn flynyddol fel arfer) ac sy’n gysylltiedig â’r costau parhaus o ddarparu’r polisi fel arfer.

en-gb	Thinking about the costs in this way will be helpful when it comes to presenting the timescales over which costs are expected to arise.
cy-gb	Bydd meddwl am y costau fel hyn o gymorth pan ddaw i gyflwyno’r cyfnodau amser pan y disgwylir i gostau godi.

en-gb	The term ‘sunk costs’ refers to expenditure or payments that have already been incurred and such costs should be excluded from economic appraisal.
cy-gb	Mae'r term 'costau suddedig' yn cyfeirio at wariant neu daliadau sydd eisoes wedi'u hysgwyddo, ac fe ddylai costau o'r fath gael eu heithrio o'r arfarniad economaidd.

en-gb	The RIA is a forward looking assessment of costs and benefits and what matters are those costs and benefits which are affected by decisions still to be made – such as the decision of whether or not to pass a Bill.
cy-gb	Mae'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn asesiad o gostau a manteision sy'n edrych tua'r dyfodol, a'r hyn sy'n bwysig yw'r costau a'r manteision sy'n cael eu heffeithio gan benderfyniadau sydd eto i'w gwneud - fel y penderfyniad ynghylch pasio Bil ai peidio.

en-gb	That said, Assembly Members are likely to have some interest in costs which have already been incurred (for example, if there has been a pilot scheme, if an IT system has been developed or if there has been staff training in anticipation of a Bill being enacted) and so it is recommended those costs are reported in a separate section of the RIA along with an explanation of why the costs have been incurred prior to the Bill being passed.
cy-gb	Wedi dweud hynny, mae'n debyg y bydd gan Aelodau'r Cynulliad rywfaint o ddiddordeb mewn costau sydd eisoes wedi'u hysgwyddo (er enghraifft cynnal cynllun peilot, datblygu system TG neu hyfforddi staff wrth ddisgwyl i Fil gael ei ddeddfu) felly argymhellir y dylid adrodd am y costau hynny mewn adran ar wahân o'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol gydag esboniad ynghylch pam yr ysgwyddwyd y costau cyn i'r Bil gael ei basio.

en-gb	However, the sunk costs should not  be included in the main summary table for the Bill.
cy-gb	Fodd bynnag, ni ddylid cynnwys y costau suddedig ym mhrif dabl cryno y Bil.

en-gb	A distinction should be made between capital costs and revenue costs, with this split reported in the RIA summary table.
cy-gb	Dylid gwahaniaethu rhwng costau cyfalaf a chostau refeniw, gan adrodd am yr hollt hwn yn nhabl cryno yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	Capital costs typically refer to one-off expenditure on an asset such as land, buildings, machinery/equipment and the development of an IT system or software, where that asset is expected to be utilised in more than one year.
cy-gb	Mae costau cyfalaf fel arfer yn cyfeirio at wariant unigol ar ased fel tir, adeiladau, peiriannau/cyfarpar a datblygu system neu feddalwedd TG, pan fo disgwyl i'r ased honno gael ei defnyddio dros fwy na blwyddyn.

en-gb	Revenue costs are typically ongoing costs such as salaries, rent, office running costs and communications.
cy-gb	Mae costau refeniw fel arfer yn gostau parhaus fel cyflogau, rhent, costau rhedeg swyddfa a chyfathrebu.

en-gb	A clear distinction should also be made in the RIA between cash costs (those where there is expected to be an actual financial outlay, for example, local authorities having to employ an additional member of staff) and non-cash costs which have been monetised (for example, the value of the time it takes for a business to apply for a license or the value of additional carbon emissions).
cy-gb	Dylid gwahaniaethu'n glir hefyd yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol rhwng costau arian parod (pan fo disgwyl gwariant ariannol gwirioneddol, er enghraifft bod rhaid i awdurdodau lleol gyflogi aelod ychwanegol o staff) a chostau nad yw'n arian parod sydd â gwerth ariannol (er enghraifft gwerth yr amser y mae'n ei gymryd i fusnes ymgeisio am drwydded neu werth allyriadau carbon ychwanegol).

en-gb	Costs should be based on the general price level at the time of Introduction (i.e. if a Bill is to be introduced in September 2019, the price base year will be 2019-20 and all costs should be expressed in 2019-20 prices).
cy-gb	Dylai costau fod yn seiliedig ar lefel y pris cyffredinol ar yr adeg Cyflwyno (h.y. os bydd Bil yn cael ei gyflwyno ym mis Medi 2019, 2019-20 fydd y flwyddyn sail brisiau a dylid mynegi’r holl gostau yn ôl prisiau 2019-20).

en-gb	Historic costs (those pre-dating the price base year) should be uprated to reflect changes in general price levels.
cy-gb	Dylid uwchraddio costau hanesyddol (y rhai sy’n dyddio o’r cyfnod cyn y flwyddyn sail brisiau) i adlewyrchu newidiadau yn y lefelau prisiau cyffredinol.

en-gb	Welsh Government economists will be able to provide advice on the appropriate method for uprating historic costs.
cy-gb	Bydd economegwyr Llywodraeth Cymru yn gallu cynnig cyngor ar y dull priodol o uwchraddio costau hanesyddol.

en-gb	Future costs should not  include general price inflation.
cy-gb	Ni  ddylai costau’r dyfodol gynnwys chwyddiant prisiau cyffredinol.

en-gb	However, where future costs are expected to increase at a significantly higher or lower rate than general prices then the relative price change should be reflected in the calculations.
cy-gb	Fodd bynnag, pan ddisgwylir i gostau’r dyfodol gynyddu ar gyfradd sylweddol uwch neu is na phrisiau cyffredinol, yna dylid adlewyrchu’r newid cymharol mewn prisiau yn y cyfrifiadau.

en-gb	Again, Welsh Government economists will be able to provide advice on this.
cy-gb	Unwaith eto, bydd economegwyr Llywodraeth Cymru yn gallu cynnig cyngor ar hyn.

en-gb	The actual costs to be included in an RIA will vary from one policy to another, however, the following table may be helpful in identifying the types of costs which could be incurred or accrued:
cy-gb	Bydd y costau gwirioneddol i’w cynnwys mewn Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn amrywio o un polisi i’r llall, ond gallai’r tabl canlynol fod o gymorth i nodi’r mathau o gostau a allai gael eu hysgwyddo neu eu cronni:

en-gb	Transition costs 
cy-gb	Costau pontio 

en-gb	Recurrent costs 
cy-gb	Costau rheolaidd 

en-gb	Guidance – will detailed guidance be required on how the policy should be delivered?
cy-gb	Canllawiau – a fydd angen canllawiau manwl ar sut y dylid darparu’r polisi?

en-gb	Compliance – the cost of meeting the requirements of a policy (e.g. local authorities providing homelessness services)
cy-gb	Cydymffurfio – y gost o fodloni gofynion polisi (e.e. awdurdodau lleol yn darparu gwasanaethau digartrefedd)

en-gb	Familiarisation costs – stakeholders will need to familiarise themselves with any guidance
cy-gb	Costau ymgyfarwyddo – bydd angen i randdeiliaid ymgyfarwyddo ag unrhyw ganllawiau

en-gb	Administration – will the policy generate additional administrative burdens (e.g. form-filling, registration etc.?)
cy-gb	Gweinyddu - a fydd y polisi yn creu unrhyw feichiau gweinyddol ychwanegol (e.e. llenwi ffurflenni, cofrestru etc?)

en-gb	Communications – the cost of informing stakeholders about the policy changes
cy-gb	Cyfathrebu – y gost o hysbysu rhanddeiliaid am y newidiadau polisi

en-gb	Monitoring and enforcement – costs associated with ensuring stakeholders comply with the policy requirements.
cy-gb	Monitro a gorfodi – costau sy’n gysylltiedig â sicrhau bod rhanddeiliaid yn cydymffurfio â’r gofynion polisi.

en-gb	How will compliance be monitored, who will be responsible for enforcement?
cy-gb	Sut fydd cydymffurfio yn cael ei fonitro, pwy fydd yn gyfrifol am orfodi?

en-gb	Will there be additional data collection, reporting or mapping needs?
cy-gb	A fydd anghenion casglu data, adrodd neu fapio ychwanegol?

en-gb	Training – delivery staff may need to be trained prior to the introduction of the new policy
cy-gb	Hyfforddiant – efallai y bydd angen hyfforddi staff darparu cyn cyflwyno’r polisi newydd

en-gb	Premises – if the policy establishes a new organisation, or a new commissioner, for example, then there may be a cost to acquire and equip new premises
cy-gb	Mangre – os yw’r polisi yn sefydlu sefydliad newydd, neu gomisiynydd newydd, er enghraifft, yna gallai fod cost i gaffael a darparu offer ar gyfer mangre newydd

en-gb	Sanctions and appeals – the cost of any sanction or appeal, for example Tribunal or Court costs
cy-gb	Sancsiynau ac apeliadau – cost unrhyw sancsiwn neu apêl, er enghraifft costau Tribiwnlys neu Lys

en-gb	Information technology (IT) system – a new IT system or adaptations to an existing IT system may be required
cy-gb	System Technoleg Gwybodaeth (TG) – efallai y bydd angen system TG newydd neu addasiadau i system TG bresennol

en-gb	Maintenance – new infrastructure (e.g. a cycle path) may require ongoing maintenance
cy-gb	Cynnal a chadw – efallai y bydd angen gwneud gwaith cynnal a chadw parhaus ar seilwaith newydd (e.e. llwybr beicio)

en-gb	Where relevant, the re-distributional impact of an economic transfer should be identified in the RIA as a cost to one party and a benefit to another.
cy-gb	Pan fo’n berthnasol, dylai effaith trosglwyddiad economaidd o safbwynt ailddosbarthu arian gael ei nodi yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol fel cost i un parti a mantais i un arall.

en-gb	In certain circumstances, it may be appropriate for benefits to the gaining group to be given a higher weight than the costs to the losing group, for example where a policy is specifically aimed at aiding lower income households or disadvantaged geographic areas.
cy-gb	Dan rai amodau, gall fod yn briodol rhoi mwy o bwysoliad ar y manteision i’r grŵp sy’n elwa nag ar y costau i’r grŵp sydd ar ei golled, er enghraifft pan fo polisi wedi'i anelu'n benodol at helpu aelwydydd incwm is neu ardaloedd daearyddol difreintiedig.

en-gb	Further guidance on this is available from the Green Book or from Welsh Government economists.
cy-gb	Ceir canllawiau pellach ar hyn yn y Llyfr Gwyrdd neu gan economegwyr Llywodraeth Cymru.

en-gb	Costs should be presented in terms of the opportunity cost:
cy-gb	Dylid cyflwyno costau yn nhermau’r gost cyfle:

en-gb	an activity undertaken by an existing member of Government staff (e.g. producing guidance) and met from an existing Government budget should still be costed, because in the absence of having to undertake that activity the member of staff could have been doing something else of value instead.
cy-gb	dylid parhau i gostio gweithgaredd a gyflawnir gan aelod presennol o staff y Llywodraeth (e.e. llunio canllawiau) ac a delir o gyllideb bresennol y Llywodraeth, gan y gallai’r aelod o staff fod wedi bod yn gwneud rhywbeth arall o werth pe na bai’n rhaid iddo gyflawni’r gweithgaredd hwnnw.

en-gb	In this scenario, the cost would be calculated by estimating the proportion of staff time that would be taken up on the activity (e.g.
cy-gb	Yn y sefyllfa hon, byddai’r gost yn cael ei chyfrifo trwy amcangyfrif cyfran yr amser staff a fyddai’n cael ei dreulio ar y gweithgaredd (e.e.

en-gb	20%), over the period of time (e.g.
cy-gb	20%), dros y cyfnod o amser (e.e.

en-gb	6 months) and at the grade of the member of staff (e.g.
cy-gb	6 mis) ac ar raddfa’r aelod o staff (e.e.

en-gb	Management Band 2).
cy-gb	Band Rheoli 2).

en-gb	When considering staff costs, ‘on costs’ as well as the salary itself should be captured.
cy-gb	Wrth ystyried costau staff, dylid nodi ‘argostau’ yn ogystal â’r cyflog ei hun.

en-gb	‘On costs’ cover all of the additional costs associated with employing someone such as the employers’ National Insurance Contributions and pension contributions.
cy-gb	Mae ‘argostau’ yn cynnwys yr holl gostau ychwanegol sy’n gysylltiedig â chyflogi rhywun, fel Cyfraniadau Yswiriant Gwladol a chyfraniadau pensiwn y cyflogwyr.

en-gb	The Central Services Operations Team produce average pay band costs (including ‘on costs’) for the various staff grades in Government.
cy-gb	Mae’r Tîm Gweithrediadau Gwasanaethau Canolog yn cynhyrchu costau band cyflog cyfartalog (gan gynnwys ‘argostau’) ar gyfer y gwahanol raddfeydd staff yn y Llywodraeth.

en-gb	These figures should be used to estimate Government staff costs in an appraisal.
cy-gb	Dylid defnyddio’r ffigurau hyn i amcangyfrif costau staff y Llywodraeth mewn arfarniad.

en-gb	Consideration also needs to be given to the potential impacts of Welsh Government policy and legislation on the devolved elements and the non-devolved elements of the justice system.
cy-gb	Mae angen ystyried hefyd effeithiau posibl polisi a deddfwriaeth Llywodraeth Cymru ar elfennau datganoledig ac elfennau nad ydynt wedi eu datganoli y system gyfiawnder.

en-gb	These should be identified as part of the process of impact assessment.
cy-gb	Dylai'r rhain gael eu nodi fel rhan o'r broses asesu effaith.

en-gb	Where a cost or cost-saving to the justice system is identified, this should be reported alongside the other costs and benefits in Chapter 8 of the RIA.
cy-gb	Pan fo cost neu arbediad i'r system gyfiawnder yn cael ei nodi, dylid adrodd am hyn wrth ochr y costau a'r manteision eraill ym Mhennod 8 o'r Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	For example the proposed introduction of new or amended criminal offences or new or amended rights of appeal may increase the numbers of cases going through the courts and tribunals.
cy-gb	Er enghraifft, pe bwriedir cyflwyno troseddau newydd neu ddiwygiedig neu hawliau apelio newydd neu ddiwygiedig, gallai nifer yr achosion sy’n mynd drwy’r llysoedd a thribiwnlysoedd gynyddu.

en-gb	The justice system covers:
cy-gb	Mae’r system gyfiawnder yn cynnwys:

en-gb	all courts (criminal and civil);
cy-gb	pob llys (troseddol a sifil);

en-gb	all tribunals (devolved and non-devolved);
cy-gb	pob tribiwnlys (datganoledig a heb ei ddatganoli);

en-gb	legal aid;
cy-gb	cymorth cyfreithiol;

en-gb	the judiciary;
cy-gb	y farnwriaeth;

en-gb	prosecuting bodies; and
cy-gb	cyrff erlyn;

en-gb	prisons and probation services.
cy-gb	carchardai a gwasanaethau prawf.

en-gb	Advice on assessing impacts on the justice system is available from the Justice Policy Team.
cy-gb	Mae cyngor ar asesu effeithiau ar y system gyfiawnder ar gael gan y Tîm Polisi Cyfiawnder.

en-gb	Additionally, the Welsh Tribunals Unit can provide advice and support in relation to identifying potential impacts of proposals on devolved tribunals.
cy-gb	Hefyd, gall Uned Tribiwnlysoedd Cymru gynnig cyngor a chymorth o ran nodi effeithiau posibl cynigion ar dribiwnlysoedd datganoledig.

en-gb	In addition to assessing financial costs, the appraisal should also include any environmental, health and/or social costs associated with the proposals.
cy-gb	Yn ogystal ag asesu costau ariannol, dylai’r arfarniad hefyd gynnwys unrhyw gostau amgylcheddol, iechyd a/neu gymdeithasol sy’n gysylltiedig â’r cynigion.

en-gb	Due to the nature of these costs, there is often no readily available market data on which to base an assessment of value.
cy-gb	Oherwydd natur y costau hyn, yn aml nid oes data marchnad ar gael yn barod y gellid eu defnyddio fel sail ar gyfer asesu gwerth.

en-gb	Nevertheless, it is still important that these costs are included in the appraisal.
cy-gb	Serch hynny, mae’n dal yn bwysig bod y costau hyn yn cael eu cynnwys yn yr arfarniad.

en-gb	There are a number of tools and techniques which can be used to produce a value for these non-market impacts.
cy-gb	Ceir nifer o ddulliau a thechnegau y gellir eu defnyddio i gynhyrchu gwerth ar gyfer yr effeithiau hyn nad ydynt yn gysylltiedig â’r farchnad.

en-gb	For example, contingent valuation studies or choice modelling could be used to estimate willingness-to-pay or willingness-to-accept value.
cy-gb	Er enghraifft, gellid defnyddio astudiaethau prisio dibynnol neu ddulliau o fodelu dewis i amcangyfrif gwerth parodrwydd i dalu neu barodrwydd i dderbyn.

en-gb	It is acknowledged such studies include an element of subjectivity, but they are, if properly designed, generally accepted as a means of estimating values.
cy-gb	Cydnabyddir bod astudiaethau o’r fath yn cynnwys elfen o wrthrychedd, ond maent, os cânt eu cynllunio’n briodol, yn cael eu derbyn yn gyffredinol fel ffordd o amcangyfrif gwerthoedd.

en-gb	Annex 2 of HM Treasury’s Green Book discusses the various methods that can be used to value non-market impacts, including examples of where these methods have been applied.
cy-gb	Mae Atodiad 2 i Lyfr Gwyrdd Trysorlys EM yn trafod y gwahanol ddulliau y gellir eu defnyddio i brisio effeithiau nad ydynt yn gysylltiedig â’r farchnad, gan gynnwys enghreifftiau lle mae’r dulliau hyn wedi cael eu defnyddio.

en-gb	Further advice is also available from Welsh Government economists.
cy-gb	Mae rhagor o gyngor hefyd ar gael gan economegwyr Llywodraeth Cymru.

en-gb	A detailed explanation of how the costs have been estimated, and the assumptions, if any, upon which the costs are based should be included in this Chapter of the RIA.
cy-gb	Dylid cynnwys esboniad manwl o sut y mae’r costau wedi cael eu hamcangyfrif, a’r tybiaethau, os oes rhai, y mae’r costau wedi eu seilio arnynt, yn y Bennod hon o’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	It may be appropriate to give a range of costs, depending on any inherent uncertainties in the analysis.
cy-gb	Gallai fod yn briodol rhoi amrywiaeth o gostau, yn dibynnu ar unrhyw ansicrwydd cynhenid yn y dadansoddiad.

en-gb	Even where a range is presented, it will always be necessary to present a ‘best estimate’.
cy-gb	Hyd yn oed pan gyflwynir amrywiaeth, bydd angen cyflwyno’r ‘amcangyfrif gorau’ bob amser.

en-gb	Sensitivity analysis should be undertaken to test the impact of changing any of the key assumptions used in the calculations.
cy-gb	Dylid cynnal dadansoddiad sensitifrwydd i weld beth fyddai effaith newid unrhyw un o’r tybiaethau allweddol a ddefnyddiwyd yn y cyfrifiadau.

en-gb	A summary of the sensitivity analysis should be presented as part of the RIA.
cy-gb	Dylid cyflwyno crynodeb o’r dadansoddiad sensitifrwydd yn rhan o’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	If the policy proposals will involve recurring costs then these costs will need to be discounted (or adjusted to the Present Value) to reflect the social rate of time preference.
cy-gb	Os bydd y cynigion polisi yn cynnwys costau cylchol, yna bydd angen gostwng y costau hyn (neu eu haddasu i’r Gwerth Presennol) i adlewyrchu’r gyfradd gymdeithasol dewis adeg defnyddio.

en-gb	Costs (and monetised benefits) will need to be recorded in the RIA Summary Table in both undiscounted and Present Value terms.
cy-gb	Bydd angen cofnodi costau (a manteision gyda’u gwerth wedi’i nodi mewn arian) yn Nhabl Crynodeb yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol yn nhermau eu gwerth heb ei ostwng a’u Gwerth Presennol.

en-gb	Guidance on this is available from Welsh Government economists and in the Green Book.
cy-gb	Mae canllawiau ar hyn ar gael gan economegwyr Llywodraeth Cymru ac yn y Llyfr Gwyrdd.

en-gb	There is evidence showing that society generally prefers to receive goods and services now rather than later and to defer expenditure until later years.
cy-gb	Ceir tystiolaeth sy’n dangos ei bod yn well gan gymdeithas yn gyffredinol dderbyn nwyddau a gwasanaethau nawr yn hytrach na wedyn a gohirio gwariant tan flynyddoedd yn ddiweddarach.

en-gb	This is known as time preference.
cy-gb	Gelwir hyn yn dewis adeg.

en-gb	In economic appraisal a declining weight is attached to costs and benefits that occur in future years to reflect this time preference.
cy-gb	Wrth gynnal ymarfer arfarnu economaidd, rhoddir pwysau sy’n gostwng ar gostau a manteision sy’n digwydd mewn blynyddoedd yn y dyfodol i adlewyrchu’r adeg dewisol hon.

en-gb	Charging expenditure on the Welsh Consolidated Fund
cy-gb	Codi gwariant ar Gronfa Gyfunol Cymru

en-gb	The concept of expenditure being ‘charged on the Welsh Consolidated Fund’ (as set out in Standing Order 26.6(xi)) has a distinct meaning, rather than something which will incur expenditure.
cy-gb	Mae gan y cysyniad o wariant yn cael ei ‘godi ar Gronfa Gyfunol Cymru’ (fel y nodir yn Rheol Sefydlog 26.6(xi)) ystyr benodol, yn hytrach na rhywbeth a fydd yn arwain at wariant.

en-gb	For the purposes of Standing Orders this means the expenditure in question can be paid out of the Fund without the need for it to be first authorised by a budget resolution passed by the Assembly.
cy-gb	At ddibenion Rheolau Sefydlog, mae hyn yn golygu y gellir talu’r gwariant dan sylw allan o’r Gronfa heb fod angen iddo gael ei awdurdodi’n gyntaf trwy gynnig cyllidebol a basiwyd gan y Cynulliad.

en-gb	Provisions in Assembly Bills for expenditure to be charged on the Fund are the exception, rather than normal practice.
cy-gb	Eithriad, yn hytrach nag ymarfer arferol, yw cynnwys darpariaethau mewn Biliau’r Cynulliad i wariant gael ei godi ar y Gronfa.

en-gb	Such arrangements are usually reserved for expenditure on particularly important independent entities for which it is considered inappropriate that refusal to pass a budget resolution (by Assembly Members) could interfere.
cy-gb	Mae trefniadau o’r fath fel arfer yn cael eu cadw ar gyfer gwariant ar endidau annibynnol arbennig o bwysig yr ystyrir y byddai’n amhriodol pe byddai unrhyw wrthodiad i basio cynnig cyllidebol (gan Aelodau’r Cynulliad) yn ymyrryd â nhw.

en-gb	Examples of such provision include:
cy-gb	Mae enghreifftiau o ddarpariaeth o’r fath yn cynnwys:

en-gb	the remuneration of the Auditor General for Wales (see section 7(6) of the Public Audit (Wales) Act 2013);
cy-gb	tâl Archwilydd Cyffredinol Cymru (gweler adran 7(6) o Ddeddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2013);

en-gb	the salaries and pension of the Llywydd and the Deputy Presiding Officer (section 20(5) of the Government of Wales Act 2006).
cy-gb	cyflogau a phensiwn y Llywydd a’r Dirprwy Lywydd (adran 20(5) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006).

en-gb	If expenditure is to be charged in this way, the relevant legislation will need to expressly say so.
cy-gb	Os bydd gwariant yn cael ei godi fel hyn, bydd angen i’r ddeddfwriaeth berthnasol ddweud hynny’n eglur.

en-gb	The requirement of Standing Order 26.6(xi) enables the Assembly to see the views of the Auditor General for Wales on whether it is appropriate for expenditure to come straight from the Fund, rather than being politically scrutinised and authorised first.
cy-gb	Mae gofyniad Rheol Sefydlog 26.6(xi) yn galluogi’r Cynulliad i weld safbwyntiau Archwilydd Cyffredinol Cymru ynghylch a yw’n briodol i wariant ddod yn syth o’r Gronfa, yn hytrach na bod yn destun craffu gwleidyddol a chael ei awdurdodi yn gyntaf.

en-gb	Guidance should be sought from the subject lawyer as to whether the requirements of Standing Order 26.6(xi) are engaged.
cy-gb	Dylid ceisio arweiniad gan y cyfreithiwr pwnc a yw gofynion Rheol Sefydlog 26.6(xi) yn berthnasol.

en-gb	If a report of the Auditor General for Wales is required, this should be sought prior to the Explanatory Memorandum being submitted to the Llywydd, and the report should be annexed to the Explanatory Memorandum (see also Chapter 8).
cy-gb	Os oes angen adroddiad gan Archwilydd Cyffredinol Cymru, dylid gofyn am hwn cyn cyflwyno’r Memorandwm Esboniadol i’r Llywydd, a dylid cynnwys yr adroddiad fel atodiad i’r Memorandwm Esboniadol (gweler hefyd Bennod 8).

en-gb	Benefits
cy-gb	Manteision

en-gb	The creation of benefits is implicit in any proposal for legislation and it is, therefore, important these are included in the analysis.
cy-gb	Mae creu manteision yn rhan annatod o unrhyw gynnig ar gyfer deddfwriaeth ac mae’n bwysig felly bod y rhain yn cael eu cynnwys yn y dadansoddiad.

en-gb	Bill teams should be able to demonstrate to Ministers, the Accounting Officer and other stakeholders that the proposals represent good value for money and that the anticipated benefits justify the additional costs that will be incurred.
cy-gb	Dylai timau Biliau allu dangos i Weinidogion, y Swyddog Cyfrifyddu a rhanddeiliaid eraill bod y cynigion yn cynrychioli gwerth am arian da a bod y manteision a ragwelir yn cyfiawnhau’r costau ychwanegol a fydd yn cael eu hysgwyddo.

en-gb	Where possible the identified benefits should be quantified, and preferably monetised, so as to allow easy comparison across options.
cy-gb	Pan fo’n bosibl, dylid meintioli manteision, a chofnodi eu gwerth mewn arian yn ddelfrydol, er mwyn sicrhau bod modd cymharu’r opsiynau yn hawdd.

en-gb	When identifying the benefits of the options these can take the form of economic, environmental and social gains.
cy-gb	Wrth nodi manteision yr opsiynau, gall y rhain fod ar ffurf enillion economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol.

en-gb	Environmental and social benefits can often be harder to assess (and in particular, to quantify or monetise) but it is important they are included in the analysis.
cy-gb	Gall manteision amgylcheddol a chymdeithasol fod yn anoddach eu hasesu yn aml (ac yn arbennig felly, eu meintioli neu bennu eu gwerth mewn arian) ond mae’n bwysig eu bod yn cael eu cynnwys yn y dadansoddiad.

en-gb	Where there is uncertainty around the impact of the policy, it may be useful to think in terms of the minimum impact required to justify the costs.
cy-gb	Pan fo ansicrwydd ynghylch effaith y polisi, gallai fod yn ddefnyddiol meddwl am yr effaith leiaf sy’n ofynnol i gyfiawnhau’r costau.

en-gb	Some consideration needs to be given to the presentation of monetised benefits in an RIA.
cy-gb	Mae angen rhoi rhywfaint o ystyriaeth i’r ffordd y caiff manteision y pennwyd eu gwerth mewn arian eu cyflwyno mewn Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	The Auditor General for Wales raised concerns during the Fourth Assembly that the ‘netting-off’ of monetised benefits from cash costs was potentially misleading and recommended that the practice be avoided.
cy-gb	Cododd Archwilydd Cyffredinol Cymru bryderon yn ystod y Pedwerydd Cynulliad bod ‘debydu’ manteision ag iddynt werth ariannol o gostau arian parod yn gamarweiniol o bosibl ac argymhellodd y dylid osgoi’r ymarfer.

en-gb	However, the presentation of a ‘net’ cost and benefit figure is standard practice in economic appraisal and central to value for money considerations.
cy-gb	Fodd bynnag, mae cyflwyno ffigur cost a budd ‘net’ yn ymarfer safonol yn y broses arfarnu economaidd ac yn ganolog i ystyriaethau gwerth am arian.

en-gb	As such, the RIA Summary Table has been designed to present cost and benefit figures both separately and as a net figure.
cy-gb	Fel y cyfryw, dyluniwyd Tabl Crynodeb yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol i gyflwyno ffigurau cost a budd ar wahân ac fel ffigur net.

en-gb	As with costs, where benefits have been monetised then it will be necessary to discount them and present them in Present Value terms.
cy-gb	Yn yr un modd â chostau, pan fynegwyd y manteision mewn gwerth ariannol, yna bydd rhaid eu diystyru a’u cyflwyno yn nhermau Gwerth Presennol.

en-gb	Summary of the preferred option
cy-gb	Crynodeb o’r opsiwn a ffefrir

en-gb	At the end of the CBA, the preferred option should be identified and explanation given as to why that option has been selected.
cy-gb	Ar ddiwedd y dadansoddiad cost a budd, dylid nodi’r opsiwn a ffefrir a rhoi esboniad pam mae’r opsiwn hwnnw wedi cael ei ddewis.

en-gb	This selection should be supported by the preceding analysis.
cy-gb	Dylai’r dadansoddiad a fydd yn ei ragflaenu gefnogi’r dewis hwn.

en-gb	Where the preferred option is not the one with the highest Net Present Social Value (NPSV – calculated as the present value of benefits minus the present value of costs), this needs to be made explicit and the selection of the preferred option needs full justification in terms of qualitative evidence and considerations.
cy-gb	Pan nad yr opsiwn â’r Gwerth Cymdeithasol Presennol Net (gwerth a gyfrifir fel gwerth presennol y manteision llai gwerth presennol y costau) uchaf yw’r opsiwn a ffefrir, mae angen gwneud hyn yn eglur a rhoi cyfiawnhad llwyr dros ddewis yr opsiwn a ffefrir o safbwynt y dystiolaeth ac ystyriaethau ansoddol.

en-gb	Preparing Chapter 9 of the RIA – Impact Assessment s 
cy-gb	Paratoi Pennod 9 yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol – Asesiad Effaith 

en-gb	The policy impact assessments signposted to in Chapter 5 of this Handbook and undertaken as part of an Integrated Impact Assessment will need to be considered as part of the process of policy and Bill development.
cy-gb	Bydd angen i'r asesiadau effaith polisi y cyfeirir atynt ym Mhennod 5 y Llawlyfr hwn ac sy'n cael eu cyflawni fel rhan o Asesiad Effaith Integredig gael eu hystyried fel rhan o’r broses o ddatblygu polisi a Bil.

en-gb	A summary of the policy impact assessments (and in particular any on which an impact has been identified) will need to be provided within Chapter 9 of the RIA.
cy-gb	Bydd angen darparu crynodeb o’r asesiadau effaith (ac unrhyw rai y nodwyd effaith arnynt yn benodol) ym Mhennod 9 yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	This chapter should also include the Justice Impact Assessment as required by Standing Orders.
cy-gb	Dylai'r bennod hon hefyd gynnwys yr Asesiad o'r Effaith ar Gyfiawnder sy'n ofynnol gan y Rheolau Sefydlog.

en-gb	Every RIA needs to include the results of undertaking a Competition Assessment.
cy-gb	Mae angen i bob Asesiad Effaith Rheoleiddiol gynnwys canlyniadau’r ymarfer Asesu Cystadleuaeth.

en-gb	This assesses the potential impact of the policy proposals on competition in Wales.
cy-gb	Mae hwn yn asesu effaith bosibl y cynigion polisi ar gystadleuaeth yng Nghymru.

en-gb	A filter test (consisting of 9 yes/no questions) should be applied to each policy option – this test is included within the template for the RIA.
cy-gb	Dylid cymhwyso prawf hidlo (yn cynnwys 9 cwestiwn ag ateb cadarnhaol/negyddol) i bob opsiwn polisi – mae’r prawf hwn wedi ei gynnwys yn y templed ar gyfer yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol.

en-gb	The filter should be completed as early as possible to help identify any effects, adverse or beneficial.
cy-gb	Dylid cwblhau’r prawf hidlo cyn gynted â phosibl er mwyn helpu i nodi unrhyw effeithiau, andwyol neu fuddiol.

en-gb	Depending on the findings of the filter test, it may be necessary to conduct a full Competition Assessment (following the Competition and Markets Authority guidance).
cy-gb	Gan ddibynnu ar ganfyddiadau’r prawf hidlo, efallai y bydd angen cynnal Asesiad Llawn o'r Gystadleuaeth (gan ddilyn canllawiau'r Awdurdod Cystadleuaeth a Marchnadoedd).

en-gb	Further advice is available from Welsh Government economists.
cy-gb	Mae rhagor o gyngor ar gael gan economegwyr Llywodraeth Cymru.

en-gb	If a Competition Assessment is undertaken it should be included as part of this chapter.
cy-gb	Os bydd Asesiad o'r Gystadleuaeth yn cael ei gynnal, dylid ei gynnwys fel rhan o'r bennod hon.

en-gb	Preparing Chapter 10 of the RIA – Post implementation review  
cy-gb	Paratoi Pennod 10 yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol – Adolygiad ar ôl gweithredu  

en-gb	The final chapter of the RIA should set out the planned approach for monitoring, reviewing and evaluating the policy.
cy-gb	Dylai pennod olaf yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol nodi’r dull arfaethedig ar gyfer monitro, adolygu a gwerthuso’r polisi.

en-gb	There needs to be sufficient planning and resources in place to carry out a post implementation review.
cy-gb	Mae angen sicrhau bod digon o waith cynllunio yn cael ei wneud a bod yna ddigon o adnoddau hefyd i gynnal yr adolygiad ar ôl gweithredu.

en-gb	The approach should aim to measure the effectiveness of the implemented policy and to capture its real impact.
cy-gb	Dylai’r dull hwn geisio mesur effeithiolrwydd y polisi a weithredwyd a chanfod ei effaith wirioneddol.

en-gb	In particular, the arrangement should identify whether the policy aims are being met and if there have been any unintended consequences.
cy-gb	Yn benodol, dylai’r drefn hon nodi pa un a yw nodau polisi yn cael eu cyflawni ac a gafwyd unrhyw ganlyniadau anfwriadol.

en-gb	There is no ‘one size fits all’ approach to setting post implementation review commitments, as they will depend on the intention of the policy.
cy-gb	Nid oes unrhyw un dull penodol i’w ddefnyddio i bennu gwahanol ymrwymiadau ar gyfer yr adolygiad ar ôl gweithredu, gan y byddant yn dibynnu ar fwriad y polisi.

en-gb	In most cases there will be a need for data to be collected for monitoring purposes and for evaluation and/or reviews to be conducted during the life of the policy.
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd angen casglu data at ddibenion monitro ac er mwyn gwerthuso a/neu adolygu yn ystod oes y polisi.

en-gb	The current advice, which is line with the Welsh Government’s principles for research, is set out below:
cy-gb	Mae’r cyngor presennol, sy’n cyd-fynd ag egwyddorion Llywodraeth Cymru ar gyfer ymchwil, i’w weld isod:

en-gb	Be clear on the aims of the post implementation review -
cy-gb	Bod yn eglur ynghylch nodau’r adolygiad ar ôl gweithredu -

en-gb	what is the intended purpose of any review, including how and when it will take place;
cy-gb	beth y bwriedir ei gyflawni wrth gynnal unrhyw adolygiad, gan gynnwys sut a phryd y bydd yn cael ei gynnal;

en-gb	set clear criteria for measuring effectiveness/success;
cy-gb	pennu meini prawf eglur ar gyfer mesur effeithiolrwydd/llwyddiant;

en-gb	provide a rationale – be clear about why an approach is being taken, particularly if it departs from any perceived standard process or timeline;
cy-gb	darparu sail resymegol  – bod yn eglur ynghylch pam mae dull yn cael ei ddilyn, yn enwedig os yw’n wahanol i unrhyw broses neu amserlen safonol dybiedig;

en-gb	consider the estimated costs, savings, benefits and dis-benefits – any significant differences between the forecast costs, savings, benefits and dis-benefits included in the RIA and the outturn costs, savings, benefits and dis-benefits should be investigated and explained;
cy-gb	ystyried y costau, yr arbedion, y manteision a’r anfanteision a amcangyfrifir – dylid ymchwilio i unrhyw wahaniaethau sylweddol rhwng y costau, yr arbedion, y manteision a’r anfanteision a ragwelwyd sydd wedi eu cynnwys yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol a’r costau, arbedion ac anfanteision alldro, a’u hesbonio;

en-gb	consider reviewing the implementation of the intervention and the scope for simplifying or improving it;
cy-gb	ystyried adolygu’r dull ymyrryd ac i ba raddau y gellid ei symleiddio neu ei wella;

en-gb	know the key stakeholders and ensure that arrangements are in place for engaging with them, including their role in the review;
cy-gb	gwybod pwy yw’r rhanddeiliaid allweddol a sicrhau bod trefniadau ar waith ar gyfer meithrin cysylltiadau â nhw, gan gynnwys eu swyddogaeth yn yr adolygiad;

en-gb	use the process to ensure that lessons are learned, shared across Groups and fed back in to the decision making process.
cy-gb	defnyddio’r broses i sicrhau bod gwersi yn cael eu dysgu, yn cael eu rhannu ar draws Grwpiau ac yn cael eu bwydo yn ôl i mewn i’r broses o wneud penderfyniadau.

en-gb	Prepare from an early stage –
cy-gb	Paratoi o ddechrau’r broses –

en-gb	consider the arrangements for monitoring, evaluation and review at the outset by making it an integral part of the development and implementation of the legislation;
cy-gb	ystyried y trefniadau ar gyfer monitro, gwerthuso ac adolygu ar y cychwyn trwy eu gwneud yn rhan annatod o ddatblygu a gweithredu’r ddeddfwriaeth;

en-gb	refer back to the intended objectives of the legislation, its evidence base and the rationale behind the legislation, to help determine the relevant information that could or should be collected (this should be contained within Part 1 of the Explanatory Memorandum);
cy-gb	cyfeirio yn ôl at amcanion y bwriedir i’r ddeddfwriaeth eu cyflawni, sail dystiolaeth a sail resymegol y ddeddfwriaeth, er mwyn helpu i benderfynu pa wybodaeth berthnasol y gellid neu y dylid ei chasglu (dylid cynnwys hyn yn Rhan 1 y Memorandwm Esboniadol);

en-gb	where data are to be collected identify how it will be gathered, how frequently and by whom but also consider the burden on those supplying the data and make sure it is justified;
cy-gb	pan fydd angen casglu data, nodi sut y byddant yn cael eu casglu, pa mor aml a chan bwy, ond hefyd ystyried y baich ar y rheini sy’n cyflenwi’r data a gwneud yn siŵr y gellir ei gyfiawnhau;

en-gb	understand the baseline from which to measure effectiveness and make sure baseline information is collected prior to the legislation coming into effect;
cy-gb	deall y llinell sylfaen i’w defnyddio ar gyfer mesur effeithiolrwydd a gwneud yn siŵr bod gwybodaeth llinell sylfaen yn cael ei chasglu cyn i’r ddeddfwriaeth ddod i effaith;

en-gb	allow for the significant time that elements of the process can take, e.g. generating new data, commissioning research and analysis of costs;
cy-gb	caniatáu ar gyfer y cyfnod hir o amser y gall elfennau o’r broses eu cymryd, e.e. cynhyrchu data newydd, comisiynu gwaith ymchwil a dadansoddi costau;

en-gb	prepare a budget plan covering the scale and timing of any spend (e.g. for data collection, commissioned research and evaluation, etc.).
cy-gb	paratoi cynllun cyllidebol yn cynnwys maint ac amseriad unrhyw wariant (e.e. ar gyfer casglu data, gwaith ymchwil a gomisiynir a gwerthuso, etc).

en-gb	The Social Research Team in KAS can provide advice on data collection and evaluation requirements, likely costs and timings.
cy-gb	Gall y Tîm Ymchwil Gymdeithasol yn Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi gynnig cyngor ar ofynion casglu data a gwerthuso, costau tebygol, ac amseru.

en-gb	In addition, guidance on reviewing and evaluating policy is available from HM Treasury’s Magenta Book.
cy-gb	Hefyd, mae canllawiau ar adolygu a gwerthuso polisi ar gael o Lyfr Magenta Trysorlys EM.

en-gb	Guidance on how to appraise proposals before committing funds is available from HM Treasury’s Green Book.
cy-gb	Mae canllawiau ar sut i arfarnu cynigion cyn neilltuo cyllid ar gael o Lyfr Gwyrdd Trysorlys EM.

en-gb	Assembly Members will be particularly interested in the proposed arrangements for review, which will be viewed as Ministerial commitments.
cy-gb	Bydd gan Aelodau Cynulliad ddiddordeb arbennig yn y trefniadau arfaethedig ar gyfer adolygu, a fydd yn cael eu hystyried fel ymrwymiadau Gweinidogol.

en-gb	There have been occasions when Committees have made recommendations that the Welsh Government or Assembly undertake post implementation review, or that the Bill be amended to place commitments on the face of the Bill.
cy-gb	Cafwyd achlysuron pan wnaeth Pwyllgorau argymhellion y dylai Llywodraeth Cymru neu'r Cynulliad gynnal adolygiad ar ôl gweithredu, neu y dylai'r Bil gael ei ddiwygio i osod ymrwymiadau r wyneb y Bil.

en-gb	These may be brought forward as proposed Government or non-Government amendments to the Bill during Stages 2 or 3.
cy-gb	Gellir eu cyflwyno fel gwelliannau arfaethedig i'r Bil gan y Llywodraeth neu fel rhai anllywodraethol yn ystod Cyfnodau 2 neu 3.

en-gb	The Welsh Government publishes an evidence plan each year and Bill teams should discuss with KAS social researchers whether the post-implementation review can be included in that plan.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi cynllun tystiolaeth bob blwyddyn a dylai timau Biliau drafod gydag ymchwilwyr cymdeithasol Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi a ellir cynnwys yr adolygiad ar ôl gweithredu yn y cynllun hwnnw.

en-gb	Chapter 7 – Process of preparing a Bill for introduction 
cy-gb	Pennod 7 – Y broses o baratoi Bil i gael ei gyflwyno 

en-gb	The guidance in this Chapter relates to key phases of work in preparing the Bill for introduction (rather than other aspects of Bill work).  
cy-gb	Mae’r canllawiau yn y Bennod hon yn ymwneud â chyfnodau allweddol o waith wrth baratoi’r Bil i gael ei gyflwyno (yn hytrach nag agweddau eraill ar waith Bil).  

en-gb	These phases are: 
cy-gb	Dyma’r cyfnodau: 

en-gb	policy development and consultation; 
cy-gb	datblygu polisi ac ymgynghori; 

en-gb	instructions to the Office of the Legislative Counsel (OLC); 
cy-gb	cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol; 

en-gb	drafting and translating the Bill. 
cy-gb	drafftio’r Bil a’i gyfieithu. 

en-gb	At the same time as the Bill is being prepared in Welsh and English, the Bill team will also need to develop the Explanatory Memorandum (including the Regulatory Impact Assessment (RIA) and Explanatory Notes) in Welsh and English, and Statements of Policy Intent for subordinate legislation in Welsh and English.  
cy-gb	Ar yr un pryd ag y mae’r Bil yn cael ei baratoi yn Gymraeg ac yn Saesneg, bydd angen hefyd i dîm y Bil ddatblygu’r Memorandwm Esboniadol (gan gynnwys yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol a Nodiadau Esboniadol) yn Gymraeg ac yn Saesneg, a Datganiadau o Fwriad y Polisi ar gyfer is-ddeddfwriaeth yn Gymraeg ac yn Saesneg.  

en-gb	Guidance on this work is given in Chapters 6, 8, 9 and 11.  
cy-gb	Rhoddir canllawiau ar y gwaith hwn ym Mhenodau 6, 8, 9 ac 11.  

en-gb	Work on these areas must begin early and continue alongside the development of the Bill – work on these must not wait until the Bill is complete. 
cy-gb	Mae’n rhaid i waith ar y meysydd hyn ddechrau’n gynnar a pharhau ochr yn ochr â datblygiad y Bil – ni ddylid aros tan fod y Bil wedi ei gwblhau cyn drchrau gweithio ar y rhain. 

en-gb	Outline of phases for developing a Bill
cy-gb	Amlinelliad o’r cyfnodau ar gyfer datblygu Bil

en-gb	Policy officials and, in some circumstances, the Bill Manager are responsible for developing the policy proposals for the Bill and engaging with the Minister and special adviser on managing the scrutiny process and dealing with internal and external engagement.
cy-gb	Swyddogion polisi ac, o dan rai amgylchiadau, Rheolwr y Bil, sy’n gyfrifol am ddatblygu’r cynigion polisi ar gyfer y Bil ac ymgysylltu â’r Gweinidog a’r cynghorydd arbennig ar reoli’r broses graffu a mynd ati i ymgysylltu’n fewnol ac yn allanol.

en-gb	The subject lawyers  advising the policy Group and Minister(s) are responsible for providing expertise on the legal subjects (housing law, education law, health law, etc.) covered by the Bill and on points of law more generally, including legislative competence.
cy-gb	Y cyfreithwyr pwnc  sy’n cynghori’r Grŵp polisi a’r Gweinidog(ion) sy’n gyfrifol am ddarparu arbenigedd ar y pynciau cyfreithiol (cyfraith tai, cyfraith addysg, cyfraith iechyd, etc) sydd wedi eu cynnwys yn y Bil ac ar bwyntiau cyfreithiol yn fwy cyffredinol, gan gynnwys cymhwysedd deddfwriaethol.)

en-gb	They use this expertise to inform, and if necessary challenge, the development of the policy to be given effect in the Bill.
cy-gb	Maent yn defnyddio’r arbenigedd hwn i lywio gwaith i ddatblygu’r polisi a fydd yn cael effaith yn y Bil, a herio’r gwaith hwnnw os oes angen.

en-gb	Usually, they also perform the role of instructing officers  to the drafters of the Bill in OLC.
cy-gb	Fel arfer, maent hefyd yn cyflawni swyddogaeth swyddogion sy’n llunio cyfarwyddiadau  i ddrafftwyr y Bil yn Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	The term subject lawyer is used throughout this chapter to describe the Legal Services lawyer involved, who may or may not be instructing.
cy-gb	Defnyddir y term cyfreithiwr pwnc trwy gydol y bennod hon i ddisgrifio’r cyfreithiwr y Gwasanaethau Cyfreithiol dan sylw, a allai fod yn cyfarwyddo neu beidio.

en-gb	The term instructing officer is used throughout this chapter to describe the person writing the instructions for OLC, whether the subject lawyer or not.
cy-gb	Defnyddir y term swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau trwy gydol y bennod hon i ddisgrifio’r unigolyn sy’n ysgrifennu’r cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, pa un a yw’n gyfreithiwr pwnc ai peidio.

en-gb	For a summary of OLC’s role see Chapter 3, paragraphs 3.31-3.32 above.
cy-gb	Am grynodeb o swyddogaeth Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, gweler Pennod 3, paragraffau 3.31-3.32 uchod.

en-gb	OLC are responsible for drafting the Bill.
cy-gb	Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol sy’n gyfrifol am ddrafftio’r Bil.

en-gb	Part of the role of the subject lawyers and OLC is to challenge and help refine the policy, by testing the coherence of the proposals and advising on matters of legislative process, law and policy which arise.
cy-gb	Rhan o swyddogaeth y cyfreithwyr pwnc a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yw herio a helpu i fireinio’r polisi, trwy brofi pa mor resymegol yw’r cynigion a chynghori ar faterion sy’n codi yn ymwneud â’r broses ddeddfwriaethol, cyfraith a pholisi.

en-gb	When those matters are clear and settled they begin the task of producing legal provisions to reflect the policy that are accurate, free from ambiguity and as accessible and understandable as possible.
cy-gb	Pan fydd y materion hynny’n eglur ac wedi eu datrys, maent yn dechrau ar y dasg o lunio darpariaethau cyfreithiol i adlewyrchu’r polisi sy’n gywir, yn ddiamwys ac mor hygyrch a dealladwy â phosibl.

en-gb	As the different phases of work are undertaken, policy officials will provide input throughout.
cy-gb	Wrth i’r gwahanol gyfnodau gwaith gael eu cwblhau, bydd swyddogion polisi yn darparu mewnbwn yn barhaus.

en-gb	Policy officials will have the primary responsibility for policy development work, but experience has shown that engaging with subject lawyers – and where practicable OLC – early on can be extremely beneficial.
cy-gb	Swyddogion polisi fydd yn bennaf gyfrifol am waith datblygu polisi, ond mae profiad wedi dangos y gall ymgysylltu’n gynnar â chyfreithwyr pwnc – a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol pan fo hynny’n ymarferol – fod yn hynod fuddiol.

en-gb	Whilst the subject lawyers are not responsible for developing the policy, their input will contribute to the success of the development of options and identification of the legislative changes necessary.
cy-gb	Er nad y cyfreithwyr pwnc sy’n gyfrifol am ddatblygu’r polisi, bydd datblygu opsiynau a nodi’n llwyddiannus y newidiadau deddfwriaethol sydd eu hangen yn dibynnu i raddau ar eu mewnbwn nhw.

en-gb	The detailed legal analysis will be led by the subject lawyers, but will require the close engagement of policy officials who are able to provide direction and advice on intended effect and impact, together with experience and knowledge of the field.
cy-gb	Bydd y dadansoddiad cyfreithiol manwl yn cael ei arwain gan y cyfreithwyr pwnc, ond bydd rhaid ymgysylltu’n agos â swyddogion polisi sy’n gallu cynnig cyfeiriad a chyngor ar yr effaith y bwriedir ei chael, ynghyd â phrofiad a gwybodaeth yn y maes.

en-gb	OLC will not usually be involved in the very early stages of policy development, but as the policy becomes more refined, and as the legal analysis begins to be shaped, their input is likely to increase.
cy-gb	Ni fydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fel arfer yn cymryd rhan ar ddechrau’r broses o ddatblygu’r polisi, ond wrth i’r polisi gael ei fireinio mwy, ac wrth i’r dadansoddiad cyfreithiol ddechrau cael ei lunio, mae eu mewnbwn yn debygol o gynyddu.

en-gb	The resources of OLC are primarily built around the drafting window for the programmed Bills, so they cannot be heavily involved in the detailed policy development and legal advice needed to work up proposals for Bills.
cy-gb	Mae adnoddau Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol wedi eu seilio’n bennaf ar y ffenestr ddrafftio ar gyfer y Biliau sydd wedi’u rhaglennu, felly ni allant gymryd rhan fawr yn y gwaith datblygu polisi manwl a’r cyngor cyfreithiol sydd ei angen i lunio cynigion ar gyfer Biliau.

en-gb	But they will be able to offer some support in the early stages for the following purposes –
cy-gb	Ond byddant yn gallu cynnig rhywfaint o gefnogaeth yn ystod y cyfnodau cynnar at y dibenion a ganlyn -

en-gb	to gauge the size and complexity of a proposed Bill and the resources needed to draft it;
cy-gb	amgyffred maint a chymhlethdod Bil arfaethedig a’r adnoddau sydd eu hangen i’w ddrafftio;

en-gb	to provide an estimate of how long it may take to draft a Bill;
cy-gb	rhoi amcan o faint o amser y gallai ei gymryd i ddrafftio Bil;

en-gb	to discuss any concerns or known difficulties about the plans and consider alternative general approaches.
cy-gb	trafod unrhyw bryderon neu anawsterau y gwyddys amdanynt mewn perthynas â’r cynlluniau ac ystyried dulliau cyffredinol amgen.

en-gb	As the drafting of the Bill is undertaken by OLC, policy officials and subject lawyers will be actively involved in considering the draft sections and parts of the Bill, seeking to test the drafting against policy intent and practical implementation.
cy-gb	Gan fod y gwaith o ddrafftio’r Bil yn cael ei wneud gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, bydd swyddogion polisi a chyfreithwyr pwnc yn cymryd rhan weithredol yn y broses o ystyried adrannau a rhannau drafft y Bil, gyda’r nod o brofi’r drafftio yn erbyn bwriad y polisi a manylion ymarferol ei weithredu.

en-gb	There will be a need for discussion, joint ownership and collaboration in preparing the Bill.
cy-gb	Bydd angen trafodaeth, cydberchnogaeth a chydweithredu wrth baratoi’r Bil.

en-gb	It is through robust engagement at each phase by the partners in the process, that an effective, deliverable, and well-drafted Bill is prepared.
cy-gb	Caiff Bil effeithiol, y gellir ei gyflawni, ac sydd wedi ei ddrafftio’n dda ei baratoi trwy ymgysylltu cadarn gan y partneriaid yn y broses yn ystod pob cyfnod.

en-gb	Good law
cy-gb	Cyfraith dda

en-gb	An important consideration for everyone working on a Bill is that, although the focus of the team may be on the particular policy proposal being advanced, each law-making project is part of the Government’s wider shared endeavour of maintaining the rule of law.
cy-gb	Un ystyriaeth bwysig i bawb sy’n gweithio ar Fil yw bod pob prosiect llunio cyfraith yn rhan o ymdrech ehangach ar y cyd gan adrannau ar draws y Llywodraeth i gynnal rheolaeth y gyfraith, er bod pwyslais y tîm ar ddatblygu’r cynnig polisi penodol.

en-gb	Building and maintaining an effective system of law to safeguard freedoms and rights and promote social, economic and environmental well-being is a key role of government.
cy-gb	Mae creu a chynnal system effeithiol o gyfraith i ddiogelu rhyddid a hawliau a hybu llesiant cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol yn un o swyddogaethau allweddol llywodraeth.

en-gb	Each Bill will form a relatively small part of the wider system of law and will need to work well for those who will use it within that context.
cy-gb	Bydd pob Bil yn rhan gymharol fach o’r system o gyfraith ehangach a bydd angen iddo weithio’n dda i’r rhai sy’n ei ddefnyddio yn y cyd-destun hwnnw.

en-gb	It is often the case that Bill proposals throw up issues which touch on matters relevant to the efficacy of the legal system as a whole.
cy-gb	Mae’n aml yn wir fod cynigion ar gyfer Biliau yn codi pwyntiau sy’n cyffwrdd ar faterion sy’n berthnasol i effeithiolrwydd y system gyfreithiol yn ei chyfanrwydd.

en-gb	The aim is to produce good law:
cy-gb	Y nod yw llunio cyfraith dda:

en-gb	This aim should be a feature of the thinking at each phase of the Bill’s development.
cy-gb	Dylid cadw’r nod hwn mewn cof yn ystod pob cyfnod o ddatblygiad y Bil.

en-gb	A special consideration in relation to Wales is that much of the current primary legislation applicable to Wales in devolved subjects is still to be found in Acts of the UK Parliament applicable to England and Wales (and often other parts of the UK), which was of course developed in English only.
cy-gb	Un ystyriaeth arbennig o ran Cymru yw mai yn Neddfau Senedd y DU sy’n gymwys i Gymru a Lloegr (ac i rannau eraill o’r DU yn aml), a ddatblygwyd yn Saesneg yn unig wrth gwrs, y ceir llawer o’r ddeddfwriaeth sylfaenol bresennol sy’n gymwys i Gymru mewn pynciau datganoledig.

en-gb	As a result of the legislative change that has happened since devolution (for England or Wales, or both), the current primary legislation applicable to Wales has become difficult for the public to access in some areas.
cy-gb	O ganlyniad i’r newid deddfwriaethol sydd wedi digwydd ers datganoli (yn achos Cymru a Lloegr, neu’r ddwy), mae wedi dod yn anodd, mewn rhai meysydd, i’r cyhoedd gael mynediad at y ddeddfwriaeth sylfaenol bresennol sy’n gymwys i Gymru.

en-gb	It is the Welsh Government’s policy that opportunities should be taken when they arise to simplify and separately define the legislation applicable to Wales.
cy-gb	Cymryd cyfleoedd wrth iddynt godi i symleiddio a diffinio ar wahân y ddeddfwriaeth sy’n gymwys i Gymru yw polisi Llywodraeth Cymru.

en-gb	This will improve accessibility– particularly where it will provide for a more coherent story on the face of an Act of the Assembly made in Welsh and English.
cy-gb	Bydd hyn yn gwella hygyrchedd – yn enwedig pan fydd yn darparu ar gyfer rhoi stori mwy cydlynol ar wyneb Deddf Cynulliad a wnaed yn Gymraeg ac yn Saesneg.

en-gb	Policy development and consultation 
cy-gb	Datblygu polisi ac ymgynghori 

en-gb	The development and setting out of the policy goals and implications of legislation is primarily the responsibility of policy leads and officials, although input from legal advisers will usually be needed on these matters.
cy-gb	Cyfrifoldeb arweinwyr a swyddogion polisi yn bennaf yw datblygu a chyflwyno nodau polisi a goblygiadau deddfwriaeth, ond bydd angen mewnbwn gan gynghorwyr cyfreithiol ar y materion hyn fel arfer.

en-gb	It includes setting out the initial case for change, exploring the available options in sufficient detail and ensuring the Minister has well-evidenced advice on ways of achieving the objective.
cy-gb	Mae’n cynnwys cyflwyno’r achos cychwynnol dros newid, ymchwilio i’r opsiynau sydd ar gael yn ddigon manwl a sicrhau bod y Gweinidog yn cael cyngor sy’n seiliedig ar dystiolaeth dda ar ddulliau o fodloni’r amcan.

en-gb	The policy lifecycle is seen as having five stages:
cy-gb	Ystyrir bod gan gylch oes y polisi bum cam:

en-gb	case for change;
cy-gb	yr achos dros newid;

en-gb	options;
cy-gb	yr opsiynau;

en-gb	developing the preferred option;
cy-gb	datblygu’r opsiwn a ffefrir;

en-gb	implementation; and
cy-gb	gweithredu;

en-gb	evaluation.
cy-gb	gwerthuso.

en-gb	Ideally the stages should be tackled sequentially, but it is accepted that they often have to be considered and documented simultaneously in order to meet the required timescales.
cy-gb	Dylid mynd i’r afael â’r camau yn eu trefn yn ddelfrydol, ond derbynnir bod rhaid eu hystyried a’u cofnodi ar yr un pryd yn aml er mwyn bodloni’r amserlenni gofynnol.

en-gb	This is essential to ensure the preferred option of legislation is properly tested and can be justified in terms of policy, cost and legality.
cy-gb	Mae hyn yn hanfodol er mwyn sicrhau bod yr opsiwn a ffefrir o ran y ddeddfwriaeth yn cael ei rhoi ar brawf yn iawn ac y gellir ei gyfiawnhau o ran polisi, cost a chyfreithlondeb.

en-gb	This means the analysis of the case for change or option appraisal must be done with sufficient robustness to have the capability of challenging the preferred option.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod rhaid dadansoddi’r achos dros newid neu arfarnu’r opsiwn mewn ffordd ddigon cadarn i allu herio’r opsiwn a ffefrir.

en-gb	This case forms the basis of the Explanatory Memorandum and RIA (see chapters 6 and 8).
cy-gb	Defnyddir yr achos hwn fel sail ar gyfer y Memorandwm Esboniadol a’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol (gweler penodau 6 ac 8).

en-gb	Each stage should be founded on appropriate engagement with stakeholders and on the best available evidence.
cy-gb	Dylid seilio pob cam ar ymgysylltu priodol â rhanddeiliaid ac ar y dystiolaeth orau sydd ar gael.

en-gb	In the case of legislation, Ministers have said that this engagement will include at least one public consultation (but this is not the only process of consultation or engagement that would normally be used in the development of complex policy).
cy-gb	Yn achos deddfwriaeth, mae Gweinidogion wedi dweud y bydd yr ymgysylltu hwn yn cynnwys o leiaf un ymgynghoriad cyhoeddus (ond nid dyma’r unig broses o ymgynghori neu ymgysylltu fyddai’n cael ei defnyddio fel arfer wrth ddatblygu polisi cymhleth).

en-gb	The stakeholders should typically include the people the policy is meant to benefit, the people and organisations that will deliver the policy, and the people and organisations with the most expertise in the subject concerned.
cy-gb	Fel arfer, dylai’r rhanddeiliad gynnwys y bobl a ddylai gael budd o’r polisi, y bobl a’r sefydliadau a fydd yn darparu’r polisi, a’r bobl a’r sefydliadau sydd â’r mwyaf o arbenigedd yn y pwnc dan sylw.

en-gb	At each stage, proportionate consideration needs to be given to the:
cy-gb	Ar bob cam, mae angen rhoi ystyriaeth gymesur i:

en-gb	fit with the Government’s strategic objectives (the programme for government or Ministerial priorities);
cy-gb	gydnawsedd ag amcanion strategol y Llywodraeth (y rhaglen lywodraethu neu flaenoriaethau Gweinidogol);

en-gb	impact on the people of Wales and the supporting evidence;
cy-gb	yr effaith ar bobl Cymru a’r dystiolaeth ategol;

en-gb	cost of the investment, and how it can be financed;
cy-gb	cost y buddsoddiad, a sut y gellir ei gyllido;

en-gb	mechanisms available to realise or incentivise change;
cy-gb	mecanweithiau sydd ar gael i wireddu neu gymell newid;

en-gb	management of the work.
cy-gb	rheolaeth y gwaith.

en-gb	These elements are also sometimes referred to as the “policy making principles”.
cy-gb	Cyfeirir at yr elfennau hyn fel yr “egwyddorion llunio polisi” hefyd weithiau.

en-gb	The Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 requires public bodies (including the Welsh Government) to work towards a common set of seven well-being goals.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus (gan gynnwys Llywodraeth Cymru) weithio tuag at gyfres gyffredin o saith nod llesiant.

en-gb	The Act also sets out the sustainable development principle, the way in which organisations should work (the five ways of working), in order to achieve these objectives.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn cyflwyno’r egwyddor datblygu cynaliadwy, a’r ffordd y dylai sefydliadau weithio (y pum ffordd o weithio), er mwyn bodloni’r amcanion hyn.

en-gb	In thinking about our policies we should increasingly be considering whether we are doing the right things, in the right way, in the context of the Act.
cy-gb	Wrth feddwl am ein polisïau, dylem fod yn ystyried fwyfwy a ydym yn gwneud y pethau iawn, yn y ffordd iawn, yng nghyd-destun y Ddeddf.

en-gb	When considering the appropriateness of legislation through the options appraisal process, we should be doing so within the context of the well-being goals and ways of working.
cy-gb	Wrth ystyried priodoldeb deddfwriaeth trwy’r broses arfarnu opsiynau, dylem fod yn gwneud hynny yng nghyd-destun y nodau llesiant a’r ffyrdd o weithio.

en-gb	When developing legislation, officials will need to consider whether the proposed legislation will help to contribute to delivery and how the proposed legislation will enable others to maximise their contribution to the seven well-being goals or support them to further embed the five ways of working.
cy-gb	Wrth ddatblygu deddfwriaeth, bydd angen i swyddogion ystyried a fydd y ddeddfwriaeth arfaethedig yn helpu i gyflawni. Rhaid iddynt hefyd ystyried sut y bydd y ddeddfwriaeth arfaethedig yn galluogi eraill i wneud cymaint â phosibl i helpu i gyflawni’r saith nod llesiant, neu i’w hymwreiddio ymhellach yn y pum ffordd o weithio.

en-gb	Extensive guidance about making policy is available on the intranet, supplemented with guidance on required impact assessments.
cy-gb	Mae canllawiau helaeth ar lunio polisi ar gael ar y fewnrwyd, ynghyd â chanllawiau ar asesiadau effaith gofynnol.

en-gb	Further information on impact assessments when preparing Assembly Bills can be found in Chapter 5 of this Handbook.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am asesiadau effaith wrth baratoi Biliau’r Cynulliad ar gael ym Mhennod 5 y Llawlyfr hwn.

en-gb	Experience has demonstrated that policy development for drafting legislation requires a high level of precision and detail.
cy-gb	Mae profiad wedi dangos bod angen bod yn hynod gywir a manwl wrth ddatblygu polisi ar gyfer drafftio deddfwriaeth.

en-gb	In particular, the fit with the Government’s overall objectives; the likely impacts on different groups of people and types of organisation; and the possible mechanisms for achieving the desired result, need to be considered in as much detail as possible and with reference to the best available evidence.
cy-gb	Yn benodol, mae angen ystyried mewn cymaint o fanylder â phosibl, a chan gyfeirio at y dystiolaeth orau sydd ar gael, a ydy’r polisi’n gyson ag amcanion cyffredinol y Llywodraeth; yr effeithiau tebygol ar wahanol grwpiau o bobl a mathau o sefydliadau; a’r mecanweithiau posibl ar gyfer sicrhau’r canlyniad dymunol.

en-gb	This not only helps in preparing instructions (see below), but is also invaluable later on in determining how to respond coherently to amendments (see Chapter 15).
cy-gb	Mae hyn yn helpu i fwrw ati i baratoi cyfarwyddiadau (gweler isod), ond mae hefyd yn hynod werthfawr yn ddiweddarach yn y broses wrth benderfynu sut i ymateb mewn modd cydlynus i welliannau (gweler Pennod 15).

en-gb	Evidence may also be important in consideration of legislative competence.
cy-gb	Gallai tystiolaeth hefyd fod yn bwysig wrth ystyried cymhwysedd deddfwriaethol.

en-gb	Quality assurance is particularly important where a policy is to be implemented through legislation.
cy-gb	Mae sicrhau ansawdd yn arbennig o bwysig pan fydd polisi’n cael ei weithredu trwy ddeddfwriaeth.

en-gb	It is expected there will be proportional checkpoints at appropriate points.
cy-gb	Disgwylir y bydd pwyntiau gwirio cymesur ar adegau priodol.

en-gb	Proportionality is important both in building up the case for a policy and in terms of assurance.
cy-gb	Mae cymesuredd yn bwysig o ran datblygu’r achos dros bolisi ac o ran sicrwydd.

en-gb	Senior Responsible Owners (SROs) are expected to use their judgement about what would be proportional to the issue at hand.
cy-gb	Disgwylir i Brif Berchenogion Cyfrifol ddefnyddio eu barn ynghylch yr hyn a fyddai’n gymesur i’r mater dan sylw.

en-gb	Since legislation is high profile and requires detailed policy underpinning, a detailed case and thorough assurance are normal practice.
cy-gb	Gan fod deddfwriaeth yn uchel ei phroffil ac yn gofyn am sail bolisi fanwl, mae’n arferol paratoi achos manwl a bod yn drylwyr wrth gael sicrwydd.

en-gb	Useful thinking tool
cy-gb	Dull meddwl defnyddiol

en-gb	As the policy is being developed, it may be helpful to consider the following questions, which could help drive the examination of the evidence base and direct future thinking –
cy-gb	Wrth i’r polisi gael ei ddatblygu, gallai fod o gymorth ystyried y cwestiynau canlynol, a allai helpu i ddatblygu gwaith ymchwil ar y sail dystiolaeth a rhoi cyfeiriad i’r ffordd o feddwl yn y dyfodol –

en-gb	who must and who might be affected, and who must not;
cy-gb	pwy y mae’n rhaid eu heffeithio a phwy allai gael eu heffeithio, a phwy mae’n rhaid peidio â’u heffeithio;

en-gb	where must and where might they be affected, and where not;
cy-gb	lle mae’n rhaid eu heffeithio a lle allent gael eu heffeithio, a lle na fyddant yn cael eu heffeithio;

en-gb	how must and how might they be affected, and how not;
cy-gb	sut y mae’n rhaid eu heffeithio a sut y gallent gael eu heffeithio, a sut y mae’n rhaid peidio â’u heffeithio;

en-gb	when must and when might they be affected, and when not;
cy-gb	pryd y mae’n rhaid eu heffeithio a phryd y gallent gael eu heffeithio,  a phryd y mae’n rhaid peidio â’u heffeithio;

en-gb	why must and why might they be affected, and why not;
cy-gb	pam y mae’n rhaid eu heffeithio a pham y gallent gael eu heffeithio, a pham y mae’n rhaid peidio â’u heffeithio;

en-gb	what would be the consequences of their being affected or not being affected – legal, social, economic, financial, environmental and political consequences need to be considered.
cy-gb	beth fyddai’r goblygiadau pe baent yn cael eu heffeithio neu pe na baent yn cael eu heffeithio – mae angen ystyried goblygiadau cyfreithiol, cymdeithasol, economaidd, ariannol, amgylcheddol a gwleidyddol.

en-gb	Legislative competence
cy-gb	Cymhwysedd deddfwriaethol

en-gb	Section 108A(1) of the Government of Wales Act 2006 (GoWA 2006) provides that “ An Act of the Assembly is not law so far as any provision of the Act is outside the Assembly’s legislative competence. ”
cy-gb	Mae Adran 108A(1) o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 yn nodi “ An  Act of the Assembly  is not law so  far as  any  provision  of the Act is outside  the Assembly’s  legislative  competence . ”

en-gb	The tests for the Assembly’s legislative competence are set out in section 108A of GoWA 2006 (see also Chapter 1 above).
cy-gb	Mae'r profion ar gyfer cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad wedi'u gosod yn adran 108A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (gweler hefyd Bennod 1 uchod).

en-gb	These are complex legal tests, on which the subject lawyers can advise further.
cy-gb	Maent yn brofion cyfreithiol cymhleth, y gall y cyfreithwyr pwnc roi cyngor pellach amdanynt.

en-gb	The legislative competence of a policy and resulting provisions will need to be considered.
cy-gb	Bydd angen ystyried cymhwysedd deddfwriaethol polisi a’r darpariaethau sy’n deillio ohono.

en-gb	To do this thoroughly and in a timely manner, detailed policy instructions will be required as soon as possible.
cy-gb	Er mwyn gwneud hyn yn drylwyr ac yn amserol, bydd angen cyfarwyddiadau polisi manwl cyn gynted â phosibl.

en-gb	Changes to policy and/or the extent of the Bill
cy-gb	Newidiadau i bolisi a/neu rychwant y Bil

en-gb	The inclusion of the Bill in the legislative programme is on the basis of the information provided in the legislative proposal, or update, and as agreed by Cabinet.
cy-gb	Mae’r Bil yn cael ei gynnwys yn y rhaglen ddeddfwriaethol ar sail yr wybodaeth a ddarperir yn y cynnig deddfwriaethol, neu’r diweddariad, ac fel a gytunir gan y Cabinet.

en-gb	Adding significant new policy to the Bill may affect the scope and size of the Bill, which in turn will affect timetabling for the legislative programme as a whole.
cy-gb	Gallai ychwanegu polisi newydd sylweddol at y Bil effeithio ar gwmpas a maint y Bil, a fydd yn effeithio yn ei dro ar yr amserlennu ar gyfer y rhaglen ddeddfwriaethol yn ei chyfanrwydd.

en-gb	This must, therefore, be cleared through Legislative Programme and Governance Unit (LPGU) who will provide advice on the implications for the legislative programme, before agreement of the Minister, and then the First Minister, is sought.
cy-gb	Mae’n rhaid cadarnhau hyn felly trwy Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a fydd yn darparu cyngor ar y goblygiadau i’r rhaglen ddeddfwriaethol, cyn ceisio cytundeb y Gweinidog, ac yna’r Prif Weinidog.

en-gb	Removal of key aspects of the policy of the Bill will also need Ministerial agreement, and may also require the agreement of the First Minister.
cy-gb	Bydd angen cytundeb Gweinidogol ar gyfer cael gwared ar agweddau allweddol ar bolisi’r Bil hefyd, a gallai fod angen cytundeb y Prif Weinidog hefyd.

en-gb	Bill teams should be aware that where the intention is to remove a policy from the Bill and bring forward a separate Bill, then that new Bill will have to be agreed by the First Minister and it may not be possible to include it within the current legislative programme or indeed add the policy to another Bill.
cy-gb	Dylai timau Biliau fod yn ymwybodol lle mai’r bwriad yw cael gwared ar bolisi o’r Bil a datblygu Bil ar wahân, yna bydd rhaid cael cytundeb y Prif Weinidog ar gyfer y Bil newydd hwnnw ac efallai na fydd yn bosibl ei gynnwys yn y rhaglen ddeddfwriaethol bresennol nac, yn wir, ychwanegu’r polisi at Fil arall.

en-gb	No commitment should be made by the Bill team to a Minister that a change to a proposal in the Bill will not affect the drafting time, or the introduction date, unless this has been discussed and agreed with LPGU and OLC beforehand.
cy-gb	Ni ddylai tîm y Bil wneud unrhyw ymrwymiad i Weinidog na fydd newid i gynnig yn y Bil yn effeithio ar yr amser drafftio, neu’r dyddiad cyflwyno, oni bai bod hyn wedi cael ei drafod a’i gytuno gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ymlaen llaw.

en-gb	Instructions 
cy-gb	Cyfarwyddiadau 

en-gb	Drafting of the Bill is undertaken by OLC on the basis of a document prepared on behalf of the Lead Minister for the Bill that provides instructions to the drafter on what changes to the law are required to achieve the Government’s policy objectives.
cy-gb	Caiff y Bil ei ddrafftio gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar sail dogfen sy’n cael ei pharatoi ar ran y Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil sy’n rhoi cyfarwyddiadau i’r drafftiwr ar ba newidiadau i’r gyfraith sy’n ofynnol i fodloni amcanion polisi’r Llywodraeth.

en-gb	Approach to preparing the instructions
cy-gb	Y dull o baratoi’r cyfarwyddiadau

en-gb	The production of instructions to OLC is a co-operative effort between the instructing officer (who is often a subject lawyer) and policy officials.
cy-gb	Mae llunio cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn ymdrech ar y cyd rhwng y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau (sy’n aml yn gyfreithiwr pwnc) a swyddogion polisi.

en-gb	Subject lawyers bring legal expertise and policy officials bring policy expertise, but there is no rigid demarcation line between both roles.
cy-gb	Mae cyfreithwyr pwnc yn dod ag arbenigedd cyfreithiol ac mae swyddogion polisi yn dod ag arbenigedd polisi, ond nid oes unrhyw linell derfyn bendant rhwng y ddwy swyddogaeth. 

en-gb	Knowledge of the law is needed to develop an effective policy and many matters which might be thought of as ‘legal’ are in fact driven by policies about how the law should be drafted, organised or made.
cy-gb	Mae angen gwybodaeth am y gyfraith i ddatblygu polisi effeithiol ac mae llawer o faterion y gellid eu hystyried yn ‘gyfreithiol’ yn cael eu hysgogi mewn gwirionedd gan bolisïau ynghylch sut y dylai’r gyfraith gael ei drafftio, ei threfnu neu ei gwneud.

en-gb	Both subject lawyers and policy officials need to understand each other’s perspectives to some degree in order to produce good instructions that properly explain the Minister’s policy intentions to the drafter.
cy-gb	Mae angen i gyfreithwyr pwnc a swyddogion polisi ddeall safbwyntiau ei gilydd i ryw raddau er mwyn llunio cyfarwyddiadau da sy’n esbonio’n iawn i’r drafftiwr beth yw bwriadau polisi’r Gweinidog.

en-gb	Legislation gives effect to a policy, expressing the will of the legislature that something must be done, may be done or may not be done.
cy-gb	Mae deddfwriaeth yn rhoi effaith i bolisi, gan fynegi ewyllys y ddeddfwrfa bod rhaid gwneud rhywbeth, neu y gellir neu na ellir gwneud rhywbeth.

en-gb	The purpose of the instructions is to explain all relevant aspects of the policy to the drafter so that:
cy-gb	Diben y cyfarwyddiadau yw esbonio’r holl agweddau perthnasol ar y polisi i’r drafftiwr fel y gellir:

en-gb	problems can be identified and resolved; and
cy-gb	nodi a datrys problemau;

en-gb	the policy, as refined, is fully expressed as a set of clear legislative propositions in a Bill.
cy-gb	mynegi’r polisi, fel y’i fireiniwyd, yn llawn fel cyfres o syniadau deddfwriaethol eglur mewn Bil.

en-gb	The policy for a Bill will always have a number of aspects which need to feature in the policy and legal thinking and the story conveyed in the instructions:
cy-gb	Bydd y polisi ar gyfer Bil bob amser yn cynnwys nifer o agweddau y mae’n rhaid iddynt ymddangos yn y polisi ac mewn syniadau cyfreithiol a’r stori sy’n cael ei hadrodd yn y cyfarwyddiadau:

en-gb	social policy – what is the mischief to be addressed and what is to be done about it?
cy-gb	polisi cymdeithasol – beth yw’r drwg y mae angen mynd i’r afael ag ef a beth ddylid ei wneud am y peth?

en-gb	political policy – what are Ministers’ particular priorities and concerns in respect of the policy?
cy-gb	polisi gwleidyddol – beth yw blaenoriaethau a phryderon penodol y Gweinidogion o ran y polisi?

en-gb	administrative policy – what new offices, bodies, systems and processes, or what changes to such things are needed to address the mischief?
cy-gb	polisi gweinyddol - pa swyddfeydd, cyrff, systemau a phrosesau newydd, neu pa newidiadau i bethau o’r fath sydd eu hangen i fynd i’r afael â’r drwg?

en-gb	legal policy – will the proposal make good law?
cy-gb	polisi cyfreithiol - a fydd y cynnig yn gwneud cyfraith dda?

en-gb	What legal considerations constrain or shape what to do or how to go about doing it?
cy-gb	Pa ystyriaethau cyfreithiol sy’n siapio’r hyn y dylid ei wneud neu sut y dylid ei wneud, neu sy’n cyfyngu ar hynny?

en-gb	What mechanisms of law (rights, powers, duties, appeals systems, etc.) are to be used to achieve other aspects of the policy?
cy-gb	Pa fecanweithiau’r gyfraith (hawliau, pwerau, dyletswyddau, systemau apelio, etc) fydd yn cael eu defnyddio i gyflawni agweddau eraill ar y polisi?

en-gb	What consequential changes to the law are desirable/necessary?
cy-gb	Pa newidiadau canlyniadol i’r gyfraith sy’n ddymunol/angenrheidiol?

en-gb	Are any transitional or saving provisions needed?
cy-gb	A oes angen unrhyw ddarpariaethau trosiannol neu arbed?

en-gb	legislative policy – what balance should there be between primary and secondary legislation?
cy-gb	polisi deddfwriaethol - pa gydbwysedd ddylai fod rhwng deddfwriaeth sylfaenol ac is-ddeddfwriaeth?

en-gb	If any secondary legislative powers are required, what should they allow?
cy-gb	Os oes angen unrhyw bwerau is-ddeddfwriaeth, beth ddylent ei ganiatáu?

en-gb	What Assembly procedures should apply?
cy-gb	Pa weithdrefnau Cynulliad ddylai fod yn gymwys?

en-gb	To what extent should there be consolidation of existing law?
cy-gb	I ba raddau ddylid cydgrynhoi’r gyfraith bresennol?

en-gb	How will commencement of the Bill be dealt with?
cy-gb	Sut yr eir ati i gychwyn y Bil?

en-gb	How clear, accessible and user-friendly will the new law be?
cy-gb	Pa mor eglur, hygyrch ac ystyriol o ddefnyddwyr fydd y gyfraith newydd?

en-gb	communications policy – are there considerations relating to the audience for the legislation, stakeholders or political handling that might affect the drafting?
cy-gb	polisi cyfathrebu – a oes ystyriaethau’n ymwneud â chynulleidfa’r ddeddfwriaeth, rhanddeiliaid neu ymdrin gwleidyddol a allai effeithio ar y drafftio?

en-gb	enforcement policy – how are duties to be enforced (e.g. new crimes, civil penalties, judicial review, creation of enforcement authorities or adjustment of the functions of existing authorities)?
cy-gb	polisi gorfodi – sut fydd dyletswyddau’n cael eu gorfodi (e.e. troseddau newydd, cosbau sifil, adolygiad barnwrol, creu awdurdodau gorfodi neu addasu swyddogaethau awdurdodau presennol)?

en-gb	There is usually a contribution to be made by both the policy officials and subject lawyers in dealing with each aspect of the policy and law to be explained.
cy-gb	Fel arfer, bydd y swyddogion polisi a’r cyfreithwyr pwnc yn cyfrannu er mwyn ymdrin â phob agwedd ar y polisi a’r gyfraith sydd i’w hesbonio.

en-gb	The question of whether the main contribution comes from a subject lawyer or a policy official (or any one of them at all) will depend on the knowledge, skills and experience needed to deal with the particular issue.
cy-gb	Bydd y cwestiwn ai’r cyfreithiwr pwnc neu’r swyddog polisi (os unrhyw un ohonynt) fydd yn cyfrannu fwyaf yn dibynnu ar yr wybodaeth, y sgiliau a’r profiad sydd eu hangen i ymdrin â’r mater penodol.

en-gb	The usual practice is for a lawyer to be responsible for instructing OLC.
cy-gb	Fel arfer, cyfreithiwr fydd yn gyfrifol am gyfarwyddo Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	OLC will usually send their correspondence and draft provisions to the instructing officer, with copies sent to other officials with an interest (including those outside the Bill team where appropriate).
cy-gb	Bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fel arfer yn anfon eu gohebiaeth a’u darpariaethau drafft at y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau, gyda chopïau’n cael eu hanfon at swyddogion eraill â buddiant (gan gynnwys y rheini y tu allan i dîm y Bil pan fo’n briodol).

en-gb	It is the role of the instructing officer to co-ordinate Group responses to Counsel on the draft provisions and any queries raised by Counsel on the instructions (including any additional instructions).
cy-gb	Swyddogaeth y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yw cydgysylltu ymatebion Grŵp i’r Cwnsler ar y darpariaethau drafft ac unrhyw ymholiadau a godir gan y Cwnsler am y cyfarwyddiadau (gan gynnwys unrhyw gyfarwyddiadau ychwanegol).

en-gb	For large Bills, particularly with multiple policy elements, the production of instructions may involve more than one instructing officer and a number of policy leads and officials, possibly spread across more than one Group.
cy-gb	Ar gyfer Biliau mawr, yn enwedig y rheini ag iddynt fwy nag un elfen bolisi, gallai llunio cyfarwyddiadau gynnwys mwy nag un swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a nifer o arweinwyr a swyddogion polisi, wedi’u gwasgaru ar draws fwy nag un Grŵp efallai.

en-gb	The Bill team is responsible for co-ordinating this process and ensuring that all of the instructions are produced according to the agreed deadlines.
cy-gb	Tîm y Bil sy’n gyfrifol am gydgysylltu’r broses hon a sicrhau bod yr holl gyfarwyddiadau yn cael eu llunio yn unol â’r terfynau amser y cytunwyd arnynt.

en-gb	It is a good idea to appoint a lead policy official and a lead instructing officer to facilitate co-ordinated and authoritative responses to issues raised by Counsel (this becomes particularly important close to the deadlines for the production of the Bill and amendments to Bills).
cy-gb	Mae’n syniad da penodi swyddog polisi arweiniol a swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau arweiniol i hwyluso ymatebion cydgysylltiedig ac awdurdodol ar gyfer materion a godir gan Gwnsleriaid (daw hyn yn arbennig o bwysig wrth i’r terfynau amser ar gyfer llunio’r Bil a diwygiadau i Filiau agosáu).

en-gb	It is up to the instructing officer and his or her policy officials to decide how best to work together in the production of the instructions.
cy-gb	Cyfrifoldeb y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a’i swyddogion polisi yw penderfynu ar y ffordd orau i weithio gyda’i gilydd i lunio’r cyfarwyddiadau.

en-gb	Although the instructing officer is responsible for preparing the final instructions, their preparation in practice usually starts with policy officials providing as much material as possible for the instructions (often referred to as “the policy instructions”) before the instructing officer completes the story in the final version (often referred to as “the legal instructions”).
cy-gb	Y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau sy’n gyfrifol am baratoi’r cyfarwyddiadau terfynol.  Fodd bynnag, yn ymarferol, mae’r gwaith o baratoi cyfarwyddiadau fel arfer yn dechrau gyda’r swyddogion polisi, sy’n darparu cymaint o ddeunydd â phosibl ar gyfer y cyfarwyddiadau (y cyfeirir atynt yn aml fel “y cyfarwyddiadau polisi”) cyn i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau gwblhau’r stori yn y fersiwn derfynol (y cyfeirir atynt yn aml fel “y cyfarwyddiadau cyfreithiol”).

en-gb	There is usually a stage at which the policy needs to have been developed in order for that policy to be considered from a legal perspective.
cy-gb	Ceir cyfnod fel arfer pan fydd angen i’r polisi fod wedi ei ddatblygu fel y gellir ystyried y polisi hwnnw o safbwynt cyfreithiol.

en-gb	Inevitably, however, at the various stages of Bill development there will need to be iterations between policy officials, Legal Services and OLC.
cy-gb	Mae’n anochel, fodd bynnag, y bydd angen ailadrodd rhwng swyddogion polisi, Gwasanaethau Cyfreithiol a Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar wahanol gyfnodau yn ystod datblygiadau’r Bil.

en-gb	The key thing is that policy officials explain in detail precisely what objective they wish to achieve and how they propose to achieve it.
cy-gb	Y peth allweddol yw bod swyddogion polisi yn esbonio’n fanwl pa amcan yn union y maent yn dymuno ei gyflawni a sut y maent yn bwriadu gwneud hynny.

en-gb	Once the policy has been explained, the lawyer will work with the policy officials to deal with any gaps, inconsistencies, flaws or ambiguities in the policy.
cy-gb	Ar ôl i’r polisi gael ei esbonio, bydd y cyfreithiwr yn gweithio gyda’r swyddogion polisi i fynd i’r afael ag unrhyw fylchau, anghysondebau, gwallau neu amwysedd yn y polisi.

en-gb	The lawyer will then prepare the instructions to OLC.
cy-gb	Wedi hynny, bydd y cyfreithiwr yn paratoi’r cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	The main purpose of these instructions is to explain the policy, set out the existing state of the law and explain what changes to the law are needed to give effect to the policy.
cy-gb	Prif ddiben y cyfarwyddiadau hyn yw esbonio’r polisi, nodi sefyllfa bresennol y gyfraith ac esbonio pa newidiadau i’r gyfraith sydd eu hangen i roi effaith i’r polisi.

en-gb	It is important the “policy instructions” and the “legal instructions” are not presented as two free standing documents.
cy-gb	Mae’n bwysig nad yw’r “cyfarwyddiadau polisi” a’r “cyfarwyddiadau cyfreithiol” yn cael eu cyflwyno fel dwy ddogfen annibynnol.

en-gb	Rather they should be seen as two phases in the production of one document:
cy-gb	Yn hytrach, dylid eu hystyried fel dau gam yn y gwaith o lunio un ddogfen:

en-gb	the instructions to Counsel.
cy-gb	y cyfarwyddiadau i’r Cwnsler.

en-gb	Pushing the consideration of key issues forward to the drafting window is liable to adversely affect the quality outcome and might mean failure to deliver some or even all of what is wanted in the Bill.
cy-gb	Mae gwthio’r ystyriaethau o faterion allweddol ymlaen i’r ffenestr a neilltuwyd ar gyfer drafftio yn debygol o gael effaith andwyol ar ansawdd a gallai olygu methiant i ddarparu rhywfaint, neu hyd yn oed y cwbl, o’r hyn y dymunir ei gael yn y Bil.

en-gb	Guidance on what the instructions should cover is given below.
cy-gb	Rhoddir canllawiau ar yr hyn y dylai’r cyfarwyddiadau ei drafod isod.

en-gb	Involving other Groups
cy-gb	Cynnwys Grwpiau eraill

en-gb	Often the policy Group with overall responsibility for a Bill will not be the only Group with an interest in the policy.
cy-gb	Yn aml, nid y Grŵp polisi â chyfrifoldeb cyffredinol am Fil fydd yr unig Grŵp â buddiant yn y polisi.

en-gb	Where this is the case the lead Group should give the other Group(s) with an interest an opportunity to comment on the policy before the instructions are finalised.
cy-gb	Pan fydd hyn yn wir, dylai’r Grŵp arweiniol roi cyfle i’r Grŵp(iau) eraill sydd â buddiant wneud sylwadau ar y polisi cyn i’r cyfarwyddiadau gael eu cwblhau’n derfynol.

en-gb	Involving the UK Government
cy-gb	Cynnwys Llywodraeth y DU

en-gb	Assembly Bills often engage policy interests that have not been devolved.
cy-gb	Mae Biliau’r Cynulliad yn aml yn cynnwys buddiannau polisi nad ydynt wedi eu datganoli.

en-gb	This means that Assembly Bills often need to include provisions that are about maintaining the current effect of the law in relation to England or ensuring that non-devolved policy secured by legislation is maintained in effect in Wales.
cy-gb	Mae hyn yn golygu’n aml bod angen i Filiau’r Cynulliad gynnwys darpariaethau sy’n ymwneud â chynnal effaith bresennol y gyfraith mewn perthynas â Lloegr neu sicrhau bod polisi nad yw wedi ei ddatganoli a sicrheir trwy ddeddfwriaeth yn cael ei gadw mewn effaith yng Nghymru.

en-gb	Issues of legislative competence may also arise which need to be discussed with UK Government departments before the instructions can be finalised or the Bill drafted.
cy-gb	Gallai materion o gymhwysedd deddfwriaethol y mae angen eu trafod gydag adrannau Llywodraeth y DU hefyd godi cyn y gellir cwblhau’r cyfarwyddiadau neu ddrafftio’r Bil.

en-gb	Bill teams should ensure they are familiar with the Welsh Government’s reciprocal guidance on ‘Liaison with the UK Government on Assembly Bills, Parliamentary Bills, Orders modifying the Assembly’s legislative competence and changes to the Welsh Ministers’ executive functions’ .
cy-gb	Dylai timau Biliau sicrhau eu bod yn gyfarwydd â chanllawiau Llywodraeth Cymru, ‘ Liaison  with  the UK Government on  Assembly  Bills , Parliamentary Bills , Orders  modifying  the Assembly’s  legislative  competence  and changes  to the Welsh Ministers ’ executive  functions ’ .

en-gb	See also further guidance in Chapter 12.
cy-gb	Gweler canllawiau pellach ym Mhennod 12 hefyd.

en-gb	The time needed for preparing instructions and drafting the Bill
cy-gb	Yr amser sydd ei angen ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau a drafftio’r Bil

en-gb	It is essential to the success of a Bill project that the team does not underestimate the time needed for preparing instructions and drafting the Bill.
cy-gb	Mae’n hanfodol i lwyddiant prosiect Bil bod y tîm yn neilltuo digon o amser ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau a drafftio’r Bil.

en-gb	If insufficient time is allowed for this a number of difficulties may arise:
cy-gb	Os na chaniateir digon o amser ar gyfer hyn yna gallai nifer o anawsterau godi:

en-gb	the Bill may not be ready in time for introduction to the Assembly, meaning that it has to be abandoned by the Government; the Bill may be introduced to the Assembly with errors or omissions that need to be dealt with during the passage of the Bill – this could reflect badly on the Government and will result in Assembly time being spent unnecessarily on Government amendments; or the Bill may contain errors or omissions which are not spotted until after its enactment with the result that the Government’s policy is not delivered.
cy-gb	efallai na fydd y Bil yn barod mewn pryd i gael ei gyflwyno i’r Cynulliad, sy’n golygu y bydd rhaid i’r Llywodraeth roi’r gorau iddo; efallai y bydd y Bil yn cael ei gyflwyno i’r Cynulliad â gwallau neu hepgoriadau y mae angen ymdrin â nhw yn ystod hynt y Bil drwy’r Cynulliad – gallai hyn adlewyrchu’n wael ar y Llywodraeth a bydd amser y Cynulliad yn cael ei dreulio’n ddiangen ar welliannau’r Llywodraeth; neu efallai y bydd y Bil yn cynnwys gwallau neu hepgoriadau na fydd unrhyw un yn sylwi arnynt tan ar ôl ei ddeddfu ac ni fydd polisi’r Llywodraeth yn cael ei gyflawni felly.

en-gb	When decisions are being made on how much time is needed for preparing instructions and drafting the Bill, the following factors should be remembered:
cy-gb	Pan fo penderfyniadau yn cael eu gwneud am faint o amser sydd ei angen ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau a drafftio’r Bil, dylid cofio’r ffactorau a ganlyn:

en-gb	First, it is necessary for the policy to be developed for draft legislation to a high level of precision and detail.
cy-gb	Yn gyntaf, mae angen i’r polisi ar gyfer deddfwriaeth ddrafft gael ei ddatblygu i gyrraedd lefel uchel o gywirdeb a manylder.

en-gb	Even once the policy has been developed to the satisfaction of policy officials in the Group, it is likely that it will need to be revised (sometimes substantially) to reflect the advice of legal advisers and the views of other Groups with an interest – all this will take time.
cy-gb	Hyd yn oed ar ôl i’r polisi gael ei ddatblygu at foddhad swyddogion polisi yn y Grŵp, mae’n debygol y bydd angen ei ddiwygio (yn sylweddol weithiau) i adlewyrchu cyngor cynghorwyr cyfreithiol a safbwyntiau Grwpiau eraill â buddiant – bydd hyn oll yn cymryd amser.

en-gb	Secondly, it may not be possible for drafting to begin as soon as OLC receives the instructions.
cy-gb	Yn ail, efallai na fydd yn bosibl i waith drafftio ddechrau cyn gynted ag y bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn derbyn y cyfarwyddiadau.

en-gb	The First Legislative Counsel or the lead drafter allocated to the Bill will be able to indicate whether this will be the case.
cy-gb	Bydd y Prif Gwnsler Deddfwriaethol neu’r prif ddrafftiwr a neilltuwyd i’r Bil yn gallu dweud a yw hyn yn wir ai peidio.

en-gb	Thirdly, the process of turning the instructions into workable sections is often a lengthy and complex one.
cy-gb	Yn drydydd, mae’r broses o droi’r cyfarwyddiadau yn adrannau ymarferol yn aml yn un hirfaith a chymhleth.

en-gb	It will usually take the drafter some time to become familiar with the instructions and the existing law before draft sections can be produced and it will frequently be necessary for there to be numerous rounds of correspondence between the drafter and the other members of the Bill team in order for the first draft to be refined into something everyone is happy with.
cy-gb	Bydd fel arfer yn cymryd cryn amser i’r drafftiwr ddod yn gyfarwydd â’r cyfarwyddiadau a’r gyfraith bresennol cyn y gellir llunio adrannau drafft ac yn aml bydd angen i’r drafftiwr ac aelodau eraill o dîm y Bil ohebu â’i gilydd fwy nag unwaith er mwyn mireinio’r drafft cyntaf fel bod pawb yn hapus ag ef.

en-gb	Lastly, in the course of drafting, the drafter will often raise unforeseen policy and legal questions which require an answer before progress can be made.
cy-gb	Yn olaf, wrth ddrafftio, bydd y drafftiwr yn aml yn codi cwestiynau polisi a chyfreithiol na ragwelwyd sydd angen eu hateb cyn y gellir gwneud cynnydd.

en-gb	Sometimes answering these questions requires consultation with Ministers, other Groups and stakeholders.
cy-gb	Weithiau mae ateb y cwestiynau hyn yn golygu ymgynghori â Gweinidogion, Grwpiau eraill a rhanddeiliaid.

en-gb	Therefore, time needs to be factored in for this.
cy-gb	Mae angen neilltuo amser ar gyfer hyn felly.

en-gb	Sending the instructions to OLC
cy-gb	Anfon y cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol

en-gb	Initially the drafting instructions should be sent to the First Legislative Counsel, who will allocate the project to a drafting team (usually a pair of Legislative Counsel).
cy-gb	I gychwyn, dylid anfon y cyfarwyddiadau drafftio at y Prif Gwnsler Deddfwriaethol, a fydd yn neilltuo’r prosiect i dîm drafftio (dau Gwnsler Deddfwriaethol fel arfer).

en-gb	The Bill Manager and instructing officer(s) will be informed as soon as the First Legislative Counsel has allocated the Bill to one or more drafters.
cy-gb	Bydd Rheolwr y Bil a’r swyddog(ion) sy’n llunio cyfarwyddiadau yn cael eu hysbysu cyn gynted ag y bydd y Prif Gwnsler Deddfwriaethol wedi neilltuo’r Bil i un drafftiwr penodol neu fwy nag un ohonynt.

en-gb	Thereafter all future instructions and correspondence can be addressed to those drafters.
cy-gb	Wedi hynny, gellir cyfeirio’r holl gyfarwyddiadau a gohebiaeth yn y dyfodol at y drafftwyr hynny.

en-gb	Ideally, all the instructions for a Bill should be sent to OLC at the same time.
cy-gb	Yn ddelfrydol, dylid anfon yr holl gyfarwyddiadau ar gyfer Bil i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar yr un pryd.

en-gb	However, Bills tend to be required against short deadlines and in those circumstances it is unhelpful to hold back instructions in order to be able to send everything together.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r amserlenni ar gyfer paratoi Biliau yn dueddol o fod yn fyr ac nid yw’n ddefnyddiol o dan yr amgylchiadau hynny i gadw cyfarwyddiadau yn ôl er mwyn gallu anfon popeth gyda’i gilydd.

en-gb	In deciding whether it is appropriate to send instructions in instalments, the Bill Manager and instructing officer may find it helpful to talk to the First Legislative Counsel or the allocated lead drafter of the Bill.
cy-gb	Wrth benderfynu a yw’n briodol anfon cyfarwyddiadau fesul dipyn, efallai y bydd o gymorth i Reolwr y Bil a’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau siarad â’r Prif Gwnsler Deddfwriaethol neu’r prif ddrafftiwr a neilltuwyd i’r Bil.

en-gb	Factors to bear in mind when considering such an approach will include:
cy-gb	Bydd ffactorau i’w cadw mewn cof wrth ystyried dull o’r fath yn cynnwys:

en-gb	whether each instalment can be properly understood by the drafter without the instructions that are still to come;
cy-gb	a all y drafftiwr ddeall pob rhan yn iawn heb y cyfarwyddiadau sydd eto i ddod;

en-gb	whether there is a risk that provisions drafted in response to one instalment might need to be reworked in the light of subsequent instalments and, if so, whether that risk is outweighed by the need to give the drafter an opportunity to make progress;
cy-gb	a oes perygl y gallai fod angen ailwampio darpariaethau a ddrafftiwyd mewn ymateb i un set o gyfarwyddiadau ar ôl derbyn rhagor o gyfarwyddiadau ac, os felly, pa un a yw’r angen i roi cyfle i’r drafftiwr fwrw ymlaen yn drech na’r perygl hwnnw;

en-gb	whether the drafter’s other priorities would enable work to start on the instalment if it was sent in advance of the other instructions.
cy-gb	a fyddai blaenoriaethau eraill y drafftiwr yn caniatáu i waith ddechrau ar un set o gyfarwyddiadau pe bai’n cael ei hanfon cyn y cyfarwyddiadau eraill.

en-gb	Where instructions are sent in instalments, it is helpful if the Group can provide a brief overview of the number of instalments that are likely and what each instalment will be about.
cy-gb	Pan fo cyfarwyddiadau’n cael eu hanfon fesul dipyn, mae’n ddefnyddiol os gall y Grŵp gynnig trosolwg cryno o’r nifer o setiau o gyfarwyddiadau sy’n debygol ac am beth y bydd pob set.

en-gb	This will give the drafter an idea of how any particular instalment will fit into the Bill as a whole.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi syniad i’r drafftiwr sut y bydd unrhyw set benodol yn ffitio i mewn i’r Bil yn ei gyfanrwydd.

en-gb	The Bill Manager should aim to ensure that all those with an interest in the policy have signed off the instructions, or an instalment of the instructions, before they are sent to OLC.
cy-gb	Dylai Rheolwr y Bil geisio sicrhau bod pawb sydd â buddiant yn y polisi wedi cymeradwyo’r cyfarwyddiadau, neu ran o’r cyfarwyddiadau, cyn iddynt gael eu hanfon i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	Similarly, the efforts should be taken to ensure that the policy has been comprehensively developed before the instructions are sent.
cy-gb	Yn yr un modd, dylid ymdrechu i sicrhau bod y polisi wedi cael ei ddatblygu’n llawn cyn i’r cyfarwyddiadau gael eu hanfon.

en-gb	However, it is recognised that where deadlines are particularly tight consideration may need to be given to sending instructions to the drafter even though the policy has not been finally signed off or even though there are gaps in the policy.
cy-gb	Fodd bynnag, cydnabyddir pan fo terfynau amser yn arbennig o dynn y gallai fod angen ystyried anfon cyfarwyddiadau at y drafftiwr er nad yw’r polisi wedi cael ei gymeradwyo’n derfynol neu hyd yn oed os oes bylchau yn y polisi.

en-gb	If in doubt about whether it is appropriate to send instructions in these cases, the Bill Manager should seek advice from the First Legislative Counsel or the drafters allocated to the Bill.
cy-gb	Os oes ganddo amheuon ynghylch a yw’n briodol anfon cyfarwyddiadau yn yr achosion hyn, dylai Rheolwr y Bil ofyn am gyngor gan y Prif Gwnsler Deddfwriaethol neu’r drafftwyr a neilltuwyd i’r Bil.

en-gb	Where instructions are sent before the policy has been finally signed off the instructions should make it clear that this is the case.
cy-gb	Pan anfonir cyfarwyddiadau cyn i’r polisi gael ei gadarnhau’n derfynol, dylai’r cyfarwyddiadau ei gwneud yn eglur mai dyma’r achos.

en-gb	Changes to the policy after the instructions are sent
cy-gb	Newidiadau i’r polisi ar ôl anfon y cyfarwyddiadau

en-gb	If policy is changed after instructions have been sent, it is essential that the drafter is informed as soon as possible to avoid wasted work.
cy-gb	Os caiff polisi ei newid ar ôl i gyfarwyddiadau gael eu hanfon, mae’n hanfodol bod y drafftiwr yn cael gwybod cyn gynted â phosibl er mwyn osgoi gwaith diangen.

en-gb	The Bill Manager and instructing officer will also need to discuss with the drafter the most appropriate way of providing instructions on the revised policy.
cy-gb	Bydd angen i Reolwr y Bil a’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau drafod gyda’r drafftiwr hefyd y ffordd fwyaf briodol o ddarparu cyfarwyddiadau ar y polisi diwygiedig.

en-gb	See also paragraph 7.25.
cy-gb	Gweler hefyd baragraff 7.25.

en-gb	Content of the instructions 
cy-gb	Cynnwys y cyfarwyddiadau 

en-gb	General points
cy-gb	Pwyntiau cyffredinol

en-gb	An early discussion with the instructing officer on what is expected will prove invaluable to the policy team.
cy-gb	Bydd trafodaeth gynnar gyda’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau ar yr hyn a ddisgwylir yn hynod werthfawr i’r tîm polisi.

en-gb	It is also worth spending time on planning how the final instructions for OLC will be developed, checked, and cleared (including by the SRO).
cy-gb	Mae hefyd yn werth treulio amser yn cynllunio sut y bydd y cyfarwyddiadau terfynol i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn cael eu datblygu, eu gwirio, a’u cadarnhau (gan gynnwys gan y Prif Berchennog Cyfrifol).

en-gb	Although LPGU can provide examples of instructions, all Bills are different.
cy-gb	Er y gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant gynnig enghreifftiau o gyfarwyddiadau, mae pob Bil yn wahanol.

en-gb	The material in the instructions should be organised in the way the instructing officer thinks ‘tells the story’ best:
cy-gb	Dylid trefnu’r deunydd yn y cyfarwyddiadau yn y ffordd y mae’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn credu sy’n ‘adrodd y stori’ orau:

en-gb	the important thing is the content not the form.
cy-gb	y cynnwys, nid y ffurf, sy’n bwysig.

en-gb	It helps when it comes to writing instructions to OLC to stand back and try to imagine what it will be like for the drafter starting on the subject from scratch.
cy-gb	Wrth ysgrifennu cyfarwyddiadau i’r Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, mae’n help i gymryd cam yn ôl a cheisio dychmygu sut y bydd hi i’r drafftiwr sy’n dechrau o’r dechrau ar y pwnc.

en-gb	A person who has been immersed in a subject for some time often needs to take care to ensure they are being clear to someone new to it.
cy-gb	Yn aml, mae angen unigolyn sydd wedi ymdrwytho mewn pwnc ers cryn amser gymryd gofal amdano i sicrhau ei fod yn cael ei gyfleu’n eglur i rywun nad yw’n gyfarwydd ag ef.

en-gb	The instructing officer should try to ensure that the policy is fully thought through and analysed before the instructions to OLC are finalised.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau geisio sicrhau bod y polisi wedi ei ystyried a’i ddadansoddi’n llawn cyn cwblhau’r cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	But having said this, where there are particular pressures on the timetable that impact on the preparation of instructions, it will help to discuss these difficulties with the drafter and agree the best way to deal with them.
cy-gb	Ond wedi dweud hyn, pan fo pwysau arbennig ar yr amserlen sy’n effeithio ar baratoi’r cyfarwyddiadau, bydd o gymorth i drafod yr anawsterau hyn gyda’r drafftiwr a chytuno ar y ffordd orau o ymdrin â nhw.

en-gb	When writing instructions it is important to remember that the drafter is part of the Bill team too.
cy-gb	Wrth ysgrifennu cyfarwyddiadau, mae’n bwysig cofio bod y drafftiwr yn rhan o dîm y Bil hefyd.

en-gb	This means that the instructions should be candid about any known difficulties with what is being proposed.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y dylai’r cyfarwyddiadau fod yn gwbl onest am unrhyw anawsterau y mae’r tîm yn ymwybodol ohonynt gyda’r hyn sy’n cael ei gynnig.

en-gb	For example, it may be that there is a gap in the policy or a flaw that has not yet been ironed out.
cy-gb	Er enghraifft, efallai fod bwlch yn y polisi neu wall nad yw wedi cael ei ddatrys eto.

en-gb	By airing these sorts of difficulties in the instructions you will save the drafter the trouble of discovering them.
cy-gb	Trwy drafod y mathau hyn o anawsterau yn y cyfarwyddiadau, byddwch yn tynnu sylw’r drafftiwr atynt heb iddo orfod chwilio amdanynt ei hun.

en-gb	And it may be that the drafter is able to offer a solution or a way forward that has not previously been considered.
cy-gb	Efallai y bydd y drafftiwr yn gallu cynnig ateb neu ffordd ymlaen na ystyriwyd eto.

en-gb	It is important to keep in mind the general rule that a Bill should only contain legislative propositions.
cy-gb	Mae’n bwysig cofio’r rheol gyffredinol mai dim ond syniadau deddfwriaethol y dylid eu cynnwys mewn Bil.

en-gb	These are propositions that change the law – they bring about a legal state of affairs that would not exist apart from the Bill.
cy-gb	Syniadau sy’n newid y gyfraith yw’r rhain – maent yn cyflwyno sefyllfa gyfreithiol na fyddai’n bodoli ar wahân i’r Bil.

en-gb	Instead of asking for non-legislative provisions to be included in the Bill, consideration should be given to whether the point can be made in another way, such as in a Ministerial Statement to the Assembly, in the Explanatory Notes to the Bill or in guidance.
cy-gb	Yn hytrach na gofyn i ddarpariaethau anneddfwriaethol gael eu cynnwys yn y Bil, dylid ystyried a ellir gwneud y pwynt mewn ffordd arall, fel mewn Datganiad Gweinidogol i’r Cynulliad, yn y Nodiadau Esboniadol i’r Bil neu mewn canllawiau.

en-gb	Structure and content of the instructions
cy-gb	Strwythur a chynnwys y cyfarwyddiadau

en-gb	The instructing officer should structure the instructions and decide their contents on the basis of what seems likely to be most useful to the drafter.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau benderfynu ar strwythur y cyfarwyddiadau ac ar eu cynnwys ar sail yr hyn sy’n debygol o fod fwyaf defnyddiol i’r drafftiwr.

en-gb	The guidance below should help in deciding what will be most useful but the instructing officer should feel free to depart from the guidance if there appears to be a better way of dealing with things.
cy-gb	Dylai’r canllawiau isod helpu i benderfynu beth fydd fwyaf defnyddiol ond dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau deimlo’n rhydd i wyro oddi wrth y canllawiau os yw’n ymddangos bod ffordd well o ymdrin â phethau.

en-gb	The instructing officer should also feel free to discuss how best to structure the instructions with OLC.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau hefyd deimlo’n rhydd i drafod y strwythur gorau ar gyfer y cyfarwyddiadau gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	A helpful way to structure the instructions will often be to divide them into five parts:
cy-gb	Strwythur defnyddiol ar gyfer y cyfarwyddiadau yn aml fydd eu rhannu’n bum rhan:

en-gb	introduction;
cy-gb	cyflwyniad;

en-gb	existing law;
cy-gb	y gyfraith bresennol;

en-gb	detailed proposals;
cy-gb	cynigion manwl;

en-gb	supplemental and incidental matters;
cy-gb	materion atodol a chysylltiedig;

en-gb	Assembly and other handling matters.
cy-gb	materion trin y Cynulliad ac eraill.

en-gb	Guidance on each part follows.
cy-gb	Mae’r canllawiau ar bob rhan fel a ganlyn.

en-gb	Part 1 of the Instructions – Introduction
cy-gb	Rhan 1 y Cyfarwyddiadau – Cyflwyniad

en-gb	The main purpose of this part of the instructions is to provide the drafter with a brief summary of the policy the Minister wishes to pursue.
cy-gb	Prif ddiben y rhan hon o’r cyfarwyddiadau yw cynnig crynodeb byr i’r drafftiwr o’r polisi y mae’r Gweinidog yn dymuno ei ddilyn.

en-gb	The summary need not be detailed – the aim is simply to provide the drafter with an indication of where the instructions are headed.
cy-gb	Nid oes angen i’r crynodeb fod yn fanwl – y nod syml yw cynnig awgrym i’r drafftiwr o gyfeiriad y cyfarwyddiadau.

en-gb	For example (only), the summary of the policy may say something like this:
cy-gb	Er enghraifft (yn unig), gallai crynodeb y polisi ddweud rhywbeth fel hyn:

en-gb	“The Government wishes to regulate the activities of people who sell fireworks. 
cy-gb	“Mae’r Llywodraeth yn dymuno rheoleiddio gweithgareddau pobl sy’n gwerthu tân gwyllt. 

en-gb	For this purpose, the Government wishes to prevent anyone selling fireworks without a licence issued by the Welsh Ministers. 
cy-gb	At y diben hwn, mae’r Llywodraeth yn dymuno atal unrhyw un rhag gwerthu tân gwyllt heb drwydded a gyhoeddwyd gan Weinidogion Cymru. 

en-gb	The Bill will need to make provision about the making of applications for licences and the criteria that must be satisfied for an application to be successful. 
cy-gb	Bydd angen i’r Bil wneud darpariaeth ynghylch gwneud ceisiadau am drwyddedau a’r meini prawf y mae’n rhaid eu bodloni i gais fod yn llwyddiannus. 

en-gb	The Government want the Welsh Ministers to be able to impose conditions on licence-holders and to be able to inspect the activities of licence-holders.  
cy-gb	Mae’r Llywodraeth eisiau i Weinidogion Cymru allu gorfodi amodau ar ddeiliaid trwydded a gallu archwilio gweithgareddau deiliaid trwydded.  

en-gb	The Government want it to be possible for people to appeal to the First-tier tribunal against certain decisions made by the Welsh Ministers in connection with the licensing regime.” 
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn dymuno iddi fod yn bosibl i bobl apelio i’r Tribiwnlys Haen Gyntaf yn erbyn penderfyniadau penodol a wneir gan Weinidogion Cymru yng nghyswllt y drefn drwyddedu.” 

en-gb	In addition, this part of the instructions should:
cy-gb	Hefyd, dylai’r rhan hon o’r cyfarwyddiadau:

en-gb	briefly set out the factual and political background to the proposal to legislate.
cy-gb	nodi’n gryno y cefndir ffeithiol a gwleidyddol i’r cynnig i ddeddfu.

en-gb	To continue the example above, the instructions might mention the recent problems that have arisen in connection with the sale of fireworks.
cy-gb	I barhau â’r enghraifft uchod, efallai y bydd y cyfarwyddiadau yn crybwyll y problemau diweddar sydd wedi codi yng nghyswllt gwerthu tân gwyllt.

en-gb	The instructions might mention the results of any consultation carried out into the establishment of the proposed licensing regime and any Ministerial commitments to establish it.
cy-gb	Gallai’r cyfarwyddiadau sôn am ganlyniadau unrhyw ymgynghoriad a gynhaliwyd ar sefydlu’r drefn drwyddedu arfaethedig ac unrhyw ymrwymiadau Gweinidogol i’w sefydlu.

en-gb	If the proposal to legislate is a response to recent case law this fact should be mentioned.
cy-gb	Os yw’r cynnig i ddeddfu yn ymateb i gyfraith achosion ddiweddar, dylid crybwyll y ffaith hon.

en-gb	include a warning in the introductory part of the instructions if the instructions are likely to give rise to particularly difficult legislative competence, EU law or European Convention on Human Rights (ECHR) issues (although a detailed explanation should be left until later on).
cy-gb	cynnwys rhybudd yn rhan ragarweiniol y cyfarwyddiadau os yw materion arbennig o anodd mewn perthynas â chymhwysedd deddfwriaethol, cyfraith yr UE neu’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yn debygol o godi yn sgil y cyfarwyddiadau (er y dylid gadael esboniad manwl tan yn ddiweddarach).

en-gb	mention if there is any particular reason to think the proposals may change.
cy-gb	crybwyll os oes unrhyw reswm penodol i feddwl y gallai’r cynigion newid.

en-gb	For example, it should mention if any of the proposals have not yet been approved by the Minister, do not yet have agreement of other Ministers or are the subject of an ongoing consultation.
cy-gb	Er enghraifft, dylid sôn os oes unrhyw rai o’r cynigion sydd heb gael eu cymeradwyo gan y Gweinidog eto, os nad yw Gweinidogion eraill wedi cytuno arnynt, neu os ydynt yn destun ymgynghoriad parhaus.

en-gb	set out any other information that the author thinks it is helpful for the drafter to know from the outset.
cy-gb	cyflwyno unrhyw wybodaeth arall y mae’r awdur yn meddwl y byddai o gymorth i’r drafftiwr ei gwybod o’r cychwyn.

en-gb	For instance, it may be helpful to mention any acronyms or abbreviations used in the instructions.
cy-gb	Er enghraifft, gallai fod o gymorth crybwyll unrhyw acronymau neu fyrfoddau a ddefnyddir yn y cyfarwyddiadau.

en-gb	It might be a good idea to provide a web link to any consultation documents or other relevant publications.
cy-gb	Gallai fod yn syniad da darparu dolen rhyngrwyd i unrhyw ddogfennau ymgynghori neu gyhoeddiadau perthnasol eraill.

en-gb	Part 2 of the Instructions – Existing law
cy-gb	Rhan 2 y Cyfarwyddiadau – Y Gyfraith bresennol

en-gb	This part of the instructions should identify and explain the existing law which is relevant to the proposals.
cy-gb	Dylai’r rhan hon o’r cyfarwyddiadau nodi ac esbonio’r gyfraith bresennol sy’n berthnasol i’r cynigion.

en-gb	Drafters in OLC tend not to specialise in particular areas of law.
cy-gb	Mae drafftwyr yn Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn tueddu i beidio ag arbenigo mewn meysydd penodol o’r gyfraith.

en-gb	The drafter may need to rely on this part of the instructions in order to get to grips with the legal landscape in which he or she is being asked to operate.
cy-gb	Efallai y bydd angen i’r drafftiwr ddibynnu ar y rhan hon o’r cyfarwyddiadau er mwyn meithrin dealltwriaeth well o’r dirwedd gyfreithiol y gofynnir iddo weithredu ynddi.

en-gb	Even if the drafter happens to have some experience of the area of law concerned, a statement of the law by someone who is familiar with it can be invaluable.
cy-gb	Hyd yn oed os bydd y drafftiwr yn digwydd meddu ar rywfaint o brofiad o faes y gyfraith dan sylw, gall datganiad o’r gyfraith gan rywun sy’n gyfarwydd â hi fod yn hynod werthfawr.

en-gb	The instructing officer will need to:
cy-gb	Bydd angen i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau:

en-gb	exercise judgement in deciding which existing laws should be covered and how much detail to go into.
cy-gb	fod yn ofalus wrth benderfynu pa gyfreithiau presennol ddylid eu cynnwys a faint o fanylder i fynd iddo.

en-gb	What is appropriate in any given case will depend upon the nature of the proposals and what it is that the drafter is going to be asked to do.
cy-gb	Bydd yr hyn sy’n briodol mewn unrhyw achos penodol yn dibynnu ar natur y cynigion a’r hyn y gofynnir i’r drafftiwr ei wneud.

en-gb	For example, if the nature of the proposals mean the drafter is going to be asked to prepare a wide range of amendments to an existing statutory regime it will be necessary to provide a thorough explanation of the regime which focuses, in particular, on the aspects of it that will need amending.
cy-gb	Er enghraifft, os bydd natur y cynigion yn golygu y gofynnir i’r drafftiwr baratoi amrywiaeth eang o ddiwygiadau i drefn statudol sy’n bodoli eisoes, bydd angen darparu esboniad trylwyr o’r drefn sy’n canolbwyntio, yn benodol, ar yr agweddau arni y bydd angen eu diwygio.

en-gb	By contrast, if the proposals will involve repealing an existing statutory regime altogether it may be that all the drafter needs to be given is an indication of where the existing regime can be found and a brief explanation of what the regime is concerned with.
cy-gb	Mewn cyferbyniad, os bydd y cynigion yn golygu diddymu trefn statudol bresennol efallai mai’r cwbl y bydd angen ei roi i’r drafftiwr yw awgrym o le y gellir dod o hyd i’r drefn bresennol ac esboniad cryno o’r hyn y mae’r drefn yn ymwneud ag ef.

en-gb	seek to explain the existing law rather than simply copy out or paraphrase every statutory provision that is thought to be relevant.
cy-gb	ceisio esbonio’r gyfraith bresennol yn hytrach na dim ond copïo neu aralleirio pob darpariaeth statudol yr ystyrir sy’n berthnasol.

en-gb	What the drafter will find helpful is something that, in particular:
cy-gb	Yr hyn a fydd o gymorth i’r drafftiwr yw rhywbeth sydd, yn benodol:

en-gb	identifies the salient features of the existing law and facilitates a rapid understanding of its structure and effect; identifies subtleties or nuances in the existing law which might easily be missed; draws attention to any conflicting decisions or opinions affecting the interpretation of the existing law; highlights features of the existing law which are of particular importance in the context of the proposals.
cy-gb	yn nodi nodweddion amlycaf y gyfraith bresennol ac yn hwyluso dealltwriaeth gyflym o’i strwythur a’i heffaith; yn nodi mân wahaniaethau mewn ystyr yn y gyfraith bresennol a allai gael eu methu’n rhwydd; yn tynnu sylw at unrhyw benderfyniadau neu farn sy’n mynd yn groes i’w gilydd ac yn effeithio ar y dehongliad o’r gyfraith bresennol; yn amlygu nodweddion o’r gyfraith bresennol sydd o bwysigrwydd arbennig yng nghyd-destun y cynigion.

en-gb	explain how the existing law works in practice if this is not obvious.
cy-gb	esbonio sut y mae’r gyfraith bresennol yn gweithio’n ymarferol os nad yw hyn yn amlwg.

en-gb	This is particularly important if, as is sometimes the case, the existing law operates in a way that might come as a surprise to the drafter.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o bwysig os yw’r gyfraith bresennol, fel sy’n digwydd weithiau, yn gweithredu mewn ffordd a allai synnu’r drafftiwr.

en-gb	consider if it would be helpful to provide some history of the existing law.
cy-gb	ystyried a fyddai’n ddefnyddiol darparu rhywfaint o hanes y gyfraith bresennol.

en-gb	For instance, if the existing legislation was the result of a consolidation exercise it may be helpful for the drafter to be told this and to be told where to find the original legislation from which the existing legislation was derived.
cy-gb	Er enghraifft, pe bai’r ddeddfwriaeth bresennol yn ganlyniad ymarfer cydgrynhoi, efallai y byddai’n ddefnyddiol dweud hyn wrth y drafftiwr a dweud wrtho ymhle y gellir dod o hyd i’r ddeddfwriaeth wreiddiol y mae’r ddeddfwriaeth bresennol yn deillio ohoni.

en-gb	It may be helpful to let the drafter know if the purpose of the existing legislation was to give effect to proposals contained in a Law Commission report.
cy-gb	Gallai fod yn ddefnyddiol rhoi gwybod i’r drafftiwr os mai diben y ddeddfwriaeth bresennol oedd rhoi effaith i gynigion a geir mewn adroddiad gan Gomisiwn y Gyfraith.

en-gb	Sometimes the drafter may be assisted by an explanation of why a previous amendment to the existing legislation was made (e.g. to reverse the effect of an unwelcome court decision or to implement an international obligation).
cy-gb	Weithiau, gallai fod o gymorth i’r drafftiwr pe bai’n cael esboniad o pam y gwnaed diwygiad blaenorol i’r ddeddfwriaeth bresennol (e.e. i wrthdroi effaith penderfyniad llys annymunol neu i weithredu rhwymedigaeth ryngwladol).

en-gb	mention any relevant changes to the existing law in the pipeline.
cy-gb	crybwyll unrhyw newidiadau perthnasol i’r gyfraith bresennol sydd yn yr arfaeth.

en-gb	For example, the drafter should be told if the existing law is going to be changed by another Bill or by a statutory instrument that the Welsh Government is working on or the UK Government are developing.
cy-gb	Er enghraifft, dylid hysbysu’r drafftiwr os yw’r gyfraith bresennol yn mynd i gael ei newid gan Fil arall neu gan offeryn statudol y mae Llywodraeth Cymru yn gweithio arno neu y mae Llywodraeth y DU yn ei ddatblygu.

en-gb	While it is important the drafter is given a good grounding in the area he or she is going to be operating in, it is not necessary to provide a treatise on the existing law.
cy-gb	Er ei bod yn bwysig bod y drafftiwr yn cael digon o gefndir y maes y mae’n mynd i fod yn gweithredu ynddo, nid oes angen darparu traethawd ar y gyfraith bresennol.

en-gb	Care needs to be taken to avoid the trap of including material in this part of the instructions which is of no relevance to the proposals just for the sake of being comprehensive.
cy-gb	Mae angen cymryd gofal i osgoi syrthio i’r fagl o gynnwys deunydd yn y rhan hon o’r cyfarwyddiadau nad yw’n berthnasol o gwbl i’r cynigion dim ond er mwyn bod yn gynhwysfawr.

en-gb	It is a waste of the author’s time to produce a lengthy description of legislation or case law if it will ultimately have no effect on the drafting.
cy-gb	Mae’n wastraff amser yr awdur i lunio disgrifiad hirfaith o ddeddfwriaeth neu gyfraith achosion os na fydd yn cael unrhyw effaith ar y gwaith drafftio yn y pen draw.

en-gb	If the instructing officer is unsure about how much detail to go into in this part of the instructions, it may be helpful to discuss the matter with the drafter or (if a drafter has not yet been assigned to the Bill) the First Legislative Counsel.
cy-gb	Os nad yw’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn siŵr faint o fanylion i’w cynnwys yn y rhan hon o’r cyfarwyddiadau, gallai fod o gymorth trafod y mater gyda’r drafftiwr neu (os nad oes drafftiwr wedi ei neilltuo i’r Bil eto) y Prif Gwnsler Deddfwriaethol.

en-gb	Part 3 of the Instructions – Detailed proposals
cy-gb	Rhan 3 y Cyfarwyddiadau – Cynigion manwl

en-gb	This part of the instructions should explain in detail:
cy-gb	Dylai’r rhan hon o’r cyfarwyddiadau esbonio’n fanwl:

en-gb	the policy objective that the Group wishes to achieve, and
cy-gb	yr amcan polisi y mae’r Grŵp yn dymuno ei fodloni

en-gb	the changes in law that the Group wants to make in order to achieve that objective.
cy-gb	y newidiadau i gyfraith y mae’r Grŵp eisiau eu gwneud er mwyn bodloni’r amcan hwnnw.

en-gb	It is sometimes tempting to skip the first element and go straight to describing the changes in law that the Group wants.
cy-gb	Mae’n demtasiwn weithiau i hepgor yr elfen gyntaf a mynd yn syth i ddisgrifio’r newidiadau i’r gyfraith y mae’r Grŵp eisiau eu gwneud.

en-gb	There are two reasons why it is important to include a detailed explanation of the policy objective.
cy-gb	Ceir dau reswm pam mae’n bwysig cynnwys esboniad manwl o amcan y polisi.

en-gb	The first is that the explanation will enable the drafter to assess whether the requested changes in law will achieve the objective.
cy-gb	Y cyntaf yw y bydd yr esboniad yn galluogi’r drafftiwr i asesu a fydd y newidiadau y gofynnir amdanynt i’r gyfraith yn bodloni’r amcan.

en-gb	The second reason is that the explanation may enable the drafter to suggest an alternative change in law in the event that the drafter identifies a difficulty with the change suggested in the instructions.
cy-gb	Yr ail reswm yw y gallai’r esboniad alluogi’r drafftiwr i awgrymu newid arall i’r gyfraith pe bai’r drafftiwr yn nodi anhawster gyda’r newid a awgrymwyd yn y cyfarwyddiadau.

en-gb	When it comes to describing the changes in law that the Group wants, the key is to concentrate on the substance of the proposed changes.
cy-gb	Pan ddaw i ddisgrifio’r newidiadau i’r gyfraith y mae’r Grŵp eu heisiau, canolbwyntio ar sylwedd y newidiadau arfaethedig yw’r peth pwysig.

en-gb	In other words, on what legal effect the Group wants the Bill to produce (e.g.
cy-gb	Mewn geiriau eraill, ar ba effaith gyfreithiol y mae’r Grŵp eisiau i’r Bil ei chyflawni (e.e.

en-gb	“the Bill should make it a criminal offence to do A, B or C ”; “the Bill should confer a power on the Welsh Ministers to do A, B, and C”; “the Bill should abolish body A”  etc.).
cy-gb	“dylai’r Bil ei gwneud yn drosedd i wneud A, B neu C ”; “dylai’r Bil roi pŵer i Weinidogion Cymru wneud A, B, ac C”; “dylai’r Bil ddiddymu corff A” etc).

en-gb	However, once the instructing officer has set out the substance of the proposed changes there is no reason not to go on to mention any views he or she happens to have about the form that the changes should take.
cy-gb	Fodd bynnag, ar ôl i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau gyflwyno sylwedd y newidiadau arfaethedig, nid oes unrhyw reswm pam na ddylid crybwyll hefyd unrhyw safbwyntiau sydd ganddo ynghylch y ffurf y dylid ei dilyn ar gyfer y newidiadau.

en-gb	For example, if the author thinks the proposed changes should take the form of a freestanding provision rather than an amendment to an existing Act then the author should feel free to say so.
cy-gb	Er enghraifft, os bydd yr awdur yn meddwl y dylai’r newidiadau arfaethedig fod ar ffurf darpariaeth annibynnol yn hytrach na diwygiad i Ddeddf bresennol, yna dylai’r awdur deimlo’n rhydd i ddweud hynny.

en-gb	If the instructing officer thinks the proposed changes should take a similar form to an existing statutory provision, he or she should refer the drafter to the provision concerned.
cy-gb	Os bydd y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn credu y dylai’r newidiadau arfaethedig fod ar ffurf debyg i ddarpariaeth statudol bresennol, dylai gyfeirio’r drafftiwr at y ddarpariaeth dan sylw.

en-gb	If the instructing officer has in mind a particular form of words which might capture the essence of a proposed test or rule he or she should not feel any hesitation in setting out the words in the instructions.
cy-gb	Os oes gan y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau ffurf benodol o eiriau a allai gyfleu hanfod prawf neu reol arfaethedig, ni ddylai oedi o gwbl cyn cynnwys y geiriau yn y cyfarwyddiadau.

en-gb	The drafter will be more than happy to consider these types of drafting suggestions, if the author of the instructions chooses to make them.
cy-gb	Os yw awdur y cyfarwyddiadau yn dewis gwneud awgrymiadau drafftio o’r fath, bydd y drafftiwr yn fwy na bodlon i’w hystyried.

en-gb	It is important to remember though that providing drafting suggestions of this sort is not a substitute for clearly explaining the substance of the proposed change that is wanted.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’n bwysig cofio nad yw cynnig awgrymiadau drafftio o’r math hwn yn golygu y gellir hepgor rhoi esboniad eglur o sylwedd y newid arfaethedig a ddymunir.

en-gb	The drafter will be unable to produce draft provisions, or assess the merits of any drafting suggestions made, unless the drafter has been given a clear explanation of what substantive change in the law is trying to be achieved.
cy-gb	Ni fydd y drafftiwr yn gallu llunio darpariaethau drafft, nac asesu rhinweddau unrhyw awgrymiadau drafftio a wneir oni bai bod y drafftiwr wedi derbyn esboniad eglur o ba newid o sylwedd i’r gyfraith y ceisir ei gyflawni.

en-gb	In describing the substantive changes in law that are wanted, it is necessary to spell out the details in full.
cy-gb	Wrth ddisgrifio’r newidiadau o sylwedd i’r gyfraith a ddymunir, mae angen cyflwyno’r manylion yn llawn.

en-gb	If there are gaps in the details provided, the drafter may need to revert to the instructing officer and policy officials for the gaps to be filled before being able to proceed with drafting.
cy-gb	Os oes bylchau yn y manylion a ddarperir, efallai y bydd angen i’r drafftiwr droi at y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a swyddogion polisi i’r bylchau gael eu llenwi cyn gallu bwrw ymlaen â’r gwaith drafftio.

en-gb	Alternatively, the drafter may continue drafting on the basis of his or her best guess as to what will be wanted – but there will then be a risk that his or her guess will be incorrect and the draft will need to be revised.
cy-gb	Fel arall, gall y drafftiwr barhau i ddrafftio ar sail ei amcan gorau o’r hyn y bydd ei eisiau - ond bydd perygl wedyn y bydd ei amcan yn anghywir ac y bydd angen diwygio’r drafft.

en-gb	When describing the proposed changes in law the instructing officer will, of course, need to exercise his or her judgement to determine how much detail is required.
cy-gb	Wrth ddisgrifio’r newidiadau arfaethedig i’r gyfraith, bydd angen, wrth gwrs, i’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau wneud dyfarniad ynghylch faint o fanylion sy’n ofynnol.

en-gb	But a good starting point is for the instructing officer to think about what he or she would want to know if asked to draft provisions to give effect to the change.
cy-gb	Ond mae’n fan cychwyn da i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau feddwl am yr hyn y byddai’n dymuno ei wybod pe gofynnir iddo ddrafftio darpariaethau i roi effaith i’r newid.

en-gb	The following illustrates the level of detail that is needed, by reference to particular types of legal changes that are commonly sought:
cy-gb	Mae’r canlynol yn dangos lefel y manylder sydd ei hangen, trwy gyfeirio at fathau penodol o newidiadau cyfreithiol y gofynnir amdanynt yn aml:

en-gb	A new criminal offence  – the instructions will need to spell out the acts or omissions that are to be forbidden, the mental element of the offence, the mode of trial for the offence (i.e. summary only, triable either way or indictable only), the proposed penalty for the offence and whether the consent of any person is needed for a prosecution to be brought.
cy-gb	Trosedd newydd  - bydd angen i’r cyfarwyddiadau nodi’r gweithredoedd neu’r anweithiau na ddylid eu caniatáu, elfen feddyliol y drosedd, y math o dreial ar gyfer y drosedd (h.y. crynodeb yn unig, profadwy y naill ffordd neu’r llall neu dditiadwy yn unig), y gosb arfaethedig ar gyfer y drosedd ac a oes angen cydsyniad unrhyw berson i erlyn.

en-gb	If defences are wanted, the circumstances in which the defences should be available will need to be set out.
cy-gb	Os oes eisiau amddiffyniadau, bydd angen cyflwyno’r amgylchiadau pan ddylai amddiffyniadau fod ar gael.

en-gb	It will also be necessary to set out, in relation to both the offence, and any defences, where the burden of proof should fall and the standard of proof that is to apply.
cy-gb	Bydd hefyd yn angenrheidiol cyflwyno, o ran y drosedd ac unrhyw amddiffyniadau, ymhle y gorwedd y baich profi, a safon y prawf sydd i’w gymhwyso.

en-gb	The instructions should also say if special provisions are wanted to deal with vicarious liability or the liability of company directors.
cy-gb	Dylai’r cyfarwyddiadau hefyd ddweud a oes eisiau darpariaethau arbennig i ymdrin ag atebolrwydd dirprwyol neu atebolrwydd cyfarwyddwyr cwmni.

en-gb	A new power to make subordinate legislation  – the instructions will need to spell out the intended scope of the power, how it is thought the power will be used, the person on whom the power should be conferred and whether that person should be able to delegate the power to someone else, the Assembly scrutiny to which the power is to be subject (taking into consideration the factors for negative and affirmative procedure set by the Welsh Government (see Chapter 10)), and whether the power is to be exercised by statutory instrument (so that the Statutory Instruments Act 1946 applies).
cy-gb	Pŵer newydd i wneud is-ddeddfwriaeth  – bydd angen i’r cyfarwyddiadau egluro’r union gwmpas y bwriedir i’r pŵer ei gael, sut yr ystyrir y bydd y pŵer yn cael ei ddefnyddio, y person y dylid rhoi’r pŵer iddo ac a ddylai’r person hwnnw allu dirprwyo’r pŵer i rywun arall, y math o graffu gan y Cynulliad y bydd y pŵer yn ddarostyngedig iddo (gan ystyried y ffactorau ar gyfer gweithdrefn gadarnhaol neu negyddol a osodwyd gan Lywodraeth Cymru (gweler Pennod 10)), ac a fydd y pŵer yn cael ei arfer trwy offeryn statudol (fel bod Deddf Offerynnau Statudol 1946 yn gymwys).

en-gb	New duties  – the instructions will need to set out the circumstances in which the duty is to arise, the precise nature of the duty and the person on whom the duty is to be imposed.
cy-gb	Dyletswyddau newydd – bydd angen i’r cyfarwyddiadau nodi’r amgylchiadau pan fydd y ddyletswydd yn codi, union natur y ddyletswydd ac ar ba berson y bydd y ddyletswydd yn cael ei gorfodi.

en-gb	But it will also be necessary for the instructions to explain how the duty is to be enforced.
cy-gb	Ond bydd hefyd angen i’r cyfarwyddiadau esbonio sut y bydd y ddyletswydd yn cael ei gorfodi.

en-gb	It may be the intention is for enforcement by a criminal penalty or a civil sanction, or by making compliance with it a pre-condition to the accrual of some right or benefit.
cy-gb	Efallai mai’r bwriad yw gorfodi trwy gosb droseddol neu gosb sifil, neu drwy wneud cydymffurfio â’r ddyletswydd yn rhag-amod ar gyfer cael unrhyw hawl neu fudd.

en-gb	If the duty is a public law duty, the intention may be to rely on judicial review for enforcement.
cy-gb	Os bydd y ddyletswydd yn ddyletswydd cyfraith gyhoeddus, efallai mai’r bwriad fydd dibynnu ar adolygiad barnwrol i’w gorfodi.

en-gb	If the duty is a duty to comply with a court order, reliance on the law governing contempt of court may be proposed.
cy-gb	Os yw’r ddyletswydd yn ddyletswydd i gydymffurfio â gorchymyn llys, gellid cynnig dibynnu ar y gyfraith sy’n llywodraethu dirmyg llys.

en-gb	Even where the means of enforcement chosen will not need to be expressed in the Bill an explanation of the means of enforcement should still be set out in the instructions so that the drafter is clear about what is intended.
cy-gb	Hyd yn oed pan na fydd angen mynegi’r dull gorfodi yn y Bil, dylid cyflwyno esboniad o’r dull gorfodi yn y cyfarwyddiadau er gwaethaf hynny, fel bod y drafftiwr yn deall yn glir beth a fwriedir.

en-gb	New decision-making powers  – where it is intended the Bill confers a decision-making power on someone it will be necessary, among other things, for the instructions to set out the details of any procedural requirements the Bill should impose as a pre-condition to the exercise of the power.
cy-gb	Pwerau gwneud penderfyniadau newydd  – pan fwriedir i’r Bil roi pŵer gwneud penderfyniad i rywun, bydd rhaid i’r cyfarwyddiadau nodi, ymhlith pethau eraill, fanylion unrhyw ofynion gweithdrefnol y dylai’r Bil eu gorfodi fel rhag-amod ar gyfer arfer y pŵer.

en-gb	It will be necessary for the instructions to say if the decision-making power should be capable of being delegated.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i’r cyfarwyddiadau ddweud a ddylid gallu dirprwyo’r pŵer i wneud penderfyniad.

en-gb	It will also be necessary for the instructions to set out the details of any appeal or review mechanism that needs to be provided for in the Bill.
cy-gb	Bydd hefyd yn angenrheidiol i’r cyfarwyddiadau nodi manylion unrhyw fecanwaith apelio neu adolygu y mae angen darparu ar ei gyfer yn y Bil.

en-gb	In describing the parameters of a proposed change in the law it is sometimes helpful to set out examples of the type of case that the change in law is to affect and of the type of case that should not be affected.
cy-gb	Wrth ddisgrifio paramedrau newid arfaethedig i’r gyfraith mae weithiau o gymorth i gyflwyno enghreifftiau o’r math o achos y bydd y newid i’r gyfraith yn effeithio arno a’r math o achos na ddylai gael ei effeithio.

en-gb	So when requesting the creation of a criminal offence it may be helpful to give examples of the sort of conduct that should and should not be criminalised.
cy-gb	Felly, wrth wneud cais i greu trosedd, gallai fod o gymorth rhoi enghreifftiau o’r math o ymddygiad ddylai ac na ddylai gael ei wneud yn drosedd.

en-gb	When this approach is taken the instructions should also contain analysis of what it is that distinguishes the two sorts of case.
cy-gb	Pan fydd y dull hwn yn cael ei fabwysiadu, dylai’r cyfarwyddiadau hefyd gynnwys dadansoddiad o’r hyn sy’n gwahaniaethu’r ddau fath o achos.

en-gb	Sometimes there will be several ways in which the law could be changed in order to meet the policy objective.
cy-gb	Weithiau, bydd sawl ffordd y gellid newid y gyfraith er mwyn bodloni’r amcan polisi.

en-gb	In this situation the instructing officer should briefly explain why the chosen option has been preferred to the others.
cy-gb	Mewn sefyllfa fel hon, dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau esbonio’n gryno pam mae’r opsiwn a ddewiswyd wedi cael ei ffafrio dros y lleill.

en-gb	This is particularly useful if one of the alternative options might appear at first sight to be more attractive or straightforward than the chosen option.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o ddefnyddiol os gallai un o’r opsiynau eraill ymddangos ar yr olwg gyntaf yn fwy deniadol neu syml na’r opsiwn a ddewiswyd.

en-gb	Part 4 of the Instructions – Supplemental and incidental matters
cy-gb	Rhan 4 y Cyfarwyddiadau – Materion atodol a chysylltiedig

en-gb	The instructing officer should consider if anything needs to be said about any of the supplemental and incidental matters listed below.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau ystyried a oes angen dweud unrhyw beth am unrhyw un o’r materion atodol a chysylltiedig a restrir isod.

en-gb	If the Bill is being instructed on in instalments, it may be that some of the supplemental and incidental matters can be addressed in a general instalment that applies to the whole Bill so that they do not need to be addressed separately in each of the remaining instalments.
cy-gb	Os yw cyfarwyddiadau ar y Bil yn cael eu gwneud fesul dipyn, efallai y gellir rhoi sylw i rai o’r materion atodol a chysylltiedig mewn set gyffredinol o gyfarwyddiadau sy’n berthnasol i’r Bil cyfan fel nad oes angen rhoi sylw iddynt ar wahân ym mhob un o’r setiau o gyfarwyddiadau sy’n weddill.

en-gb	In relation to some of the supplemental and incidental matters – such as commencement – something will always need to be said in the instructions (unless those matters have already been covered in a general instalment).
cy-gb	O ran rhai o’r materion atodol a chysylltiedig – fel cychwyn – bydd angen dweud rhywbeth bob amser yn y cyfarwyddiadau (oni bai bod y materion hynny wedi cael eu trafod mewn set gyffredinol eisoes).

en-gb	But some of the matters will only occasionally need to be addressed.
cy-gb	Ond dim ond yn achlysurol y bydd angen rhoi sylw i rai o’r materion hyn.

en-gb	The supplemental and incidental matters are as follows:
cy-gb	Mae’r materion atodol a chysylltiedig fel a ganlyn:

en-gb	EU law issues;
cy-gb	materion yn ymwneud â chyfraith yr UE;

en-gb	Although the UK Government triggered Article 50 of the Treaty on European Union on 29 March 2017, the UK remains part of the EU at the time of writing and continues to observe EU law, and GoWA 2006 continues to require Acts of the Assembly to be compatible with EU law.
cy-gb	Er bod Llywodraeth y DU wedi tanio Erthygl 50 Cytuniad yr Undeb Ewropeaidd ar 29 Mawrth 2017, mae’r DU yn dal i fod yn rhan o’r UE ar adeg ysgrifennu'r geiriau hyn ac yn dal i ufuddhau i gyfraith yr UE, ac mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 yn parhau i’w gwneud yn ofynnol i Ddeddfau’r Cynulliad fod yn gydnaws â chyfraith yr UE.

en-gb	The handbook will be updated to reflect any changes on this subject in the future.
cy-gb	Bydd y llawlyfr yn cael ei ddiweddaru i adlewyrchu unrhyw newidiadau mewn perthynas â’r mater hwn yn y dyfodol.

en-gb	ECHR compatibility;
cy-gb	cydnawsedd â’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol;

en-gb	the territorial extent of the proposals (including whether the proposals should extend to the territorial sea);
cy-gb	rhychwant tiriogaethol y cynigion (gan gynnwys pa un a ddylai’r cynigion ymestyn i’r môr tiriogaethol);

en-gb	legislative competence issues;
cy-gb	materion cymhwysedd deddfwriaethol;

en-gb	application to the Crown;
cy-gb	cymhwyso i’r Goron;

en-gb	consequential amendments and repeals;
cy-gb	diwygiadau canlyniadol a diddymiadau;

en-gb	transitional, transitory and saving provisions;
cy-gb	darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed;

en-gb	commencement; and
cy-gb	cychwyn;

en-gb	retrospection.
cy-gb	ôl-weithredu.

en-gb	Many of the matters listed above speak for themselves or are the subject of detailed guidance elsewhere.
cy-gb	Nid oes angen mwy o eglurhad ar lawer o’r materion a restrir uchod, neu maent yn destun canllawiau manwl rywle arall.

en-gb	But a number of the matters require some additional commentary:
cy-gb	Ond mae angen gwneud sylwadau ychwanegol ar nifer o’r materion:

en-gb	EU law issues  – on some occasions EU law issues will go to the very heart of the proposals.
cy-gb	materion yn ymwneud â chyfraith yr UE  – weithiau, bydd materion yn ymwneud â chyfraith yr UE yn gwbl ganolog i’r cynigion.

en-gb	For example, it may be that the very purpose is to implement a Directive.
cy-gb	Er enghraifft, efallai mai gweithredu Cyfarwyddeb yw’r union ddiben.

en-gb	On these occasions it will be more appropriate for the relevant EU law to be dealt with earlier in the instructions; on other occasions it will be more appropriate for the EU law issues to be dealt with in this part of the instructions.
cy-gb	Ar yr adegau hyn, bydd yn fwy priodol i’r gyfraith yr UE berthnasol gael ei thrin yn gynharach yn y cyfarwyddiadau; ar adegau eraill, bydd yn fwy priodol ymdrin â materion yn ymwneud â chyfraith yr UE yn y set hon o gyfarwyddiadau.

en-gb	For further guidance about EU law generally and about its domestic implementation, see the European Law area on LION (Legal Information Online Network), which can be accessed via Legal Services.
cy-gb	Os hoffech ganllawiau pellach ar gyfraith yr UE yn gyffredinol ac ar ei gweithrediad domestig, gweler y rhan ar Gyfraith Ewrop ar LION (Rhwydwaith Gwybodaeth Gyfreithiol Ar-lein), y gellir cael mynediad ato drwy Gwasanaethau Cyfreithiol.

en-gb	An example of an EU law issue which may arise from time to time is compatibility with the E Commerce Directive (2000/12/EC).
cy-gb	Un enghraifft o fater yn ymwneud â chyfraith yr UE a allai godi o dro i dro yw cydnawsedd â’r Gyfarwyddeb E-fasnach (2000/12/EC).

en-gb	This Directive contains provisions restricting the power of member states to impose obligations, broadly speaking, on internet activity.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb hon yn cynnwys darpariaethau yn cyfyngu ar bŵer aelod-wladwriaethau i orfodi rhwymedigaethau, yn gyffredinol, ar weithgarwch ar y rhyngrwyd.

en-gb	Where the proposals may affect internet activity the instructions should explain whether the Directive affects the proposals and whether any provisions are needed to make the Bill consistent with it.
cy-gb	Pan allai’r cynigion effeithio ar weithgarwch rhyngrwyd, dylai’r cyfarwyddiadau esbonio a yw’r Gyfarwyddeb yn effeithio ar y cynigion ac a oes angen unrhyw ddarpariaethau i wneud y Bil yn gydnaws â hi.

en-gb	Another Directive that may need to be considered is the Technical Standards Directive (Directive 98/34/EC, as amended by Directive 98/48/EC).
cy-gb	Cyfarwyddeb arall y gallai fod angen ei hystyried yw’r Gyfarwyddeb Safonau Technegol (Cyfarwyddeb 98/34/EC, fel y’i diwygiwyd gan Gyfarwyddeb 98/48/EC).

en-gb	This Directive requires Departments to notify the Commission of any “technical standards” that they are proposing to create.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb hon yn ei gwneud yn ofynnol i Adrannau hysbysu’r Comisiwn am unrhyw “safonau technegol” y maent yn bwriadu eu creu.

en-gb	(Examples of technical standards include laying down characteristics required of a product before it can be marketed; requiring approval of a product before it can be marketed; prohibiting the marketing of a product; and imposing requirements as to the composition of a product.)
cy-gb	(Mae enghreifftiau o safonau technegol yn cynnwys gosod y nodweddion sy’n ofynnol gan gynnyrch cyn y gellir ei farchnata; ei gwneud yn ofynnol i gynnyrch gael ei gymeradwyo cyn y gellir ei farchnata; gwahardd cynnyrch rhag cael ei farchnata; a gorfodi gofynion o ran cyfansoddiad cynnyrch.)

en-gb	The Technical Standards Directive also requires the Commission to be notified of certain requirements that are to be imposed on the use of information society services (broadly, internet-based services).
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Safonau Technegol hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i’r Comisiwn gael ei hysbysu am ofynion penodol sydd i’w gorfodi ar y defnydd o wasanaethau cymdeithas wybodaeth (gwasanaethau ar y rhyngrwyd yn bennaf).

en-gb	Responsibility for identifying and notifying technical standards rests with the Department, but the instructions should say if proposals will constitute a technical standard.
cy-gb	Yr Adran sy’n gyfrifol am nodi’r safonau technegol, a hysbysu’r Comisiwn amdanynt, ond dylai’r cyfarwyddiadau ddweud os bydd cynigion gyfystyr â safon dechnegol.

en-gb	ECHR compatibility  – the drafter needs to understand the analysis as to whether the proposals engage any of the rights under the ECHR and, if so, whether the proposals are compatible with those rights.
cy-gb	Cydnawsedd â’r  Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol – mae angen i’r drafftiwr ddeall y dadansoddiad o ran pa un a yw’r cynigion yn gysylltiedig ag unrhyw un o’r hawliau o dan y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol ac, os felly, a ydy’r cynigion yn cyd-fynd â’r hawliau hynny.

en-gb	It is not part of the drafter’s role to confirm whether such analysis is correct, but a short explanation of the analysis is needed so as to let the drafter know that the necessary issues have been considered.
cy-gb	Nid yw’n rhan o swyddogaeth y drafftiwr i gadarnhau a yw dadansoddiad o’r fath yn gywir, ond mae angen esboniad cryno o’r dadansoddiad er mwyn rhoi gwybod i’r drafftiwr bod y materion angenrheidiol wedi cael eu hystyried.

en-gb	Consequential amendments and repeals  –  the  proposals will often give rise to the need for consequential amendments or repeals of existing statutory provisions.
cy-gb	Diwygiadau canlyniadol a diddymiadau – yn aml bydd darpariaethau statudol presennol yn destun diwygiadau canlyniadol neu ddiddymiadau o ganlyniad i’r cynigion.

en-gb	The consequential amendments and repeals that are needed should be included in the Bill itself.
cy-gb	Dylid cynnwys y diwygiadau canlyniadol a’r diddymiadau sydd eu hangen yn y Bil ei hun.

en-gb	If there is a concern that a need for additional consequential amendments or repeals may be identified after Royal Assent then it may also be appropriate for the Bill to include a power to make additional consequential amendments and repeals by regulations.
cy-gb	Os ceir pryder y bydd yr angen am ddiwygiadau canlyniadol neu ddiddymiadau yn codi ar ôl i’r Bil gael Cydsyniad Brenhinol, yna gallai hefyd fod yn briodol i’r Bil gynnwys pŵer i wneud mwy o ddiwygiadau canlyniadol a diddymiadau trwy reoliadau.

en-gb	In exceptional circumstances the Bill may confer a power enabling all the necessary consequential amendments and repeals to be made by regulations.
cy-gb	O dan amgylchiadau eithriadol, gall y Bil roi grym sy’n golygu bod modd gwneud yr holl ddiwygiadau canlyniadol a diddymiadau angenrheidiol trwy reoliadau.

en-gb	This option may initially seem attractive where there is a limited amount of time for instructions to be prepared.
cy-gb	Efallai y bydd yr opsiwn hwn yn ymddangos yn ddeniadol i gychwyn pan fo amser yn brin ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau.

en-gb	But it is important to remember that if the drafting of consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent, OLC will not be responsible for preparing the drafting.
cy-gb	Ond mae’n bwysig cofio hefyd os caiff y gwaith o ddrafftio diwygiadau canlyniadol a diddymiadau ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, ni fydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn gyfrifol am baratoi’r drafft.

en-gb	More immediately, such an approach may give rise to criticism of the government, not least because sight of the consequential amendments may be necessary to fully understand the change in the law sought.
cy-gb	Yn fwy uniongyrchol, gallai manwysiadu dull o’r fath arwain at feirniadaeth o’r llywodraeth, yn arbennig oherwydd y gallai fod angen gweld y diwygiadau canlyniadol i ddeall yn iawn y newid i’r gyfraith a geisir.

en-gb	Also, it is sometimes the case that the process of drafting the consequential amendments and repeals reveals problems with or omissions from the main provisions of the Bill – if the drafting of the consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent it will be too late to sort these problems or omissions out.
cy-gb	Hefyd, mae weithiau’n wir fod problemau gyda phrif ddarpariaethau’r Bil, neu hepgoriadau, yn dod i’r amlwg yn ystod y broses o ddrafftio’r diwygiadau canlyniadol a’r ddiddymiadau – os bydd y gwaith drafftio hwn yn cael ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, bydd yn rhy hwyr i ddatrys y problemau neu’r hepgoriadau hynny.

en-gb	Finally, it should be remembered that if the drafting of consequential amendments and repeals is left until after Royal Assent, it can cause a delay in implementation.
cy-gb	Yn olaf, dylid cofio os bydd drafftio’r diwygiadau canlyniadol a’r diddymiadau yn cael ei adael tan ar ôl Cydsyniad Brenhinol, gall achosi oedi cyn gweithredu.

en-gb	It may be sufficient for the instructions on consequential and incidental amendments to simply provide a list of all the existing provisions that need to be amended or repealed.
cy-gb	Efallai y bydd yn ddigonol darparu rhestr syml o’r holl ddarpariaethau presennol sydd angen eu diwygio neu eu diddymu yn y cyfarwyddiadau ar ddiwygiadau canlyniadol a chysylltiedig.

en-gb	For example, if the proposal is to abolish an existing statutory body and transfer its functions to a new body it may be sufficient for the instructions to simply provide a list of all the existing statutory provisions which refer to the old body on the basis it will be obvious to the drafter the listed provisions need to be amended to refer to the new body.
cy-gb	Er enghraifft, os mai’r cynnig yw diddymu corff statudol presennol a throsglwyddo ei swyddogaethau i gorff newydd efallai y bydd yn ddigonol i’r cyfarwyddiadau ddarparu rhestr syml o’r holl ddarpariaethau presennol sy’n cyfeirio at yr hen gorff ar y sail y bydd yn amlwg i’r drafftiwr bod angen diwygio’r darpariaethau rhestredig i gyfeirio at y corff newydd.

en-gb	However, on some occasions it will not be immediately obvious how the listed provisions should be amended and so it will be necessary for the instructions to go on to explain precisely what effect is being sought.
cy-gb	Fodd bynnag, ar rai achlysuron, ni fydd yn amlwg ar unwaith sut y dylid diwygio’r darpariaethau rhestredig felly dylid esbonio yn y cyfarwyddiadau yn union pa effaith sy’n cael ei cheisio.

en-gb	Transitional, transitory and saving provisions  – the instructions should say if the proposals give rise to the need for transitional, transitory or saving provisions.
cy-gb	Darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed  – dylai’r cyfarwyddiadau ddweud a oes angen darpariaethau trosiannol, darfodol neu arbed yn sgil y cynigion.

en-gb	A transitional provision  is a provision that deals with how a case that begins under the existing law is to be treated when the new law in the Bill is commenced.
cy-gb	Darpariaeth drosiannol  yw darpariaeth sy’n ymdrin â sut y bydd achos sy’n dechrau o dan y gyfraith bresennol yn cael ei drin pan fydd y gyfraith newydd yn y Bil yn cael ei chychwyn.

en-gb	A transitory provision  is one that states a provision in the Bill will have effect with modifications for a limited period (perhaps until the coming into force of some other enactment).
cy-gb	Darpariaeth ddarfodol  yw un sy’n datgan y bydd darpariaeth yn y Bil yn cael effaith gydag addasiadau am gyfnod cyfyngedig (tan i ddeddfiad arall ddod i rym efallai).

en-gb	An example would be a provision that says that until the coming into force of a general increase in penalties effected by some other Act, the reference in a provision of the Bill to a maximum of 12 months imprisonment will have effect as a reference to 6 months.
cy-gb	Un enghraifft fyddai darpariaeth sy’n dweud y bydd cyfeiriad yn un o ddarpariaethau’r Bil at uchafswm o 12 mis o garchar yn cael effaith fel cyfeiriad at 6 mis tan y bydd cynnydd cyffredinol mewn cosbau y rhoddir iddo effaith gan Ddeddf arall yn dod i rym.

en-gb	A saving provision  is a provision that keeps an enactment, which is repealed by the Bill, alive for certain, limited purposes.
cy-gb	Darpariaeth arbed  yw darpariaeth sy’n cadw deddfiad sy’n cael ei ddiddymu gan y Bil yn fyw at ddibenion penodol, cyfyngedig.

en-gb	An example of a saving provision is one that says the repeal by the Bill of an existing enactment does not affect any right (such as a right to a payment) which accrued under the enactment prior to the commencement of the repeal.
cy-gb	Un enghraifft o ddarpariaeth arbed yw un sy’n dweud nad yw diddymu deddfiad presennol gan y Bil yn effeithio ar unrhyw hawl o’r fath (fel yr hawl i dâl) a gafwyd o dan y deddfiad cyn cychwyn y diddymiad.

en-gb	As with consequential amendments and repeals, the transitional, transitory and saving provisions that are needed should be included in the Bill itself wherever possible (perhaps with a regulation-making power if there is a concern that a need for such provisions may be identified after Royal Assent).
cy-gb	Yn yr un modd â diwygiadau canlyniadol a diddymiadau, dylid cynnwys y darpariaethau trosiannol, darfodol ac arbed sydd eu hangen yn y Bil ei hun pan fo hynny’n bosibl (gyda phŵer gwneud rheoliadau efallai os ceir pryder y gallai ddod i’r amlwg ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol bod angen darpariaethau o’r fath).

en-gb	Please also see paragraph 10.15 on commencement orders.
cy-gb	Gweler hefyd baragraff 10.15 ar orchmynion cychwyn.

en-gb	The other possibility is for the Bill to confer a power enabling all such provisions to be made later by regulations.
cy-gb	Fel posibilrwydd arall, gallai’r Bil roi pŵer yn galluogi i ddarpariaethau o’r fath gael eu gwneud yn ddiweddarach trwy reoliadau.

en-gb	Again, this option may seem initially attractive where there is a limited amount of time for instructions to be prepared.
cy-gb	Unwaith eto, gallai’r opsiwn hwn ymddangos yn ddeniadol ar yr olwg gyntaf pan fo amser yn brin ar gyfer paratoi cyfarwyddiadau.

en-gb	But it is important to remember that if the drafting of such provisions is left until after Royal Assent this can result in a delay in implementation.
cy-gb	Ond mae’n bwysig cofio, os bydd y gwaith o ddrafftio darpariaethau o’r fath yn cael ei adael tan ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol, gallai arwain at oedi cyn gweithredu.

en-gb	It should also be borne in mind that the transitional provisions needed are often very complex and if the drafting is deferred until after Royal Assent OLC will not be responsible for the drafting.
cy-gb	Dylid hefyd cofio bod y darpariaethau trosiannol sydd eu hangen yn aml yn gymhleth iawn ac os caiff y gwaith drafftio ei ohirio tan ar ôl cael Cydsyniad Brenhinol, ni fydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn gyfrifol am y gwaith drafftio hwnnw.

en-gb	The instructions should tell the drafter which option is to be pursued.
cy-gb	Dylai’r cyfarwyddiadau ddweud wrth y drafftiwr pa opsiwn y dylid ei ddilyn.

en-gb	Commencement  – the  instructions should tell the drafter what is wanted as regards commencement of the requested provisions.
cy-gb	Cychwyn – dylai’r cyfarwyddiadau ddweud wrth y drafftiwr yr hyn sydd ei eisiau o ran cychwyn y darpariaethau y gofynnwyd amdanynt.

en-gb	There are a range of options here but it is usual that provisions are commenced on a day appointed by order made by the Welsh Ministers; on a calendar date specified in the Bill; on the day after the day on which the Bill receives Royal Assent; at the end of a specified period beginning with Royal Assent.
cy-gb	Ceir amrywiaeth o opsiynau yma ond mae’n arferol i ddarpariaethau gael eu cychwyn ar ddiwrnod a nodwyd trwy orchymyn a wnaed gan Weinidogion Cymru; ar ddyddiad calendr a nodir yn y Bil; ar y diwrnod ar ôl i'r Bil gael Cydsyniad Brenhinol; ar ddiwedd cyfnod penodedig yn cychwyn gyda Chydsyniad Brenhinol.

en-gb	Further information on commencement is given in Chapter 18.
cy-gb	Rhoddir rhagor o wybodaeth am gychwyn ym Mhennod 18.

en-gb	Where possible, the day when the requested provisions come into force should be determined by the Bill itself (rather than by orders made under the Bill) – this provides greater certainty to those who are going to be affected by the provisions and also saves putting the reader to the trouble of looking up orders.
cy-gb	Pan fo’n bosibl, dylai’r diwrnod pan fydd y darpariaethau y gofynnwyd amdanynt yn dod i rym gael ei bennu gan y Bil ei hun (yn hytrach na chan orchmynion a wneir o dan y Bil) – mae hyn yn rhoi mwy sicrwydd i’r rheini sy’n mynd i gael eu heffeithio gan y darpariaethau ac mae hefyd yn arbed trafferth i’r darllenwr o orfod chwilio am orchmynion.

en-gb	However, it is recognised flexibility to be able to determine the date of commencement in orders can be required.
cy-gb	Fodd bynnag, cydnabyddir y gall fod angen hyblygrwydd i allu pennu’r diwrnod cychwyn mewn gorchmynion.

en-gb	The instructing officer should remember the convention concerning the early commencement of provisions in Bills/Acts – see Chapter 18.
cy-gb	Dylai’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau gofio’r confensiwn yn ymwneud â chychwyn darpariaeth mewn Biliau/Deddfau yn gynnar – gweler Pennod 18.

en-gb	Part 5 of the Instructions – Assembly and other handling matters
cy-gb	Rhan 5 y Cyfarwyddiadau – materion trin y Cynulliad ac eraill

en-gb	This part of the instructions should set out anything the instructing officer thinks the drafter should know about the proposed handling of the Bill.
cy-gb	Dylai’r rhan hon o’r cyfarwyddiadau nodi unrhyw beth y mae’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau yn credu y dylai’r drafftiwr ei wybod am y ffordd y disgwylir mynd ati i ymdrin â’r Bil.

en-gb	For example, it should set out (in so far as they are known to the instructing officer):
cy-gb	Er enghraifft, dylai nodi (i’r graddau eu bod yn hysbys i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau):

en-gb	any plans for the Bill to be published in draft for consultation or pre-legislative scrutiny and the timetable for this;
cy-gb	unrhyw gynlluniau i’r Bil gael ei gyhoeddi ar ffurf drafft ar gyfer ymgynghori neu graffu cyn y broses ddeddfu a’r amserlen ar gyfer hyn;

en-gb	any matters likely to attract particular consideration, and the current policy position; and
cy-gb	unrhyw faterion sy’n debygol o ddenu ystyriaeth benodol, a’r safbwynt polisi presennol;

en-gb	any pressing need for the Bill to reach Royal Assent by a particular date.
cy-gb	unrhyw angen brys i’r Bil gyrraedd Cydsyniad Brenhinol erbyn dyddiad penodol.

en-gb	Ministerial clearance of policy
cy-gb	Awdurdodiad Gweinidogol i’r polisi

en-gb	The final policy will need to be cleared by the Lead Minister for the Bill.
cy-gb	Bydd rhaid i’r polisi terfynol gael ei awdurdodi gan y Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil.

en-gb	Where the lead is a Deputy Minister, the Minister with portfolio responsibility must also clear the policy.
cy-gb	Pan fydd yr arweinydd yn Ddirprwy Weinidog, mae’n rhaid i’r Gweinidog sydd â chyfrifoldeb portffolio awdurdodi’r polisi hefyd.

en-gb	Where an element of the Bill falls to a different portfolio Minister, they will also need to clear the policy.
cy-gb	Pan fydd Gweinidog portffolio arall yn gyfrifol am elfen o’r Bil, bydd angen iddo yntau hefyd awdurdodi’r polisi.

en-gb	For examples of such occasions see paragraph 3.5.
cy-gb	Gweler paragraff 3.5 am enghreifftiau o achosion o’r fath.

en-gb	The First Minister has overall responsibility for the legislative programme and will also need to clear all final policies (including any policy in significant supplemental instructions).
cy-gb	Y Prif Weinidog sydd â chyfrifoldeb cyffredinol am y rhaglen ddeddfwriaethol a bydd angen iddo awdurdodi’r polisi terfynol hefyd (gan gynnwys unrhyw bolisi mewn cyfarwyddiadau atodol o bwys).

en-gb	Drafting the Bill 
cy-gb	Drafftio’r Bil 

en-gb	An initial meeting with the drafters
cy-gb	Cyfarfod cychwynnol gyda’r drafftwyr

en-gb	Before or shortly after the instructions, or the first instalment of them, have been sent to OLC it may be helpful for a meeting to be held between the drafters, the instructing officer, the policy leads and the Bill Manager.
cy-gb	Cyn i’r cyfarwyddiadau neu’r set gyntaf ohonynt gael eu hanfon i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, neu ychydig wedi hynny, gallai fod o gymorth cynnal cyfarfod rhwng y drafftwyr, y swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau, yr arweinwyr polisi a Rheolwr y Bil.

en-gb	Such a meeting could be used to discuss:
cy-gb	Gellid defnyddio cyfarfod o’r fath i drafod:

en-gb	what the drafter and the other parts of the Bill team are expecting of each other; the political background to the Bill; the timetable for sending the remaining instructions and drafting the Bill (and how any risks to the timetable can be managed); proposed methods of working (for example, where instructions are being sent in instalments, in what order the drafter will deal with the instructions, the use of meetings etc.).
cy-gb	yr hyn y mae’r drafftiwr ac aelodau eraill o dîm y Bil yn ei ddisgwyl gan ei gilydd; y cefndir gwleidyddol i’r Bil; yr amserlen ar gyfer anfon y cyfarwyddiadau sy’n weddill a drafftio’r Bil (a sut y gellir rheoli unrhyw risgiau i’r amserlen); dulliau arfaethedig o weithio (er enghraifft, pan fo cyfarwyddiadau yn cael eu hanfon fesul dipyn, ym mha drefn y bydd y drafftiwr yn ymdrin â’r cyfarwyddiadau, y cyfarfodydd a gynhelir etc).

en-gb	Responding to the instructions
cy-gb	Ymateb i’r cyfarwyddiadau

en-gb	Usually a pair of Legislative Counsel will be assigned to look at each set of instructions – one will lead the drafting and associated advice, and where resources allow one or both drafters will be proficient in the Welsh language (if that is not practical, another drafter within OLC will deal with terminology issues and ensuring that the Welsh and English language texts of the Bill are of equivalent effect at the appropriate time).
cy-gb	Fel arfer, bydd dau Gwnsler Deddfwriaethol yn cael eu neilltuo i edrych ar bob set o gyfarwyddiadau – bydd un yn arwain y gwaith o ddrafftio a’r cyngor cysylltiedig a, phan fo adnoddau’n caniatáu, bydd un o’r drafftwyr neu’r ddau yn rhugl yn y Gymraeg (os nad yw hynny’n ymarferol, bydd drafftiwr arall yn Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn ymdrin â materion terminoleg ac yn sicrhau bod testunau Cymraeg a Saesneg y Bil yn cael yr un effaith ar yr adeg briodol).

en-gb	See paragraphs 7.120-121 below for detail on the legal equivalence process.
cy-gb	Gweler paragraffau 7.120-121 isod am fanylion y broses gyfwerthedd.

en-gb	As the drafters examine the instructions they may well have initial questions which need to be answered before progress with the drafting can be made.
cy-gb	Wrth i’r drafftwyr astudio’r cyfarwyddiadau, mae’n bosibl iawn y bydd ganddynt gwestiynau i ddechrau y bydd angen eu hateb cyn y gellir gwneud cynnydd gyda’r drafftio.

en-gb	In order to avoid unnecessary delays, it is important that a lawyer and a policy official are able to answer these questions quickly.
cy-gb	Er mwyn osgoi unrhyw oedi diangen, mae’n bwysig bod cyfreithiwr a swyddog polisi yn gallu ateb y cwestiynau hyn yn gyflym.

en-gb	The drafter will then produce draft provisions in response to the instructions.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn llunio darpariaethau drafft wedyn mewn ymateb i’r cyfarwyddiadau.

en-gb	The Bill Manager should feel free to discuss with the drafter when this first draft can be expected.
cy-gb	Dylai Rheolwr y Bil deimlo’n rhydd i drafod gyda’r drafftiwr pryd y gellid disgwyl y drafft cyntaf hwn.

en-gb	Except in the most straightforward of cases, the first draft will be accompanied by a memorandum which will do two things:
cy-gb	Ac eithrio yn yr achosion mwyaf syml, bydd memorandwm yn cyd-fynd â’r drafft cyntaf a fydd yn gwneud dau beth:

en-gb	explain the drafting where the drafter thinks this may speed understanding of how the provisions have been constructed.
cy-gb	esbonio agweddau ar y gwaith drafftio pan fydd y drafftiwr yn credu y gallai hyn helpu eraill i ddeall sut y mae’r darpariaethau wedi cael ei llunio.

en-gb	set out any questions the drafter has about the policy, the existing state of the law and related matters.
cy-gb	cyflwyno unrhyw gwestiynau sydd gan y drafftiwr am y polisi, sefyllfa bresennol y gyfraith a materion cysylltiedig.

en-gb	Commenting on draft provisions and replying to the accompanying memo
cy-gb	Gwneud sylwadau ar ddarpariaethau drafft ac ymateb i’r memo cysylltiedig

en-gb	Often there will be a range of officials who need to be given an opportunity to comment on the draft provisions and provide answers to the drafter’s questions.
cy-gb	Yn aml, bydd amrywiaeth o swyddogion y mae’n rhaid rhoi cyfle iddynt wneud sylwadau ar y darpariaethau drafft a rhoi atebion i gwestiynau’r drafftiwr.

en-gb	The instructing officer and the Bill Manager need to ensure that all the responses are co-ordinated.
cy-gb	Mae angen i’r swyddog sy’n llunio cyfarwyddiadau a Rheolwr y Bil sicrhau bod yr holl ymatebion wedi eu cyd-drefnu.

en-gb	Although it is important that the drafter’s questions are answered, the primary focus should be on the draft provisions.
cy-gb	Er ei bod yn bwysig bod cwestiynau’r drafftiwr yn cael eu hateb, ar y darpariaethau drafft y dylid rhoi’r prif bwyslais.

en-gb	The draft provisions should not be viewed as merely being the responsibility of the drafter.
cy-gb	Ni ddylid ystyried mai cyfrifoldeb y drafftiwr yn unig yw’r darpariaethau drafft.

en-gb	It is essential that the draft is studied carefully to check it does precisely what is wanted.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod y drafft yn cael ei astudio’n ofalus i wirio ei fod yn gwneud yr hyn a ddymunir yn union.

en-gb	If there is any doubt about whether the draft achieves the policy, this should be raised in the response to the drafter.
cy-gb	Os oes unrhyw amheuaeth ynghylch a yw’r drafft yn cyflawni’r polisi, dylid codi hyn yn yr ymateb i’r drafftiwr.

en-gb	Policy officials and subject lawyers will need to think carefully about drafts in the context of their subject expertise, with a view to identifying unintended consequences that the drafters cannot reasonably discover by themselves.
cy-gb	Bydd angen i swyddogion polisi a chyfreithwyr pwnc feddwl yn ofalus am ddrafftiau yng nghyd-destun eu harbenigedd pwnc , gyda’r bwriad o nodi canlyniadau na fwriadwyd na all y drafftwyr eu darganfod yn rhesymol ar eu pen eu hunain.

en-gb	It is recommended that draft sections are tested against practical scenarios to ensure they meet the policy aims; this allows the Bill team to comment by explaining what they want a provision to do and what they think it might not do and why (rather than asking what it does).
cy-gb	Argymhellir bod yr adrannau drafft yn cael eu profi yn erbyn senarios ymarferol i sicrhau eu bod yn bodloni nodau’r polisi; mae hyn yn galluogi tîm y Bil i wneud sylwadau trwy esbonio’r hyn y maent eisiau i ddarpariaeth ei wneud a’r hyn y maent yn credu na allai ei wneud a pham (yn hytrach na gofyn beth mae’n ei wneud).

en-gb	Responses to the drafter should avoid asking questions about the effect of a draft provision without also making clear what effect is actually sought, as the drafter will be uncertain about whether an alteration is needed.
cy-gb	Dylid osgoi gofyn unrhyw gwestiynau am effaith darpariaeth ddrafft yn yr ymatebion i’r drafftiwr heb wneud yn eglur hefyd pa effaith sy’n cael ei cheisio mewn gwirionedd, gan y bydd y drafftiwr yn ansicr a fydd angen addasu.

en-gb	So, for example, instead of asking, “does the section make it a criminal offence to do XYZ?” the Group should say, “we would like it to be a criminal offence to do XYZ; is that the effect of the section as drafted?”
cy-gb	Felly, er enghraifft, yn hytrach na gofyn, “a yw’r adran yn ei gwneud yn drosedd i wneud ABC?” dylai’r Grŵp ddweud, “hoffem iddi fod yn drosedd gwneud ABC; ai dyna effaith yr adran fel y’i drafftiwyd?”.

en-gb	The response to the drafter need not be confined to commenting on whether the draft provisions achieve the policy.
cy-gb	Gellir gwneud mwy na dim ond rhoi sylwadau ar ba un a yw’r darpariaethau drafft yn cyflawni’r polisi yn yr ymateb i’r drafftiwr.

en-gb	The drafter will be very keen to hear any comments on the readability and clarity of the draft provisions.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn awyddus iawn i glywed unrhyw sylwadau ar ba mor ddarllenadwy ac eglur yw’r darpariaethau drafft.

en-gb	If the Bill team considers there is a way in which the draft provisions could be made clearer they should not hesitate to say so.
cy-gb	Os bydd tîm y Bil o’r farn bod unrhyw ffordd y gellid gwneud y darpariaethau drafft yn fwy eglur, dylent ddweud hynny ar unwaith.

en-gb	Similarly, if there are any presentational concerns about the draft provisions the reasons for the concerns should be explained to the drafter.
cy-gb	Yn yr un modd, os oes unrhyw bryderon ynghylch cyflwyniad y darpariaethau drafft, dylid esbonio’r rhesymau am y pryderon i’r drafftiwr.

en-gb	The Bill team should also tell the drafter about the parts of the Bill which are, or may, come under the most pressure.
cy-gb	Dylai tîm y Bil hefyd ddweud wrth y drafftiwr am y rhannau o’r Bil sydd o dan y pwysau mwyaf, neu a allai fod felly wrth iddo ddatblygu.

en-gb	The drafter will be able to help the Bill team with this, and will take this into account when preparing drafts of the relevant sections.
cy-gb	Bydd y drafftiwr yn gallu helpu tîm y Bil gyda hyn, a bydd yn cymryd hyn i ystyriaeth wrth baratoi drafftiau o’r adrannau perthnasol.

en-gb	Drafters should similarly tell Bill teams about any aspects of the drafting of the Bill they consider to be vulnerable to difficulties and which may (for example) need further clarification in the Explanatory Notes.
cy-gb	Yn yr un modd, dylai’r drafftwyr ddweud wrth dimau Biliau am unrhyw agweddau ar y gwaith o ddrafftio’r Bil a allai achosi anawsterau yn eu barn nhw ac y gallai (er enghraifft) fod angen eu hegluro ymhellach yn y Nodiadau Esboniadol.

en-gb	Once a response to the first draft and the accompanying memo has been provided the drafter will start work on a further draft.
cy-gb	Unwaith y bydd ymateb i’r drafft cyntaf a’r memo cysylltiedig wedi cael ei ddarparu, bydd y drafftiwr yn dechrau gweithio ar ddrafft arall.

en-gb	A number of rounds may be needed before the draft is finalised.
cy-gb	Efallai y bydd angen sawl cynnig arni cyn i’r drafft gael ei gwblhau.

en-gb	The Bill Manager may find it helpful to set up a Bill Mailbox to ensure that all correspondence on drafting is received and responded to through a central point; this will also help during the Assembly consideration process where there will be significant email traffic – often whilst working within very tight timescales – and a central email, which is monitored by more than one person, could assist.
cy-gb	Gallai fod o gymorth i Reolwr y Bil greu Blwch Negeseuon E-bost ar gyfer y Bil i sicrhau bod yr holl ohebiaeth ynglŷn â drafftio yn cael ei derbyn ac yn cael ymateb trwy bwynt canolog; bydd hyn hefyd o help yn ystod proses ystyriaeth y Cynulliad pan fydd tipyn o draffig e-bost – yn aml wrth weithio’n unol ag amserlenni tynn iawn – a gallai e-bost canolog, sy’n cael ei fonitro gan fwy nag un person, fod o gymorth.

en-gb	Bill Managers may also wish to consider using tools to keep track of which elements of the instructions have been dealt with, correspondence to/from drafters, state of completeness of the Bill, etc.
cy-gb	Efallai yr hoffai Rheolwyr Biliau ystyried hefyd defnyddio dulliau i olrhain pa elfennau o’r cyfarwyddiadau yr ymdriniwyd â nhw eisoes, gohebiaeth i/oddi wrth ddrafftwyr, y sefyllfa o ran pa mor gyflawn yw’r Bil, etc.

en-gb	LGPU can provide examples used by other teams.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant gynnig enghreifftiau a ddefnyddiwyd gan dimau eraill.

en-gb	The need to reply swiftly to OLC is also necessary, and Bill Managers will need to monitor this.
cy-gb	Mae angen ymateb yn gyflym i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol hefyd, a bydd angen i Reolwyr Biliau fonitro hyn.

en-gb	Ministerial oversight during drafting
cy-gb	Trosolwg Gweinidogol wrth ddrafftio

en-gb	The Bill team should ascertain early exactly how the Minister wishes to exercise his or her responsibility for the Bill, including how he or she should be kept in touch with the progress of drafting.
cy-gb	Dylai tîm y Bil gadarnhau ar ddechrau’r broses sut yn union y mae’r Gweinidog yn dymuno arfer ei gyfrifoldeb am y Bil, gan gynnwys sut y dylid rhoi gwybod iddo am gynnydd y gwaith drafftio.

en-gb	Major issues that arise must be referred to Ministers, and they must be informed immediately if the date aimed at for introduction is not going to be achieved.
cy-gb	Mae’n rhaid cyfeirio materion pwysig sy’n codi at y Gweinidogion, ac mae’n rhaid eu hysbysu ar unwaith os nad yw’r dyddiad arfaethedig ar gyfer cyflwyno yn mynd i gael ei fodloni.

en-gb	It is also important to inform LPGU as soon as such issues come to light.
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig hysbysu Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant cyn gynted ag y bydd materion o’r fath yn dod i’r amlwg.

en-gb	Bill teams should ensure that the Minister has sufficient time and information to become familiar with the provisions of the Bill.
cy-gb	Dylai timau Biliau sicrhau bod gan y Gweinidog ddigon o amser a gwybodaeth i ymgyfarwyddo â darpariaethau’r Bil.

en-gb	Opportunities to go through the Bill with the Minister, including with OLC present, are likely to be helpful to all.
cy-gb	Mae cyfleoedd i fynd drwy’r Bil gyda’r Gweinidog, gan gynnwys gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn bresennol, yn debygol o fod o gymorth i bawb.

en-gb	Short and long title of the Bill 
cy-gb	Enw cryno a hir y Bil 

en-gb	OLC will give the Bill its short and long title, once the content of the Bill is known (not before).
cy-gb	Bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn rhoi enw byr a hir i’r Bil, a hynny cyn gynted ag y bydd cynnwys y Bil yn hysbys (nid cyn hynny).

en-gb	For example –
cy-gb	Er enghraifft –

en-gb	Short title – “The Human Transplantation (Wales) Bill”
cy-gb	Enw byr – “Bil Trawsblannu Dynol (Cymru)”

en-gb	Long title – “An Act of the National Assembly for Wales to make provision concerning the consent required for the removal, storage and use of human organs and tissue for the purpose of transplantation; and for connected purposes.”
cy-gb	Enw hir – “Deddf gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru i wneud darpariaeth ynglŷn â’r cydsyniad sy’n ofynnol ar gyfer tynnu, storio a defnyddio organau a meinweoedd dynol at ddiben trawsblannu; ac at ddibenion cysylltiedig.”

en-gb	The short title should not be confused with the working title of the Bill; the latter is the common name used by the Bill team and LPGU to identify the Bill before it is drafted and ready for introduction.
cy-gb	Ni ddylid drysu’r enw byr gydag enw gweithredol y Bil; yr olaf o’r rhain yw’r enw cyffredin a ddefnyddir gan dîm y Bil ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant ar gyfer y Bil cyn iddo gael ei ddrafftio a dod yn barod i’w gyflwyno.

en-gb	There is a temptation to become very wedded to the working title, using it in communications with external stakeholders, and Ministerial correspondence.
cy-gb	Mae’n demtasiwn i lynu at yr enw gweithredol, gan ei ddefnyddio wrth gyfathrebu â rhanddeiliaid allanol, ac mewn gohebiaeth Weinidogol.

en-gb	This is understandable, but it should be made clear to all (internal and external stakeholders, and the Minister) that the working title is just that, and can change (preferably working titles should not be used externally).
cy-gb	Mae hyn yn ddealladwy, ond dylid ei gwneud yn eglur i bawb (rhanddeiliaid mewnol ac allanol, a’r Gweinidog) mai enw gweithredol yn unig ydyw, ac y gall newid (yn ddelfrydol, ni ddylid defnyddio enwau gweithredol yn allanol).

en-gb	For this reason using the expression “A Bill on X” is preferable.
cy-gb	O ganlyniad, mae’n well defnyddio’r ymadrodd “Bil ar X”.

en-gb	By convention it is OLC who decide on the name of the Bills during the drafting process, subject to any later views expressed by Ministers.
cy-gb	Yn ôl confensiwn, Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol sy’n penderfynu ar enwau’r Biliau yn ystod y broses ddrafftio, yn amodol ar unrhyw safbwyntiau diweddarach a fynegir gan Weinidogion.

en-gb	This is because the short title is part of the Bill, just like any other provision, and can be used as an aid to construction – it is, therefore, to that extent a technical (drafting) issue.
cy-gb	Mae hyn oherwydd bod yr enw byr yn rhan o’r Bil, yn union fel unrhyw ddarpariaeth arall, a gellir ei ddefnyddio fel cymorth ar gyfer y saernïo – i’r perwyl hwnnw felly, mater technegol (drafftio) ydyw.

en-gb	The title must also conform to the Llywydd’s rules on the ‘proper form’ of Bills (something which also falls within the drafter’s responsibility).
cy-gb	Mae’n rhaid i’r enw hefyd gydymffurfio â rheolau’r Llywydd ar ‘ffurf briodol’ Biliau (rhywbeth sydd hefyd yn rhan o gyfrifoldeb y drafftiwr).

en-gb	Translation Service can assist in deciding on the Welsh version of the short title.
cy-gb	Gall y Gwasanaeth Cyfieithu helpu i benderfynu ynghylch fersiwn Gymraeg yr enw byr.

en-gb	There are three main things needed to achieve the wording of the short title, it should –
cy-gb	Rhaid cyflawni tri pheth wrth benderfynu ar eiriad yr enw cryno, dylai –

en-gb	be short so that it provides a convenient citation label for future users of the legislation;
cy-gb	fod yn gryno fel ei fod yn label gyfeiriol gyfleus ar gyfer defnyddwyr y ddeddfwriaeth yn y dyfodol;

en-gb	encompass all that is going on in the Bill (and where the policy is not settled might be going on in the Bill); and
cy-gb	cwmpasu popeth sy’n digwydd yn y Bil (ac a allai fod yn digwydd yn y Bil pan nad yw’r polisi wedi ei bennu’n derfynol);

en-gb	place the Bill clearly within any closely related corpus of law (for example, environmental law) and be consistent with previous titles used.
cy-gb	rhoi’r Bil yn eglur o fewn unrhyw gorpws o’r gyfraith sydd ag iddo gysylltiadau agos (er enghraifft, cyfraith amgylcheddol) a bod yn gyson ag enwau blaenorol a ddefnyddiwyd.

en-gb	These considerations will guide OLC’s advice to Ministers on the short title.
cy-gb	Bydd yr ystyriaethau hyn yn llywio cyngor Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol i Weinidogion ar yr enw byr.

en-gb	The Minister is likely to take a particular interest in the short title, given possible presentation issues.
cy-gb	Mae’r Gweinidog yn debygol o gymryd diddordeb arbennig yn yr enw byr, o ystyried materion posibl yn gysylltiedig â’r cyflwyniad.

en-gb	The final decision on the Government’s proposed short title to the Bill, where there is not agreement, lies with the First Minister.
cy-gb	Pan na cheir cytundeb, y Prif Weinidog fydd â’r cyfrifoldeb am wneud y penderfyniad terfynol am enw byr arfaethedig y Llywodraeth ar gyfer y Bil.

en-gb	Ultimately, however, as the Llywydd considers both the short and long title to be part of the proper form of a Bill, the Llywydd may overrule the Government’s proposed titles.
cy-gb	Yn y pen draw, fodd bynnag, gan fod y Llywydd o’r farn bod yr enw byr a’r enw hir yn rhan o ffurf briodol Bil, gall y Llywydd wrthod yr enwau a gynigir gan y Llywodraeth.

en-gb	Divisions and sub-divisions of legislative instruments 
cy-gb	Adrannau ac Is-adrannau offerynnau deddfwriaethol 

en-gb	The following table (which for the sake of completeness includes primary as well as secondary legislation) shows the names commonly used for the divisions and sub-divisions of legislative instruments.
cy-gb	Mae’r tabl canlynol (sydd, er mwyn bod yn gyflawn yn cynnwys deddfwriaeth sylfaenol yn ogystal ag is-ddeddfwriaeth) yn dangos yr enwau a ddefnyddir yn gyffredin ar gyfer adrannau ac is-adrannau offerynnau deddfwriaethol.

en-gb	Instrument 
cy-gb	Offeryn 

en-gb	First division 
cy-gb	Is-adran gyntaf 

en-gb	(numbered 1, 2, 3, etc.) 
cy-gb	(wedi eu rhifo 1, 2, 3, etc) 

en-gb	Second division 
cy-gb	Ail is-adran 

en-gb	(numbered (1), (2), (3), etc.) 
cy-gb	(wedi eu rhifo (1), (2), (3), etc) 

en-gb	Third division 
cy-gb	Trydedd is-adran 

en-gb	(lettered (a), (b), (c), etc.) 
cy-gb	(wedi eu nodi gyda llythrennau (a), (b), (c), etc) 

en-gb	Act
cy-gb	Deddf

en-gb	section
cy-gb	adran

en-gb	subsection
cy-gb	is-adran

en-gb	paragraph
cy-gb	paragraff

en-gb	Bill (in the Assembly)
cy-gb	Bil (yn y Cynulliad)

en-gb	section*
cy-gb	adran*

en-gb	Order
cy-gb	Gorchymyn

en-gb	article
cy-gb	erthygl

en-gb	sub-paragraph
cy-gb	is-baragraff

en-gb	regulation
cy-gb	rheoliad

en-gb	Rules
cy-gb	Rheolau

en-gb	rule
cy-gb	rheol

en-gb	Schedule
cy-gb	Atodlen

en-gb	* this is referred to as a clause in a Bill in the UK Parliament
cy-gb	* cyfeirir at hwn fel cymal mewn Bil yn Senedd y DU

en-gb	Producing the Welsh text of the Bill 
cy-gb	Llunio testun Cymraeg y Bil 

en-gb	Initial considerations
cy-gb	Ystyriaethau cychwynnol

en-gb	A Bill in Welsh and English is provided to the Llywydd for determination.
cy-gb	Darperir Bil yn Gymraeg ac yn Saesneg i’r Llywydd benderfynu arno.

en-gb	Standing Orders require that Bills are introduced in Welsh and English (except under certain circumstances) and that a Bill is available in English and in Welsh before it can be passed (except under certain circumstances).
cy-gb	Mae’r Rheolau Sefydlog yn ei gwneud yn ofynnol i Filiau gael eu cyflwyno yn Gymraeg ac yn Saesneg (ac eithrio o dan amgylchiadau penodol) a bod Bil ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg cyn y gellir ei basio (ac eithrio o dan amgylchiadau penodol).

en-gb	The Welsh and English text of Acts of the Assembly have the same legal effect.
cy-gb	Mae testunau Cymraeg a Saesneg Deddfau’r Cynulliad yn cael yr un effaith gyfreithiol.

en-gb	If OLC decide to produce both texts of the Bill, in Welsh and English, themselves, the Legislative Translation Unit can support this by providing advice on Welsh terminology and house style and by providing a second-eye check of the Welsh language text drafted by OLC.
cy-gb	Os bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn penderfynu llunio dau destun y Bil, yn Gymraeg ac yn Saesneg, eu hunain, gall yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gynorthwyo trwy ddarparu cyngor ar derminoleg Gymraeg a’r arddull tŷ a thrwy wirio’r testun Cymraeg a ddrafftiwyd gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol.

en-gb	If OLC decides to produce the text of the Bill in English only, the Legislative Translation Unit can translate the text into Welsh.
cy-gb	Os bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn penderfynu llunio testun y Bil yn Saesneg yn unig, gall yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gyfieithu’r testun i’r Gymraeg.

en-gb	Once a decision has been taken on how the Welsh text will be produced, the Bill team needs to discuss with OLC and the Legislative Translation Unit (if the Legislative Translation Unit are to provide the Welsh language text) the time needed to do this and agree on a timetable signed off by LPGU to allow the process described in this section to be carried out.
cy-gb	Ar ôl i benderfyniad gael ei wneud ar sut y bydd y testun Cymraeg yn cael ei ysgrifennu, mae angen i dîm y Bil drafod gyda Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol (os mai’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol sydd i ddarparu’r testun Cymraeg) faint o amser sydd ei angen i wneud hyn a chytuno ar amserlen a fydd yn cael ei chymeradwyo gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant i ganiatáu i’r broses a ddisgrifir yn yr adran hon gael ei chyflawni.

en-gb	The steps taken to produce the Welsh language version of the text should ensure that the Welsh language is not treated less favourably than the English language.
cy-gb	Dylai’r camau a gymerir i lunio fersiwn Gymraeg y testun sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg.

en-gb	All parties involved in the production of the Bill will need to adhere to the agreed timetable to ensure enough time is available to produce the Welsh language text, or agree a new timetable with the Legislative Translation Unit.
cy-gb	Bydd angen i’r holl bartïon sy’n cymryd rhan yn y gwaith o gynhyrchu’r Bil gydymffurfio â’r amserlen y cytunwyd arni i sicrhau bod digon o amser ar gael i lunio’r testun Cymraeg, neu gytuno ar amserlen newydd gyda’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol.

en-gb	If the Legislative Translation Unit are involved in producing the Welsh text, translators will be core members of the Bill team and will need to be included in all discussions which affect the production of the Welsh language text.
cy-gb	Os bydd yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol yn cymryd rhan yn y gwaith o lunio’r testun Cymraeg, bydd cyfieithwyr yn aelodau craidd o dîm y Bil a bydd angen eu cynnwys ym mhob trafodaeth sy’n effeithio ar lunio’r testun Cymraeg.

en-gb	The Legislative Translation Unit will need to be updated regularly with the following information:
cy-gb	Bydd angen i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gael diweddariad rheolaidd gyda’r wybodaeth ganlynol:

en-gb	what work is likely to be sent to the Legislative Translation Unit;
cy-gb	pa waith sy’n debygol o gael ei anfon i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol;

en-gb	how much of it there will be (in words, not pages);
cy-gb	faint ohono fydd yna (mewn geiriau, nid tudalennau);

en-gb	when it will reach the Legislative Translation Unit; and
cy-gb	pryd y bydd yn cyrraedd yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol;

en-gb	The translation process typically involves:
cy-gb	Mae’r broses gyfieithu fel arfer yn cynnwys:

en-gb	leading on the standardisation of the Welsh terminology for a Bill;
cy-gb	arwain ar y gwaith o safoni’r derminoleg Gymraeg ar gyfer Bil;

en-gb	producing a first draft;
cy-gb	paratoi’r drafft cyntaf;

en-gb	revising the draft;
cy-gb	diwygio’r drafft;

en-gb	bringing multiple drafts together into a consistent and coherent whole document;
cy-gb	dod â sawl drafft at ei gilydd yn ddogfen gyfan gyson ac ystyrlon;

en-gb	ensuring that the text is in the correct format; and
cy-gb	sicrhau bod y testun ar y fformat cywir;

en-gb	responding to issues raised by OLC as part of the legal equivalence process.
cy-gb	ymateb i faterion a godir gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fel rhan o’r broses gyfwerthedd.

en-gb	Bill teams must ensure that sufficient time is scheduled and protected for all of these tasks to be carried out to the required standard.
cy-gb	Mae’n rhaid i dimau Biliau sicrhau bod digon o amser yn cael ei neilltuo yn yr amserlen a’i gadw ar gyfer ymgymryd â’r holl dasgau i’r safon ofynnol.

en-gb	Preparatory terminology work
cy-gb	Gwaith terminoleg paratoadol

en-gb	As soon as first drafts of key parts of the Bill are available, OLC should send them to the lead jurilinguist for the Bill so that she or he can forward them to the Terminologist in Translation Service.
cy-gb	Cyn gynted ag y bydd drafftiau cyntaf o rannau allweddol y Bil ar gael, dylai Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol eu hanfon at y prif ieithydd deddfwriaethol ar gyfer y Bil fel y gall eu hanfon at y Terminolegydd yn y Gwasanaeth Cyfieithu.

en-gb	This will enable the Terminologist to co-ordinate the preparatory work on standardizing the key terms for the Welsh language text of the Bill.
cy-gb	Bydd hyn yn galluogi’r Terminolegydd i fod yn gydgysylltydd ar gyfer y gwaith paratoadol ar safoni’r termau allweddol ar gyfer testun Cymraeg y Bil.

en-gb	The Terminologist will liaise with the Legislative Translation Unit, OLC, Legal Services and other members of the Bill team as part of the standardization process.
cy-gb	Bydd y Terminolegydd yn cadw mewn cysylltiad â’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol, Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, Gwasanaethau Cyfreithiol ac aelodau eraill o dîm y Bil fel rhan o’r broses safoni.

en-gb	The standardized terms are published in TermCymru, the Welsh Government’s terminology database, which is available on the intranet.
cy-gb	Cyhoeddir y termau safonol ar TermCymru, cronfa ddata terminoleg Llywodraeth Cymru, sydd ar gael ar y fewnrwyd.

en-gb	First draft of the Welsh text
cy-gb	Drafft cyntaf y testun Cymraeg

en-gb	It is much more efficient for the Legislative Translation Unit to provide a Welsh language text using a single, complete and settled English language text.
cy-gb	Mae’n llawer mwy effeithlon i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ddarparu testun Cymraeg gan ddefnyddio un testun Saesneg cyflawn y cytunwyd arno’n derfynol.

en-gb	This would always be the Legislative Translation Unit’s preferred option, though it is accepted that this is not always practical.
cy-gb	Dyma fyddai’r opsiwn a fferfrir gan yr Uned Cyfieithu Deddfwriaethol bob tro, ond derbynnir nad yw hyn yn ymarferol bob amser.

en-gb	OLC sends the translation request to Translation Service via the request form on the Intranet.
cy-gb	Mae Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn anfon y cais cyfieithu i’r Gwasanaeth Cyfieithu drwy’r ffurflen gais ar y Fewnrwyd.

en-gb	As the Legislative Translation Unit translates the Welsh language text, the lead jurilinguist or legislative translator may have questions or comments for OLC which need to be resolved in order to complete the Welsh text.
cy-gb	Wrth i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gyfieithu’r testun Cymraeg, efallai y bydd gan y prif ieithydd deddfwriaethol neu gyfieithydd deddfwriaethol gwestiynau neu sylwadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol y mae angen eu datrys er mwyn cwblhau’r testun Cymraeg.

en-gb	This may also lead to changes in the English language text.
cy-gb	Gallai hyn hefyd arwain at newidiadau i’r testun Saesneg.

en-gb	Further changes to the Welsh language text
cy-gb	Newidiadau pellach i’r testun Cymraeg

en-gb	For a number of reasons, the English text of a Bill may change once it has been sent for translation, translated and checked.
cy-gb	Am nifer o resymau, gall testun Saesneg Bil newid wedi iddo gael ei anfon i gael ei gyfieithu a chyn iddo gael ei wirio.

en-gb	OLC will inform the Legislative Translation Unit of the changes and indicate them clearly so that the corresponding changes can be made to the Welsh language text.
cy-gb	Bydd Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol yn hysbysu’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol am y newidiadau ac yn eu nodi’n eglur fel y gellir gwneud y newidiadau cyfatebol i’r testun Cymraeg.

en-gb	Linguistic check (whole document)
cy-gb	Gwiriad ieithyddol (dogfen gyfan)

en-gb	Once all the various topics have been translated and possibly undergone a preliminary check, the lead jurilinguist will bring the whole Welsh language text together and check the whole document for linguistic accuracy and consistency.
cy-gb	Ar ôl i’r holl wahanol bynciau gael eu cyfieithu a chael gwiriad cyntaf efallai, bydd y prif ieithydd deddfwriaethol yn dod â’r holl destun Cymraeg at ei gilydd ac yn gwirio’r ddogfen gyfan ar gyfer cywirdeb a chysondeb ieithyddol.

en-gb	This is an important part of the process which is intended to mitigate the disadvantages of translating various parts of a Bill by different translators over an extended period of time.
cy-gb	Mae hon yn rhan bwysig o’r broses a  lleihau’r anfanteision a ddaw pan fydd gwahanol rannau o’r Bil yn cael eu cyfieithu gan wahanol gyfieithwyr dros gyfnod estynedig o amser yw’r bwriad.

en-gb	This final checking process is a prerequisite to providing the draft of the Welsh language text to OLC for the legal equivalence process.
cy-gb	Rhaid cynnal y broses wirio derfynol cyn darparu drafft o’r testun Cymraeg i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer y broses gyfwerthedd.

en-gb	If the Legislative Translation Unit is not afforded time to complete the final check of the completed Welsh text, OLC would be required to use the time allocated for legal equivalence to edit the Welsh language text as well as conduct the legal equivalence process – this should be avoided as it risks inaccuracies in the Bill.
cy-gb	Os na roddir amser i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol gynnal gwiriad terfynol o’r testun Cymraeg wedi i’r gwaith arno gael ei gwblhau, byddai’n ofynnol i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ddefnyddio’r amser a neilltuwyd ar gyfer y broses gyfwerthedd i olygu’r testun Cymraeg yn ogystal â chynnal y broses – dylid osgoi hyn gan fod perygl y gallai gwallau ymddangos yn y Bil.

en-gb	As the Welsh language text is checked the lead jurilinguist may have questions or comments for OLC which need to be resolved in order to complete the Welsh language text.
cy-gb	Wrth i’r testun Cymraeg gael ei wirio, efallai y bydd gan y prif ieithydd deddfwriaethol gwestiynau neu sylwadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol y mae angen eu datrys er mwyn cwblhau’r testun Cymraeg.

en-gb	This may also lead to changes in the English language text.
cy-gb	Gallai hyn hefyd arwain at newid y testun Saesneg.

en-gb	Legal equivalence check of the Bill
cy-gb	Gwiriad cyfwerthedd o’r Bil

en-gb	The process of checking the equivalence of the Welsh and English language texts is vital in order to ensure that legislation has the same legal effect in both languages.
cy-gb	Mae’r broses o wirio cyfwerthedd y testunau Cymraeg a Saesneg yn hanfodol er mwyn sicrhau bod deddfwriaeth yn cael yr un effaith gyfreithiol yn y ddwy iaith.

en-gb	OLC leads on this process and consults with the Legislative Translation Unit on questions regarding the Welsh text.
cy-gb	Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol sy’n arwain y broses hon ac mae’n ymgynghori â’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ar gwestiynau am y testun Cymraeg.

en-gb	Each drafting team should include at least one drafter with the skills to undertake this task and it should be ensured that the timetable will allow sufficient time for OLC and the Legislative Translation Unit to be able to complete the task to a high standard.
cy-gb	Dylai pob tîm drafftio gynnwys o leiaf un drafftiwr â’r sgiliau i gyflawni’r dasg hon a dylid sicrhau y bydd yr amserlen yn caniatáu digon o amser i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol a’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol allu cwblhau’r dasg i safon uchel.

en-gb	If the timetable does not allow for this, the Bill Manager and LPGU should be alerted.
cy-gb	Os nad yw’r amserlen yn caniatáu ar gyfer hyn, dylid hysbysu Rheolwr y Bil ac Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Failure to fully check the equivalence of the text may lead to criticism about the standard of the Bill and to the need for improvements to correct the shortcomings.
cy-gb	Gallai safon y Bil gael ei beirniadu pe na bai cyfwerthedd y testun yn cael ei wirio’n llawn, a gallai fod angen gwella i unioni’r diffygion.

en-gb	It can lead, in addition to the risk that the Bill will not be interpreted by the public and the courts in the manner intended and that can, in turn, undermine the Government's policy objectives.
cy-gb	Gall hefyd olygu fod perygl na fydd y Bil yn cael ei ddehongli gan y cyhoedd a’r llysoedd yn y ffordd a fwriedir a gall hynny, yn ei dro, danseilio amcanion polisi’r Llywodraeth.

en-gb	The validation will often lead to a need for amendments to the Welsh language text (and sometimes to the English language text as well).
cy-gb	Bydd yn aml angen diwygiadau i’r testun Cymraeg (a’r testun Saesneg weithiau hefyd) wrth ddilysu.

en-gb	It is important that the window of equivalence allows for OLC to provide an opportunity for the Legislative Translation Unit to consider any comments regarding the Welsh text and any proposed amendments in order to ensure that they are linguistically correct and consistent with the remainder of the text.
cy-gb	Mae’n bwysig bod y ffenestr ar gyfer y broses gyfwerthedd yn caniatáu amser i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol gynnig cyfle i’r Uned Cyfieithu Deddfwriaethol ystyried unrhyw sylwadau ar y testun Cymraeg ac unrhyw ddiwygiadau arfaethedig er mwyn sicrhau eu bod yn ieithyddol gywir ac yn gyson â gweddill y testun.

en-gb	Additional matters to be aware of during the preparation of the Bill 
cy-gb	Materion eraill i’w cadw mewn cof wrth baratoi’r Bil 

en-gb	Revenue streams and legislation (hypothecation)
cy-gb	Ffrydiau refeniw a deddfwriaeth (neilltuo)

en-gb	In certain circumstances legislation may propose measures which will generate revenue.
cy-gb	O dan amgylchiadau penodol gallai deddfwriaeth gynnig mesurau a fydd yn cynhyrchu refeniw.

en-gb	This may be a specific intention of the legislation or, more often, financial penalties to encourage compliance are included.
cy-gb	Efallai mai hwn fydd bwriad penodol y ddeddfwriaeth neu, yn amlach, mae cosbau ariannol yn cael eu cynnwys i annog cydymffurfio.

en-gb	If the legislation itself directs any revenue stream to be utilised to support specific expenditure it is regarded as directly hypothecated.
cy-gb	Os yw’r ddeddfwriaeth ei hun yn rhoi cyfarwyddyd ynghylch y ffrwd refeniw sydd i’w defnyddio i gefnogi gwariant penodol, ystyrir ei bod wedi ei neilltuo’n uniongyrchol.

en-gb	Therefore, that income stream is in effect removed from both Ministerial control and the usual budgetary conventions of the Assembly.
cy-gb	Felly, caiff y ffrwd incwm honno ei chymryd o reolaeth Weinidogol a chonfensiynau cyllidebol arferol y Cynulliad i bob pwrpas.

en-gb	The Government operates under the general principle that budgetary decisions are made by the Welsh Ministers and any income is directed via the Government’s Budget Motions.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn gweithredu ar sail yr egwyddor gyffredinol bod penderfyniadau cyllidebol yn cael eu gwneud gan Weinidogion Cymru a bod unrhyw incwm yn cael ei gyfarwyddo trwy Gynigion Cyllidebol y Llywodraeth.

en-gb	Direct hypothecation risks complicating the Government’s budget, reducing flexibility and tying the current and future Governments’ hands unnecessarily.
cy-gb	Mae neilltuo uniongyrchol yn peri’r risg o gymhlethu cyllideb y Llywodraeth, lleihau hyblygrwydd a chlymu’r Llywodraeth bresennol a Llywodraethau’r dyfodol yn ddiangen.

en-gb	Whilst hypothecation may appear attractive from the perspective of the individual policy objective, Ministers have made it clear that they do not wish to directly hypothecate income through individual Bills, but rather retain the flexibility to allocate any resources as appropriate through existing budgetary procedures.
cy-gb	Er y gallai neilltuo ymddangos yn ddeniadol o safbwynt yr amcan polisi unigol, mae Gweinidogion wedi ei gwneud yn eglur nad ydynt yn dymuno neilltuo incwm yn uniongyrchol trwy Filiau unigol, ond yn hytrach cadw’r hyblygrwydd i ddyrannu unrhyw adnoddau fel sy’n briodol trwy weithdrefnau cyllidebol presennol.

en-gb	Further advice on revenue streams, hypothecation, and the budget process is available from Strategic Budgeting.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am ffrydiau refeniw, neilltuo a phroses y gyllideb ar gael gan Gyllidebu Strategol.

en-gb	Working with Inspectorates during the development of the Bill
cy-gb	Gweithio gydag Arolygiaethau wrth i’r Bil ddatblygu

en-gb	Care Inspectorate Wales (CIW), Healthcare Inspectorate Wales (HIW), Estyn (Her Majesty’s Inspectorate for Education and Training in Wales) and the Wales Audit Office (WAO) are the four main inspection, audit and review bodies in Wales.
cy-gb	Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC), Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru (AGIC), Estyn (Arolygiaeth Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru) a Swyddfa Archwilio Cymru yw’r prif gyrff arolygu, archwilio ac adolygu yng Nghymru.

en-gb	They can be an invaluable resource for Bill teams on matters such as who uses public services in Wales, who will need them in the future, and how those services are working on the ground but also as experts in the process and underpinning methodologies of inspection, audit and review.
cy-gb	Gallant fod yn adnodd hynod werthfawr i dimau Biliau ar faterion fel pwy sy’n defnyddio gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, pwy fydd eu hangen yn y dyfodol, a sut y mae’r gwasanaethau hynny yn gweithio ar lawr gwlad, ond hefyd fel arbenigwyr yn y broses a’r methodolegau sy’n sail i arolygu, archwilio ac adolygu.

en-gb	Bill teams are therefore encouraged to work closely with these bodies where the policy of the Bill will impact upon the areas of work where CIW, HIW, Estyn or the WAO have experience, knowledge and expertise.
cy-gb	Anogir timau Biliau felly i weithio’n agos gyda’r cyrff hyn pan fydd polisi’r Bil yn effeithio ar y meysydd gwaith lle mae gan AGC, AGIC, Estyn neu Swyddfa Archwilio Cymru brofiad, gwybodaeth ac arbenigedd.

en-gb	Engagement could happen in a number of different ways – from working with individual inspectors or reviewers to understand day to day experiences, through to engaging with Chief Executives and other senior managers to ensure they are aware of the proposals, and have had an opportunity to comment on them.
cy-gb	Gellid meithrin cysylltiadau mewn amrywiol ffyrdd – o weithio gydag arolygwyr neu adolygwyr unigol i ddeall profiadau o ddydd i ddydd, hyd at ennyn diddordeb Prif Weithredwyr ac uwch-reolwyr eraill i sicrhau eu bod yn ymwybodol o’r cynigion, ac wedi cael cyfle i wneud sylwadau arnynt.

en-gb	It is often the case that CIW, HIW, Estyn or the WAO are invited to give evidence to the Assembly during its scrutiny of the Bill, and engagement across the management structure of the bodies will also support those members of the inspectorates giving evidence to be familiar with the overarching rationale and policy intent, as well as the fine detail of the Bill.
cy-gb	Mae’n aml yn wir fod AGC, AGIC, Estyn neu Swyddfa Archwilio Cymru yn cael eu gwahodd i roi tystiolaeth i’r Cynulliad yn ystod ei waith craffu ar Fil, a bydd ennyn diddordeb ar draws strwythur rheoli’r cyrff hefyd yn cynorthwyo’r aelodau hynny o’r arolygiaethau sy’n rhoi tystiolaeth i ymgyfarwyddo â’r sail resymegol gyffredinol ar gyfer y polisi a’r bwriad, yn ogystal ag hanfodion y Bil.

en-gb	Engagement with the Lord Chief Justice
cy-gb	Ymgysylltu â’r Arglwydd Brif Ustus

en-gb	There are crucial points during the consultation process, introduction of the Bill, passage of the Bill through the Assembly and in developing subordinate legislation where the Lord Chief Justice (“LCJ”) may need to be consulted.
cy-gb	Ceir adegau hollbwysig yn ystod y broses ymgynghori, cyflwyno’r Bil, hynt y Bil drwy’r Cynulliad ac wrth ddatblygu is-ddeddfwriaeth pan y gellir bod angen ymgynghori â’r Arglwydd Brif Ustus.

en-gb	The Welsh Government has made a commitment to consult the LCJ which is separate from, and additional to, the requirement in Standing Orders to complete a justice impact assessment (for which see Chapter 6), although this consultation may inform the justice impact assessment.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i ymgynghori â'r Arglwydd Brif Ustus ar wahân i, ac yn ychwanegol at, y gofyniad yn y Rheolau Sefydlog i gwblhau asesiad o'r effaith ar gyfiawnder (gweler Pennod 6), er y gall yr ymgynghoriad hwn gael ei ddefnyddio yn yr asesiad o'r effaith ar gyfiawnder.

en-gb	The consultation with the LCJ is in respect of any proposals which affect the administration of the courts system and the tribunal system, which are likely to bring changes to the criminal law, or which are likely to have any effect on the operation of the judicial system.
cy-gb	Mae'r ymgynghoriad hwn â’r Arglwydd Brif Ustus yng nghyswllt unrhyw gynigion sy’n effeithio ar weinyddiaeth y system llysoedd a’r system tribiwnlysoedd, sy’n debygol o arwain at newidiadau i gyfraith trosedd, neu sy’n debygol o gael unrhyw effaith ar weithrediad y system farnwrol.

en-gb	Bill teams can seek advice from Legal Services on when engagement with the LCJ may be appropriate .
cy-gb	Gall timau Biliau ofyn am gyngor gan Gwasanaethau Cyfreithiol o ran pryd y gallai fod yn briodol ymgysylltu â’r Arglwydd Brif Ustus .

en-gb	Sharing information with stakeholders during the preparation of the Bill
cy-gb	Rhannu gwybodaeth â rhanddeiliaid wrth baratoi’r Bil

en-gb	There is a fine balance to be struck between providing enough information to keep stakeholders informed and ensuring good communications on the one hand and providing too much detail about the proposals too far in advance of introduction on the other.
cy-gb	Mae’n rhaid sicrhau cydbwysedd manwl rhwng darparu digon o wybodaeth i sicrhau bod rhanddeiliaid yn ymwybodol o’r sefyllfa ddiweddaraf a sicrhau cyfathrebu da ar y naill law a darparu gormod o fanylion am y cynigion yn rhy gynnar cyn cyflwyno ar y llaw arall.

en-gb	There are risks when the policy intention is still to be tested by Legal Services or where the Bill is yet to be drafted by OLC, or the Explanatory Memorandum yet to be finalised or cleared; all of which could lead to changes by the time of introduction.
cy-gb	Ceir risgiau pan nad yw bwriad y polisi eisoes wedi cael ei brofi gan Gwasanaethau Cyfreithiol neu pan nad yw’r Bil wedi cael ei ddrafftio gan Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol, neu os nad yw’r Memorandwm Esboniadol wedi ei gwblhau neu ei awdurdodi eto. Gallai’r holl sefyllfaoedd hyn arwain at newidiadau erbyn yr adeg gyflwyno.

en-gb	Officials should be mindful of the Ministerial Code in relation to public announcements about proposed government legislation, and ensure that the advice provided to their Minister, including statements and speaking notes, adhere to its requirements.
cy-gb	Dylai swyddogion gadw Cod y Gweinidogion mewn cof mewn perthynas â chyhoeddiadau cyhoeddus am ddeddfwriaeth arfaethedig y llywodraeth, a sicrhau bod y cyngor a ddarperir i’w Gweinidog, gan gynnwys datganiadau a nodiadau annerch, yn cydymffurfio â’i ofynion.

en-gb	LPGU can provide further advice.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant gynnig rhagor o gyngor.

en-gb	Chapter 10 – Delegated powers in Assembly Bills 
cy-gb	Pennod 10 – Pwerau dirprwyedig mewn Biliau’r Cynulliad 

en-gb	Matters of detail are often dealt with by way of regulations or other forms of subordinate/secondary legislation.  
cy-gb	Ymdrinnir yn aml â materion manwl mewn rheoliadau neu mewn mathau eraill o is-ddeddfwriaeth.  

en-gb	This Chapter provides guidance relating to delegated powers (i.e. the powers in Assembly Bills to make these regulations or other forms of subordinate/secondary legislation). 
cy-gb	Yn y Bennod hon, darperir canllawiau ynglŷn â phwerau dirprwyedig (h.y. y pwerau mewn Biliau’r Cynulliad i wneud y rheoliadau hyn neu fathau eraill o is-ddeddfwriaeth). 

en-gb	Making provision in primary or secondary legislation 
cy-gb	Gwneud darpariaeth mewn deddfwriaeth sylfaenol neu is-ddeddfwriaeth 

en-gb	There are a range of factors to consider when deciding whether to make provision in primary or secondary legislation.
cy-gb	Mae amryw o ffactorau y dylid eu hystyried wrth benderfynu a ddylai darpariaeth gael ei gwneud mewn deddfwriaeth sylfaenol ynteu is-ddeddfwriaeth.

en-gb	These may include the following:
cy-gb	Gall y rhain gynnwys y ffactorau a ganlyn:

en-gb	the matters in question may need adjusting more often than it would be sensible for the Assembly to legislate for by primary legislation;
cy-gb	gallai fod angen addasu’r materion dan sylw yn amlach nag y byddai’n synhwyrol i’r Cynulliad wneud deddfwriaeth sylfaenol at y diben hwnnw;

en-gb	there may be rules which will be better made after some experience of administering the new Act and which it is not essential to have as soon as it begins to operate;
cy-gb	gall fod yn well gwneud rhai rheolau ar ôl cael profiad o weinyddu’r Ddeddf newydd, ac nad oes raid eu cael y funud y dechreuir gweithredu’r Ddeddf;

en-gb	the use of delegated powers in a particular area may have a strong precedent and be uncontroversial;
cy-gb	weithiau mae cynsail cryf ar gyfer defnyddio pwerau dirprwyedig mewn maes penodol, ac nid yw’r syniad yn un dadleuol o gwbl;

en-gb	there may be transitional and technical matters which it would be appropriate to deal with by delegated powers.
cy-gb	gallai fod yn briodol ymdrin â rhai materion trosiannol a thechnegol trwy bwerau dirprwyedig.

en-gb	Careful thought will need to be given to whether –
cy-gb	Bydd angen ystyried yn ofalus –

en-gb	the matters, although detailed, are so much of the essence of the Bill that the Assembly ought to consider them along with the rest of the Bill;
cy-gb	a yw’r materion, er mor fanwl ydynt, yn gymaint o hanfod y Bil, fel y dylai’r Cynulliad eu hystyried ochr yn ochr â gweddill y Bil;

en-gb	the matters may raise controversial issues running through the Bill which it would be better for the Assembly to decide once in principle, rather than returning to several times over (and using scarce Assembly time in the process).
cy-gb	a allai’r materion godi cwestiynau dadleuol a fyddai’n treiddio drwy’r Bil, ac y byddai’n well i’r Cynulliad benderfynu arnynt unwaith mewn egwyddor yn hytrach na dychwelyd atynt droeon drachefn (a gwastraffu amser prin y Cynulliad yn y broses).

en-gb	See also Chapter 7 which deals with instructions for Bills.
cy-gb	Gweler hefyd Bennod 7 sy’n ymwneud â chyfarwyddiadau ar gyfer Biliau

en-gb	Form of subordinate legislation
cy-gb	Ffurf yr is-ddeddfwriaeth

en-gb	The subordinate legislation is usually made by way of a Statutory Instrument, and these are made in a variety of forms, of which the more common in Assembly Bills are regulations, rules and orders.
cy-gb	Gwneir yr is-ddeddfwriaeth fel arfer drwy Offerynnau Statudol, sy’n amrywio o ran eu ffurf; y mathau mwyaf cyffredin mewn Biliau’r Cynulliad yw rheoliadau, rheolau a gorchmynion.

en-gb	It is usual for the form to be prescribed in the enabling Act.
cy-gb	Fel arfer rhagnodir yr union ffurf yn y Ddeddf alluogi.

en-gb	The Office of the Legislative Counsel (OLC) will be able to advise on the appropriate form of subordinate legislation.
cy-gb	Gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol gynghori ar ffurf briodol yr is-ddeddfwriaeth

en-gb	Procedure for Assembly scrutiny of subordinate legislation 
cy-gb	Gweithdrefn ar gyfer craffu gan y Cynulliad ar is-ddeddfwriaeth 

en-gb	The Assembly will take a close interest in the nature and extent of Assembly control over subordinate legislation, and the Government will need to justify any delegated powers and the chosen level of Assembly scrutiny.
cy-gb	Bydd y Cynulliad yn cymryd diddordeb mawr yn natur a chwmpas rheolaeth y Cynulliad ar is-ddeddfwriaeth, a bydd gofyn i’r Llywodraeth gyfiawnhau unrhyw bwerau dirprwyedig a’r lefel o graffu gan y Cynulliad a ddymunir.

en-gb	The Bill team should, therefore, make sure the Minister is content with what is proposed, and alerted to any use of delegated powers which may prove controversial.
cy-gb	Dylai tîm y Bil, felly, sicrhau bod y Gweinidog yn fodlon â’r hyn a gynigir ac yn cael gwybod am unrhyw ddefnydd o bwerau dirprwyedig a allai brofi’n ddadleuol.

en-gb	Forms of procedure
cy-gb	Ffurfiau o weithdrefn

en-gb	The most common form of procedure is the ‘negative resolution procedure’.
cy-gb	Y ‘weithdrefn penderfyniad negyddol’ yw’r math mwyaf cyffredin o weithdrefn.

en-gb	This does not delay the coming into operation of an instrument but, if within 40 days of it being laid before the Assembly (excluding any time during which the Assembly is in recess for more than 4 days), an annulment motion is tabled against the instrument by an Assembly Member and carried the instrument ceases to have effect.
cy-gb	Nid yw’r weithdrefn hon yn gohirio rhoi offeryn ar waith ond, os o fewn 40 diwrnod i osod yr offeryn gerbron y Cynulliad (gan ddiystyru unrhyw gyfnod o doriad yn y Cynulliad sy’n hwy na 4 diwrnod), caiff cynnig diddymu ei gyflwyno yn erbyn yr offeryn gan Aelod Cynulliad, a’r cynnig hwnnw yn cael ei gymeradwyo, bydd yr offeryn yn peidio â chael effaith.

en-gb	The other principal form of procedure is the ‘affirmative resolution procedure’, whereby the instrument cannot be made unless it has been laid before the Assembly in draft and the motion to agree it approved.
cy-gb	Y ‘weithdrefn penderfyniad cadarnhaol’ yw’r brif ffurf arall ar weithdrefn. Yn unol â’r weithdrefn hon, ni ellir gwneud yr offeryn oni fydd drafft ohono wedi cael ei osod gerbron y Cynulliad a’r cynnig i gytuno arno wedi cael ei gymeradwyo.

en-gb	Some instruments are not laid before the Assembly, and have no procedure attached to them.
cy-gb	Mae rhai offerynnau nad ydynt yn cael eu gosod gerbron y Cynulliad ac nad oes gweithdrefn yn gysylltiedig â hwy.

en-gb	This is commonly the case with commencement orders for Acts.
cy-gb	Mae hyn yn digwydd yn gyffredin yn achos gorchmynion cychwyn ar gyfer Deddfau.

en-gb	In some other, exceptional, cases there may be provision for additional Assembly control (so-called ‘super affirmative’ procedure).
cy-gb	Mewn rhai achosion eraill, eithriadol, gall fod darpariaeth ar gyfer mwy o reolaeth gan y Cynulliad (gweithdrefn ‘uwchgadarnhaol’).

en-gb	Such provision adds to the complexity of Assembly processes and has a considerable impact on future business management.
cy-gb	Mae darpariaeth o’r fath yn cymhlethu prosesau’r Cynulliad fwyfwy ac yn cael effaith sylweddol ar reolaeth busnes yn y dyfodol.

en-gb	For these reasons such procedures are not usually appropriate.
cy-gb	O’r herwydd, nid yw gweithdrefnau o’r fath fel arfer yn briodol.

en-gb	The Welsh Government has published guidance on the factors which would tend to indicate whether the affirmative or negative procedure should be applied.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau ar y ffactorau a fyddai’n tueddu i ddangos ai’r weithdrefn gadarnhaol ynteu’r negyddol y dylid ei chymhwyso.

en-gb	Factors that indicate that the affirmative procedure should be applied are  –
cy-gb	Mae’r ffactorau a ganlyn yn dangos mai’r weithdrefn gadarnhaol y dylid ei chymhwyso –

en-gb	powers that enable provision to be made that may substantially affect provisions of Acts of Parliament, Assembly Measures or Acts of the Assembly;
cy-gb	pwerau sy’n galluogi i ddarpariaeth gael ei gwneud a all effeithio’n sylweddol ar ddarpariaethau Deddfau Senedd y DU, Mesurau’r Cynulliad neu Ddeddfau’r Cynulliad;

en-gb	powers, the main purpose of which is, to enable the Welsh Ministers, First Minister or Counsel General to confer further significant powers on themselves;
cy-gb	pwerau sydd â’r prif ddiben o alluogi Gweinidogion Cymru, y Prif Weinidog neu’r Cwnsler Cyffredinol i roi mwy o bwerau o sylwedd iddynt hwy eu hunain;

en-gb	powers to apply in Wales provisions of, for example, Acts of Parliament that in England, Scotland or Northern Ireland are contained in the Act itself (whether with or without modifications);
cy-gb	pwerau i weithredu yng Nghymru ddarpariaethau Deddfau Senedd y DU sydd, er enghraifft, yn Lloegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon yn gynwysedig yn y Ddeddf ei hun (boed gydag addasiadau neu hebddynt);

en-gb	powers to impose or increase taxation or other significant financial burdens on the public;
cy-gb	pwerau i orfodi neu gynyddu trethi neu feichiau ariannol sylweddol eraill ar aelodau o’r cyhoedd;

en-gb	provision involving substantial Government expenditure;
cy-gb	darpariaeth sy’n galw am wariant sylweddol gan y Llywodraeth;

en-gb	powers to create unusual criminal provisions or unusual civil penalties;
cy-gb	pwerau i greu darpariaethau troseddol anarferol neu gosbau sifil anarferol;

en-gb	powers to confer unusual powers of entry, examination or inspection, or provide for collection of information under powers of compulsion;
cy-gb	pwerau i roi pwerau mynediad, archwilio neu arolygu anarferol, neu i ddarparu ar gyfer casglu gwybodaeth o dan bwerau gorfodi;

en-gb	powers that impose onerous duties on the public (e.g. a requirement to lodge sums by way of security, or very short time limits to comply with an obligation).
cy-gb	pwerau sy’n gosod dyletswyddau beichus ar y cyhoedd (e.e. gofyniad i adneuo symiau ariannol fel sicrwydd, neu derfynau amser cyfyng iawn ar gyfer cydymffurfio â rhwymedigaeth).

en-gb	powers involving considerations of special importance not falling under the headings above (e.g. where only the purpose is fixed by the enabling Act and the principal substance of the legislative scheme will be set out in subordinate legislation made in exercise of the power).
cy-gb	pwerau sy’n cynnwys ystyriaethau o bwys arbennig, nad ydynt yn dod o dan y penawdau uchod (e.e. lle dim ond y diben a bennir gan y Ddeddf alluogi, a bydd prif sylwedd y cynllun deddfwriaethol yn cael ei bennu mewn is-ddeddfwriaeth a wneir drwy arfer y pŵer).

en-gb	Factors indicating that the negative procedure would include where  –
cy-gb	Mae’r ffactorau a ganlyn yn dangos mai’r weithdrefn negyddol y dylid ei chymwyso –

en-gb	the subject-matter of the subordinate legislation is relatively minor detail in an overall legislative scheme or is technical;
cy-gb	pan fo deunydd pwnc yr is-ddeddfwriaeth yn fanylyn cymharol fach yn y cynllun deddfwriaethol cyffredinol, neu’n dechnegol;

en-gb	it may be appropriate to update the subject-matter of the subordinate legislation on a regular basis;
cy-gb	pan fyddai’n briodol diweddaru deunydd pwnc yr is-ddeddfwriaeth yn rheolaidd;

en-gb	it may be appropriate to legislate swiftly (e.g. to avoid infraction proceedings or for the protection of human or animal health or of the environment);
cy-gb	pan allai fod yn briodol deddfu ar frys (e.e. i osgoi achosion llys, neu i ddiogelu iechyd pobl neu anifeiliaid neu ddiogelu’r amgylchedd);

en-gb	the discretion of the Welsh Government over the content of the subordinate legislation is limited (e.g. legislation that gives effect to some provisions of EU law);
cy-gb	pan fo disgresiwn Llywodraeth Cymru dros gynnwys yr is-ddeddfwriaeth yn gyfyngedig (e.e deddfwriaeth sy’n rhoi effaith i rai darpariaethau cyfraith yr UE);

en-gb	it would be appropriate to combine provision to be made under the power with provision that can be made under another power where the latter may be subject to negative procedure .
cy-gb	pan fyddai’n briodol cyfuno’r ddarpariaeth i’w gwneud o dan y pŵer â darpariaeth y gellir ei gwneud o dan bŵer arall, ac y gallai’r olaf fod yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol .

en-gb	Bill teams should consider these factors carefully, and discuss them with the instructing officer.
cy-gb	Dylai’r timau Bil ystyried y ffactorau hyn yn ofalus, a’u trafod gyda’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau.

en-gb	The experience of OLC will also prove helpful here.
cy-gb	Dylai profiad Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol fod o gymorth gyda hyn hefyd.

en-gb	The need for subordinate legislation, the type of subordinate legislation and the likely procedure should all be set out in the instructions to OLC to prepare the Bill.
cy-gb	Dylid nodi’r angen am is-ddeddfwriaeth, y math o is-ddeddfwriaeth yn ogystal â’r weithdrefn debygol yn y cyfarwyddiadau i Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ar gyfer paratoi’r Bil.

en-gb	It is also important to explain what the powers will be used for, so OLC are able to draft the powers sufficiently wide to do all that is envisaged but not so wide that the Assembly are likely to consider the nature or extent of the powers to be inappropriate.
cy-gb	Mae’n bwysig hefyd esbonio at ba ddiben y defnyddir y pwerau, fel y gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol ddrafftio’r pwerau yn ddigon eang i gyflawni’r diben ond nid mor eang fel bod y Cynulliad yn debygol o ystyried bod natur neu gwmpas y pwerau yn amhriodol.

en-gb	Commencement orders
cy-gb	Gorchmynion cychwyn

en-gb	The government’s position is that provisions in Bills to make transitional, transitory or saving provision in commencement orders are normal practice.
cy-gb	Safbwynt y llywodraeth yw bod cynnwys darpariaethau mewn Biliau, i wneud darpariaeth drosiannol, darfodol neu arbed mewn gorchmynion cychwyn yn ymarfer arferol.

en-gb	Where any powers allow the making of consequential, supplementary or incidental provision in commencement orders, this should be explained in the Explanatory Memorandum of the Bill (i.e. within Chapter 5 of that document).
cy-gb	Pan fo pwerau yn caniatáu i ddarpariaeth ganlyniadol, atodol neu gysylltiedig gael ei gwneud mewn gorchmynion cychwyn, dylid esbonio hynny ym Memorandwm Esboniadol y Bil (h.y. ym Mhennod 5 o’r ddogfen honno).

en-gb	Further guidance on commencement orders is given in Chapter 18 of this Handbook.
cy-gb	Rhoddir canllawiau pellach ar orchmynion cychwyn ym Mhennod 18 o’r Llawlyfr hwn.

en-gb	OLC will also be able to advise on powers to include ancillary provisions in commencement orders.
cy-gb	Gall Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol hefyd gynghori ar bwerau i gynnwys darpariaethau ategol mewn gorchmynion cychwyn.

en-gb	Consideration of the powers during the passage of the Bill 
cy-gb	Ystyriaeth o’r pwerau yn ystod hynt y Bil 

en-gb	The responsible Committee (at Stage 1) is likely to be interested in the nature and extent of the subordinate legislation powers in the Bill, and (as outlined in Chapters 11 and 15) this will be of particular interest to the Constitutional and Legislative Affairs Committee.
cy-gb	Mae’n debygol y bydd gan y Pwyllgor Cyfrifol (yng Nghyfnod 1) ddiddordeb yn natur a chwmpas y pwerau is-ddeddfwriaeth sydd yn y Bil, a bydd hyn (fel yr amlinellir ym Mhenodau 11 a 15) o ddiddordeb penodol i’r Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol.

en-gb	Standing Order 26.6(x) requires the Explanatory Memorandum to set out, in relation to any provision conferring power to make subordinate legislation –
cy-gb	Mae Rheol Sefydlog 26.6(x) yn ei gwneud yn ofynnol bod y Memorandwm Esboniadol yn nodi, mewn perthynas ag unrhyw ddarpariaeth sy’n rhoi pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth –

en-gb	the person upon whom, or the body upon which, the power is conferred and the form in which the power is to be exercised; 
cy-gb	y person neu’r corff y rhoddir y pwer [sic] iddo ac ym mha fodd y mae’r pŵer i gael ei arfer; 

en-gb	why it is considered appropriate to delegate the power; and 
cy-gb	pam y bernir ei bod yn briodol dirprwyo’r pŵer; ac 

en-gb	the Assembly procedure (if any) to which the subordinate legislation made or to be made in the exercise of the power is to be subject, and why it was considered appropriate to make it subject to that procedure (and not to make it subject to any other procedure) … 
cy-gb	y weithdrefn Cynulliad (os oes un) y mae’r is-ddeddfwriaeth a wnaed neu sydd i’w gwneud wrth arfer y pŵer i ddod oddi tani, a pham y barnwyd ei bod yn briodol ei gosod o dan y weithdrefn honno (ac nid ei gosod o dan unrhyw weithdrefn arall) … 

en-gb	For Government Bills, this information is set out in Chapter 5 of the Explanatory Memorandum (for more information see Chapter 8 of this Handbook).
cy-gb	Ar gyfer Biliau’r Llywodraeth, mae’r wybodaeth hon i’w chael ym Mhennod 5 y Memorandwm Esboniadol (rhoddir rhagor o wybodaeth ym Mhennod 8 y Llawlyfr hwn).

en-gb	Chapter 11 – Draft subordinate legislation and Statements of Policy Intent 
cy-gb	Pennod 11 – Is-ddeddfwriaeth ddrafft a Datganiadau o Fwriad y Polisi 

en-gb	This Chapter provides guidance on preparing draft subordinate legislation and Ministerial statements of policy intent for delegated powers to make subordinate legislation within Assembly Bills. 
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau ar baratoi is-ddeddfwriaeth ddrafft, a datganiadau o fwriad y polisi gan Weinidogion, mewn perthynas â phwerau dirprwyedig i wneud is-ddeddfwriaeth mewn Biliau’r Cynulliad. 

en-gb	Requirement for draft subordinate legislation or a statement of policy intent (SoPI) 
cy-gb	Gofyniad am is-ddeddfwriaeth ddrafft neu ddatganiad o fwriad y polisi 

en-gb	It is helpful for the Assembly to have sight of the draft regulations which are central to a Bill’s effect when the responsible Committee considers the Bill.
cy-gb	Bydd o gymorth i’r Cynulliad gael gweld y rheoliadau drafft sy’n ganolog i effaith Bil pan fo’r Pwyllgor Cyfrifol yn ystyried y Bil.

en-gb	It is the government’s position that where possible such subordinate legislation will be available to the responsible Committee considering the Bill in Stage 1, in draft form.
cy-gb	Safbwynt y llywodraeth yw y bydd is-ddeddfwriaeth o’r fath, pan fo modd, ar gael i’r Pwyllgor Cyfrifol sy’n ystyried y Bil yng Nghyfnod 1, ar ffurf drafft.

en-gb	Where this is not possible, Ministers must set out their policy intentions for the subordinate legislation.
cy-gb	Os na fydd hynny’n bosibl, bydd rhaid i Weinidogion nodi eu bwriadau polisi ar gyfer yr is-ddeddfwriaeth.

en-gb	A statement of policy intent (SoPI) is the mechanism by which Ministers will set out the policy intentions for the subordinate legislation.
cy-gb	Y dulliau a ddefnyddir gan Weinidogion i esbonio bwriadau’r polisi ar gyfer yr is-ddeddfwriaeth yw’r datganiad o fwriad y polisi.

en-gb	Purpose of the SoPI 
cy-gb	Diben y datganiad o fwriad y poli s i 

en-gb	The Assembly, and other stakeholders, will wish to understand how the Bill will work in practice, if passed.
cy-gb	Bydd y Cynulliad, a rhanddeiliaid eraill, eisiau deall sut y bydd y Bil, os caiff ei basio, yn gweithio yn ymarferol.

en-gb	Part of that will often include the making of subordinate legislation, and therefore the SoPI should attempt to explain what the subordinate legislation will cover and how it will work.
cy-gb	Bydd gwneud is-ddeddfwriaeth yn aml yn rhan o hynny, ac felly dylai’r datganiad o fwriad y polisi geisio esbonio beth sy’n cael ei gynnwys yn yr is-ddeddfwriaeth a sut y bydd yn gweithio.

en-gb	If the Bill is enacted, Committees may refer back to the SoPI when scrutinising the subsequent subordinate legislation.
cy-gb	Os bydd y Bil yn dod yn ddeddf, gall Pwyllgorau gyfeirio yn ôl at y datganiad o fwriad polisi wrth graffu ar yr is-ddeddfwriaeth ddilynol.

en-gb	Draft subordinate legislation 
cy-gb	Is-ddeddfwriaeth ddrafft 

en-gb	If the Minister intends to provide draft regulations for all of the substantive powers within the Bill, then a SoPI is not also required (but can be provided – see below).
cy-gb	Os yw’r Gweinidog yn bwriadu darparu rheoliadau drafft ar gyfer yr holl bwerau o sylwedd sydd yn y Bil, ni fydd yn ofynnol paratoi datganiad o fwriad y polisi hefyd (ond gellir ei ddarparu – gweler isod).

en-gb	Where draft regulations for some of the substantive powers are available, then a SoPI should be prepared which covers the other substantive powers, and any additional information.
cy-gb	Pan fo rheoliadau drafft gael ar gyfer rhai pwerau o sylwedd, dylid paratoi datganiad o fwriad y polisi sy’n berthnasol i’r  pwerau o sylwedd eraill, ac unrhyw wybodaeth eraill.

en-gb	In both cases a SoPI can be prepared to provide additional explanation, and context, for the draft regulations.
cy-gb	Yn y ddau achos, gellir paratoi datganiad o fwriad y polisi i ddarparu esboniad ychwanegol, ynghyd â chyd-destun, ar gyfer y rheoliadau drafft.

en-gb	Where no draft regulations will be available, a SoPI must be prepared.
cy-gb	Os na fydd rheoliadau drafft ar gael, bydd rhaid paratoi datganiad o fwriad y polisi.

en-gb	In advising Ministers on whether draft subordinate legislation or a SoPI will be most appropriate, the Bill team will need to consider a number of factors, including:
cy-gb	Wrth roi cyngor i Weinidogion ai is-ddeddfwriaeth ddrafft ynteu datganiad o fwriad y polisi fydd fwyaf priodol, bydd angen i dîm y Bil ystyried amryw o ffactorau, gan gynnwys:

en-gb	the number of provisions for subordinate legislation contained within the Bill, and the nature of the powers (for example, it could be more appropriate to have draft versions of subordinate legislation integral to the delivery of the Bill available for scrutiny, so the Committee can fully understand the policy and implementation intentions);
cy-gb	nifer y darpariaethau ar gyfer is-ddeddfwriaeth a gynhwysir yn y Bil, a natur y pwerau (er enghraifft, gallai fod yn fwy priodol bod fersiynau drafft o’r is-ddeddfwriaeth sy’n anhepgor ar gyfer cyflawni’r Bil ar gael i graffu arnynt, er mwyn i’r Pwyllgor gael dealltwriaeth lawn o’r bwriadau, o ran polisi a gweithredu);

en-gb	whether the power to make the subordinate legislation is discretionary or mandatory;
cy-gb	a ydy’r pŵer i wneud is-ddeddfwriaeth yn un i’w arfer yn ôl disgresiwn neu a ydy’n orfodol;

en-gb	the level of policy development that has been undertaken, or needs to be undertaken, in respect of the subordinate legislation;
cy-gb	faint o waith datblygu polisi a gyflawnwyd, neu y bydd angen ei gyflawni, mewn perthynas â’r is-ddeddfwriaeth;

en-gb	the resource implications for preparing the draft subordinate legislation at the same time as the Bill, particularly for colleagues in Legal Services, Policy and Translation; and
cy-gb	y goblygiadau o ran adnoddau os paratoir yr is-ddeddfwriaeth ddrafft ar yr un pryd â’r Bil, yn enwedig i gydweithwyr yn Gwasanaethau Cyfreithiol, ac ym meysydd Polisi a Chyfieithu;

en-gb	the timescales for implementation of the Bill.
cy-gb	yr amserlenni ar gyfer gweithredu’r Bil.

en-gb	Content of the SoPI 
cy-gb	Cynnwys y datganiad o fwriad y polisi 

en-gb	There is, at present, no prescribed format for the SoPI, but in terms of content it should:
cy-gb	Ar hyn o bryd nid oes fformat wedi ei ragnodi ar gyfer y datganiad o fwriad y polisi, ond o ran ei gynnwys, dylai:

en-gb	identify the provisions for delegated legislation in the Bill (powers to give directions, issue Codes of Practice, etc. can sometimes be delegated legislative powers);
cy-gb	nodi’r darpariaethau ar gyfer deddfwriaeth ddirprwyedig sydd yn y Bil (weithiau gall pwerau i roi cyfarwyddiadau, cyhoeddi Codau Ymarfer, etc fod yn bwerau deddfwriaethol dirprwyedig);

en-gb	explain why the power is required and how it is intended to be used, by reference to the policy expected to be delivered.
cy-gb	esbonio pam y mae’r pŵer yn ofynnol a sut y bwriedir ei ddefnyddio, drwy gyfeirio at y polisi y disgwylir iddo ei gyflawni.

en-gb	Using examples of what the regulations may cover, referring to policy consultations that have taken place on the topic, or referring to similar regulations made under existing legislation, will all assist in describing and explaining what the Government intends to do with the powers.
cy-gb	Drwy ddefnyddio enghreifftiau o’r hyn y gellir ei gynnwys yn y rheoliadau, cyfeirio at ymgyngoriadau polisi a gynhaliwyd ar y pwnc, neu gyfeirio at reoliadau tebyg a wnaed o dan ddeddfwriaeth bresennol, gellir hwyluso’r gwaith o ddisgrifio ac esbonio’r hyn y bwriada’r Llywodraeth ei wneud gyda’r pwerau.

en-gb	Remember the Committee will also have Chapter 5 of the Explanatory Memorandum available to them, which provides tables of all the powers in the Bill, together with detail on the form and procedure to be applied when exercising those powers.
cy-gb	Cofiwch y bydd Pennod 5 y Memorandwm Esboniadol hefyd ar gael i’r Pwyllgor. Mae Pennod 5 yn cynnwys tablau o’r holl bwerau sydd yn y Bil, ynghyd â manylion y ffurf a’r weithdrefn sydd i’w chymhwyso wrth arfer y pwerau hynny.

en-gb	There is, therefore, no need to repeat this information within the SoPI, but if it assists appropriate cross-referencing can be made.
cy-gb	Felly, nid oes angen ailadrodd yr wybodaeth honno yn y datganiad o fwriad y polisi ond, os bydd o gymorth, gellir croesgyfeirio yn briodol.

en-gb	When structuring the SoPI, Bill teams have flexibility to set this out in whichever way most clearly explains the Government’s intentions.
cy-gb	Wrth strwythuro datganiad o fwriad y polisi, mae hyblygrwydd gan y timau Bil i amlinellu hyn yn y ffordd fwyaf eglur ar gyfer esbonio bwriadau’r Llywodraeth.

en-gb	For example, it may sometimes be appropriate to cover each power in the order it appears within the Bill, while for other Bills it may be appropriate to put powers together into topics or themes.
cy-gb	Er enghraifft, bydd yn briodol weithiau i ymdrin â phob pŵer fesul un yn y drefn y mae’n ymddangos yn y Bil, ond ar gyfer Biliau eraill gellir trafod pwerau gyda’i gilydd o dan benawdau pwnc neu themâu.

en-gb	A number of Bill teams have included information within the SoPI on the implementation timetable following the passing of the Bill – for example, indicative dates when elements of the Act would come into force, and when the corresponding subordinate legislation would be made or when consultations will take place.
cy-gb	Mae nifer o’r timau Bil wedi cynnwys gwybodaeth yn y datganiad o fwriad y polisi am yr amserlen ar gyfer gweithredu wedi i’r Bil gael ei basio – er enghraifft, dyddiadau dangosol pan fyddai elfennau o’r Ddeddf yn dod i rym, a phan y byddai’r is-ddeddfwriaeth gyfatebol yn cael ei gwneud, neu ymgyngoriadau’n cael eu cynnal.

en-gb	They have found this has assisted with the Committee’s understanding of how the Bill will work in practice, and Ministers have been able to refer to this information in their evidence to the Committee.
cy-gb	Yn ôl y timau hynny, mae hyn wedi cynorthwyo’r Pwyllgor i ddeall sut y bydd y Bil yn gweithio yn ymarferol, ac mae Gweinidogion wedi gallu cyfeirio at yr wybodaeth hon yn eu tystiolaeth i’r Pwyllgor.

en-gb	Information in the policy and legal instructions for the Bill should assist in the development of the SoPI, as will the subsequent memos from the Office of the Legislative Counsel (OLC) as they prepare the Bill.
cy-gb	Dylai gwybodaeth sydd yn y cyfarwyddiadau polisi a chyfreithiol ar gyfer y Bil fod o gymorth wrth ddatblygu’r datganiad o fwriad y polisi, ac felly hefyd y memoranda a fydd yn dod oddi wrth Swyddfa’r Cwnsleriaid Deddfwriaethol wrth iddynt baratoi’r Bil.

en-gb	The SoPI is part of the package of information and communication from the Government to the Assembly, when a Bill is introduced.
cy-gb	Mae’r datganiad o fwriad y polisi yn rhan o’r pecyn gwybodaeth a chyfathrebu a anfonir gan y Llywodraeth i’r Cynulliad, pan fydd Bil yn cael ei gyflwyno.

en-gb	As such it needs to be considered within the context of the communications strategy.
cy-gb	Fel y cyfryw, mae angen ei ystyried yng nghyd-destun y strategaeth gyfathrebu.

en-gb	The primary audience for the SoPI is the responsible Committee, but other Assembly Members will also have access to the information, as will external stakeholders when the Committee publishes it.
cy-gb	Prif gynulleidfa’r datganiad o fwriad y polisi yw’r Pwyllgor Cyfrifol, ond bydd Aelodau Cynulliad eraill hefyd yn cael gweld yr wybodaeth, yn ogystal â rhanddeiliaid allanol pan gyhoeddir hi gan y Pwyllgor.

en-gb	Examples of SoPIs are available from the Legislative Programme and Governance Unit (LPGU).
cy-gb	Mae enghreifftiau o ddatganiadau o fwriad y polisi ar gael oddi wrth Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant.

en-gb	Practicalities 
cy-gb	Ystyriaethau ymarferol 

en-gb	The Bill team will need to prepare the SoPI prior to the Bill’s introduction into the Assembly, and it will need to be agreed with the instructing officer, checked with LPGU and cleared by the SRO.
cy-gb	Bydd angen i dîm y Bil baratoi’r datganiad o fwriad y polisi cyn cyflwyno’r Bil i’r Cynulliad, a bydd angen ei gytuno gyda’r swyddog sy’n llunio’r cyfarwyddiadau, ei wirio gan Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant a’i awdurdodi gan y Prif Berchennog Cyfrifol.

en-gb	The Minister will need to clear the SoPI before it is submitted to the responsible Committee.
cy-gb	Bydd angen i’r Gweinidog awdurdodi’r datganiad o fwriad y polisi cyn ei gyflwyno i’r Pwyllgor Cyfrifol.

en-gb	The SoPI should be made available in both English and Welsh and sufficient time should be allowed within the project timetable for this to take place.
cy-gb	Dylai’r datganiad o fwriad y polisi fod ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg a dylid caniatáu digon o amser ar gyfer hynny yn amserlen y prosiect.

en-gb	It is usual for the SoPI to be made available to the responsible Committee at the beginning of Stage 1 of the Assembly’s consideration, but ultimately this is a matter for the Lead Minister for the Bill to decide.
cy-gb	Mae’n arferol sicrhau bod y datganiad o fwriad y polisi ar gael i’r Pwyllgor Cyfrifol ar ddechrau Cyfnod 1 o’r ystyriaeth gan y Cynulliad, ond yn y pen draw, mater i’r Gweinidog Arweiniol ar gyfer y Bil benderfynu yn ei gylch yw hwn.

en-gb	The SoPI is not laid before the Assembly, but rather provided to the responsible Committee under a covering letter from the Minister to the Chair of the Committee (copied to the Chair of the Constitutional and Legislative Affairs Committee).
cy-gb	Ni osodir y datganiad o fwriad y polisi gerbron y Cynulliad, yn hytrach, mae’n cael ei ddarparu i’r Pwyllgor Cyfrifol ynghyd â llythyr eglurhaol oddi wrth y Gweinidog at Gadeirydd y Pwyllgor (gyda chopi i Gadeirydd y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol).

en-gb	The SoPI does not have to be considered by the Llywydd, or by Table Office, before being sent to the Committee.
cy-gb	Nid oes raid i’r datganiad o fwriad y polisi gael ei ystyried gan y Llywydd, nac ychwaith gan y Swyddfa Gyflwyno, cyn ei anfon at y Pwyllgor.

en-gb	It therefore does not have to be ready by the time the Bill and Explanatory Memorandum are sent to the Llywydd prior to introduction (see Chapter 14).
cy-gb	Felly nid oes raid iddo fod yn barod erbyn yr adeg yr anfonir y Bil a’r Memorandwm Esboniadol at y Llywydd cyn ei gyflwyno i’r Cynulliad (gweler Pennod 14).

en-gb	The SoPI does not have to be updated following amendments made to the Bill at Stages 2 or 3, although Bill teams may wish to do this if it would assist with communications (particularly with external stakeholders).
cy-gb	Nid oes raid i’r datganiad o fwriad y polisi gael ei ddiweddaru yn dilyn diwygiadau a wneir i’r Bil yng Nghyfnodau 2 neu 3, er efallai y byddai timau Bil yn dymuno gwneud hynny os byddai o gymorth i gyfathrebu (yn enwedig â rhanddeiliaid allanol).

en-gb	Further guidance 
cy-gb	Canllawiau pellach 

en-gb	Bill teams may find it helpful to discuss the content, handling and presentation of the SoPI with LPGU in the early stage of development.
cy-gb	Gallai fod o fudd i dimau Bil drafod cynnwys y datganiad o fwriad y polisi, a’r dull o’i drin a’i gyflwyno, gydag Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant wrth ddechrau datblygu’r ddogfen.

en-gb	LPGU can also put Bill teams in touch with officials who have worked on SoPIs in the past, to enable learning to be shared.
cy-gb	Gall Uned y Rhaglen Ddeddfwriaethol a'i Llywodraethiant hefyd roi’r timau mewn cysylltiad â swyddogion a fu’n gweithio ar ddatganiadau o fwriad y polisi yn y gorffennol, fel y gellir rhannu’r gwersi a ddysgwyd.

en-gb	Chapter 12 – Consents , and requirements to consult with UK Ministers on Assembly Act provisions 
cy-gb	Pennod 12 – Cydsyniadau , a gofynion i ymgynghori â Gweinidogion y DU ar ddarpariaethau Deddf Cynulliad 

en-gb	This Chapter provides guidance in relation to requirements to consult with UK Ministers or seek their consent and the consent of Her Majesty the Queen and/or the Duke of Cornwall, in respect of certain Assembly Act provisions. 
cy-gb	Mae’r Bennod hon yn darparu canllawiau mewn perthynas â'r gofynion i ymgynghori â Gweinidogion y DU neu geisio eu cydsyniad a chydsyniad Ei Mawrhydi y Frenhines a/neu gydsyniad Dug Cernyw, ynghylch darpariaethau penodol o Ddeddf Cynulliad. 

en-gb	Even where an Assembly Act provision does not relate to any of the reserved matters set out in Schedule 7A of GoWA 2006, it may still be outside competence if it breaches the restrictions in Part 1 of Schedule 7B (unless one of the exceptions in Part 2 of Schedule 7B apply).
cy-gb	Hyd yn oed os nad yw Deddf Cynulliad yn ymwneud ag unrhyw un o'r materion a gedwir yn ôl a nodir yn Atodlen 7A o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, gall fod y tu allan i gymhwysedd os yw'n torri'r cyfyngiadau yn Rhan 1 o Atodlen 7B (oni bai bod un o'r eithriadau yn Rhan 2 o Atodlen 7B yn gymwys).

en-gb	The restrictions in Schedule 7B include some which require UK Ministerial consent to be provided to certain Assembly Act provisions, and others which require consultation to take place with UK Ministers.
cy-gb	Mae'r cyfyngiadau yn Atodlen 7B yn cynnwys rhai sy'n ei gwneud yn ofynnol cael cydsyniad Gweinidogion y DU ar gyfer rhai darpariaethau Deddfau'r Cynulliad, ac eraill sy'n ei gwneud yn ofynnol ymgynghori â Gweinidogion y DU.

en-gb	These restrictions are summarised below, but if it is considered that a proposed Bill provision potentially engages any of these, Bill teams should discuss with Legal Services at an early stage.
cy-gb	Ceir crynodeb o'r cyfyngiadau hyn isod, ond os ystyrir bod darpariaeth Bil arfaethedig o bosib yn cyffwrdd un o'r rhain, dylai timau Biliau drafod â'r Gwasanaethau Cyfreithiol yn gynnar yn y broses.

en-gb	Legal Services will be able to advise further, including on whether any exceptions from the need for consent apply.
cy-gb	Gall Gwasanaethau Cyfreithiol roi rhagor o gyngor, gan gynnwys ynghylch a oes unrhyw eithriadau o'r angen am gydsyniad yn gymwys.

en-gb	See paragraphs 9 and 10(2) of Schedule 7B.
cy-gb	Gweler baragraffau 9 a 10(2) o Atodlen 7B.