en-gb	waste arising from activities carried out by construction companies, demolition companies, civil engineering companies and general builders.
cy-gb	gwastraff sy'n codi o weithgarwch a gynhelir gan gwmnïau adeiladu, cwmnïau dymchwel, cwmnïau peirianneg sifil ac adeiladwyr cyffredinol.

en-gb	In the main, it relates to waste types listed in Chapter 17 of the List of Wastes (Wales) Regulations 2005, although it also includes other wastes generated by these organisations arising from their construction and demolition activities.
cy-gb	Mae'n ymwneud gan amlaf â mathau o wastraff a restrir ym Mhennod 17 o Reoliadau'r Rhestr Wastraffoedd (Cymru) 2005, er ei fod hefyd yn cynnwys gwastraff arall a gynhyrchir gan y sefydliadau hyn sy'n codi o'u gweithgarwch adeiladu a dymchwel.

en-gb	Ecodesign:
cy-gb	Ecoddylunio:

en-gb	a strategic design management process that is concerned with minimising the impact of the life cycle of products and services.
cy-gb	proses rheoli dylunio strategol sy'n ymwneud â lleihau effaith cylch bywyd cynnyrch a gwasanaethau.

en-gb	Approaches include life cycle analysis, design for disassembly and reducing the negative impact of a product on the environment (for example by removing hazardous chemicals or materials without compromising the design).
cy-gb	Mae ymagweddau'n cynnwys dadansoddiad cylch bywyd, dylunio ar gyfer datgymalu a lleihau effaith negyddol cynnyrch ar yr amgylchedd (er enghraifft drwy gael gwared ar gemegion neu ddeunyddiau peryglus heb gyfaddawdu o safbwynt y dyluniad).

en-gb	Ecological footprint:
cy-gb	Ôl troed Ecolegol:

en-gb	the ecological footprint methodology calculates the land area needed to feed, provide resource, produce energy and absorb the pollution (and waste) generated by our supply chains.
cy-gb	mae'r fethodoleg ôl troed ecolegol yn cyfrifo arwynebedd y tir sydd ei angen i fwydo, darparu adnoddau, cynhyrchu ynni ac amsugno'r llygredd (a'r gwastraff) a gynhyrchir gan ein cadwyni cyflenwi.

en-gb	Energy from waste:
cy-gb	Ynni o wastraff:

en-gb	technologies include anaerobic digestion, direct combustion (incineration with energy recovery);
cy-gb	mae'r technolegau'n cynnwys treulio anaerobig, hylosgi uniongyrchol (llosgi gan adfer ynni);

en-gb	use of secondary recovered or refuse derived fuel (an output from mechanical and biological treatment processes), pyrolysis and gasification (including plasma gasification).
cy-gb	defnyddio tanwydd deillio sydd wedi'i adfer neu danwydd sy’n deillio o sbwriel (allbwn o brosesau trin mecanyddol a biolegol), pyrolysis a nwyeiddio (gan gynnwys nwyeiddio plasma).

en-gb	Any given technology is more beneficial if heat and electricity can be recovered.
cy-gb	Mae unrhyw dechnoleg benodol yn fwy buddiol os gellir adfer gwres a thrydan.

en-gb	The Waste Framework Directive considers that where waste is used principally as a fuel or other means to generate electricity it is a recovery activity provided it complies with certain criteria, which includes exceeding an energy efficiency threshold.
cy-gb	Lle mae gwastraff yn cael ei ddefnyddio'n bennaf fel tanwydd neu ffordd arall o gynhyrchu trydan mae'r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff o'r farn ei fod yn weithgarwch adfer ar yr amod ei fod yn cydymffurfio â meini prawf penodol, sy'n cynnwys mynd y tu hwnt i drothwy effeithlonrwydd ynni.

en-gb	Hazardous waste:
cy-gb	Gwastraff peryglus:

en-gb	this is waste that may be harmful to human health or the environment.
cy-gb	mae hwn yn wastraff a all fod yn niweidiol i iechyd pobl neu'r amgylchedd.

en-gb	Examples of hazardous wastes include asbestos, some chemical wastes, some healthcare wastes, electrical equipment containing hazardous components such as cathode ray tubes or lead solder, fluorescent light tubes, lead-acid batteries and oily sludges.
cy-gb	Mae enghreifftiau o wastraff peryglus yn cynnwys asbestos, rhai mathau o wastraff cemegol, rhai mathau o wastraff gofal iechyd, offer trydanol sy'n cynnwys cydrannau peryglus megis tiwbiau pelydrau cathod neu sodr plwm, tiwbiau golau fflworoleuol, batris plwm-asid a lleidiau olewog.

en-gb	Landfill sites:
cy-gb	Safleoedd tirlenwi:

en-gb	any areas of land in which waste is deposited.
cy-gb	unrhyw arwynebedd o dir lle dyddodir gwastraff.

en-gb	Landfill sites are often located in disused mines or quarries.
cy-gb	Mae safleoedd tirlenwi yn aml wedi'u lleoli mewn mwyngloddiau neu chwareli segur.

en-gb	One Planet Living:
cy-gb	Byw Un Blaned:

en-gb	one Planet Living is a vision of a sustainable world, in which people everywhere can enjoy a high quality of life within the productive capacity of the planet, with space left for wildlife and wilderness.
cy-gb	mae Byw Un Blaned yn weledigaeth o fyd cynaliadwy, lle gall pobl ym mhob man fwynhau ansawdd bywyd uchel o fewn gallu ac adnoddau cynhyrchiol y blaned, gyda lle i fywyd gwyllt a thir gwyllt.

en-gb	Organisations around the world are using the one planet living approach to take measurable steps towards genuine sustainability.
cy-gb	Mae sefydliadau ledled y byd yn defnyddio'r ymagwedd byw un blaned i gymryd camau mesuradwy tuag at gynaliadwyedd gwirioneddol.

en-gb	Preparing for reuse:
cy-gb	Paratoi ar gyfer ailddefnyddio:

en-gb	means checking, cleaning or repairing recovery operations, by which products or components of products that have become waste are prepared so that they can be reused without any other pre- processing.
cy-gb	mae hyn yn golygu gweithrediadau adfer i wirio, glanhau neu drwsio, lle mae cynnyrch neu gydrannau cynnyrch gwastraff yn cael eu paratoi er mwyn iddynt allu cael eu hailddefnyddio heb unrhyw ragbrosesu arall.

en-gb	Procurement:
cy-gb	Caffael:

en-gb	The act of obtaining or buying goods or services.
cy-gb	Y weithred o gael gafael ar nwyddau neu wasanaethau neu eu prynu.

en-gb	Producer responsibility:
cy-gb	Cyfrifoldeb y cynhyrchydd:

en-gb	a ‘producer responsibility’ approach is intended to require producers who put goods or materials onto the market to be more responsible for these products or materials when they become waste.
cy-gb	nod ymagwedd ‘cyfrifoldeb y cynhyrchydd’ yw ei gwneud yn ofynnol i gynhyrchwyr sy'n rhoi nwyddau neu ddeunyddiau ar y farchnad fod yn fwy cyfrifol am y cynnyrch neu'r deunyddiau hyn pan fyddant yn troi’n wastraff.

en-gb	In some cases, producers will also be asked to reduce the level of hazardous substances in their products and to increase the use of recycled materials and design products for recyclability.
cy-gb	Mewn rhai achosion, gofynnir i gynhyrchwyr hefyd leihau lefel y sylweddau peryglus yn eu cynnyrch a chynyddu'r defnydd o ddeunyddiau wedi'u hailgylchu a dylunio cynnyrch i'w ailgylchu.

en-gb	Recyclate:
cy-gb	Deunyddiau ailgylchu:

en-gb	this is material separated (either at source or following interim treatment) for the purpose of recycling.
cy-gb	dyma ddeunydd sy'n cael ei wahanu (naill ai yn y ffynhonnell neu'n dilyn triniaeth interim) at ddibenion ailgylchu.

en-gb	Recycling:
cy-gb	Ailgylchu:

en-gb	this means any recovery operation by which waste materials are reprocessed into products, materials or substances whether for the original or other purposes.
cy-gb	mae hyn yn golygu unrhyw weithgarwch adfer lle mae deunyddiau gwastraff yn cael eu hailbrosesu'n gynnyrch, deunyddiau neu sylweddau boed hynny ar gyfer y dibenion gwreiddiol neu ddibenion eraill.

en-gb	It includes the reprocessing of organic material but does not include energy recovery and the reprocessing into materials that are to be used as fuels or for backfilling operations.
cy-gb	Mae'n cynnwys ailbrosesu deunydd organig ond nid yw'n cynnwys adfer ynni ac ailbrosesu yn ddeunyddiau i'w defnyddio fel tanwydd neu ar gyfer gweithrediadau ôl lenwi.

en-gb	Reduction:
cy-gb	Lleihau:

en-gb	achieving as much waste reduction as a priority waste action.
cy-gb	cyflawni cymaint o leihad gwastraff fel cam gwastraff â blaenoriaeth.

en-gb	It can be accomplished within a manufacturing process involving the review of production processes to optimise utilisation of raw (and secondary) materials and recirculation processes.
cy-gb	Gellir ei gyflawni o fewn proses weithgynhyrchu sy'n cynnwys adolygu prosesau cynhyrchu i sicrhau'r defnydd gorau posibl o ddeunyddiau crai (ac eilaidd) a phrosesau ailgylchredeg.

en-gb	It can be cost effective, both in terms of lower disposal costs, reduced demand for raw materials and energy costs.
cy-gb	Gall fod yn gost effeithiol, o ran costau gwaredu is, llai o alw am ddeunyddiau crai a chostau ynni.

en-gb	It can be carried out by householders through actions, such as home composting, reusing products and buying goods with reduced packaging.
cy-gb	Gellir ei gynnal gan ddeiliaid tai drwy weithredoedd megis compostio gartref, ailddefnyddio cynnyrch a phrynu nwyddau â llai o ddeunydd pacio.

en-gb	Residual waste:
cy-gb	Gwastraff gweddilliol:

en-gb	term used for waste that remains after recycling or composting material has been removed from the waste stream.
cy-gb	term a ddefnyddir ar gyfer gwastraff sy'n weddill ar ôl i ddeunydd ailgylchu neu gompostio gael ei waredu o'r ffrwd wastraff.

en-gb	Resource efficiency:
cy-gb	Effeithlonrwydd adnoddau:

en-gb	managing raw materials, energy and water in order to minimise waste and thereby reduce cost.
cy-gb	rheoli deunyddiau crai, ynni a d ǒ r er mwyn lleihau gwastraff ac felly lleihau costau.

en-gb	Reuse:
cy-gb	Ailddefnyddio:

en-gb	using again a product, that is not waste, for the same purpose.
cy-gb	ailddefnyddio cynnyrch nad yw'n wastraff ar gyfer yr un diben.

en-gb	Site waste management plan (SWMP):
cy-gb	Cynllun rheoli gwastraff safle (SWMP):

en-gb	a tool to help the construction and demolition sector to improve on their management of waste at their place of work.
cy-gb	offeryn i helpu’r sector adeiladu a dymchwel i wella'u proses o reoli gwastraff yn eu gweithle.

en-gb	It is a plan that details the amount and type of waste produced on a construction site and how it will be reused, recycled and disposed of, by doing so, will help to improve resource efficiency within the industry.
cy-gb	Mae'n gynllun sy'n nodi swm a math y gwastraff a gynhyrchir ar safle adeiladu a sut y caiff ei ailddefnyddio, ei ailgylchu a'i waredu, a drwy wneud hynny bydd yn helpu i wella effeithlonrwydd adnoddau yn y diwydiant.

en-gb	The Welsh Government has consulted on Site Waste Management Plan Regulations.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymgynghori ar Reoliadau Cynllun Rheoli Gwastraff Safle.

en-gb	Sustainability appraisal:
cy-gb	Arfarniad cynaliadwyedd:

en-gb	single appraisal tool which provides for the systematic identification and evaluation of the economic, social and environmental impacts of a proposal.
cy-gb	offeryn arfarnu sengl sy'n darparu ar gyfer proses systematig o nodi a gwerthuso effeithiau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cynnig.

en-gb	Social enterprise:
cy-gb	Menter gymdeithasol:

en-gb	a social enterprise is a business with primarily social objectives whose surpluses are principally reinvested for that purpose in the business or in the community, rather than being driven by the need to maximise profit for shareholders and owners.
cy-gb	ystyr menter gymdeithasol yw busnes sydd ag amcanion cymdeithasol yn bennaf y caiff ei wargedau eu hailfuddsoddi'n bennaf at y diben hwnnw yn y busnes neu yn y gymuned, yn hytrach na chael ei lywio gan yr angen i sicrhau'r elw mwyaf i randdeiliaid a pherchenogion.

en-gb	Treatment:
cy-gb	Triniaeth:

en-gb	physical, thermal, chemical or biological processes, including sorting, that change the characteristics of the waste in order to reduce its volume or hazardous nature, facilitate its handling or enhance recovery.
cy-gb	prosesau ffisegol, thermol, cemegol neu fiolegol, gan gynnwys didoli, sy'n newid nodweddion y gwastraff er mwyn lleihau ei gyfaint neu ei natur beryglus, hwyluso'r broses o'i drin neu wella camau adfer.

en-gb	Upcycling:
cy-gb	Uwchgylchu:

en-gb	upcycling happens where high embedded energy raw materials are substituted by lower embedded energy secondary raw materials that can be subsequently be closed loop recycled.
cy-gb	Mae uwchgylchu yn digwydd lle caiff deunyddiau crai ag ynni uchel wedi'i ymgorffori eu hamnewid am ddeunyddiau crai eilaidd â llai o ynni wedi'i ymgorffori ynddynt y gellir wedyn eu hailgylchu drwy ddolen gaeedig.

en-gb	Waste arisings:
cy-gb	Sgil-gynhyrchion gwastraff:

en-gb	the amount of waste generated in a given locality over a given period of time.
cy-gb	swm y gwastraff a gynhyrchir mewn lleoliad penodol dros gyfnod penodol o amser.

en-gb	Waste hierarchy:
cy-gb	Hierarchiaeth gwastraff:

en-gb	sets out the order in which options for waste management should be considered based on environmental impact.
cy-gb	yn nodi'r drefn y dylid ei defnyddio i ystyried opsiynau rheoli gwastraff yn seiliedig ar effaith amgylcheddol.

en-gb	It has a statutory basis within the Waste Framework Directive and the implementing regulations applying to Wales.
cy-gb	Mae ganddi sail statudol yn y Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff a'r rheoliadau gweithredu sy'n berthnasol i Gymru.

en-gb	WEEE: this stands for ‘Waste Electrical and Electronic Equipment’.
cy-gb	WEEE: Cyfarpar Trydanol ac Electronig Gwastraff.

en-gb	The WEEE Directive (2002/96/EC obliges electronic and electrical product manufacturers to assume responsibility for their WEEE.
cy-gb	Mae Cyfarwyddeb WEEE (2002/96/EC) yn gorfodi gwneuthurwyr electronig a thrydanol i gymryd cyfrifoldeb am eu WEEE.

en-gb	Zero waste:
cy-gb	Diwastraff:

en-gb	‘Zero Waste is a goal that is ethical, economical, efficient and visionary, to guide people in changing their lifestyles and practices to emulate sustainable natural cycles, where all discarded materials are designed to become resources for others to use.
cy-gb	Mae Diwastraff yn nod sy'n foesegol, yn ddarbodus, yn effeithlon ac yn weledigaethol, i arwain pobl i newid eu ffyrdd o fyw a'u harferion i efelychu cylchoedd cynaliadwy naturiol, lle mae'r holl ddeunyddiau a waredir wedi'u dylunio i ddod yn adnoddau i eraill allu eu defnyddio.

en-gb	Zero Waste means designing and managing products and processes to systematically avoid and eliminate the volume and toxicity of waste and materials, conserve and recover all resources, and not burn or bury them.
cy-gb	Mae Diwastraff yn golygu dylunio a rheoli cynnyrch a phrosesau i osgoi a gwaredu swm a gwenwyndra gwastraff a deunyddiau, cadw ac adfer yr holl adnoddau, a pheidio â'u llosgi na'u claddu.

en-gb	Implementing Zero Waste will eliminate all discharges to land, water or air that are a threat to planetary, human, animal or plant health.’
cy-gb	Bydd Gweithredu Diwastraff yn dileu'r holl ollyngiadau i dir, d ǒ r neu aer sy'n fygythiad i iechyd y blaned, iechyd pobl, iechyd anifeiliaid neu iechyd planhigion.

en-gb	(Zero Waste International Alliance www.zwia.org ).
cy-gb	(Zero Waste International Alliance www.zwia.org ).

en-gb	Number: WG28794
cy-gb	Rhif WG28794

en-gb	Consultation on a revision to marine licensing fees and associated charges in Wales
cy-gb	Ymgynghoriad ynghylch diwygio ffioedd trwyddedu morol a thaliadau cysylltiedig yng Nghymru

en-gb	05 September 2016 Responses by:
cy-gb	05 Medi 2016  Ymatebion erbyn:

en-gb	INDEX
cy-gb	MYNEGAI

en-gb	Foreword by the Cabinet Secretary
cy-gb	Rhagair gan Ysgrifennydd y Cabinet

en-gb	Following Royal Assent of the Environment (Wales) Act 2016, I am launching a public consultation on a revision to marine licensing fees and charges, including those relating to the Environmental Impact Assessment (EIA) regime, in Wales.
cy-gb	Yn sgil Cydsyniad Brenhinol i Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, rwy’n lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar ddiwygio ffioedd a thaliadau trwyddedu morol, gan gynnwys y rhai sy’n ymwneud â’r gyfundrefn Asesu Effaith Amgylcheddol (AEA), yng Nghymru.

en-gb	A significant amount of work has been carried out to reach this point and I am grateful to you, our marine licensing stakeholders in Wales, for your engagement throughout this process.
cy-gb	Mae cryn dipyn o waith wedi’i wneud i gyrraedd y man hwn ac rwy’n ddiolchgar i chi, ein rhanddeiliaid trwyddedu morol yng Nghymru, am ymgysylltu â ni drwy gydol y broses hon.

en-gb	This is part of a broader review which will also look at marine licensing exemptions in due course.
cy-gb	Mae hyn yn rhan o adolygiad ehangach a fydd hefyd yn ystyried eithriadau trwyddedu morol maes o law.

en-gb	I look forward to your continued involvement in the next stages of taking these proposals forward.
cy-gb	Edrychaf ymlaen at eich cyfranogiad yn ystod y camau nesaf wrth inni ddatblygu’r cynigion hyn.

en-gb	I am pleased that the proposals reflect our intention to move towards a system of full cost recovery.
cy-gb	Mae’n dda gennyf nodi bod y cynigion yn adlewyrchu ein bwriad i symud tuag at system o adennill costau’n llawn.

en-gb	The overall aim is to provide a fit for purpose, robust, fair and transparent regime for charging for costs associated with marine licensing and the EIA regime in Wales.
cy-gb	Y nod cyffredinol yw cyflwyno trefn gadarn, deg a thryloyw sy’n addas at y diben ar gyfer codi ffioedd sy’n gysylltiedig â thrwyddedu morol a’r gyfundrefn AEA yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Government realises that Wales’ tourism, transport, fisheries, marine renewable energy industries and aggregates industry amongst others are vitally important for the Welsh economy.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn sylweddoli bod twristiaeth, trafnidiaeth, pysgodfeydd, diwydiannau ynni adnewyddadwy’r môr a diwydiant agregau Cymru, ymhlith eraill, yn hollbwysig i economi Cymru.

en-gb	The Welsh National Marine Plan is being developed to meet this government’s commitment to support these industries, and our coastal communities, providing an enabling framework for the sustainable use of Wales’ marine resources to support our well being goals within the Future Generations Act.
cy-gb	Mae Cynllun Morol Cenedlaethol Cymru yn cael ei ddatblygu i gyflawni ymrwymiad y llywodraeth hon i gefnogi’r diwydiannau hyn, a’n cymunedau arfordirol, gan ddarparu fframwaith galluogi er mwyn defnyddio adnoddau morol Cymru yn gynaliadwy i ategu ein nodau llesiant yn Neddf Cenedlaethau’r Dyfodol.

en-gb	I am committed to an integrated policy-making approach for our coast and sea in order to provide a framework for clean, healthy, safe, productive and biological diverse seas.
cy-gb	Rwy’n ymrwymedig i gyflwyno dull integredig o lunio polisi ar gyfer ein harfordir a’n môr er mwyn darparu fframwaith ar gyfer moroedd glân, iach, diogel, cynhyrchiol a biolegol.

en-gb	This approach will help us to realise our ambition for ‘Blue Growth’ here in Wales whist ensuring the sustainable development of our seas.
cy-gb	Bydd y dull gweithredu hwn yn ein helpu i wireddu ein huchelgais ar gyfer ‘Twf Glas’ yma yng Nghymru tra’n sicrhau y caiff ein moroedd eu datblygu’n gynaliadwy.

en-gb	Our guiding principles are that we will achieve more by working together with stakeholders to develop the maritime economy .   
cy-gb	Ein hegwyddorion arweiniol yw y byddwn yn cyflawni mwy drwy gydweithio â rhanddeiliaid i ddatblygu economi’r môr.

en-gb	I believe an effective licensing regime will provide an important contribution to deliver the Welsh National Marine Plan whilst balancing the use and stewardship of our seas.
cy-gb	Credaf y bydd trefniadau trwyddedu effeithiol yn gyfraniad pwysig tuag at gyflawni Cynllun Morol Cenedlaethol Cymru tra’n cydbwyso’r defnydd o’n moroedd a’r ffordd rydym yn eu gwarchod.

en-gb	This consultation seeks your views on 11 key questions.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad hwn yn ceisio eich barn ar 11 o gwestiynau allweddol.

en-gb	I very much value your opinion and I look forward to hearing what you have to say on this important matter.
cy-gb	Byddwn yn gwerthfawrogi clywed eich barn yn fawr iawn ac edrychaf ymlaen at wrando ar yr hyn sydd gennych i’w ddweud ar y mater pwysig hwn.

en-gb	Lesley Griffiths AM, Cabinet Secretary for Environment and Rural Affairs
cy-gb	Lesley Griffiths AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros yr Amgylchedd a Materion Gwledig

en-gb	The Welsh Government is seeking your views on proposals to change the fees and charges for the marine licensing regime and the associated Environmental Impact Assessment (EIA) regime in Wales, as operated by Natural Resources Wales (NRW) on behalf of the Welsh Ministers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn ceisio’ch barn ar gynigion i newid y ffioedd a’r taliadau sy’n gysylltiedig â’r gyfundrefn trwyddedu morol a’r gyfundrefn Asesu Effaith Amgylcheddol gysylltiedig yng Nghymru, fel y’i gweithredir gan Cyfoeth Naturiol Cymru ar ran Gweinidogion Cymru.

en-gb	The consultation sets out proposals for a new fees model and the fees and charges to be applied to that model.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad yn amlinellu cynigion ar gyfer model ffioedd newydd a’r ffioedd a’r taliadau i’w codi o dan y model hwnnw.

en-gb	These fees will apply where NRW are acting as the licensing authority for marine licensing and the appropriate authority for the EIA regime in Welsh waters.
cy-gb	Bydd y ffioedd hyn yn gymwys pan fydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn gweithredu fel yr awdurdod trwyddedu ar gyfer trwyddedu morol a’r awdurdod priodol ar gyfer y gyfundrefn AEA yn nyfroedd Cymru.

en-gb	Subject to this consultation the aim is for the new fees to be implemented in April 2017.
cy-gb	Yn amodol ar yr ymgynghoriad hwn, y nod yw cyflwyno’r ffioedd newydd ym mis Ebrill 2017.

en-gb	Those wishing to respond to the consultation have until 28 November 2016 to reply.
cy-gb	Dylai’r rhai sy’n dymuno ymateb i’r ymgynghoriad wneud hynny erbyn 28 Tachwedd 2016.

en-gb	Glossary
cy-gb	Rhestr Termau

en-gb	The UK marine licensing system was established through Part 4 of The Marine and Coastal Access Act 2009 (MCAA) and is supplemented by a suite of Welsh secondary legislation.
cy-gb	Sefydlwyd system trwyddedu morol y DU drwy Ran 4 o Ddeddf y Môr a Mynediad i’r Arfordir 2009 (DMMA)  ac fe’i hatodir gan gyfres o isddeddfwriaeth yng Nghymru.

en-gb	The Welsh Ministers are the licensing authority under Part 4 of the MCAA and in April 2013 delegated the majority of their licensing authority functions to NRW through The Marine Licensing (Delegation of Functions) (Wales) Order 2013 .
cy-gb	Gweinidogion Cymru yw’r awdurdod trwyddedu o dan Ran 4 o DMMA ac ym mis Ebrill 2013 dirprwywyd y mwyafrif o’u swyddogaethau fel awdurdod trwyddedu i Cyfoeth Naturiol Cymru drwy Orchymyn Trwyddedu Morol (Dirprwyo Swyddogaethau) (Cymru) 2013 .

en-gb	The Welsh Ministers retain the power to set fees for marine licensing and the EIA regime.
cy-gb	Mae Gweinidogion Cymru yn cadw’r pŵer i bennu ffioedd ar gyfer trwyddedu morol a’r gyfundrefn AEA.

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2009/23/part/4
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2009/23/part/4

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2013/414/contents/made
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2013/414/contents/made

en-gb	A wide range of activities in Welsh waters require a marine licence before works can be undertaken.
cy-gb	Mae angen trwydded forol ar gyfer amrywiaeth eang o weithgareddau yn nyfroedd Cymru cyn y gellir ymgymryd â gwaith.

en-gb	Applications are most commonly made in relation to deposits of substances or objects in the sea, or on or under the sea bed;
cy-gb	Y trwyddedau mwyaf cyffredin yw’r rhai sy’n ymwneud â gwaddodion sylweddau neu wrthrychau yn y môr, neu ar neu o dan wely’r môr;

en-gb	removals from the sea bed;
cy-gb	symud sylweddau o wely’r môr;

en-gb	construction projects in or over the sea, or on or under the sea bed;
cy-gb	prosiectau adeiladu yn y môr neu dros y môr, neu ar neu o dan wely’r môr;

en-gb	and all forms of dredging (including aggregates).
cy-gb	a phob math o garthu a chodi deunydd (gan gynnwys agregau).

en-gb	The scale of marine works can vary greatly.
cy-gb	Gall graddfa’r gwaith morol amrywio’n fawr.

en-gb	Examples of activities that require a marine licence are:
cy-gb	Enghreifftiau o weithgareddau y mae angen trwydded forol ar eu cyfer yw:

en-gb	navigational dredging and disposal of dredged material at sea
cy-gb	carthu mordwyol a gwaredu deunydd a garthwyd yn y môr

en-gb	aggregates dredging
cy-gb	codi agregau

en-gb	construction of offshore renewable energy projects
cy-gb	adeiladu prosiectau ynni adnewyddadwy ar y môr

en-gb	removal of sediment for sampling purposes
cy-gb	tynnu gwaddodion at ddibenion samplu

en-gb	installation of tidal or wind turbines
cy-gb	gosod tyrbinau llanw neu dyrbinau gwynt

en-gb	construction works on the coast (sea walls, jetties, extensions to ports/harbours etc.).
cy-gb	gwaith adeiladu ar yr arfordir (morgloddiau, glanfeydd, estyniadau i borthladdoedd/harbyrau ac ati).

en-gb	Delivery costs for marine licensing and Environmental Impact Assessments
cy-gb	Costau darparu ar gyfer trwyddedu morol ac Asesiadau o’r Effaith Amgylcheddol

en-gb	In carrying out the licensing authority (under MCAA) and appropriate authority role (in relation to EIA) there are several elements that account for the marine licensing service delivery costs to NRW:
cy-gb	Wrth gyflawni rôl yr awdurdod trwyddedu (o dan DMMA) a’r awdurdod priodol (mewn perthynas ag AEA) mae sawl elfen sy’n cyfrif am gostau darparu’r gwasanaeth trwyddedu morol i Cyfoeth Naturiol Cymru:

en-gb	The processing of marine licensing work packages by the Marine Licensing Team (part of the NRW Permitting Service) is currently made up of seven case officer staff supported by a team leader.
cy-gb	Mae’r gwaith o brosesu pecynnau gwaith trwyddedu morol gan y Tîm Trwyddedu Morol (sy’n rhan o Wasanaeth Trwyddedu Cyfoeth Naturiol Cymru) yn cynnwys saith swyddog achos wedi’u hategu gan arweinydd tîm.

en-gb	The work packages include:
cy-gb	Bydd y pecynnau gwaith yn cynnwys:

en-gb	pre-application services
cy-gb	gwasanaethau cyn gwneud cais

en-gb	‘duly-making’ the application
cy-gb	gwneud y cais yn briodol

en-gb	reviewing the information provided
cy-gb	bwrw golwg dros y wybodaeth a ddarparwyd

en-gb	sending out for consultation
cy-gb	dosbarthu at ddibenion ymgynghori

en-gb	undertaking technical assessments
cy-gb	cynnal asesiadau technegol

en-gb	drafting decision documents
cy-gb	drafftio dogfennau penderfyniad

en-gb	discussions with customers and internal advisors
cy-gb	trafodaethau â chwsmeriaid a chynghorwyr mewnol

en-gb	compliance and monitoring
cy-gb	cydymffurfiaeth a monitro    cofnodi amser a rheoli system

en-gb	time recording and system management    performance reporting.
cy-gb	adrodd ar berfformiad.

en-gb	The provision of dedicated Marine Regulation Policy Advisors (based in the Knowledge, Strategy and Planning (KSP) Department in NRW) focussed on marine licensing who will develop external advice and guidance for customers and stakeholders particularly on matters relating to the Wales specific legislation and will lead on engagement with Welsh Government, UK Government and the other devolved administrations.
cy-gb	Darparu Cynghorwyr penodol ar Bolisïau Rheoleiddio Morol (wedi’u lleoli yn Adran Gwybodaeth, Strategaeth a Chynllunio Cyfoeth Naturiol Cymru) sy’n canolbwyntio ar drwyddedu morol a fydd yn datblygu cyngor ac arweiniad allanol i gwsmeriaid a rhanddeiliaid yn enwedig ar faterion sy’n ymwneud â deddfwriaeth benodol Cymru ac a fydd yn arwain y gwaith o ymgysylltu â Llywodraeth Cymru, Llywodraeth y DU a’r gweinyddiaethau datganoledig eraill.

en-gb	Obtaining internal advice from technical specialists to inform the determination process, this would include for example information on:
cy-gb	Cael cyngor mewnol gan arbenigwyr technegol i lywio’r broses benderfynu. Byddai hyn yn cynnwys, er enghraifft gwybodaeth am y canlynol:

en-gb	flood risk
cy-gb	perygl llifogydd

en-gb	pollution prevention
cy-gb	atal llygredd

en-gb	fisheries
cy-gb	pysgodfeydd

en-gb	geoscience
cy-gb	gwyddor daear

en-gb	coastal processes.
cy-gb	prosesau arfordirol.

en-gb	Obtaining external advice from technical specialists to inform the determination process.
cy-gb	Cael cyngor allanol gan arbenigwyr technegol i lywio’r broses benderfynu.

en-gb	NRW may need to procure advice from organisations with capabilities and expertise in a range of topic areas, for example CEFAS.
cy-gb	Efallai y bydd angen i Cyfoeth Naturiol Cymru geisio cyngor gan sefydliadau sydd â’r gallu a’r arbenigedd mewn amrywiaeth o bynciau, er enghraifft CEFAS.

en-gb	A proportional element of the resources costs for the operation of the centralised Permit Receipt Centre (part of NRW Customer Care Centre) to receive, acknowledge and complete initial processing of the application.
cy-gb	Elfen gymesurol o gostau adnoddau gweithredu’r Ganolfan Derbyn Trwyddedau (sy’n rhan o Ganolfan Gofal Cwsmeriaid Cyfoeth Naturiol Cymru) i dderbyn, cydnabod a chwblhau’r gwaith cychwynnol o brosesu’r cais.

en-gb	They will also handle payments associated with marine licensing activities.
cy-gb	Bydd hefyd yn ymdrin â thaliadau sy’n gysylltiedig â gweithgareddau trwyddedu morol.

en-gb	A proportional element of the Permitting Support and Development Team to lead the delivery of simple marine licensing activities and administration.
cy-gb	Elfen gymesurol o’r Tîm Cymorth a Datblygu Trwyddedu i arwain y gwaith o ddarparu a gweinyddu gweithgareddau trwyddedu morol syml.

en-gb	They will also co-ordinate and lead with the enhancement and development of marine licensing processes and systems within the Permitting Service.
cy-gb	Bydd hefyd yn cydgysylltu ac yn arwain y gwaith o wella a datblygu prosesau a systemau trwyddedu morol yn y Gwasanaeth Trwyddedu.

en-gb	A proportional element of associated line management costs.
cy-gb	Elfen gymesurol o gostau rheoli llinell cysylltiedig.

en-gb	Typical overhead costs.
cy-gb	Costau gorbenion nodweddiadol.

en-gb	In line with HM Treasury and Welsh Managing Public Money guidance, the Welsh Government and NRW policy is that fees and charges for services provided should be set to recover full costs.
cy-gb	Yn unol â chanllawiau Trysorlys EM a Rheoli Arian Cyhoeddus, polisi Llywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru yw y dylid pennu ffioedd a thaliadau i adennill costau’n llawn.

en-gb	This approach is simply intended to make sure that the government neither profits at the expense of consumers nor incurs expenses that are subsidised by taxpayers.
cy-gb	Bwriedir i’r dull gweithredu hwn sicrhau na fydd y llywodraeth yn elwa ar draul defnyddwyr nac yn mynd i wariant y mae trethdalwyr ei gymorthdalu.

en-gb	NRW Service Level Agreements
cy-gb	Cytundebau Lefel Gwasanaeth Cyfoeth Naturiol Cymru

en-gb	Although there are no statutory time scales to deliver marine licensing work, the Marine Licensing Team work to a series of Service Level Agreements (SLAs) which are measured against key performance indicators (KPIs).
cy-gb	Er nad oes unrhyw derfynau amser statudol i gyflawni gwaith trwyddedu morol, mae’r Tîm Trwyddedu Morol yn gweithio’n unol â chyfres o Gytundebau Lefel Gwasanaeth sy’n cael eu mesur yn erbyn dangosyddion perfformiad allweddol (DPAau).

en-gb	These are then reported internally on a monthly basis and to Welsh Government twice a year.
cy-gb	Yna cyflwynir adroddiad ar y rhain yn fewnol bob mis ac i Lywodraeth Cymru ddwywaith y flwyddyn.

en-gb	A full list of the current and proposed marine licensing SLAs can be found at Table 1.
cy-gb	Ceir rhestr lawn o’r Cytundebau Lefel Gwasanaeth trwyddedu morol cyfredol ac arfaethedig yn Nhabl 1.

en-gb	Table 1- Current and Proposed Marine Licensing Service Level Agreements
cy-gb	Tabl 1 – Cytundebau Lefel Gwasanaeth Trwyddedu Morol Cyfredol ac Arfaethedig

en-gb	SLAs have been proposed for 2017 to measure the performance of the licensing authority.
cy-gb	Mae Cytundebau Lefel Gwasanaeth wedi cael eu cynnig ar gyfer 2017 i fesur perfformiad yr awdurdod trwyddedu.

en-gb	Where SLAs are not currently in place (marked with ‘*’ in Table 1), the Marine Regulation Policy Advisors will be instrumental in reviewing and developing those as part of the continual improvement of the service.
cy-gb	Lle nad oes Cytundebau Lefel Gwasanaeth yn eu lle ar hyn o bryd (wedi’i nodi â ‘*’ yn Nhabl 1), bydd y Cynghorwyr Polisi Rheoleiddio Morol yn chwarae rhan allweddol yn y gwaith o adolygu a datblygu’r rheini fel rhan o’r broses o wella’r gwasanaeth yn barhaus.

en-gb	For example, they will review the EIA process and determine time scales for some or all of the process.
cy-gb	Er enghraifft, byddant yn adolygu’r broses AEA ac yn pennu terfynau amser ar gyfer rhan o’r broses neu’r broses gyfan.

en-gb	All the SLAs will be published on the NRW website.
cy-gb	Caiff pob un o’r Cytundebau Lefel Gwasanaeth ei gyhoeddi ar wefan Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	Do you agree with the proposed 2017 NRW marine licensing Service Level Agreements listed in Table 1 above?
cy-gb	A ydych yn cytuno â Chytundebau Lefel Gwasanaeth trwyddedu morol 2017 arfaethedig Cyfoeth Naturiol Cymru a restrir yn Nhabl 1 uchod?

en-gb	(Please use consultation response form to give us your views.)
cy-gb	(Defnyddiwch y ffurflen ymateb i’r ymgynghoriad i roi eich barn.)

en-gb	Continuous improvement
cy-gb	Gwelliant parhaus

en-gb	To ensure that the marine licensing service is as efficient as possible, and so to keep fees to a minimum, NRW established a programme of continuous improvement since 2013.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod y gwasanaeth trwyddedu morol mor effeithlon â phosibl, a sicrhau bod ffioedd mor isel â phosibl, mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi sefydlu rhaglen o welliant parhaus ers 2013.

en-gb	Potential opportunities are:
cy-gb	Y cyfleoedd posibl yw:

en-gb	Identify priority actions for marine licensing process improvements and to highlight to Welsh Government areas for policy review
cy-gb	Nodi camau gweithredu â blaenoriaeth i wella’r broses trwyddedu morol a thynnu sylw Llywodraeth Cymru at feysydd lle y gellir adolygu polisi

en-gb	Identify opportunities for the transition of simple and non-complex marine licensing activities to Permit Support Officers in the wider Permitting Service, where appropriate
cy-gb	Nodi cyfleoedd ar gyfer trosglwyddo gweithgareddau trwyddedu morol syml nad ydynt yn gymhleth i Swyddogion Cymorth Trwyddedu yn y Gwasanaeth Trwyddedu ehangach, lle y bo’n briodol

en-gb	Development of datasets to understand the priorities within the permitting process for review or the benefits of any process changes
cy-gb	Datblygu setiau data er mwyn deall y blaenoriaethau yn y broses drwyddedu i’w hadolygu neu fanteision unrhyw newidiadau i’r broses.

en-gb	Enhancement of recording and reporting system via the transition to a Customer Relationship Management (CRM) system – expected 2017-19 at the latest
cy-gb	Gwella’r system cofnodi ac adrodd drwy drosglwyddo i system Rheoli Cydberthnasau â Chwsmeriaid – a ddisgwylir yn 2017-19 fan bellaf

en-gb	Improvements to NRW webpages to further support self-service for marine licensing customers
cy-gb	Gwella tudalennau gwe Cyfoeth Naturiol Cymru er mwyn helpu cwsmeriaid i gael hunanwasanaeth trwyddedu morol

en-gb	Identify and deliver further de-regulation opportunities for low risk activities
cy-gb	Nodi a chyflwyno cyfleoedd i ddadreoleiddio ymhellach ar gyfer gweithgareddau risg isel

en-gb	Support Welsh Government and inform a review of The Marine Licensing (Exempted Activities) (Wales) Order 2011  (Exemptions
cy-gb	Cefnogi Llywodraeth Cymru a llywio adolygiad o Orchymyn Trwyddedu Morol (Gweithgareddau Esempt) (Cymru) 2011

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/uksi/2011/409/contents/made Order)
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/uksi/2011/409/contents/made (Gorchymyn Esemptiadau)

en-gb	Develop advice and guidance for customers and stakeholders across the marine licensing system and associated legislation
cy-gb	Datblygu cyngor ac arweiniad i gwsmeriaid a rhanddeiliaid drwy’r system trwyddedu morol gyfan a’r ddeddfwriaeth gysylltiedig

en-gb	Develop a partnership approach with stakeholders to evaluate the fees and charges model.
cy-gb	Datblygu dull gweithredu mewn partneriaeth â rhanddeiliaid er mwyn gwerthuso’r model ffioedd a thaliadau.

en-gb	The Marine Regulation Policy Advisors will support the ongoing commitment to continuous improvement within the marine licensing process.
cy-gb	Bydd y Cynghorwyr Polisi Rheoleiddio Morol yn cefnogi’r ymrwymiad parhaus i wella’r broses trwyddedu morol yn barhaus.

en-gb	Why is the Welsh Government making changes?
cy-gb	Pam bod Llywodraeth Cymru yn gwneud newidiadau?

en-gb	We are, so far as possible, moving to a system of full cost recovery, which will enable the licensing authority to provide an adequate provision of services for users and ensures that users pay for the services being provided to them, providing a fair approach to charging.
cy-gb	Rydym yn symud, hyd y gellir, i system o adennill costau’n llawn, a fydd yn galluogi’r awdurdod trwyddedu i ddarparu gwasanaethau digonol i ddefnyddwyr a sicrhau bod defnyddwyr yn talu am y gwasanaethau a ddarperir ar eu cyfer, gan gynnig dull teg o godi ffioedd.

en-gb	Using the historic income from fees since 2013 and the current service delivery running costs, cost recovery for NRW is estimated to be around 46% (£289,000 average income).
cy-gb	Gan ddefnyddio’r incwm hanesyddol o ffioedd ers 2013 a chostau rhedeg y gwasanaethau presennol, amcangyfrifir bod Cyfoeth Naturiol Cymru yn adennill tua 46% (£289,000 incwm cyfartalog).

en-gb	The existing fees have not been reviewed since 2010 (prior to the marine licensing system being introduced) and do not accurately reflect all the associated costs of delivering the marine licensing service.
cy-gb	Nid yw’r ffioedd presennol wedi cael eu hadolygu ers 2010 (cyn i’r system trwyddedu morol gael ei chyflwyno) ac nid ydynt yn adlewyrchu’n gywir yr holl gostau sy’n gysylltiedig â darparu’r gwasanaeth trwyddedu morol.

en-gb	The existing fees do not reflect the full range of services provided by NRW in relation to marine licensing and EIA today.
cy-gb	Nid yw’r ffioedd presennol yn adlewyrchu’r ystod lawn o wasanaethau a ddarperir gan Cyfoeth Naturiol Cymru mewn perthynas â thrwyddedu morol AEA heddiw.

en-gb	NRW do not currently charge for all services under the EIA regime or for pre-application advice and assistance.
cy-gb	Ar hyn o bryd, nid yw Cyfoeth Naturiol Cymru yn codi ffi am bob gwasanaeth o dan y gyfundrefn AEA nac am gyngor a chymorth cyn gwneud cais.

en-gb	To achieve full cost recovery, where there are powers to do so, all costs associated with all elements of the service being provided need to be recouped.
cy-gb	Er mwyn adennill costau’n llawn, pan fo pwerau i wneud hynny, bydd angen adennill yr holl gostau sy’n gysylltiedig â phob un o elfennau’r gwasanaeth.

en-gb	The overall aim of the fees review is to provide a fit for purpose, robust, proportionate, fair and transparent regime for charging for costs associated with marine licensing and the EIA regime in Wales.
cy-gb	Nod cyffredinol yr adolygiad o ffioedd yw cyflwyno trefn gadarn, gymesur, deg a thryloyw sy’n addas at y diben ar gyfer codi ffioedd sy’n gysylltiedig â thrwyddedu morol a’r gyfundrefn AEA yng Nghymru.

en-gb	What is changing?
cy-gb	Beth sy’n newid?

en-gb	The model and fees
cy-gb	Y model a’r ffioedd

en-gb	The way marine licensing and EIA fees are charged will change, subject to this consultation – we propose that a new tiered model should be adopted and new fees implemented.
cy-gb	Bydd y ffordd y codir ffioedd trwyddedu morol ac AEA yn newid, yn amodol ar yr ymgynghoriad hwn – cynigiwn y dylid mabwysiadu model haenog newydd a gweithredu ffioedd newydd.

en-gb	We outline in Section 1 – The three Model options  that we have explored:
cy-gb	Amlinellwn yn Adran 1 – Y tri opsiwn o ran Model  rydym wedi eu hystyried:

en-gb	Option A – to retain the current system.
cy-gb	Opsiwn A – cadw’r system bresennol.

en-gb	Option B – to move to a tiered model – mix of fixed fees and hourly rate
cy-gb	Opsiwn B – symud i fodel haenog – cymysgedd o ffioedd sefydlog a chyfradd yr awr

en-gb	Option C – to move to an hourly rate model.
cy-gb	Opsiwn C – symud i fodel cyfradd yr awr.

en-gb	Section 2 – Proposed Fees and Charges using the Tiered Model (Option B) provides a detailed breakdown of the proposed fees and charges using the preferred model (Option B).
cy-gb	Mae Adran 2 – Ffioedd a Thaliadau Arfaethedig gan ddefnyddio’r Model Haenog (Opsiwn B ) yn cynnig dadansoddiad manwl o’r ffioedd a’r taliadau arfaethedig gan ddefnyddio’r model a ffefrir (Opsiwn B).

en-gb	To go straight to the proposed fees – follow this link Section 2 – Proposed Fees and Charges using the Tiered Model (Option B)
cy-gb	Er mwyn mynd yn syth at y ffioedd arfaethedig – dilynwch y ddolen hon Adran 2 – Ffioedd a Thaliadau Arfaethedig gan ddefnyddio’r Model Haenog (Opsiwn B )

en-gb	Section 3 – Communications and Stakeholder Engagement  on page 33 covers communication and stakeholder engagement.
cy-gb	Adran 3 – Cyfathrebu ac Ymgysylltu â Rhanddeiliaid  yn cwmpasu cyfathrebu ac ymgysylltu â rhanddeiliaid.

en-gb	The legislation
cy-gb	Y ddeddfwriaeth

en-gb	The current fees for marine licensing, charged by NRW, were established through The Marine Licensing (Application Fees) (Wales) Regulations 2011  (Fees Regulations) which are made under Part 4 of the MCAA.
cy-gb	Pennwyd y ffioedd cyfredol ar gyfer trwyddedu morol, a godir gan Cyfoeth Naturiol Cymru drwy Reoliadau Trwyddedu Morol (Ffioedd am Geisiadau) (Cymru) 2011  (Rheoliadau Ffioedd) a wneir o dan Ran 4 o DMMA.

en-gb	Setting the fees through secondary legislation remains the responsibility of the Welsh Ministers.
cy-gb	Gweinidogion Cymru sy’n gyfrifol o hyd am bennu’r ffioedd drwy isddeddfwriaeth.

en-gb	To introduce the proposed fees, a new set of Fees Regulations will need to be made and alongside this some of the fees are set outside of legislation.
cy-gb	Er mwyn cyflwyno’r ffioedd arfaethedig, bydd angen gwneud cyfres newydd o Reoliadau Ffioedd ac ochr yn ochr â hyn pennir rhai o’r ffioedd y tu allan i ddeddfwriaeth.

en-gb	The aim is to implement all fees in 2017.
cy-gb	Y nod yw gweithredu’r holl ffioedd yn 2017.

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2011/555/contents/made
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2011/555/contents/made

en-gb	In order to introduce new fees, Welsh Ministers will also use existing powers under the Marine Works (Environmental Impact Assessment) Regulations 2007  (as amended) to recoup costs in relation to the EIA regime.
cy-gb	Er mwyn cyflwyno ffioedd newydd, bydd Gweinidogion Cymru hefyd yn defnyddio pwerau sy’n bodoli eisoes o dan Reoliadau Gwaith Morol (Asesu Effaith Amgylcheddol) 2007  fel y’u diwygiwyd) i adennill costau mewn perthynas â’r gyfundrefn AEA.

en-gb	NRW will also be using their Advice and Assistance powers to recoup costs relating to the review of Environmental Statements.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd yn defnyddio ei bwerau ynglŷn â Chyngor a Chymorth i adennill costau sy’n gysylltiedig ag adolygu Datganiadau Amgylcheddol.

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/uksi/2007/1518/made
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/uksi/2007/1518/made

en-gb	As well as the Fees Regulations, Part 6 of the Environment (Wales) Act 2016 includes a power, by notice, to vary, suspend or revoke a marine licence for non payment of certain fees.
cy-gb	Yn ogystal â’r Rheoliadau Ffioedd, mae Rhan 6 o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 yn cynnwys pŵer, drwy hysbysiad, i amrywio, atal neu ddiddymu trwydded forol am beidio â thalu ffioedd penodol.

en-gb	The Marine Licensing (Notice Appeals) (Wales) Regulations 2011  (Notice Appeals Regulations) will need to be amended to ensure that there is an appropriate appeals mechanism in relation to such notices.
cy-gb	Bydd angen diwygio Rheoliadau Trwyddedu Morol (Apelau Hysbysiadau) (Cymru) 2011  (Rheoliadau Apelau Hysbysiadau er mwyn sicrhau bod dull priodol o apelio mewn perthynas â hysbysiadau o’r fath.

en-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2011/923/contents/made
cy-gb	http://www.legislation.gov.uk/wsi/2011/923/contents/made

en-gb	The Natural Resources Body for Wales (Establishment) Order 2012 as amended provides NRW powers to charge in relation to the provision of advice or assistance.
cy-gb	Mae Gorchymyn Corff Adnoddau Naturiol Cymru (Sefydlu) 2012 fel y’i diwygiwyd yn rhoi pwerau i Cyfoeth Naturiol Cymru godi ffioedd mewn perthynas â darparu cyngor neu gymorth.

en-gb	Article 9 provides for the NRW to do anything that appears to it to be conducive or incidental to the discharge of its functions and in particular Article 9(2)(a) empowers NRW to enter into agreements.
cy-gb	Mae Erthygl 9 yn darparu y caiff Cyfoeth Naturiol Cymru wneud unrhyw beth yr ymddengys ei fod yn ffafriol i gyflawni ei swyddogaethau neu’n gysylltiedig â chyflawni ei swyddogaethau ac yn benodol mae Erthygl 9(2)(a) yn rhoi pwerau i Cyfoeth Naturiol Cymru ymrwymo i gytundebau.

en-gb	Article 10A enables NRW to provide advice or assistance to any person on any matter in which it has knowledge, skill or experience, and Article 12A enables NRW to charge for work that it carries out.
cy-gb	Mae Erthygl 10A yn galluogi Cyfoeth Naturiol Cymru i roi cyngor neu gymorth i unrhyw berson ar unrhyw fater y mae ganddo wybodaeth, sgil neu brofiad ohono, ac mae Erthygl 12A yn galluogi Cyfoeth Naturiol Cymru i godi tâl am waith a wneir ganddo.

en-gb	The new fees will be charged using fee charging powers set out under the following legislation:
cy-gb	Caiff y ffioedd newydd eu codi gan ddefnyddio’r pwerau i godi ffi a nodir o dan y ddeddfwriaeth ganlynol:

en-gb	Part 4 of the MCAA (including amendments made by Part 6 of The Environment (Wales) Act 2016) – Fees Regulations and Notice Appeals Regulations
cy-gb	Rhan 4 o DMMA (gan gynnwys diwygiadau a wnaed gan Ran 6 o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016) – Rheoliadau Ffioedd a Rheoliadau Apelau Hysbysiadau.

en-gb	Marine Works Regulations
cy-gb	  Rheoliadau Gwaith Morol

en-gb	The Natural Resources Body for Wales (Establishment) Order 2012 (as amended).
cy-gb	Gorchymyn Corff Adnoddau Naturiol Cymru (Sefydlu) 2012 (fel y’i diwygiwyd).

en-gb	Stakeholder Engagement
cy-gb	Ymgysylltu â Rhanddeiliaid

en-gb	In the summer of 2014 the Marine Licensing Stakeholder Group (Stakeholder Group) was created by NRW.
cy-gb	Yn ystod haf 2014 ffurfiwyd y Grŵp Rhanddeiliaid Trwyddedu Morol (y Grŵp Rhanddeiliaid) gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	Membership was secured from users of the licensing system as well as a wide range of organisations and trade associations including the Marine Management Organisation (MMO), The Crown Estate, British Marine Aggregate Products Association, Welsh Ports Group and Marine Energy Pembrokeshire.
cy-gb	Penodwyd ei aelodau o blith defnyddwyr y system drwyddedu a hefyd amrywiaeth eang o gyrff a sefydliadau masnach gan gynnwys y Sefydliad Rheoli Morol, Ystad y Goron, Cymdeithas Cynhyrchion Agregau Morol Prydain (BMAPA), Grŵp Porthladdoedd Cymru a Marine Energy Pembrokeshire.

en-gb	The Stakeholder Group is representative of the marine sector, particularly aggregates, renewables, construction, dredging, local authorities and other marine licensing regulators.
cy-gb	Mae’r Grŵp Rhanddeiliaid yn gynrychioliadol o’r sector morol, yn enwedig agregau, ynni adnewyddadwy, adeiladu, carthu/treillio, awdurdodau lleol a rheoleiddwyr trwyddedu morol eraill.

en-gb	The Stakeholder Group were used to informally test the model approaches.
cy-gb	Defnyddiwyd y Grŵp Rhanddeiliad i brofi’r modelau’n anffurfiol.

en-gb	A stakeholder workshop was then held with representatives of the Stakeholder Group in February 2016.
cy-gb	Yna cynhaliwyd gweithdy i randdeiliaid gyda chynrychiolwyr o’r Grŵp Rhanddeiliad ym mis Chwefror 2016.

en-gb	The fees proposals, using the preferred tiered model approach, were presented and views sought, which have been used to refine the proposals within this consultation.
cy-gb	Cyflwynwyd y cynigion ar gyfer ffioedd, gan ddefnyddio’r model haenog a ffefrir, a cheisiwyd barn, a ddefnyddiwyd i ailfireinio’r cynigion yn yr ymgynghoriad hwn.

en-gb	Draft Regulatory Impact Assessment
cy-gb	Asesiad Effaith Rheoleiddiol Drafft

en-gb	The Draft Regulatory Impact Assessment sets out the likely costs and benefits of the proposals.
cy-gb	Mae’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol Drafft yn nodi costau a manteision tebygol y cynigion.

en-gb	It details the data used, and the assumptions made, to establish the proposed fees.
cy-gb	Mae’n manylu ar y data a ddefnyddiwyd, a’r tybiaethau a luniwyd, er mwyn pennu’r ffioedd arfaethedig.

en-gb	The assessment is provided as a supporting document alongside this consultation.
cy-gb	Darperir yr asesiad fel dogfen ategol ochr yn ochr â’r ymgynghoriad hwn.

en-gb	The Assessment will be reviewed and finalised following the consultation.
cy-gb	Caiff yr Asesiad ei adolygu a’i lunio’n derfynol yn dilyn yr ymgynghoriad.

en-gb	Do you agree with our assessment of the likely  costs and benefits set out in the Draft Regulatory Impact Assessment?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’n hasesiad o’r  costau a’r manteision tebygol a nodir yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol Drafft?

en-gb	We welcome your comments and any additional information you have to help inform our assessment.
cy-gb	Rydym yn croesawu’ch sylwadau ac unrhyw wybodaeth ychwanegol sydd gennych i helpu i lywio ein hasesiad.

en-gb	Section 1 – The three Model options
cy-gb	Adran 1 – Y tri opsiwn o ran Model

en-gb	The Fees Review considered a range of models to be used for a new fees structure, to enable us to achieve the objectives of the review.
cy-gb	Ystyriodd yr Adolygiad o Ffioedd nifer o fodelau i’w defnyddio ar gyfer strwythur ffioedd newydd, er mwyn ein galluogi i gyflawni amcanion yr adolygiad.

en-gb	Three model approaches were considered in detail and views were sought informally from stakeholders between summer 2015 and early 2016.
cy-gb	Ystyriwyd tri model yn fanwl a cheisiwyd barn rhanddeiliaid yn anffurfiol rhwng haf 2015 a dechrau 2016.

en-gb	Following that a preferred approach was pursued to establish proposals for consultation.
cy-gb	Yn sgil hynny dewiswyd dull gweithredu a ffefrir er mwyn llunio cynigion ar gyfer ymgynghoriad.

en-gb	Option A – Fixed fee model
cy-gb	Opsiwn A – Model y ffi sefydlog

en-gb	Retain the current model of marine licensing fees in Wales
cy-gb	Cadw’r model presennol o ffioedd trwyddedu morol yng Nghymru

en-gb	The model and current fee structure in Wales (attached at Annex 1 ) is made up of ten tables, each covering different activities, for example, construction projects, renewable energy projects, mineral extraction and disposal of dredge material.
cy-gb	Mae model a strwythur ffioedd presennol Cymru (a atodir yn Atodiad 1 ) yn cynnwys deg tabl, y mae pob un yn ymdrin â gweithgareddau gwahanol, er enghraifft prosiectau adeiladu, prosiectau ynni adnewyddadwy, echdynnu mwynau a gwaredu deunydd a garthwyd.

en-gb	The majority of the tables consist of differing bands, each with a different fixed fee.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r tablau yn cynnwys bandiau gwahanol, pob un â ffi sefydlog wahanol.

en-gb	The bands are made up of different criteria depending on the type of activity, for example:
cy-gb	Mae’r bandiau yn cynnwys meini prawf gwahanol gan ddibynnu ar y math o weithgaredd, er enghraifft:

en-gb	the construction table bands are defined by project cost
cy-gb	diffinnir bandiau’r tabl adeiladu yn ôl cost prosiectau

en-gb	the renewable energy project bands are defined by energy generated 
cy-gb	diffinnir bandiau prosiectau ynni adnewyddadwy yn ôl yr ynni a gynhyrchir

en-gb	  the disposal of dredge material bands are defined by disposal tonnage.
cy-gb	diffinnir bandiau gwaredu deunydd a garthwyd yn ôl tunelli a waredir.

en-gb	There are also fixed fees for certain activities, such as deploying moorings and depositing tracers and dyes.
cy-gb	Hefyd, ceir ffioedd sefydlog am weithgareddau penodol, megis gosod angorfeydd a dyddodi olrheinyddion a lliwurau.

en-gb	There are a significant amount of variables between applications submitted within a band, making accurate and proportionate banding a challenge.
cy-gb	Mae cryn nifer o newidynnau rhwng ceisiadau a gyflwynir o fewn band, sy’n golygu bod bandio ceisiadau yn gywir ac yn gymesur yn her.

en-gb	We recognise that trying to reflect the variety of applications within current bands could be improved with robust time recording and data collection resulting in redefined bands.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y gellid adlewyrchu’r amrywiaeth o geisiadau o fewn y bandiau presennol yn well drwy bennu prosesau cofnodi amser a chasglu data cadarn, a fyddai’n arwain at ailddiffinio bandiau.

en-gb	We think that accuracy could be improved for small scale and common projects for which there is more data, making the bands more fit for purpose and proportionate.
cy-gb	Rydym o’r farn y gellid gwella cywirdeb ar gyfer prosiectau cyffredin ac ar raddfa fach y mae mwy o ddata ar gael ar eu cyfer, gan wneud bandiau yn fwy addas at y diben ac yn fwy cymesur.

en-gb	We recognise that having fixed fees provides certainty to the customer of the costs they will have to pay.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod ffioedd sefydlog yn rhoi sicrwydd i gwsmeriaid ynglŷn â’r costau y bydd yn rhaid iddynt eu talu.

en-gb	However, achieving full cost recovery is expected to be more difficult for complex and novel projects under this option because the work and resource required to determine the applications can vary significantly and is difficult to predict.
cy-gb	Fodd bynnag, disgwylir y bydd yn fwy anodd adennill costau’n llawn ar gyfer prosiectau cymhleth a newydd o dan yr opsiwn hwn oherwydd gall y gwaith a’r adnoddau sydd eu hangen i benderfynu ar y ceisiadau amrywio’n sylweddol ac mae’n anodd eu rhagweld.

en-gb	The Option A model does not provide a charging mechanism to cater for applications that may not fit within a band for example, multiple activities within an application.
cy-gb	Nid yw model Opsiwn A yn cynnig dull o godi tâl i ddarparu ar gyfer ceisiadau nad ydynt o bosibl yn cyd-fynd yn union â band, er enghraifft, gweithgareddau lluosog mewn cais.

en-gb	There is also no mechanism for associated preapplication and post licence costs to be recovered.
cy-gb	Nid oes modd ychwaith i gostau sy’n gysylltiedig â chostau cyn gwneud cais a chostau ôl-drwyddedu gael eu hadennill.

en-gb	The Welsh, Northern Irish and Scottish models are currently structured by the use of tables for activities with banded tiers.
cy-gb	Mae modelau Cymru, Gogledd Iwerddon a’r Alban wedi’u strwythuro ar hyn o bryd ar sail y defnydd o dablau ar gyfer gweithgareddau â haenau wedi’u bandio.

en-gb	However, other than a similar number of bands for the same activity types, there is little parity between the Welsh, Northern Irish and Scottish approach in terms of how the model is populated.
cy-gb	Fodd bynnag, ac eithrio nifer debyg o fandiau ar gyfer yr un mathau o weithgareddau, nid oes fawr ddim tebygrwydd rhwng modelau Cymru, Gogledd Iwerddon a’r Alban o ran sut mae’r model wedi’i boblogi.

en-gb	It therefore calls into question the accuracy of which application types take the longest and therefore cost more to deliver.
cy-gb	Felly, mae’n codi amheuaeth ynghylch cywirdeb o ran pa fathau o geisiadau sy’n cymryd yr amser hiraf ac, felly, sydd fwyaf costus i’w prosesu.

en-gb	A key objective of the fees review is to achieve full cost recovery, whilst ensuring that customers pay no more than the service they are being provided.
cy-gb	Un o amcanion allweddol yr adolygiad o ffioedd yw ceisio sicrhau y caiff y costau eu hadennill yn llawn, tra’n sicrhau na fydd cwsmeriaid yn talu am ddim mwy na’r gwasanaeth sy’n cael ei roi iddynt.

en-gb	Through our informal engagement with stakeholders, it was stated that costs should be fairly, transparently and accurately allocated to individual customers.
cy-gb	Drwy ymgysylltu’n anffurfiol â rhanddeiliaid, nodwyd y dylai costau gael eu dyrannu mewn ffordd deg, dryloyw a chywir i gwsmeriaid unigol.

en-gb	Also, that the current Welsh fees are disproportionately high, particularly for small scale works such as small scale construction and disposal of dredged material.
cy-gb	Hefyd, mae ffioedd presennol Cymru yn anghymesur o uchel, yn enwedig ar gyfer gwaith ar raddfa fach megis gwaith adeiladu a gwaredu deunydd a garthwyd.

en-gb	Stakeholders were keen that Wales should establish a ‘fast track’ service to deal with low risk activities.
cy-gb	Roedd rhanddeiliaid yn awyddus bod Cymru yn sefydlu gwasanaeth ‘carlam’ i ymdrin â gweithgareddau risg isel.

en-gb	Having considered all of the fees review objectives against this model approach, and taking account of the stakeholder feedback, our view is that this would not be a preferred approach due to lack of accuracy and ability to establish a system that could fully cost recover.
cy-gb	Ar ôl ystyried pob un o amcanion yr adolygiad o ffioedd yn erbyn y model hwn, ac ystyried adborth rhanddeiliad, ein barn ni yw na fyddem yn ffafrio’r model hwn oherwydd diffyg cywirdeb a’r gallu i sefydlu system a allai adennill costau’n llawn.

en-gb	Option B - Tiered model (preferred approach)
cy-gb	Opsiwn B – Model haenog (opsiwn a ffefrir)

en-gb	Mix of fixed fees and hourly rates at all stages of marine licensing process.
cy-gb	Mae’n gyfuniad o ffioedd sefydlog a chyfraddau yr awr, ar bob cam o’r broses trwyddedu morol.

en-gb	A three tiered model is currently being used in England by the MMO.
cy-gb	Mae model tair haen yn cael ei ddefnyddio yn Lloegr gan y Sefydliad Rheoli Morol ar hyn o bryd.

en-gb	In general terms, the model is made up of three tiers under which the majority of applications will fall:
cy-gb	Yn fras, mae’r model yn cynnwys tair haen y daw’r rhan fwyaf o geisiadau oddi tanynt:

en-gb	Band 1 – low risk activities
cy-gb	Band 1 – gweithgareddau risg isel

en-gb	Band 2 – non-complex / non EIA applications    Band 3 – complex / EIA applications.
cy-gb	Band 2 – ceisiadau nad ydynt yn gymhleth nac yn cynnwys AEA    Band 3 – ceisiadau cymhleth / sy’n cynnwys AEA.

en-gb	Additionally, it also details the applicable fees for activities including preapplication advice, post-licence monitoring and discharge of conditions, charges for travel, sediment sample analysis and variations.
cy-gb	At hynny, mae hefyd yn nodi’r ffioedd cymwys am weithgareddau gan gynnwys cyngor cyn gwneud cais, gwaith monitro ôl-drwyddedu a chyflawni amodau, ffioedd am deithio, dadansoddi samplau o waddodion ac amrywiadau.

en-gb	These activities are charged via either a fixed fee or hourly rate.
cy-gb	Codir ffi sefydlog neu dâl ar gyfradd yr awr am y gweithgareddau hyn.

en-gb	Many of these activities are not currently covered by the existing fees in Wales.
cy-gb	Nid yw llawer o’r gweithgareddau hyn yn cael eu cwmpasu gan y cynllun ffioedd presennol yng Nghymru ar hyn o bryd.

en-gb	This model allows for the recovery of costs at all stages of the licensing process.
cy-gb	Mae’r model hwn yn ei gwneud yn bosibl i gostau gael eu hadennill ar bob cam o’r broses drwyddedu.

en-gb	This model provides for an accurate, proportionate and fair system for the recovery of costs.
cy-gb	Mae’r model hwn yn darparu ar gyfer system gywir, cymesur a theg ar gyfer adennill costau.

en-gb	Band 1 provides a proportionate approach to certain low risk activities.
cy-gb	Mae Band 1 yn cynnig dull cymesur o ymdrin â gweithgareddau risg isel.

en-gb	These are processed through a reduced determination time SLA, reflecting the less complex nature and take less time to determine.
cy-gb	Caiff y rhain eu prosesu drwy Gytundeb Lefel Gwasanaeth â chyfnod penderfynu byrrach, gan adlewyrchu eu natur lai cymhleth a’r ffaith ei bod yn cymryd llai o amser i benderfynu arnynt.

en-gb	NRW anticipate that the likely determination costs of such applications should be easily identified in advance and as such, fixed fees can be accurately set.
cy-gb	Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn rhagweld y dylai fod yn hawdd nodi costau tebygol penderfynu ar geisiadau ymlaen llaw ac, felly, gellir pennu ffioedd sefydlu yn fanwl gywir.

en-gb	Band 2 provides certainty to the customer of the costs and ensures they pay only for the cost of their determination.
cy-gb	Mae Band 2 yn rhoi sicrwydd i gwsmeriaid ynglŷn â’r costau ac yn sicrhau mai dim ond cost penderfynu ar eu cais hwy y byddant yn ei thalu.

en-gb	Our proposals differ from the MMO approach in that there will be a fixed fee for this category with no banding.
cy-gb	Mae ein cynigion yn wahanol i ddull gweithredu’r Sefydliad Rheoli Morol yn yr ystyr y bydd ffioedd sefydlog ar gyfer y categori hwn heb fandio.

en-gb	Band 2 projects are defined as non-complex and are easier to predict in terms of costs.
cy-gb	Mae prosiectau Band 2 wedi’u diffinio’n rhai nad ydynt yn gymhleth ac y maent yn haws eu rhagweld o ran costau.

en-gb	Band 3 hourly rate costs are considered fair as it allows for the actual cost of determining an application to be recouped, limiting the risk to the licensing authority of a shortfall in income.
cy-gb	Ystyrir bod costau cyfradd yr awr Band 3 yn deg gan fod hyn yn ei gwneud yn bosibl i gost wirioneddol penderfynu ar gais gael ei hadennill, gan gyfyngu ar y risg o ddiffyg incwm i’r awdurdod trwyddedu.

en-gb	It is difficult to accurately quantify the resource needed to determine Band 3 projects due to their highly variable nature e.g. scale, location and use of novel technology.
cy-gb	Mae’n anodd mesur yr adnodd sydd ei angen i benderfynu ar brosiectau Band 3 yn gywir oherwydd eu natur amrywiol iawn e.e. graddfa, lleoliad a’r defnydd o dechnoleg newydd.

en-gb	This approach requires the licensing authority to accurately record time spent carrying out marine licensing functions and so a more advanced time recording system would need to be developed.
cy-gb	Mae’r dull hwn yn ei gwneud yn ofynnol i’r awdurdod trwyddedu gofnodi’r amser a dreulir yn cyflawni swyddogaethau trwyddedu morol yn gywir ac, felly, byddai angen sefydlu system cofnodi amser fwy datblygedig.

en-gb	Stakeholder feedback received during the informal engagement suggested that the MMO model of charging an hourly rate for time spent on the complex applications was considered the fairest and the Stakeholder Group supported the low risk service (Band 1).
cy-gb	Awgrymodd adborth gan randdeiliaid yn ystod yr ymarfer ymgysylltu anffurfiol yr ystyriwyd mai model y Sefydliad Rheoli Morol o godi tâl yn ôl cyfradd yr awr am yr amser a dreulir ar y ceisiadau cymhleth oedd yr un tecaf ac roedd y Grŵp Rhanddeiliad yn cefnogi’r gwasanaeth risg isel (Band 1).

en-gb	Having considered the model and stakeholder views in detail, we consider that this proportionate approach is the preferred option and proposals have been based on this model option.
cy-gb	Ar ôl ystyried y model a barn rhanddeiliad yn fanwl, rydym o’r farn mai’r dull arfaethedig hwn yw’r opsiwn a ffefrir ac mae’r cynigion wedi’u seilio ar yr opsiwn hwn.

en-gb	Option C – Hourly rate model
cy-gb	Opsiwn C – Model cyfradd yr awr

en-gb	Create a model with all marine licensing functions being charged for at an hourly rate.
cy-gb	Creu model lle y byddai ffi ar gyfradd yr awr yn cael ei chodi am bob swyddogaeth trwyddedu morol.

en-gb	An hourly rate model would apply a pre-determined hourly rate charge to recover all costs to the licensing authority, with no caps or fixed fees.
cy-gb	Byddai model cyfradd yr awr yn cymhwyso tâl cyfradd yr awr a bennwyd ymlaen llaw er mwyn adennill holl gostau’r awdurdod trwyddedu, heb derfynau na ffioedd sefydlog.

en-gb	This option would provide the most accurate and robust way of delivering a system of full cost recovery for the licensing authority.
cy-gb	Yr opsiwn hwn fyddai’n cynnig y dull mwyaf cywir a chadarn o ddarparu system o adennill costau llawn i’r awdurdod trwyddedu.

en-gb	Applying an hourly rate charge would ensure that as near as possible, actual costs are recouped, on a case by case basis.
cy-gb	Byddai codi tâl yn ôl cyfradd yr awr yn sicrhau, mor agos â phosibl, y câi’r costau gwirioneddol eu hadennill, fesul achos.

en-gb	However, for many typical licensing activities it is considered that such a system would place too great a burden on the licensing authority to administer when considered against the actual cost of the service being provided – in terms of time spent quoting costs, raising invoices and handling payments.
cy-gb	Fodd bynnag, ar gyfer llawer o weithgareddau trwyddedu nodweddiadol ystyrir y byddai system o’r fath yn gosod gormod o faich gweinyddol ar yr awdurdod trwyddedu o’i hystyried yn erbyn cost wirioneddol y gwasanaeth sy’n cael ei ddarparu – o ran yr amser a dreulir yn rhoi dyfynbrisiau o gostau, yn paratoi anfonebau ac yn ymdrin â thaliadau.

en-gb	This additional administration burden would also negatively affect customers as those costs would be passed on to customers.
cy-gb	Byddai’r baich gweinyddol ychwanegol hwn hefyd yn cael effaith negyddol ar gwsmeriaid gan y byddai’r costau hynny’n cael eu trosglwyddo i gwsmeriaid.

en-gb	For many of the typical non-EIA related activities NRW can have a greater degree of certainty regarding the resources that are needed to reach a licensing decision, meaning that a proportionate fixed fee would be acceptable and easier to administer than an hourly rate approach.
cy-gb	Ar gyfer llawer o’r gweithgareddau nodweddiadol nad ydynt yn ymwneud ag AEA gall Cyfoeth Naturiol Cymru gael mwy o sicrwydd o ran faint o adnoddau sydd eu hangen i wneud penderfyniad trwyddedu, sy’n golygu y byddai ffi sefydlog gymesur yn dderbyniol ac yn haws i’w gweinyddu na chodi tâl ar gyfradd yr awr.

en-gb	It would also enable customers to have a better degree of certainty of the associated licensing costs in order to assess the financial viability of any low risk development or project that they are considering.
cy-gb	Byddai hefyd yn rhoi mwy o sicrwydd i gwsmeriaid ynglŷn â’r costau trwyddedu cysylltiedig er mwyn asesu dichonoldeb ariannol unrhyw ddatblygiad neu brosiect risg isel y maent yn ei ystyried.

en-gb	Therefore an hourly rate in these circumstances is not deemed appropriate or necessary.
cy-gb	Felly, nid ystyrir bod cyfradd yr awr yn briodol nac yn angenrheidiol o dan yr amgylchiadau hyn.

en-gb	Although this option would enable full cost recovery in the most robust way, on balance it is considered to be disproportionate for smaller scale and more typical applications and as such this option is not favoured.
cy-gb	Er y byddai’r opsiwn hwn yn ei gwneud yn bosibl i gostau gael eu hadennill yn llawn yn y ffordd fwyaf cadarn, at ei gilydd, ystyrir y bydd yn anghymesur yn achos ceisiadau ar raddfa lai a cheisiadau mwy nodweddiadol ac fel y cyfryw ni ffefrir yr opsiwn hwn.

en-gb	Taking account of the views of stakeholders and further analysis of the options by the Fees Review Steering Group, the proposal in this consultation follow the Tiered model (Option B).
cy-gb	Gan ystyried barn rhanddeiliaid a dadansoddiad pellach o’r opsiynau gan y Grŵp Llywio Adolygu Ffioedd, mae’r cynnig yn yr ymgynghoriad hwn yn dilyn y model haenog (Opsiwn B).

en-gb	This option provides a fair and proportionate approach to setting fees for the wide variety of activities that require licences.
cy-gb	Mae’r opsiwn hwn yn cynnig dull teg a chymesur o bennu ffioedd am yr amrywiaeth eang o weithgareddau y mae angen trwyddedau ar eu cyfer.

en-gb	Projects can vary greatly in scale, size, complexity, novelty etc.
cy-gb	Gall prosiectau amrywio’n fawr o ran graddfa, maint, cymhlethdod, pa mor arloesol ydynt ac ati.

en-gb	This model approach is ready made to reflect all stages of the licensing process, enabling costs to be recouped across the lifecycle of a project, where appropriate, from pre-application to post licence monitoring.
cy-gb	Gall y model hwn adlewyrchu pob cam o’r broses drwyddedu, gan ei gwneud yn bosibl i gostau gael eu hadennill yn ystod oes prosiect, lle y bo’n briodol, o’r cam cyn gwneud cais i’r cam monitro ôl-drwyddedu.

en-gb	This option would enable the licensing authority to charge actuals in the main, reflecting costs accurately for Band 3 projects.
cy-gb	Byddai’r opsiwn hwn yn ei gwneud yn bosibl i’r awdurdod trwyddedu godi ffi am gostau gwirioneddol ar y cyfan, gan adlewyrchu costau’n gywir am brosiectau Band 3.

en-gb	Fixed fees are charged for lower risk and typical activities (Band 1 and Band 2) where costs are typically less and easier to predict.
cy-gb	Codir ffioedd sefydlog am weithgareddau risg is a gweithgareddau nodweddiadol (Band 1 a Band 2) lle mae costau yn is fel arfer yn haws i’w rhagweld.

en-gb	Do you agree that Option B – the tiered model should be introduced as the new fees and charges structure in Wales?
cy-gb	A ydych yn cytuno mai Opsiwn B – y model haenog a ddylai gael ei gyflwyno fel y strwythur ffioedd a thaliadau newydd yng Nghymru?

en-gb	If ‘No’, which model do you favour, and why?
cy-gb	Os ‘Na’, pa fodel rydych yn ei ffafrio, a pham?

en-gb	Section 2 – Proposed Fees and Charges using the Tiered Model (Option B)
cy-gb	Adran 2 – Ffioedd a Thaliadau Arfaethedig gan ddefnyddio’r Model Haenog (Opsiwn B) 

en-gb	Overview of Proposals
cy-gb	Trosolwg o’r Cynigion

en-gb	Section 1 of this document sets out the model options considered for use and the preferred approach . This section details the proposed fees and charges using the Tiered model – a combination of fixed fees and hourly rate charging.
cy-gb	Mae Adran 1 o’r ddogfen hon yn nodi’r opsiynau o ran model yr ystyriwyd eu defnyddio a’r dull gweithredu a ffefrir . Mae’r adran hon yn manylu ar y ffioedd a’r taliadau arfaethedig gan ddefnyddio’r model Haenog – cyfuniad o ffioedd sefydlog a chodi ar gyfradd yr awr.

en-gb	Table 2 below provides a summary of all the proposed fees and charges, and a comparison to current charges.
cy-gb	Mae Tabl 2 isod yn rhoi crynodeb o’r holl ffioedd a thaliadau arfaethedig, ac yn eu cymharu â’r taliadau cyfredol.

en-gb	Detail on how the fees have been determined and the external advice costs are described below.
cy-gb	Disgrifir yn fanwl isod sut y cafodd y ffioedd eu pennu a chostau cyngor allanol.

en-gb	The costs and benefits analysis of all the model options considered can be found in the draft Regulatory Impact Assessment which is a supporting document to this consultation.
cy-gb	Ceir dadansoddiad o gostau a manteision pob un o’r opsiynau a ystyriwyd yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol drafft sy’n ddogfen sy’n ategu’r ymgynghoriad hwn.

en-gb	Summary of all proposed fees and charges with comparison to existing fees (ex VAT)
cy-gb	Crynodeb o’r holl ffioedd a thaliadau a’u cymharu â’r ffioedd presennol (heb gynnwys TAW)

en-gb	*ESS payable if the construction or disposal of dredged material is in or near an environmentally sensitive area such as a Special Area of Conservation (SAC), Special Protection Area (SPA), Ramsar Site or Site of special scientific interest (SSSI).
cy-gb	*Mae Tâl Atodol Sensitifrwydd Amgylcheddol yn daladwy os yw’r gwaith adeiladu neu’r gweithgarwch gwaredu deunydd a garthwyd mewn ardal amgylcheddol sensitif megis Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA), Ardal Gwarchodaeth Arbennig (AGA), Safle Ramsar neu Safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig (SoDdGA) neu’n agos at ardal o’r fath).

en-gb	Actual external advice costs could vary significantly and exceed the hours stated here. Case officers will keep customers updated with the ongoing costs of external advice.
cy-gb	Gallai costau gwirioneddol cyngor allanol amrywio’n sylweddol a mynd dros yr oriau a nodir yma. Bydd swyddogion achos yn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf am gostau cyngor allanol i gwsmeriaid.

en-gb	For the majority of these activities external advice would not be sought. However, these figures provide indicative costs of external advice, should it be required.
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o’r gweithgareddau hyn ni fyddai cyngor allanol yn cael ei geisio. Fodd bynnag, mae’r ffigurau hyn yn rhoi costau dangosol cyngor allanol, pe bai angen.

en-gb	Hourly rate
cy-gb	Cyfradd yr awr

en-gb	The proposed hourly rate for licensing authority costs by NRW is £120.
cy-gb	Y gyfradd yr awr a gynigir am gostau’r awdurdod trwyddedu gan Cyfoeth Naturiol Cymru yw £120.

en-gb	This charge does not attract VAT.
cy-gb	Nid yw TAW yn daladwy ar y tâl hwn.

en-gb	A breakdown setting out the service delivery costs and how the proposed hourly rate has been calculated is at Annex 2 .
cy-gb	Ceir dadansoddiad sy’n nodi costau darparu’r gwasanaeth a sut y cyfrifwyd y gyfradd yr awr a gynigir yn Atodiad 2 .

en-gb	In summary, the cost of the service is divided by the available case worker hours per year.
cy-gb	Yn gryno, caiff cost y gwasanaeth ei rannu â nifer yr oriau gweithiwr achos y flwyddyn sydd ar gael.

en-gb	Case officers will provide estimates upfront where an hourly rate is being charged.
cy-gb	Bydd swyddogion achos yn rhoi amcangyfrifon ymlaen llaw os codir cyfradd yr awr.

en-gb	The licensing authority will not be bound by the estimate provided.
cy-gb	Ni fydd yr awdurdod trwyddedu yn rhwym wrth yr amcangyfrif a roddwyd.

en-gb	If the costs are approaching and are likely to exceed the original estimate, case officers will advise the customer and provide a further estimate to enable a complete determination.
cy-gb	Os bydd y costau’n nesáu at yr amcangyfrif gwreiddiol ac yn debygol o fynd y tu hwnt iddo, bydd swyddogion achos yn hysbysu’r cwsmer ac yn rhoi amcangyfrif arall i’w gwneud yn bosibl i’r penderfyniad gael ei gwblhau.

en-gb	External advice costs
cy-gb	Costau cyngor allanol

en-gb	Where a particular area of advice or analysis is required that cannot be fulfilled internally by NRW, there will be occasions where external advisory costs may be incurred.
cy-gb	Os bydd angen cyngor neu ddadansoddiad mewn maes penodol na all Cyfoeth Naturiol Cymru ei roi’n fewnol, weithiau bydd costau cyngor allanol ynghlwm.

en-gb	External advice would primarily be sought for Band 3 applications.
cy-gb	Byddai cyngor allanol yn cael ei geisio ar gyfer ceisiadau Band 3 yn bennaf.

en-gb	For Band 1 and the majority of Band 2 applications, chargeable external advice will not be required.
cy-gb	Ar gyfer ceisiadau Band 1 a’r rhan fwyaf o geisiadau Band 2, ni fydd angen cyngor allanol y codir tâl amdano.

en-gb	External advice is typically sought from Cefas, but not exclusively.
cy-gb	Ceisir cyngor allanol gan Cefas fel arfer, ond nid bob tro.

en-gb	Cefas fees have been used to provide an indication of likely costs to customers as Cefas are the most commonly used.
cy-gb	Mae ffioedd Cefas wedi’u defnyddio i roi amcan o’r costau tebygol i gwsmeriaid gan mai gwasanaeth Cefas a ddefnyddir gan amlaf.

en-gb	Cefas costs currently range from £78.10 to £119.76 per hour and are inclusive of VAT which is chargeable for external advice.
cy-gb	Mae costau Cefas yn amrywio o £78.10 i £119.76 yr awr ar hyn o bryd ac maent yn cynnwys TAW, y gellir ei chodi am gyngor allanol.

en-gb	The hourly rate will depend on the grade of staff undertaking the work.
cy-gb	Bydd y gyfradd yr awr yn dibynnu ar radd y staff sy’n ymgymryd â’r gwaith.

en-gb	Cefas fees are subject to change and are reviewed annually.
cy-gb	Gall ffioedd Cefas newid a chânt eu hadolygu’n flynyddol.

en-gb	Where external advice is required, the case officer will discuss this with the customer.
cy-gb	Pan fo angen cyngor allanol, bydd y swyddog achos yn trafod hyn â’r cwsmer.

en-gb	A quote will be provided for each work package.
cy-gb	Caiff dyfynbris ei roi am bob pecyn gwaith.

en-gb	Alternately, a down payment can be made to NRW for external advice costs, covering multiple work packages.
cy-gb	Fel arall, gellir rhoi blaendal i Cyfoeth Naturiol Cymru am gostau cyngor allanol, sy’n cwmpasu sawl pecyn gwaith.

en-gb	NRW will notify the customer when the ceiling of this payment is approaching.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn hysbysu’r cwsmer pan fydd y taliad hwn yn nesáu at y terfyn.

en-gb	This is often most appropriate for larger scale projects, or bespoke pre application services where there are multiple requests for packages of work requiring chargeable external advice.
cy-gb	Dyna’r dull gweithredu mwyaf priodol yn aml ar gyfer prosiectau ar raddfa fwy, neu wasanaethau pwrpasol cyn gwneud cais lle bydd sawl cais am becynnau gwaith sy’n gofyn am gyngor allanol y gellir codi tâl amdano.

en-gb	These costs would be passed on to the customer directly and a clear breakdown of costs will be provided.
cy-gb	Câi’r costau hyn eu trosglwyddo’n uniongyrchol i’r cwsmer a chaiff dadansoddiad clir o gostau ei roi.

en-gb	External advice costs vary greatly due to various factors including geographical location and activity type.
cy-gb	Mae costau cyngor allanol yn amrywio’n fawr iawn oherwydd sawl ffactor gan gynnwys lleoliad daearyddol a math o weithgarwch.

en-gb	Advice sought from Cefas is also targeted on specific issues bespoke to that application or work package.
cy-gb	Mae cyngor a geisir oddi wrth Cefas hefyd wedi’i dargedu at faterion sy’n benodol i’r cais neu’r pecyn gwaith hwnnw.

en-gb	Other than the cost of obtaining a quote, the Marine Licensing Team would not seek chargeable external advice until written agreement has been provided by the customer.
cy-gb	Heblaw am gost cael dyfynbris, ni fyddai’r Tîm Trwyddedu Morol yn ceisio cyngor allanol y gellir codi tâl amdano nes bod y cwsmer wedi cytuno i hynny’n ysgrifenedig.

en-gb	The Marine Licensing Team has been unable to provide clear evidence of external advice costs.
cy-gb	Ni lwyddodd y Tîm Trwyddedu Morol i ddarparu tystiolaeth glir o gostau cyngor allanol.

en-gb	Data has been obtained from MMO and using their own limited data to provide an estimate of possible external advice costs as outlined in Table 2 above.
cy-gb	Cafwyd data gan y Sefydliad Rheoli Morol a chan ddefnyddio ei ddata cyfyngedig ei hun rhoddir amcangyfrif o gostau posibl cyngor allanol fel y’u hamlinellir yn Nhabl 2 uchod.

en-gb	However, it should be noted that costs and hours for external advice in Wales could differ significantly.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid nodi y gallai costau ac oriau ar gyfer cyngor allanol yng Nghymru fod yn wahanol iawn.

en-gb	Invoicing and payments
cy-gb	Anfonebu a thalu

en-gb	Fixed fees will be paid upfront and hourly rate fees will be invoiced monthly, or as agreed with the customer.
cy-gb	Caiff ffioedd sefydlog eu talu ymlaen llaw a chaiff ffioedd cyfradd yr awr eu hanfonebu’n fisol, neu fel y cytunwyd â’r cwsmer.

en-gb	Where appropriate, deposits may be requested for hourly rate charged work packages.
cy-gb	Lle y bo’n briodol, gellir gofyn am adneuon ar gyfer pecynnau gwaith y codir tâl ar gyfradd yr awr amdanynt.

en-gb	Travel costs
cy-gb	Costau teithio

en-gb	The Marine Licensing Team do not routinely travel for casework meetings.
cy-gb	Nid yw’r Tîm Trwyddedu Morol yn teithio ar gyfer cyfarfodydd gwaith achos fel arfer.

en-gb	Where attendance to a meeting is required, NRW will look to host the meeting in the Permitting Officer’s local office, which is likely to be in Cardiff or Swansea.
cy-gb	Os bydd angen mynd i gyfarfod, bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn ystyried cynnal y cyfarfod yn swyddfa leol y Swyddog Trwyddedu, sy’n debygol o fod yng Nghaerdydd neu Abertawe.

en-gb	Skype meetings can also be offered, as well as addressing issues by correspondence or telephone.
cy-gb	Gellir cynnig cyfarfodydd Skype hefyd, yn ogystal â mynd i’r afael â materion drwy ohebiaeth neu dros y ffôn.

en-gb	Where travel is essential, this will be discussed and agreed with the customer in advance and time spent travelling will be charged to the customer.
cy-gb	Lle mae teithio yn hanfodol, caiff hyn ei drafod â’r cwsmer ymlaen llaw, a chytuno arno, ac yna caiff tâl am yr amser a dreulir yn teithio ei godi ar y cwsmer.

en-gb	However, travel costs and subsistence costs, such as train tickets, will not be charged to the customer.
cy-gb	Fodd bynnag, ni chaiff tâl ei godi ar y cwsmer am gostau teithio a chynhaliaeth, megis tocynnau trên.

en-gb	Advertising Costs
cy-gb	Costau Hysbysebu

en-gb	The majority of formal applications require advertising, theses costs can vary greatly, costs are estimated to be in the region of £48,000 – £78,000 per annum for all applications.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o geisiadau ffurfiol yn gofyn am hysbysebion a gall y costau hyn amrywio’n fawr. Amcangyfrifir costau o tua £48,000 - £78,000 y flwyddyn ar gyfer pob cais.

en-gb	Please note that these advertising costs are passed directly from the publisher to the customer and have not been included within the overall costs in this document.
cy-gb	Noder bod y costau hysbysebu hyn yn cael eu trosglwyddo’n uniongyrchol oddi wrth y cyhoeddwr i’r cwsmer ac nad ydynt wedi’u cynnwys yn y costau cyffredinol yn y ddogfen hon.

en-gb	Are there any other factors that should be taken into account in determining the level of fees?
cy-gb	A oes unrhyw ffactorau eraill y dylid eu hystyried wrth benderfynu ar lefel y ffioedd?

en-gb	Proposed fees and charges - breakdown by Model Section
cy-gb	Ffioedd a thaliadau a gynigir - dadansoddiad yn ôl yr Adran o’r Model

en-gb	Pre-application
cy-gb	Cyn gwneud cais

en-gb	The marine licensing system in Wales will be front-loaded and NRW will provide a robust pre-application service.
cy-gb	Bydd y system trwyddedu morol yng Nghymru wedi’i blaen-lwytho a bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnig gwasanaeth cadarn cyn gwneud cais.

en-gb	Allowing NRW to charge for the preapplication service will enable more operators the possibility to obtain informal feedback before entering the formal application process. The more work that can be done upfront at the pre-application stage to resolve issues should reduce the time spent at application stage.
cy-gb	Drwy ganiatáu i Cyfoeth Naturiol Cymru godi tâl am y gwasanaeth cyn gwneud cais bydd mwy o weithredwyr yn gallu cael adborth anffurfiol cyn bod yn rhan o’r broses gwneud cais ffurfiol. Po fwyaf o waith y gellir ei wneud ymlaen llaw ar y cam cyn gwneud cais i ddatrys problemau y lleiaf o amser a gaiff ei dreulio ar y cam gwneud cais.

en-gb	Not all projects will require preapplication of course, and it is a optional stage.
cy-gb	Wrth gwrs, ni fydd angen mynd drwy gam cyn gwneud cais ar gyfer pob prosiect, ac mae’n gam dewisol.

en-gb	The services available and the associated costs within pre-application, apart from general queries and screening options are set out in Table 2.
cy-gb	Nodir y gwasanaethau sydd ar gael a’r costau cysylltiedig yn ystod y cam cyn gwneud cais, ar wahân i ymholiadau cyffredinol ac opsiynau sgrinio yn Nhabl 2.

en-gb	Preapplication services are provided in relation to the MCAA and the Marine Works Regulations.
cy-gb	Darperir gwasanaethau cyn gwneud cais mewn perthynas â DMMA a’r Rheoliadau Gwaith Morol.

en-gb	General Queries
cy-gb	Ymholiadau Cyffredinol

en-gb	General queries prior to making applications will be covered by two hours of unbilled advice.
cy-gb	Caiff ymholiadau cyffredinol cyn gwneud cais eu cwmpasu gan ddwy awr o gyngor heb ei filio.

en-gb	NRW aim to respond to general queries within 10 working days.
cy-gb	Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn anelu at ymateb i ymholiadau cyffredinol o fewn 10 diwrnod gwaith.

en-gb	Examples of work included in this area are:
cy-gb	Enghreifftiau o waith sydd wedi’i gynnwys yn y maes hwn yw:

en-gb	checking or confirming if an activity is licensable, providing guidance on the marine licensing process and relevant application forms, fees and guidance.
cy-gb	cadarnhau a oes gweithgarwch yn drwyddedadwy, rhoi arweiniad ar y broses trwyddedu morol a’r ffurflenni cais, y ffioedd a’r canllawiau perthnasol.

en-gb	This general advice would not include attending meetings or seeking project specific technical advice.
cy-gb	Ni fyddai’r cyngor cyffredinol hwn yn cynnwys mynd i gyfarfodydd na cheisio cyngor technegol sy’n benodol i’r prosiect dan sylw.

en-gb	This would fall to bespoke pre-application immediately.
cy-gb	Byddai hyn yn rhan o’r cam cyn gwneud cais pwrpasol yn syth.

en-gb	Customers will receive prior notification when charges will be applied and NRW case officers will advise on a case-by-case basis.
cy-gb	Caiff cwsmeriaid eu hysbysu ymlaen llaw pan gaiff taliadau eu codi a bydd swyddogion achos Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynghori ar sail achos unigol.

en-gb	After two hours, any further pre-application advice will fall into the bespoke pre-application service and therefore will be charged at an hourly rate.
cy-gb	Ar ôl dwy awr, bydd unrhyw gyngor arall cyn gwneud cais yn dod o dan y gwasanaeth gwneud cais pwrpasol ac felly caiff tâl ei godi amdano ar gyfradd yr awr.

en-gb	Based on NRW data the vast majority of general queries prior to application are dealt with within two hours.
cy-gb	Yn seiliedig ar ddata Cyfoeth Naturiol Cymru ymdrinnir â’r mwyafrif llethol o ymholiadau cyffredinol cyn gwneud cais o fewn dwy awr.

en-gb	Screening Opinions
cy-gb	Barn Sgrinio

en-gb	Screening opinions given under the Marine Works Regulations will be charged at a fixed fee of £600  based on five hours of case officer time.
cy-gb	Caiff ffi sefydlog o £600 ei chodi am roi barn sgrinio o dan y Rheoliadau Gwaith Morol yn seiliedig ar bum awr o amser swyddog achos.

en-gb	Scoping Opinions
cy-gb	Barn Cwmpasu

en-gb	Scoping opinions given under the Marine Works Regulations will be charged at the hourly rate of £120.  
cy-gb	Caiff tâl ar gyfradd yr awr o £120 ei godi am roi barn cwmpasu o dan y Rheoliadau Gwaith Morol.

en-gb	It is expected that the determination time could range from 5 – 24 hours, with the average processing time of 15 hours (equating to £1,800).
cy-gb	Disgwylir y gallai’r amser penderfynu amrywio rhwng 5 a 24 awr, gydag amser prosesu o 15 awr ar gyfartaledd (sy’n cyfateb i £1,800).

en-gb	Screening and Scoping Opinions
cy-gb	Barn Sgrinio a Chwmpasu

en-gb	Screening and Scoping given under the Marine Works Regulations that are considered together will be charged at the hourly rate of £120.  
cy-gb	Caiff tâl ar gyfradd yr awr o £120 ei godi am roi barn Sgrinio a Chwmpasu o dan y Rheoliadau Gwaith Morol.

en-gb	It is expected that the determination time could range from 6 – 25 hours, with the average processing time of 16 hours (equating to £1,920).
cy-gb	Disgwylir y gallai’r amser penderfynu amrywio rhwng 6 a 25 awr, gydag amser prosesu o 16 awr ar gyfartaledd (sy’n cyfateb i £1,920).

en-gb	In the case of a combined Screening and Scoping, where it is screened that an EIA is not required and therefore only a Screening opinion is provided.
cy-gb	Yn achos ymarfer Sgrinio a Chwmpasu ar y cyd, pan fydd y gwaith sgrinio yn nodi nad oes angen cynnal A AEA dim ond Barn Sgrinio a ddarperir.

en-gb	This will be charged at the fixed fee for Screening opinions (£600). 
cy-gb	Caiff y ffi sefydlog am farn Sgrinio ( £600 ) ei chodi am hyn.

en-gb	Bespoke Pre-application
cy-gb	Cyngor pwrpasol cyn gwneud cais

en-gb	The bespoke pre-application service is open to all users of the marine licensing service.
cy-gb	Mae’r gwasanaeth pwrpasol cyn gwneud cais yn agored i bob defnyddiwr y gwasanaeth trwyddedu morol.

en-gb	The services provided are likely to be customer led dependent on the specific requirements of a project.
cy-gb	Mae’r gwasanaethau a ddarperir yn debygol o gael eu harwain gan y cwsmer, yn dibynnu ar ofynion penodol prosiect.

en-gb	NRW will discuss the services needed with potential customers to shape a suitable bespoke pre-application service.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn trafod y gwasanaethau sydd eu hangen â darpar gwsmeriaid er mwyn llunio gwasanaeth pwrpasol ac addas cyn gwneud cais.

en-gb	The types of activities NRW would expect to be offering include:
cy-gb	Mae’r mathau o weithgareddau y byddai Cyfoeth Naturiol Cymru yn disgwyl eu cynnig yn cynnwys:

en-gb	Facilitation of meetings to resolve technical issues in advance of a formal application being made with relevant advisors, where required
cy-gb	Hwyluso cyfarfodydd â chynghorwyr perthnasol i ddatrys problemau technegol cyn bod cais ffurfiol yn cael ei wneud, lle y bo angen

en-gb	Informal advice
cy-gb	Cyngor anffurfiol

en-gb	Monitoring and data requirements
cy-gb	Gofynion monitro a data

en-gb	Any engagement that falls beyond the scope of general queries.
cy-gb	Unrhyw gyswllt sy’n mynd y tu hwnt i gwmpas ymholiadau cyffredinol.

en-gb	It is proposed that bespoke pre-application advice will be charged at an hourly rate of £120 .
cy-gb	Cynigir y caiff tâl ei godi am gyngor pwrpasol cyn gwneud cais ar gyfradd yr awr o £120 .

en-gb	For standard projects, the pre-application needs are estimated to be around 10 hours (equating to £1,200) and for more significant projects this could be up to 75 hours (equating to £9,000).
cy-gb	O ran prosiectau safonol, amcangyfrifir bod angen tua 10 awr ar gyfer y cam cyn gwneud cais (sy’n cyfateb i £1,200) ac o ran prosiectau mwy sylweddol gallai fod angen hyd at 75 awr (sy’n cyfateb i £9,000).

en-gb	The amount of preapplication advice requested will vary as it will be customer led.
cy-gb	Bydd faint o gyngor cyn gwneud cais a geisir yn amrywio gan y bydd hynny’n cael ei arwain gan y cwsmer.

en-gb	Review of Environmental Statements
cy-gb	Adolygu Datganiadau Amgylcheddol

en-gb	The review of draft Environmental Statements (ES) or chapters of an ES, by the licensing authority is a service that will be available to applicants, prior to an application being made.
cy-gb	Mae adolygu Datganiad Amgylcheddol drafft neu benodau o Ddatganiad Amgylcheddol, gan yr awdurdod trwyddedu yn wasanaeth a fydd ar gael i ymgeiswyr, cyn iddynt wneud cais.

en-gb	The hourly rate of £120  will be charged for this service.
cy-gb	Caiff y gyfradd yr awr o £120 ei chodi am y gwasanaeth hwn.

en-gb	It is estimated that this could be in the region of 30 hours per ES, (equating to £3,600).
cy-gb	Amcangyfrifir y gallai hyn fod tua 30 awr fesul Datganiad Amgylcheddol (sy’n cyfateb i £3,600).

en-gb	However this is subject to the requirements of the customer.
cy-gb	Fodd bynnag, mae hyn yn dibynnu ar ofynion y cwsmer.

en-gb	Sediment Sampling – Dredging and Disposal Applications
cy-gb	Samplu Gwaddodion – Ceisiadau am Garthu a Gwaredu

en-gb	Customers will be encouraged to approach NRW for a sampling plan as soon as possible prior to submission of a formal application, where sampling is required.
cy-gb	Caiff cwsmeriaid eu hannog i gysylltu â Cyfoeth Naturiol Cymru ar gyfer cynllun samplu mor fuan â phosibl cyn cyflwyno cais ffurfiol, lle y bydd angen samplu.

en-gb	NRW will facilitate sampling plans to be drawn up by Cefas and any analysis if required by the customer.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn hwyluso’r broses o lunio cynlluniau samplu gan Cefas ac unrhyw ddadansoddiad sydd ei angen ar y cwsmer.

en-gb	It is proposed to charge £420 for this service, based on 3.5 hours of licensing authority processing time.
cy-gb	Cynigir y dylid codi £420 am y gwasanaeth hwn, yn seiliedig ar 3.5 awr o amser prosesu’r awdurdod trwyddedu.

en-gb	The external advice costs will be charged separately, in line with Table 2 above.
cy-gb	Caiff tâl ei godi am gostau cyngor allanol ar wahân, yn unol â Thabl 2 uchod.

en-gb	Sampling and analysis costs will also be charged separately, which will vary depending on the bespoke sampling plan for the associated works.
cy-gb	Caiff tâl ei godi hefyd am gostau samplu a dadansoddi, a fydd yn amrywio yn dibynnu ar y cynllun samplu pwrpasol ar gyfer y gwaith cysylltiedig.

en-gb	All cost estimates will be communicated to customers in advance.
cy-gb	Caiff cwsmeriaid eu hysbysu am bob amcangyfrif o gostau ymlaen llaw.

en-gb	Customers should allow at least two months to complete this process.
cy-gb	Dylai cwsmeriaid ganiatáu o leiaf ddeufis i gwblhau’r broses hon.

en-gb	Sampling analysis must be completed before the application will be accepted by the licensing authority.
cy-gb	Mae’n rhaid i ddadansoddiad samplu gael ei gwblhau cyn y bydd yr awdurdod trwyddedu yn derbyn y cais.

en-gb	Do you agree with proposals for the pre-application services?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’r cynigion ar gyfer y gwasanaethau cyn gwneud cais?

en-gb	Which services would you anticipate using?
cy-gb	Pa wasanaethau y rhagwelwch y byddwch yn eu defnyddio?

en-gb	Are there any other pre-application services you would like to see provided?
cy-gb	A oes unrhyw wasanaethau eraill cyn gwneud cais yr hoffech eu gweld yn cael eu darparu?

en-gb	Formal Application
cy-gb	Cais Ffurfiol

en-gb	Formal applications are split between Band 1 – low risk;
cy-gb	Caiff ceisiadau ffurfiol eu rhannu rhwng Band 1 – risg isel;

en-gb	Band 2 – noncomplex;
cy-gb	Band 2 – heb fod yn gymhleth;

en-gb	and Band 3 – complex.
cy-gb	a Band 3 – cymhleth.

en-gb	The definition of a complex project is a project costing over £1 million and/or EIA projects, and application for multiple activities, for example, large construction schemes, marine renewable energy projects and marine aggregate dredging.
cy-gb	Diffinnir prosiect cymhleth fel un sy’n costio dros £1 filiwn a/neu brosiectau AEA, a chais am weithgareddau lluosog, er enghraifft, cynlluniau adeiladu mawr, prosiectau ynni adnewyddadwy morol a chodi agregau o wely’r môr.

en-gb	Non-complex projects therefore are defined as projects under £1 million project cost and/or non EIA projects.
cy-gb	Felly diffinnir prosiectau nad ydynt yn gymhleth fel prosiectau sy’n costio llai na £1 filiwn a/neu brosiectau nad ydynt yn cynnwys AEA.

en-gb	For example, construction, maintenance dredging and removals (that do not fall under Band 1 or Band 3).
cy-gb	Er enghraifft, prosiectau adeiladu, carthu at ddibenion cynnal a chadw a thynnu deunydd (nad ydynt yn dod o dan Fand 1 na Band 3).

en-gb	Band 1
cy-gb	Band 1

en-gb	Band 1 applications are defined as low risk and will consist of a variety of different activities.
cy-gb	Diffinnir ceisiadau Band 1 fel rhai risg isel a byddant yn cynnwys amrywiaeth o weithgareddau gwahanol.

en-gb	An appropriate and proportionate licensing process will be applied to Band 1 activities, for example, the use of standard template licences;
cy-gb	Caiff proses drwyddedu briodol a chymesur ei chymhwyso at weithgareddau Band 1, er enghraifft, defnyddio trwyddedau templed safonol;

en-gb	shorter or no consultation with internal and external consultees;
cy-gb	ymgynghoriad byrrach neu dim ymgynghoriad ag ymgyngoreion mewnol ac allanol;

en-gb	the use of template assessments for uniform activities such as grab sampling and waving the requirement of advertising a public notice in a local paper.
cy-gb	defnyddio asesiadau templed ar gyfer gweithgareddau safonol megis samplau cipolwg ac ildio’r gofyniad i hysbysebu hysbysiad cyhoeddus mewn papur lleol.

en-gb	Activities being currently considered for Band 1 are:
cy-gb	Y gweithgareddau sy’n cael eu hystyried ar gyfer Band 1 ar hyn o bryd yw:

en-gb	Some maintenance activities
cy-gb	Rhai gweithgareddau cynnal a chadw

en-gb	Marker buoys, mooring buoys and posts
cy-gb	Bwiau adnabod, bwiau a physt angori

en-gb	Minor removals
cy-gb	Mân weithgareddau tynnu deunydd

en-gb	Non navigational dredging*
cy-gb	Carthu nad yw’n garthu mordwyol*

en-gb	Grab sampling
cy-gb	Samplau cipolwg

en-gb	Use of scaffolding
cy-gb	Defnyddio sgaffaldau

en-gb	Tracers and dyes
cy-gb	Olrheinyddion a lliwurau

en-gb	Boreholes
cy-gb	Tyllau turio

en-gb	Minor/temporary deposits.
cy-gb	Mân waddodion/gwaddodion dros dro

en-gb	*It is likely that non navigational dredging applications will need to be assessed within Band 2 in the first instance.
cy-gb	*Mae’n debygol y bydd angen asesu ceisiadau am garthu nad yw’n garthu mordwyol o fewn Band 2 yn y lle cyntaf.

en-gb	Once the activity has been fully assessed within Band 2 and no concerns are raised from the operation, subsequent renewals of the licence may be handled within Band 1.
cy-gb	Pan fydd y gweithgarwch wedi’i asesu’n llawn o fewn Band 2 ac na chodir unrhyw bryderon o ganlyniad i’r gweithrediad, caiff ceisiadau dilynol i adnewyddu’r drwydded eu trafod o fewn Band 1.

en-gb	Additional activities may be considered for Band 1 following feedback to this public consultation, and once established Band 1 activities will remain under review.
cy-gb	Efallai y caiff gweithgareddau ychwanegol eu hystyried ar gyfer Band 1 ar ôl cael adborth i’r ymgynghoriad cyhoeddus hwn ac, ar ôl iddynt gael eu pennu, bwriedir parhau i adolygu gweithgareddau Band 1.

en-gb	Using the data available and professional judgement the time taken to determine Band 1 applications using a revised process is expected to be in the region of five hours.
cy-gb	Gan ddefnyddio’r data sydd ar gael a llunio barn broffesiynol disgwylir i benderfyniadau ar geisiadau Band 1 drwy ddefnyddio proses ddiwygiedig gymryd tua phum awr.

en-gb	The proposed fixed fee will be £600  for all Band 1 applications.
cy-gb	Y ffi sefydlog a gynigir fydd £600 ar gyfer pob cais Band 1.

en-gb	The MLT would aim to provide licence customers with a decision within 10 weeks (or 6 weeks for grab sampling).
cy-gb	Byddai’r Tîm Trwyddedu Morol yn anelu at roi penderfyniad i gwsmeriaid trwydded o fewn 10 wythnos (neu 6 wythnos ar gyfer samplau cipolwg).

en-gb	For Band 1 applications there would be no requirement for external advice and therefore there would be no additional costs to customers.
cy-gb	O ran ceisiadau Band 1 ni fyddai angen cyngor allanol ac felly ni fyddai unrhyw gostau ychwanegol i gwsmeriaid.

en-gb	Applications that do require external advice would not be considered appropriate for this Band.
cy-gb	Nid ystyrir y byddai ceisiadau lle mae angen cyngor allanol yn briodol ar gyfer y Band hwn.

en-gb	Do you agree with the proposed activities under Band 1?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’r gweithgareddau a gynigir o dan Fand 1?

en-gb	If no, are you able to provide evidence to support recommendations?
cy-gb	Os nad ydych yn cytuno, a allwch roi tystiolaeth i ategu argymhellion?

en-gb	Band 2 applications are defined as non-complex (non EIA and under £1 million project cost) projects.
cy-gb	Diffinnir ceisiadau Band 2 fel rhai nad ydynt yn gymhleth (nad ydynt yn cynnwys AEA ac sydd ar gyfer prosiectau sy’n costio llai na £1 filiwn).

en-gb	For these applications, a fixed fee will be applied, which is based on an analysis of the time taken to process the application by the licensing authority, based on historic time recording data which has been reviewed against proxy data from other licensing authorities, such as the MMO, and using professional judgement.
cy-gb	Ar gyfer y ceisiadau hyn, caiff ffi sefydlog ei chodi, sy’n seiliedig ar ddadansoddiad o’r amser a gymerir gan yr awdurdod trwyddedu i brosesu’r cais, yn seiliedig ar ddata cofnodi amser hanesyddol sydd wedi cael eu hadolygu yn erbyn data procsi gan awdurdodau trwyddedu eraill, megis y Sefydliad Rheoli Morol, a thrwy arfer barn broffesiynol.

en-gb	The fee being charged is based on 16 hours determination time for Band 2 application.
cy-gb	Mae’r ffi a godir yn seiliedig ar 16 awr o amser penderfynu ar gyfer cais Band

en-gb	It is proposed to charge a fixed fee of £1,920 for Band 2 applications.
cy-gb	Cynigir y dylid codi ffi sefydlog o £1,920 ar gyfer ceisiadau Band 2.

en-gb	In the main, the licensing authority would not expect to need external advice on Band 2 applications.
cy-gb	Ar y cyfan, ni fyddai’r awdurdod trwyddedu yn disgwyl bod angen cyngor allanol ar geisiadau Band 2.

en-gb	However should it be required, external advice costs would be applied in line with Table 2 above and paragraphs 65 - 70.
cy-gb	Fodd bynnag, pe bai ei angen, byddai costau cyngor allanol yn cael eu cymhwyso’n unol â Thabl 2 uchod a pharagraffau 65 - 70.

en-gb	Band 3 applications are defined as complex for example, large construction schemes, marine renewable energy projects and marine aggregate dredging.
cy-gb	Diffinnir ceisiadau Band 3 fel rhai cymhleth er enghraifft cynlluniau adeiladu mawr, prosiectau ynni adnewyddadwy morol a chodi agregau o wely’r môr.

en-gb	This Band will also cover multiple activities for example construction with dredging.
cy-gb	Bydd y Band hwn hefyd yn cwmpasu gweithgareddau lluosog, er enghraifft, adeiladu ynghyd â charthu.

en-gb	Determination times for Band 3 projects can vary considerably.
cy-gb	Gall amseroedd penderfynu ar gyfer prosiectau Band 3 amrywio’n sylweddol.

en-gb	It is estimated to take 140 hours to determine most Band 3 applications.
cy-gb	Amcangyfrifir y byddai’n cymryd 140 awr i benderfynu ar y rhan fwyaf o geisiadau Band 3.

en-gb	The case officer will keep customers updated on the likely number of hours as the process progresses.
cy-gb	Bydd y swyddog achos yn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i gwsmeriaid ynglŷn â’r nifer debygol o oriau wrth i’r broses fynd rhagddi.

en-gb	It is anticipated that utilising the pre-application service will reduce the number of hours during the formal application stage.
cy-gb	Rhagwelir y bydd defnyddio’r gwasanaeth cyn gwneud cais yn lleihau nifer yr oriau ar y cam cais ffurfiol.

en-gb	However, in a number of cases, this timescale could be considerably higher this may include for example, novel technologies, Nationally Significant Infrastructure Projects, or those in particularly sensitive areas, where hours spent processing has exceeded 1000 hours.
cy-gb	Fodd bynnag, mewn nifer o achosion, gallai’r terfyn amser hwn fod dipyn yn fwy. Gall hyn gynnwys er enghraifft technolegau newydd, prosiectau seilwaith o bwys cenedlaethol, neu’r rhai mewn ardaloedd sensitif iawn, lle mae’r oriau a dreuliwyd y prosesu’r cais wedi mynd dros 1000 awr.

en-gb	For all of these applications, the hourly rate of £120  will be charged.
cy-gb	Ar gyfer yr holl geisiadau hyn, codir tâl ar gyfradd yr awr o £120 .

en-gb	External advice costs would be applied in line with Table 2 above and paragraphs 65 - 70.
cy-gb	Byddai costau cyngor allanol yn cael eu cymhwyso’n unol â Thabl 2 uchod a pharagraffau 65 - 70.

en-gb	For the majority of Band 3 projects it is estimated that determination timescales would be in the region of 140 hours (equating to £16,800).
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o brosiectau Band 3, amcangyfrifir y byddai’n cymryd tua 140 awr i benderfynu arnynt (sy’n cyfateb i £16,800).

en-gb	For significant Band 3 projects, the determination time could be in the region of 1000 hours (equating to £120,000).
cy-gb	O ran prosiectau Band 3 sylweddol, gallai gymryd tua 1000 awr i benderfynu arnynt (sy’n cyfateb i £120,000).

en-gb	There will be no cap to the hourly rate or external advice costs, but case officers will provide estimates upfront and regular updates of costs to customers.
cy-gb	Ni fydd unrhyw derfyn ar y gyfradd yr awr nac ar y costau am gyngor allanol, ond bydd swyddogion achos yn rhoi amcangyfrifon ymlaen llawn a gwybodaeth reolaidd am gostau i gwsmeriaid.

en-gb	Post Licence Work
cy-gb	Gwaith Ôl-drwyddedu

en-gb	Once a licence has been issued, there may be post licensing work packages that the licensing authority will undertake.
cy-gb	Ar ôl i drwydded gael ei rhoi, efallai y bydd pecynnau gwaith ôl-drwyddedu y bydd yr awdurdod trwyddedu yn ymgymryd â hwy.

en-gb	This can include, but is not limited to discharging licence conditions, processing monitoring reports and administering variations to licences . 
cy-gb	Gall hyn gynnwys cyflawni amodau trwyddedu, prosesu adroddiadau monitro a gweinyddu amrywiadau i drwyddedau ond nid yw’n gyfyngedig i hynny.

en-gb	Post Licence Discussions
cy-gb	Trafodaethau Ôl-drwyddedu

en-gb	The licensing authority is often involved in post licence discussions with Licence Holders.
cy-gb	Mae’r awdurdod trwyddedu yn aml yn rhan o drafodaethau ôl-drwyddedu â Deiliaid Trwyddedau.

en-gb	This can include discussions and informal gathering of views from consultees on proposed changes to a licence and monitoring specifications, amongst other topics.
cy-gb	Gall hyn gynnwys trafodaethau a chasglu barn ymgyngoreion yn anffurfiol ynghylch newidiadau arfaethedig i drwydded a gofynion monitro, ymhlith pynciau eraill.

en-gb	It is proposed that this service will be charged at an hourly rate of £120 , similar to that of the bespoke pre-application service.
cy-gb	Cynigir y caiff tâl ar gyfradd yr awr o £120 ei godi am y gwasanaeth hwn, sy’n debyg i’r hyn a godir am y gwasanaeth pwrpasol cyn gwneud cais.

en-gb	In the main it is estimated that determination timescales would be in the region of 15 hours (equating to £1,800).
cy-gb	Ar y cyfan, amcangyfrifir y byddai’n cymryd tua 15 awr i benderfynu ar gais (sy’n cyfateb i £1,800).

en-gb	For significant projects/work packages, the determination time could be in the region of 375 hours (equating to £45,000).
cy-gb	O ran prosiectau/pecynnau gwaith sylweddol, gallai gymryd tua 375 awr (sy’n cyfateb i £45,000).

en-gb	External advice costs would be applied in line with Table 2 and paragraphs 65 – 70.
cy-gb	Byddai costau cyngor allanol yn cael eu cymhwyso’n unol â Thabl 2 a pharagraffau 65 – 70.

en-gb	Case officers will provide estimates upfront and regular updates of costs.
cy-gb	Bydd swyddogion achos yn rhoi amcangyfrifon ymlaen llaw a gwybodaeth reolaidd am gostau.

en-gb	Discharge of Conditions
cy-gb	Cyflawni Amodau

en-gb	Certain marine licences will have conditions that need to be discharged over the course of the licence.
cy-gb	Mae gan drwyddedau morol penodol amodau y mae angen eu cyflawni dros oes y drwydded.

en-gb	These are processed and approved by the licensing authority, often in consultation with relevant consultees.
cy-gb	Caiff y rhain eu prosesu a’u cymeradwyo gan yr awdurdod trwyddedu, yn aml mewn ymgynghoriad ag ymgyngoreion perthnasol.

en-gb	For applications that fall under Band 1 and Band 2, a one off fixed fee of £480 , equating to four hours, will be charged for discharging all conditions on the licence.
cy-gb	Ar gyfer ceisiadau sy’n dod o dan Fand 1 a Band 2, caiff ffi sefydlog untro o £480, sy’n cyfateb i bedair awr, ei chodi am gyflawni pob un o amodau’r drwydded.

en-gb	Conditions that need to be discharged on a Band 3 licence will be charged for at an hourly rate of £120 .  This is due to the often complex nature of the conditions on a Band 3 licence, which can require significant licensing authority resource.
cy-gb	Caiff tâl ar gyfradd yr awr o £120 ei godi am amodau y mae angen eu cyflawni o dan drwydded Band 3, a hynny oherwydd natur yr amodau ar drwydded Band 3, sydd, yn aml, yn gymhleth, a all ofyn am gryn dipyn o adnoddau gan yr awdurdod trwyddedu.

en-gb	For the majority of Band 3 projects it is estimated that licensing authority resource would be in the region of 12 hours (equating to £1, 440).
cy-gb	Ar gyfer y rhan fwyaf o brosiectau Band 3, amcangyfrifir y byddai angen tua 12 awr o adnoddau’r awdurdod trwyddedu (sy’n cyfateb i £1,440).

en-gb	For significant Band 3 projects, the resource could be in the region of 375 hours (equating to £45,000).
cy-gb	Ar gyfer prosiectau Band 3 sylweddol, gallai fod angen tua 375 awr (sy’n cyfateb i £45,000).

en-gb	External advice costs would be applied in line with Table 2 and paragraphs 65 - 70.
cy-gb	Byddai costau cyngor allanol yn cael eu cymhwyso’n unol â Thabl 2 a pharagraffau 65 - 70.

en-gb	Monitoring Requirements
cy-gb	Gofynion Monitro

en-gb	Monitoring reports may be required by conditions on a marine licence to ensure that an activity is not having a significant effect on features of concern.
cy-gb	Efallai y bydd yn ofynnol cyflwyno adroddiadau monitro yn unol ag amodau ar drwydded forol er mwyn sicrhau nad yw gweithgarwch yn cael effaith sylweddol ar nodweddion sy’n achos pryder.

en-gb	The frequency of submitting monitoring reports is dependent on the level of concern and risk about the activity, and can range from weekly reports to annually.
cy-gb	Bydd amlder cyflwyno adroddiadau monitro yn dibynnu ar lefel y pryder a’r risg sy’n gysylltiedig â’r gweithgarwch, a gall amrywio o adroddiadau wythnosol i adroddiadau blynyddol.

en-gb	For all licences, the hourly rate of £120  will be applied for all monitoring work packages.
cy-gb	Ar gyfer pob trwydded, caiff y gyfradd yr awr o £120  ei chodi ar gyfer pob pecyn gwaith monitro.

en-gb	In the majority of cases, the number of hours of licensing authority time is estimated to be six hours (equating to £720).
cy-gb	Yn y rhan fwyaf o achosion, amcangyfrifir y bydd angen chwe awr o amser yr awdurdod trwyddedu (sy’n cyfateb i £720).

en-gb	There will be no cap to the hourly rate or external advice costs but case officers will provide estimates upfront and regular updates of costs.
cy-gb	Ni fydd unrhyw derfyn ar y gyfradd yr awr nac ar y costau am gyngor allanol ond bydd swyddogion achos yn rhoi amcangyfrifon ymlaen llaw a gwybodaeth reolaidd am gostau.

en-gb	Where appropriate the Licensing Authority may enter into a bespoke arrangement with a Licence Holder to process monitoring requirements.
cy-gb	Lle y bo’n briodol gall yr Awdurdod Trwyddedu ymrwymo i drefniant penodol â Deiliad Trwydded i brosesu gofynion monitro.

en-gb	For example, annual monitoring reports – Licence Holders must submit an annual monitoring report which is to the agreed specification each year that the licence is live.
cy-gb	Er enghraifft, adroddiadau monitro blynyddol - mae’n rhaid i Ddeiliaid Trwydded gyflwyno adroddiad monitro blynyddol yn unol â’r fanyleb y cytunwyd arni bob blwyddyn y mae’r drwydded yn fyw.

en-gb	After the first 2-3 years of monitoring, it may become apparent that there is little to no change in the time taken to process and assess the reports.
cy-gb	Ar ôl y 2-3 blwyddyn gyntaf o fonitro, efallai y bydd yn amlwg nad oes fawr ddim newid yn yr amser a gymerir i brosesu ac asesu’r adroddiadau.

en-gb	Therefore, a reduced fee could be applied to each annual monitoring report throughout the duration of the licence.
cy-gb	Felly, gellid cymhwyso ffi ostyngol at bob adroddiad monitro blynyddol tra pery’r drwydded.

en-gb	However, should the monitoring report highlight any complications/significant issues or that the site is not operating in the predicted manner, the fees would revert back to an hourly rate.
cy-gb	Fodd bynnag, pe bai’r adroddiad monitro yn tynnu sylw at unrhyw gymhlethdodau/materion sylweddol neu at y ffaith nad yw’r safle yn gweithredu yn y modd a ragwelwyd, byddai’r ffioedd yn mynd yn ôl i gyfradd yr awr.

en-gb	Compliance Costs of Investigations – Welsh Government Operations Team role
cy-gb	Costau Cydymffurfiaeth Ymchwiliadau - rôl Tîm Gweithrediadau Llywodraeth Cymru

en-gb	There will be no change to the current approach.
cy-gb	Ni fydd unrhyw newid i’r dull gweithredu presennol.

en-gb	The operations team will continue to undertake compliance inspections for marine licensing.
cy-gb	Bydd y tîm gweithrediadau yn parhau i gynnal archwiliadau cydymffurfiaeth ar gyfer trwyddedu morol.

en-gb	Inspections are prioritised through a risk based approach, with input from NRW.
cy-gb	Caiff archwiliadau eu blaenoriaethu drwy ddull gweithredu sy’n seiliedig ar risg, gyda mewnbwn gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	It is our intention to consider Welsh Government compliance role costs as part of a future review.
cy-gb	Bwriadwn ystyried costau rôl cydymffurfiaeth Llywodraeth Cymru fel rhan o adolygiad yn y dyfodol.

en-gb	Variations and Transfers
cy-gb	Amrywio a Throsglwyddo

en-gb	A mix of an hourly rate of £120 and fixed fees will be applied for variations and transfers, as follows:
cy-gb	Caiff cymysgedd o gyfradd yr awr o £120 a ffioedd sefydlog ei gymhwyso ar gyfer amrywio a throsglwyddo, fel a ganlyn:

en-gb	Table 3 – Variation and Transfer Fees
cy-gb	Tabl 3 – Ffioedd Amrywio a Throsglwyddo

en-gb	External advice would not be sought for Variation 1 and Transfers, therefore there would be no additional costs to customers.
cy-gb	Ni fyddai cyngor allanol yn cael ei geisio ar gyfer Amrywiad 1 na throsglwyddo trwydded, felly ni fyddai costau ychwanegol i gwsmeriaid.

en-gb	External advice costs would be applied to Variation 2 and 3 in line with the costs set out in Table 2 above and paragraphs 65 – 70.
cy-gb	Byddai costau cyngor allanol yn cael eu cymhwyso at Amrywiad 2 a 3 yn unol â’r costau a nodir yn Nhabl 2 uchod a pharagraffau 65 – 70.

en-gb	Variations that do require external advice would not be considered appropriate for the Variation 1 category.
cy-gb	Ni fyddai amrywiadau lle mae angen cyngor allanol yn cael eu hystyried yn briodol ar gyfer categori Amrywiad 1.

en-gb	For Variation 3 it is estimated that determination could be in the region of 60 hours (equating to £7,200).
cy-gb	O ran Amrywiad 3, amcangyfrifir y gallai gymryd tua 60 awr i benderfynu ar gais (sy’n cyfateb i £7,200).

en-gb	Monitoring of Disposal Sites
cy-gb	Monitro Safleoedd Gwaredu

en-gb	We recognise the need to carry out monitoring of our disposal sites in Wales to understand the impacts associated with the disposals at sea so that the activity can be properly regulated. It is our intention to consider a monitoring programme and any associated fees as part of a future review.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod angen monitro ein safleoedd gwaredu yng Nghymru er mwyn deall yr effeithiau sy’n gysylltiedig â gwaredu deunydd yn y môr fel y gall y gweithgarwch gael ei reoleiddio’n briodol. Bwriadwn ystyried rhaglen fonitro ac unrhyw ffioedd cysylltiedig fel rhan o adolygiad yn y dyfodol.

en-gb	Do you agree with proposals for the  post licensing work packages above?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’r cynigion ar gyfer  y pecynnau gwaith ôl-drwyddedu uchod?

en-gb	Amendments to the Marine Licensing (Notice Appeals) (Wales) Regulations 2011
cy-gb	Diwygio Rheoliadau Trwyddedu Morol (Apelau Hysbysiadau) (Cymru) 2011

en-gb	The Environment (Wales) Act 2016 amended Part 4 of the MCAA so as provide additional charging powers.
cy-gb	Diwygiodd Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 Ran 4 o DMMA i roi pwerau ychwanegol i godi ffioedd.

en-gb	The amendments also extend the circumstances in which, the licensing authority may by notice vary, suspend or revoke the licence.
cy-gb	Mae’r diwygiadau hefyd yn estyn yr amgylchiadau lle y gall yr awdurdod trwyddedu, drwy hysbysiad, amrywio, atal neu ddiddymu’r drwydded.

en-gb	The Welsh Ministers must make provision for any person upon whom such a notice is issued to appeal against that notice.
cy-gb	Mae’n rhaid i Weinidogion Cymru wneud darpariaeth fel y gall unrhyw berson y cyflwynir hysbysiad o’r fath iddo apelio yn erbyn yr hysbysiad hwnnw.

en-gb	The existing Notice Appeals Regulations will be amended to provide an appeal mechanism.
cy-gb	Caiff y Rheoliadau Apelau Hysbysiadau presennol eu diwygio i ddarparu dull apelio.

en-gb	The intention is to use the same procedures as currently set out in the Notice Appeals Regulations.
cy-gb	Y bwriad yw defnyddio’r un gweithdrefnau fel y’u nodir ar hyn o bryd yn y Rheoliadau Apelau Hysbysiadau.

en-gb	Currently, Notice Appeals are heard by the First- tie Tribunal and for consistency with all other Notice Appeals, it is proposed that this approach will continue.
cy-gb	Ar hyn o bryd, y Tribiwnlys Haen Gyntaf sy’n gwrando ar Apelau Hysbysiadau ac er cysondeb â phob Apêl Hysbysiad, cynigir y bydd y dull gweithred hwn yn parhau.

en-gb	We have considered alternative options such as using the Planning Inspectorate Wales to hear the appeals or for appeals to be heard directly by the Welsh Ministers.
cy-gb	Rydym wedi ystyried opsiynau amgen megis defnyddio Arolygiaeth Gynllunio Cymru i wrando ar yr apelau neu fod Gweinidogion Cymru yn gwrando’n uniongyrchol ar apelau.

en-gb	However, as there is already an appeal mechanism in place for hearing notice appeals and because the appeals would be a small addition to an existing notice appeals mechanism, we consider that keeping consistency of approach is the most appropriate route for these new notice appeals.
cy-gb	Fodd bynnag, gan fod dull apelio ar waith yn barod ar gyfer gwrando ar apelau hysbysiadau ac am y byddai’r apelau yn ychwanegiad bach at y dull presennol o apelio yn erbyn hysbysiad, rydym o’r farn mai cadw at ddull gweithredu cyson fydd fwyaf priodol ar gyfer yr apelau hysbysiadau newydd hyn.

en-gb	Do you agree with proposals for the approach to notice appeals?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’r cynigion ar gyfer ymdrin ag apelau hysbysiadau?

en-gb	Section 3 – Communications and Stakeholder Engagement
cy-gb	Adran 3 – Cyfathrebu ac Ymgysylltu â Rhanddeiliaid

en-gb	Establishing Requirements Around Publication of Data
cy-gb	Gosod Gofynion ynghylch Cyhoeddi Data

en-gb	Stakeholders have raised queries in relation to the need to establish requirements around the publication of data collected through the marine licensing process.
cy-gb	Mae rhanddeiliaid wedi codi ymholiadau ynglŷn â’r angen i bennu gofynion ynghylch cyhoeddi data a gesglir drwy’r broses trwyddedu morol.

en-gb	This is an area of great complexity and there are significant issues associated with imposing a requirement.
cy-gb	Mae hwn yn faes cymhleth iawn ac mae problemau sylweddol ynghlwm wrth osod gofyniad.

en-gb	We do not consider that this consultation is the right forum to consider all the issues surrounding this area or to restate the significant work that has been carried out to find solutions to this subject area.
cy-gb	Ni chredwn mai’r ymgynghoriad hwn yw’r fforwm cywir i ystyried yr holl faterion sy’n codi yn y maes hwn neu ailddatgan y gwaith sylweddol a wnaed i ddod o hyd i atebion i’r maes hwn.

en-gb	Therefore, we are not proposing to introduce a requirement around publication of data.
cy-gb	Felly, nid ydym yn cynnig y dylid cyflwyno gofyniad ynglŷn â chyhoeddi data.

en-gb	However, Welsh Government is committed to share and provide data whenever possible, to reduce the costs and burdens to developers, as well as to ensure that the maximum value is extracted from existing data.
cy-gb	Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i rannu a darparu data lle bynnag y bo modd, er mwyn lleihau costau a beichiau ar ddatblygwyr, yn ogystal â sicrhau y ceir y gwerth mwyaf posibl o’r data sy’n bodoli eisoes.

en-gb	We are keen that data collected by industry for consenting, monitoring or other purposes, that has a re-use value, is stored in a secure, long term archive and is made as widely available as possible, as quickly as possible.
cy-gb	Rydym yn awyddus bod y data a gesglir gan y diwydiant at ddibenion rhoi caniatâd, monitro neu ddibenion eraill, sydd â gwerth ailddefnyddio, yn cael eu storio mewn archif diogel, hirdymor a’u bod ar gael mor eang â phosibl, mor gyflym â phosibl.

en-gb	Such data sharing may potentially reduce the time and costs of future marine licensing applications . 
cy-gb	Gall rhannu data o’r fath o leihau yr amser i gymerir i ymdrin â cheisiadau trwyddedu morol a’u costau yn y dyfodol . 

en-gb	We would welcome your views on how we could enable more data to be made available in Wales to support  the marine licensing and marine planning systems.
cy-gb	Byddem yn croesawu’ch barn ar y ffordd y gallem sicrhau bod mwy o ddata ar gael yng Nghymru i gefnogi’r system trwyddedu morol a’r system cynllunio morol.

en-gb	Marine licensing customers are subject to the requirements of the Marine Licensing (Register of Licensing Information) (Wales) Regulations 2011 and the licensing authority will make information available, on request, in line with those Regulations.
cy-gb	Mae cwsmeriaid trwyddedu morol yn ddarostyngedig i ofynion Rheoliadau Trwyddedu Morol (Cofrestr o Wybodaeth Drwyddedu) (Cymru) 2011 a bydd yr awdurdod trwyddedu yn darparu gwybodaeth, ar gais, yn unol â’r Rheoliadau hynny.

en-gb	In Wales, we will continue to encourage marine licensing customers to share their data, whenever possible.
cy-gb	Yng Nghymru, byddwn yn parhau i annog cwsmeriaid trwyddedu morol i rannu eu data, pryd bynnag y bo modd.

en-gb	To improve the availability of data in the Welsh marine area, we encourage operators to provide data to our Marine Planning Portal:
cy-gb	Er mwyn cynyddu faint o ddata sydd ar gael yn ardal forol Cymru, rydym yn annog gweithredwyr i ddarparu data i’n Porth Cynllunio Morol:

en-gb	http://lle.gov.wales/apps/marineportal/#lat=52.5145&lon= - 3.9111&z=8   The intention is to develop over time a comprehensive source of marine information and data in Wales.
cy-gb	http://lle.gov.wales/apps/marineportal/#lat=52.5145&lon= - 3.9111&z=8  Y bwriad yw datblygu ffynhonnell gynhwysfawr o wybodaeth a data morol dros amser yng Nghymru.

en-gb	NRW will continue to provide information of all licences issued and sign posting to the availability of any supporting information provided with marine licence applications on the Portal.
cy-gb	Bydd Cyfoeth Naturiol Cymru yn parhau i ddarparu gwybodaeth am bob trwydded a roddir a chyfeirio at unrhyw wybodaeth ategol a gyflwynwyd ar y cyd â cheisiadau am drwydded forol sydd ar gael ar y Porth.

en-gb	Do you agree with our approach to share and provide data, whenever possible?
cy-gb	A ydych yn cytuno â’n dull o rannu a darparu data, pryd bynnag y bo modd?

en-gb	Do you have any views at this stage on what arrangements we should consider e.g. should the publication of data be compulsory or voluntary?
cy-gb	A oes gennych unrhyw sylwadau ar y cam hwn ynghylch pa drefniadau y dylem eu hystyried e.e. a ddylai cyhoeddi data fod yn orfodol neu’n wirfoddol?

en-gb	Frequency of Review
cy-gb	Amlder Adolygu

en-gb	It is important that we monitor performance and evaluate the success of the Fees Review.
cy-gb	Mae’n bwysig ein bod yn monitro perfformiad ac yn gwerthuso llwyddiant yr Adolygiad o Ffioedd.

en-gb	It is unlikely that we will get the fees right first time and will therefore need to review as part of our continual improvement.
cy-gb	Mae’n annhebygol y byddwn yn cael y ffioedd yn iawn y tro cyntaf ac felly bydd angen i ni eu hadolygu fel rhan o’n gwelliant parhaus.

en-gb	We intend to carry out a formal review to be held after three years and propose a ‘sense check’ every year to review new data and evidence, take stock and learn lessons.
cy-gb	Bwriadwn gynnal adolygiad ffurfiol ar ôl tair blynedd a chynigiwn y dylid cynnal ‘gwiriad synnwyr’ bob blwyddyn i adolygu data a thystiolaeth newydd, cloriannu a dysgu gwersi.

en-gb	This timeframe allows for continuous improvement outcomes and benefits to be realised.
cy-gb	Mae’r amserlen hon yn rhoi cyfle i ganlyniadau a manteision gwelliant parhaus gael eu gwireddu.

en-gb	In exceptional circumstances, we will consider the need for a formal review sooner.
cy-gb	O dan amgylchiadau eithriadol, byddwn yn ystyried yr angen am adolygiad ffurfiol yn gynt.

en-gb	NRW and Welsh Government are committed to continuing the positive engagement with stakeholders on fees and charges for marine licensing (as well as wider marine licensing matters).
cy-gb	Mae Cyfoeth Naturiol Cymru a Llywodraeth Cymru yn ymrwymedig i barhau i ymgysylltu’n gadarnhaol â rhanddeiliaid ynglŷn â ffioedd a thaliadau am drwyddedu morol (yn ogystal â materion trwyddedu morol ehangach).

en-gb	Stakeholders will have the opportunity to feedback and continue to help shape the marine licensing system in Wales.
cy-gb	Bydd rhanddeiliaid yn cael cyfle i roi adborth a pharhau i helpu i lunio’r system trwyddedu morol yng Nghymru.

en-gb	Review of Marine Licensing (Exempted Activities) (Wales) Order 2011
cy-gb	Adolygu Gorchymyn Trwyddedu Morol (Gweithgareddau Esempt) (Cymru) 2011

en-gb	A number of licensable activities are exempted from the requirement to obtain a marine licence, for example, fishing operations, some harbour maintenance works, launching of vessels etc.
cy-gb	Mae nifer o weithgareddau trwyddedadwy yn rhai esempt o’r gofyniad i gael trwydded forol, er enghraifft, gweithrediadau pysgota, rhai enghreifftiau o waith cynnal a chadw harbwr, lansio llongau ac ati.

en-gb	Through the marine licensing fees review, the need for an exemptions review became apparent to ensure we have the right balance of exempted and licensable activities.
cy-gb	Drwy’r adolygiad o ffioedd trwyddedu morol, daeth yn amlwg bod angen adolygiad o esemptiadau er mwyn sicrhau bod gennym y cydbwysedd cywir o weithgareddau esempt a thrwyddedadwy.

en-gb	There are a range of exemptions to the marine licensing regime, which are set out on the face of the MCAA and in the Exemptions Order.
cy-gb	Ceir nifer o esemptiadau i’r gyfundrefn trwyddedu morol, a nodir ar wyneb DMMA ac yn y Gorchymyn Eithriadau.

en-gb	We propose to carry out an Exemptions Review after the introduction of the new fees, to consider whether any amendments are necessary to the existing suite of exemptions in Wales.
cy-gb	Rydym yn cynnig y dylid cynnal Adolygiad o Esemptiadau ar ôl i’r ffioedd newydd gael eu cyflwyno, er mwyn ystyried a oes angen diwygio’r gyfres bresennol o esemptiadau yng Nghymru o gwbl.

en-gb	A further consultation and other stakeholder engagement will be carried out in future.
cy-gb	Bydd ymgynghoriad arall a mwy o ymgysylltu â rhanddeiliaid yn digwydd yn y dyfodol.

en-gb	In the meantime, we are keen to hear your initial views to inform the review process.
cy-gb	Yn y cyfamser, rydym yn awyddus i glywed eich safbwyntiau cychwynnol er mwyn llywio’r broses adolygu.

en-gb	What information would you like us to take into account to inform a review of marine licensing exemptions in Wales?
cy-gb	Pa wybodaeth rydych am i ni ei hystyried er mwyn llywio adolygiad o esemptiadau trwyddedu morol yng Nghymru?

en-gb	Welsh Government and NRW will hold an event in October 2016 at the Welsh Government office in Cardiff to present the proposals in the consultation to stakeholders.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru a Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnal digwyddiad ym mis Hydref 2016 yn swyddfa Llywodraeth Cymru yng Nghaerdydd er mwyn cyflwyno’r cynigion yn yr ymgynghoriad i randdeiliaid.

en-gb	This will provide an opportunity for discussion and queries to be raised and answered.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi cyfle i gael trafodaeth ac i ymholiadau gael eu codi a’u hateb.

en-gb	If you are interested in attending this event please email your expression of interest to marineandfisherieslegislation@wales.gsi.gov.uk
cy-gb	Os oes gennych ddiddordeb mewn bod yn bresennol yn y digwyddiad hwn anfonwch e-bost i fynegi’ch diddordeb i marineandfisherieslegislation@wales.gsi.gov.uk 

en-gb	Following review of the consultation responses, final legislation and guidance will be drafted and the aim is for the new marine licensing and EIA fees and charges to be implemented in 2017.
cy-gb	Ar ôl adolygu’r ymatebion i’r ymgynghoriad, caiff y ddeddfwriaeth a’r canllawiau terfynol eu drafftio a’r nod yw y caiff y ffioedd a thaliadau trwyddedu morol ac AEA newydd eu rhoi ar waith yn 2017.

en-gb	Transitional arrangements will be published on the NRW web pages.
cy-gb	Caiff trefniadau trosiannol eu cyhoeddi ar dudalennau gwe Cyfoeth Naturiol Cymru.

en-gb	Please provide your responses by 28 November 2016 to ensure they are taken into account.
cy-gb	Cyflwynwch eich ymatebion erbyn 28 Tachwedd 2016 er mwyn sicrhau y cânt eu hystyried.

en-gb	We have asked a number of specific questions throughout this document.
cy-gb	Rydym wedi gofyn nifer o gwestiynau penodol drwy’r ddogfen hon.

en-gb	If you have any related issues which we have not specifically addressed, please take the opportunity to raise them.
cy-gb	Os oes unrhyw faterion cysylltiedig nad ydym wedi rhoi sylw penodol iddynt, mae croeso ichi fanteisio ar y cyfle i’w codi.

en-gb	List of Annexes
cy-gb	Rhestr Atodiadau

en-gb	Annex 1  – Current fees and charges
cy-gb	Atodiad 1  – Ffioedd a Thaliadau cyfredol

en-gb	Annex 2  – Breakdown of hourly rate
cy-gb	Atodiad 2  – Dadansoddiad o’r gyfradd yr awr

en-gb	Annex 3  – List of Consultees
cy-gb	Atodiad 3 – Rhestr o Ymgyngoreion

en-gb	The Marine Licensing (Application Fees) (Wales) Regulations 2011, Fee Tables:
cy-gb	Rheoliadau Trwyddedu Morol (Ffioedd am Geisiadau) (Cymru) 2011, Tablau Ffioedd:

en-gb	Please note for projects extending onto land outside of the marine licensing area “project cost” refers only to the marine licensable part of the project.
cy-gb	Noder: ar gyfer prosiectau sy’n ymestyn i dir y tu allan i’r ardal drwyddedu forol mae “cost prosiect” ond yn cyfeirio at y rhan drwyddedadwy forol o’r prosiect.

en-gb	Construction projects (NB* an additional ESS may also be payable)
cy-gb	Prosiectau adeiladu (DS* efallai y bydd tâl atodol sensitifrwydd amgylcheddol ychwanegol yn daladwy hefyd)

en-gb	Environmental sensitivity supplement (ESS) – payable if the construction or disposal of dredged material is in or near an environmentally sensitive area such as a Special Area of Conservation (SAC), Special Protection Area (SPA), Ramsar Site or Site of special scientific interest (SSSI).
cy-gb	Tâl atodol sensitifrwydd amgylcheddol - sy’n daladwy os yw’r gwaith adeiladu neu’r gweithgarwch gwaredu deunydd a garthwyd mewn ardal amgylcheddol sensitif megis Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA), Ardal Gwarchodaeth Arbennig (AGA), Safle Ramsar neu Safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig (SoDdGA) neu’n agos at ardal o’r fath.

en-gb	Annual Monitoring Fee - payable for projects subject to EIA where postlicence monitoring is identified as necessary
cy-gb	Ffi Fonitro Flynyddol – mae’n daladwy ar gyfer prosiectau sy’n destun Asesiad o’r Effaith Amgylcheddol pan nodir bod angen eu monitro ar ôl rhoi trwydded

en-gb	Disposal of dredged material (other than for beneficial use)
cy-gb	Gwaredu deunydd a garthwyd (ac eithrio at ddefnydd buddiol)

en-gb	Extensions Disposal of dredged material Licences
cy-gb	Estyniadau i Drwyddedau Gwaredu deunydd a garthwyd

en-gb	Monitoring of Disposal of dredged material Licences (Payable annually)
cy-gb	Monitro Trwyddedau Gwaredu deunydd a garthwyd (Yn daladwy yn flynyddol)

en-gb	Disposal of dredged material for beneficial use (NB* an additional ESS may also be payable) 
cy-gb	Gwaredu deunydd a garthwyd at ddefnydd buddiol (D.S.* efallai y bydd tâl atodol sensitifrwydd amgylcheddol ychwanegol yn daladwy hefyd)

en-gb	Disposal of fish waste
cy-gb	Gwaredu gwastraff pysgod

en-gb	Extraction of minerals by marine dredging
cy-gb	Echdynnu mwynau drwy dreillio deunydd o wely’r môr

en-gb	Offshore renewable energy projects
cy-gb	Prosiectau ynni adnewyddadwy ar y môr

en-gb	Monitoring and Licence management (Payable annually)
cy-gb	Monitro a rheoli Trwyddedau (Yn daladwy yn flynyddol)

en-gb	Deposit of tracers and dyes
cy-gb	Dyddodi olrheinyddion a lliwurau

en-gb	Moorings and navigation aids
cy-gb	Angorfeydd a chymhorthion mordwyo

en-gb	Annex 2 - Hourly Rate Breakdown
cy-gb	Atodiad 2 – Dadansoddiad Cyfradd yr Awr

en-gb	Annex 3 – List of Consultees
cy-gb	Atodiad 3 - Rhestr o Ymgyngoreion

en-gb	Enquiries from the press:
cy-gb	Ymholiadau gan y wasg:

en-gb	0300 025 8099      Public enquiries :
cy-gb	0300 025 8099      Ymholiadau gan y cyhoedd:

en-gb	0300 025 5050                                       Twitter:
cy-gb	0300 025 5050                   Twitter:

en-gb	@statisticswales
cy-gb	@YstadegauCymru

en-gb	Summary statistics for Welsh economic regions: Mid and South West Wales
cy-gb	Ystadegau cryno ar gyfer rhanbarthau economaidd Cymru: Canolbarth a De-orllewin Cymru

en-gb	About this release
cy-gb	Y datganiad hwn

en-gb	This release is one four statistical outputs summarising statistics on nine key topics for Wales and the three Welsh economic regions, as defined in the Economic Action Plan.
cy-gb	Mae'r datganiad hwn yn un o bedwar allbwn ystadegol sy'n crynhoi ystadegau ar naw pwnc allweddol i Gymru a thri rhanbarth economaidd Cymru, fel y'u diffinnir yn y Cynllun Gweithredu Economaidd.

en-gb	Population 2
cy-gb	Poblogaeth 2

en-gb	Employment 14
cy-gb	Cyflogaeth 14 

en-gb	Transport 19
cy-gb	Trafnidiaeth 19 

en-gb	Culture & Heritage 37
cy-gb	Diwylliant a Threftadaeth 37 

en-gb	Quality Information 38
cy-gb	Gwybodaeth am Ansawdd 38

en-gb	The Mid and South West Wales region comprises the local authorities of Carmarthenshire, Ceredigion, Neath Port Talbot, Pembrokeshire, Powys and Swansea. The aim of this release is to give a statistical breakdown of the region and to highlight differences that may exist across the region for the nine topics in question.
cy-gb	Mae rhanbarth Canolbarth a De-orllewin Cymru yn cynnwys awdurdodau lleol Sir Gaerfyrddin, Ceredigion, Castell-nedd Port Talbot, Sir Benfro, Powys ac Abertawe. Nod y datganiad hwn yw rhoi dadansoddiad ystadegol o ranbarth Canolbarth a De-orllewin Cymru a thynnu sylw at wahaniaethau a allai fodoli ledled y rhanbarth ar gyfer y naw pwnc dan sylw.

en-gb	Key Points
cy-gb	Pwyntiau Allweddol

en-gb	Mid and South West Wales is the least densely populated of the three regions.
cy-gb	Canolbarth a De-orllewin Cymru yw'r lleiaf poblog o blith y tri rhanbarth.

en-gb	It is also the region with the lowest projected population growth over the next ten and twenty years.
cy-gb	Hefyd, hwn yw'r rhanbarth â'r twf rhagamcanol isaf yn y boblogaeth dros yr 10 a'r 20 mlynedd nesaf.

en-gb	Population data shows that there were more males than females between the ages of 20-30 in the region in 2017.
cy-gb	Dengys data poblogaeth fod mwy o ddynion na merched rhwng 20 a 30 oed yn y rhanbarth yn 2017

en-gb	Mid and South West Wales had a greater low-carbon energy capacity (MW) in 2017 than the other Welsh regions.
cy-gb	Yn 2017, roedd capasiti ynni carbon isel (MW) Canolbarth a De-orllewin Cymru yn fwy nag yn rhanbarthau eraill Cymru.

en-gb	64 per cent of Wales’ onshore wind projects, 62 per cent of Wales’ biomass projects and 54 per cent of Wales’ heat pump projects were based in the region.
cy-gb	Roedd 64 y cant o brosiectau gwynt ar y tir Cymru, 62 y cant o brosiectau biomas Cymru a 54 y cant o brosiectau pympiau gwres Cymru wedi'u lleoli yn y rhanbarth.

en-gb	8 per cent of homes and businesses had access to full fibre services in September 2018, this was higher than the UK and Wales averages.
cy-gb	Roedd gwasanaethau ffeibr llawn ar gael i 8 y cant o'r cartrefi a'r busnesau ledled y rhanbarth ym mis Medi 2018.

en-gb	Household projections indicate that by 2039, the number of one-person households could be around 154,000, of which almost a third (32 per cent) would be in Swansea.
cy-gb	Roedd y ffigur hwn yn uwch na chyfartaleddau'r DU a Chymru.

en-gb	Population in Mid and South West Wales, by local authority, 2017
cy-gb	Y boblogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2017

en-gb	Mid and South West Wales had a population of approximately 904,000 persons in 2017.
cy-gb	Roedd gan Ganolbarth a De-orllewin Cymru boblogaeth o tua 904,000 o bobl yn 2017.

en-gb	The largest authority in this region, in terms of residents, was Swansea, with an estimated population of around 245,000 in 2017.
cy-gb	Yr awdurdod mwyaf yn y rhanbarth hwn, o ran trigolion, oedd Abertawe, gyda phoblogaeth amcangyfrifedig o ryw 245,000 yn 2017.

en-gb	The smallest, on the other hand, was Ceredigion with a population of around 73,000.
cy-gb	Y lleiaf, ar y llaw arall, oedd Ceredigion gyda phoblogaeth o ryw 73,000.

en-gb	Population density (persons per square kilometre) in Mid and South West Wales, by local authority, 2017
cy-gb	Dwysedd y boblogaeth (unigolion fesul cilomedr sgwâr) yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2017

en-gb	Mid-year population estimates, Office for National Statistics; Standard area measurements, Office for National Statistics
cy-gb	Amcangyfrifon poblogaeth canol blwyddyn, y Swyddfa Ystadegau Gwladol;

en-gb	Mid and South West Wales had a population density  of 76.8 persons per square kilometre in 2017, the lowest of the three regions in Wales.
cy-gb	Roedd gan Ganolbarth a De-orllewin Cymru ddwysedd poblogaeth  o 76.8 o bobl fesul cilomedr sgwâr yn 2017, sef yr isaf o blith y tri rhanbarth yng Nghymru.

en-gb	Swansea was the most densely populated authority at 646.6 persons per square kilometre.
cy-gb	Abertawe oedd yr awdurdod mwyaf poblog gyda 646.6 o bobl fesul cilomedr sgwâr.

en-gb	Despite containing Wales’ second-largest city, it is only the fifth most densely populated authority in the country after Cardiff, Newport, Torfaen and Caerphilly.
cy-gb	Er bod hon yn cynnwys yr ail ddinas fwyaf yng Nghymru, dim ond y pumed awdurdod mwyaf poblog yn y wlad ydyw ar ôl Caerdydd, Casnewydd, Torfaen a Chaerffili.

en-gb	Furthermore, 4 of the 5 most sparsely populated authorities in Wales were in the region.
cy-gb	At hynny, roedd 4 o'r 5 awdurdod teneuaf eu poblogaeth yng Nghymru yn y rhanbarth.

en-gb	The most sparsely populated authority in the region and in Wales was Powys, with a population density of 25.6 persons per square kilometre.
cy-gb	Yr awdurdod teneuaf ei boblogaeth yn y rhanbarth ac yng Nghymru oedd Powys, gyda dwysedd poblogaeth o 25.6 o bobl fesul cilomedr sgwâr.

en-gb	Between 2007 and 2017, population density grew by 2.8 per cent in Mid and South West Wales.
cy-gb	Rhwng 2007 a 2017, cynyddodd dwysedd y boblogaeth 2.8 y cant yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru.

en-gb	The authority with the greatest population density growth rate in the region over this period was Swansea, at 5.6 per cent.
cy-gb	Yr awdurdod lle y cafwyd y cynnydd mwyaf yn nwysedd y boblogaeth yn y rhanbarth dros y cyfnod hwn oedd Abertawe, sef 5.6 y cant.

en-gb	Ceredigion saw the lowest rate in the region and also in Wales, with population density decreasing by 3.0 per cent from 2007 to 2017.
cy-gb	Yng Ngheredigion y gwelwyd y cynnydd lleiaf yn y rhanbarth a hefyd yng Nghymru, gyda dwysedd y boblogaeth yn gostwng 3.0 y cant o 2007 i 2017.

en-gb	Welsh Government analysis of 2011 Census data (unpublished) shows that in Mid and South West Wales, both the number and proportion of residents living in settlements classified "sparsest" was higher than in the other two regions, with almost a third of the region's residents living in such settlements.
cy-gb	Mae dadansoddiad Llywodraeth Cymru o data Cyfrifiad 2011 (heb ei gyhoeddi) yn dangos bod nifer a chyfran y trigolion sy'n byw yn yr aneddiadau "mwyaf tenau" yn y Canolbarth a'r De-orllewin yn uwch na'r ddwy ranbarth arall, gyda bron i draean o drigolion y rhanbarth yn byw mewn aneddiadau o'r fath.

en-gb	Population distribution in Mid and South West Wales by age and gender, 2017
cy-gb	Dosbarthiad y boblogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl oedran a rhyw, 2017

en-gb	Mid and South West Wales shows clear signs of an ageing population  in the region.
cy-gb	Dengys Canolbarth a De-orllewin Cymru arwyddion clir o boblogaeth sy'n heneiddio  yn y rhanbarth.

en-gb	Between 1997 and 2017, the proportion of the population aged 65 and over  has increased from 19 per cent to 23 per cent, while the proportion of the population aged 15 and under has fallen from 20 per cent to 17 per cent.
cy-gb	Rhwng 1997 a 2017, mae cyfran y boblogaeth 65 oed a throsodd  wedi cynyddu o 19 y cant i 23 y cant, tra bod cyfran y boblogaeth 15 oed ac iau wedi gostwng o 20 y cant i 17 y cant.

en-gb	The shape of the population pyramid indicates there were more males than females between the ages of 20-30 in 2017.
cy-gb	Mae siâp pyramid y boblogaeth yn dangos y ceir hefyd ymchwydd anghymesur ar y pyramid poblogaeth, sy'n nodi bod mwy o ddynion na merched rhwng 20 a 30 oed yn 2017.

en-gb	Percentage population change in Mid and South West Wales, by local authority, 1997-2017
cy-gb	Newid canrannol yn y boblogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 1997-2017

en-gb	In Mid and South West Wales, the regional population change  over the 1997-2017 period was 7.3 per cent.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, y newid ym mhoblogaeth y rhanbarth  yn y cyfnod 1997 i 2017 oedd 7.3 y cant.

en-gb	However, on a local authority level, population growth has been variable.
cy-gb	Fodd bynnag, ar lefel awdurdod lleol, mae twf y boblogaeth wedi amrywio.

en-gb	Swansea’s population grew by 5.6 per cent between 2007 and 2017, more than any other local authority in the region in this period.
cy-gb	Tyfodd poblogaeth Abertawe 5.6 y cant o 2007 i 2017, mwy nag unrhyw awdurdod lleol arall yn y rhanbarth yn ystod y cyfnod hwn.

en-gb	Ceredigion’s population grew by 4.9 per cent from 1997 to 2007, and then contracted by 3.0 per cent from 2007 to 2017.
cy-gb	Tyfodd poblogaeth Ceredigion 4.9 y cant rhwng 1997 a 2007, ac wedyn gostyngodd 3.0 y cant o 2007 i 2017.

en-gb	This was the greatest population contraction in Wales for the 2007-2017 period.
cy-gb	Hwn oedd y gostyngiad mwyaf yn y boblogaeth a welwyd yng Nghymru yn y cyfnod 2007 i 2017.

en-gb	Components of population change in Mid and South West Wales over time
cy-gb	Elfennau o newid yn y boblogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, dros amser

en-gb	Looking at data showing components of population change  across Mid and South West Wales, we see that since the 1991-92 period, more population change is attributable to net migration and other changes than to natural change (births and deaths).
cy-gb	Gan edrych ar y data sy'n dangos elfennau o newid yn y boblogaeth  ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru, gwelwn, ers y cyfnod 1991-92, fod mwy o'r newid yn y boblogaeth i'w briodoli i ymfudo net a newidiadau eraill nag i newid naturiol (genedigaethau a marwolaethau).

en-gb	Since the 1991-92 period, net migration and other changes have been strictly positive, meaning that more people have been moving into the region than have been moving out, while natural change has been almost entirely negative across the region, meaning that the birth rate has been lower than the death rate.
cy-gb	Ers y cyfnod 1991-92, mae ymfudo net a newidiadau eraill wedi bod yn gwbl gadarnhaol, sy'n golygu bod mwy o bobl wedi bod yn symud i mewn i'r ardal nag sydd wedi bod yn symud allan, tra bod newid naturiol wedi bod bron yn gwbl negyddol ar draws y rhanbarth, sy'n golygu bod y gyfradd genedigaethau wedi bod yn is na'r gyfradd marwolaethau.

en-gb	Looking at local authorities, Swansea saw the largest net change in population due to migration and other changes during the 2016-17 period.
cy-gb	Gan edrych ar awdurdodau lleol, yn Abertawe y cafwyd y newid net mwyaf yn y boblogaeth oherwydd ymfudo a newidiadau eraill yn ystod y cyfnod 2016-17.

en-gb	We also notice that population change due to net migration and other changes was positive in all authorities during this period, except in Ceredigion, making it the only authority in the region and in Wales where more people are moving away than are moving in.
cy-gb	Gwelwn hefyd fod y newid yn y boblogaeth oherwydd ymfudo net a newidiadau eraill yn gadarnhaol ym mhob awdurdod yn ystod y cyfnod hwn, ac eithrio yng Ngheredigion, sy'n golygu mai hwn yw'r unig awdurdod yn y rhanbarth ac yng Nghymru lle mae mwy o bobl yn symud i ffwrdd nag sy'n symud i mewn.

en-gb	All 6 local authorities experienced negative natural change during this period, meaning the number of deaths was higher than the number of births.
cy-gb	Gwelwyd newid naturiol negyddol ym mhob un o'r 6 awdurdod lleol yn ystod y cyfnod hwn, sy'n golygu bod nifer y marwolaethau yn uwch na nifer y genedigaethau.

en-gb	Mid and South West Wales was the only region in Wales where this was the case in each of the authorities.
cy-gb	Canolbarth a De-orllewin Cymru oedd yr unig ranbarth yng Nghymru lle roedd hyn yn wir ym mhob un o'r awdurdodau.

en-gb	The highest level of negative natural change was in Powys.
cy-gb	Ym Mhowys y cafwyd y lefel uchaf o newid naturiol negyddol.

en-gb	Projected population change in Mid and South West Wales over time, by local authority
cy-gb	Y newid rhagamcanol yn y boblogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru dros amser, yn ôl awdurdod lleol

en-gb	Mid and South West Wales is the region with the lowest projected  population growth over the next ten and twenty years, with projected growth rates of 1.6 per cent for the 2018-2028 period and 1.9 per cent for the 2018-2038 period.
cy-gb	Canolbarth a De-orllewin Cymru yw'r rhanbarth â'r twf rhagamcanol  isaf yn y boblogaeth dros y 10 a'r 20 mlynedd nesaf, gyda chyfraddau twf rhagamcanol o 1.6 y cant ar gyfer y cyfnod 2018-2028 ac 1.9 y cant ar gyfer y cyfnod 2018-2038.

en-gb	Further information on 2014-based local authority population projection variants can be found accompanying the Local authority population projections release .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am amrywiolion amcanestyniadau poblogaeth awdurdodau lleol Cymru, yn seiliedig ar ffigurau 2014, yn ymyl y datganiad Amcanestyniadau poblogaeth awdurdodau lleol Cymru .

en-gb	Local authority population projections (2014-based)
cy-gb	Amcanestyniadau poblogaeth awdurdodau lleol Cymru (sail 2014)

en-gb	Percentage change in projected population in Mid and South West Wales, by local authority, 2018-2038
cy-gb	Y newid canrannol yn y boblogaeth ragamcanol yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2018-2038

en-gb	Swansea’s population is projected to grow the quickest over the 2018-2028 period in percentage terms, closely followed by Ceredigion.
cy-gb	Rhagamcenir mai poblogaeth Abertawe a fydd yn tyfu gyflymaf rhwng y cyfnod 2018 a 2028, mewn termau canrannol, a ddilynir yn agos gan Geredigion.

en-gb	Powys’ data suggests a contraction of 2.1 per cent between 2018-2028, decreasing to a 6.6 per cent contraction in the 2018-2038 period.
cy-gb	Mae data Powys yn awgrymu y bydd y boblogaeth yn lleihau 2.1 y cant rhwng 2018 a 2028 a 6.6 y cant rhwng 2018 a 2038.

en-gb	In 2 authorities, Neath Port Talbot and Pembrokeshire, the population is projected to grow in the next ten years, and then contract in the following ten-year period.
cy-gb	Mewn dau awdurdod, sef Castell-nedd Port Talbot a Sir Benfro, rhagamcenir y bydd y boblogaeth yn tyfu yn y 10 mlynedd nesaf ac wedyn yn lleihau yn ystod y 10 mlynedd ddilynol.

en-gb	As projected net migration is held constant in the subnational population projections, any change in the projected population in future years is due to a change in natural change (i.e. the number of births and deaths).
cy-gb	Gan fod yr amcanestyniadau mudo net yn gyson yn yr amcanestyniadau poblogaeth is-genedlaethol, bydd unrhyw newid i'r amcanestyniadau poblogaeth yn y dyfodol yn sgil newid mewn newid naturiol (fel nifer y genedigaethau a'r marwolaethau).

en-gb	These are, however, based on the local authority 2014-based projections, and should not be treated as forecasts.
cy-gb	Fodd bynnag, mae'r rhain yn seiliedig ar yr amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol, ac ni ddylid eu trin fel rhagolygon.

en-gb	Percentage change in projected population of persons aged 65 and over in Mid and South West Wales, by local authority, 2018-2038 (based on 2014 projections)
cy-gb	Y newid canrannol yn y boblogaeth ragamcanol o bobl 65 a throsodd yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2018-2038 (yn seiliedig ar amcanestyniadau 2014)

en-gb	Across Mid and South West Wales, the population of adults aged 65 and over  is projected to grow to 246,700 by 2028, an increase of 17.3 per cent on the projected figure for 2018.
cy-gb	Ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru, rhagamcenir y bydd y boblogaeth o oedolion 65 oed a throsodd  yn tyfu i 246,700 erbyn 2028, sef cynnydd o 17.3 y cant o gymharu â'r ffigur rhagamcanol ar gyfer 2018.

en-gb	The population of adults aged 65 and over is projected to grow at a higher rate than the total population during this period.
cy-gb	Rhagamcenir y bydd y boblogaeth o oedolion 65 oed a throsodd yn tyfu ar gyfradd uwch na chyfanswm y boblogaeth yn ystod y cyfnod hwn.

en-gb	This data is based on the local authority 2014-based projections, and should not be viewed as a forecast.
cy-gb	Mae'r data hyn yn seiliedig ar yr amcanestyniadau seiliedig ar 2014 ar gyfer awdurdodau lleol, ac ni ddylid ystyried eu bod yn rhagolwg.

en-gb	Stated Welsh-speaking ability of persons aged three and over in Mid and South West Wales, by local authority, 2011
cy-gb	Y gallu i siarad Cymraeg a nodwyd gan unigolion tair oed a throsodd yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2011

en-gb	According to census data , 206,818 persons aged three and over in the region said they could speak Welsh in 2011.
cy-gb	Yn ôl data'r cyfrifiad , dywedodd 206,818 o bobl tair oed a throsodd yn y rhanbarth eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn 2011.

en-gb	Although the number of Welsh speakers may be similar in different areas, it’s important to also consider the percentage of Welsh speakers in each area as this may vary considerably due to different population sizes.
cy-gb	Er efallai bod tebygrwydd rhwng nifer y siaradwyr Cymraeg mewn gwahanol ardaloedd, mae hefyd yn bwysig ystyried canran y siaradwyr Cymraeg ym mhob ardal gan y gall hyn amrywio'n sylweddol yn sgil gwahaniaethau ym maint y boblogaeth.

en-gb	Swansea, for example, had the third-highest number of Welsh speakers in the region, but the lowest proportion of Welsh speakers as a percentage of the population (11.4 per cent).
cy-gb	Roedd gan Abertawe, er enghraifft, y drydedd nifer fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn y rhanbarth, ond y gyfran isaf o siaradwyr Cymraeg fel canran o'r boblogaeth (11.4 y cant).

en-gb	The National Survey for Wales (NSW) and the Annual Population Survey (APS) also collect information about respondents’ Welsh speaking ability and frequency of use (the NSW only collects information for those aged 16 or over while the APS collects information for those aged three and over like the census).
cy-gb	Mae Arolwg Cenedlaethol Cymru a'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth hefyd yn casglu gwybodaeth am allu'r ymatebwyr i siarad Cymraeg a pha mor aml y maent yn ei defnyddio (dim ond gwybodaeth am bobl 16 oed a throsodd y mae Arolwg Cenedlaethol Cymru yn ei chasglu tra bod yr Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth yn casglu gwybodaeth am bobl tair oed a throsodd fel y cyfrifiad).

en-gb	Meanwhile, data from the Annual Population Survey  shows that an estimated 33.6 per cent of the region’s residents over the age of three reported being able to speak Welsh in the year ending June 2018.
cy-gb	Yn y cyfamser, dengys data o'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth , fod tua 33.6 y cant o drigolion y rhanbarth dros dair oed wedi nodi eu bod yn gallu siarad Cymraeg yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mehefin 2018.

en-gb	This represented approximately a 6.1 percentage point increase on data for the year ending June 2008, the highest proportional increase of the Welsh regions over this period.
cy-gb	Roedd hyn yn cyfateb i gynnydd o tua 6.1 y cant o gymharu â data ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mehefin 2008, sef y cynnydd canrannol mwyaf o blith rhanbarthau Cymru dros y cyfnod hwn.

en-gb	Ceredigion was the authority with the highest proportion of Welsh speakers in the region in June 2018, with a rate of approximately 58.8 per cent of persons over the age of three saying they could speak Welsh.
cy-gb	Ceredigion oedd yr awdurdod â'r gyfran uchaf o siaradwyr Cymraeg yn y rhanbarth ym mis Mehefin 2018, gyda chyfradd o tua 58.8 y cant o bobl dros dair oed yn nodi eu bod yn gallu siarad Cymraeg.

en-gb	Neath Port Talbot was the authority with lowest rate over the same period, standing at an estimated 22.5 per cent.
cy-gb	Castell-nedd Port Talbot oedd yr awdurdod â'r gyfradd isaf dros yr un cyfnod, yr amcangyfrifir ei bod yn cyfateb i 22.5 y cant.

en-gb	Regional percentages have been calculated from published rounded data.
cy-gb	Mae canrannau rhanbarthol wedi'u cyfrifo ar sail data wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Student enrolments to Higher Education Institutions in Mid and South West Wales, 2016-17
cy-gb	Cofrestriadau myfyrwyr mewn Sefydliadau Addysg Uwch yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, 2016-17

en-gb	In 2016-17, there were nearly 42,000 enrolments on Higher Education (HE) courses  in Mid and South West Wales, representing over 30 per cent of student enrolments in Wales.
cy-gb	Yn 2016-17, cafwyd bron 42,000 o gofrestriadau ar gyrsiau Addysg Uwch (AU)  yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, sy'n cyfateb i fwy na 30 y cant o gofrestriadau myfyrwyr yng Nghymru.

en-gb	Swansea University saw the highest number of HE enrolments in the region, representing around 50 per cent of total enrolments in the region.
cy-gb	Prifysgol Abertawe a gafodd y nifer fwyaf o gofrestriadau AU yn y rhanbarth, sy'n cyfateb i tua 50 y cant o gyfanswm y cofrestriadau yn y rhanbarth.

en-gb	Please note that percentages have been calculated from published rounded figures.
cy-gb	Noder bod y canrannau wedi'u cyfrifo ar sail ffigurau wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Data from the Office for National Statistics  shows that in Mid and South West Wales from 2015-2017, Powys and Ceredigion jointly had the highest female life expectancy for this period.
cy-gb	Dengys data o'r Swyddfa Ystadegau Gwladol , yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru rhwng 2015 a 2017, mai Powys a Cheredigion ar y cyd oedd â'r disgwyliad oes uchaf ar gyfer merched ar gyfer y cyfnod hwn.

en-gb	Ceredigion was the local authority with the highest healthy life expectancy at birth for males, and Powys had the highest male life expectancy at birth and healthy female life expectancy.
cy-gb	Ceredigion oedd yr awdurdod lleol â'r disgwyliad oes iach uchaf ar adeg geni ar gyfer dynion ac mai Powys oedd â'r disgwyliad oes uchaf ar adeg geni ar gyfer dynion a'r disgwyliad oes iach uchaf ar gyfer merched.

en-gb	Across the region, the range in the percentage of life expectancy in good health was 7.3 percentage points for males, and 9.2 percentage points for females.
cy-gb	Ledled y rhanbarth, roedd canran disgwyliad oes mewn iechyd da yn amrywio o 7.3 y cant ar gyfer dynion a 9.2 y cant ar gyfer merched.

en-gb	Adults aged 16 and over showing 0 or 1 healthy lifestyle behaviours, by local authority, 2016-17 and 2017-18* (age standardised)
cy-gb	Oedolion 16 oed a throsodd sy'n dangos 0 neu 1 ymddygiad ffyrdd iach o fyw, yn ôl awdurdod lleol, 2016-17 a 2017-18* (wedi'u safoni yn ôl oedran)

en-gb	* The 2016-17 and 2017-18 periods have been combined for data quality purposes
cy-gb	* Cyfunwyd y cyfnodau 2016-17 a 2017-18 at ddibenion ansawdd data

en-gb	Across Mid and South West Wales in 2016-17 and 2017-18, 10 per cent of adults aged 16 or over showed 0 or 1 of the five healthy lifestyle behaviours , .
cy-gb	Ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru yn 2016-17 a 2017-18, dangosodd 10 y cant o oedolion 16 oed neu drosodd 0 neu 1 o'r pum ymddygiad ffyrdd iach o fyw , .

en-gb	where healthy behaviours are not smoking, average weekly alcohol consumption 14 units or lower, eating at least 5 portions fruit & veg the previous day, having a healthy body mass index, and being physically active at least 150 minutes the previous week.
cy-gb	lle mae ymddygiadau iach yn cynnwys peidio ag ysmygu, yfed 14 o unedau neu lai o alcohol bob wythnos ar gyfartaledd, bwyta o leiaf 5 dogn o ffrwythau a llysiau y diwrnod blaenorol, cael mynegai màs y corff iach a bod yn gorfforol egnïol am o leiaf 150 o funudau yr wythnos flaenorol.

en-gb	Considering local authorities within the region, Ceredigion and Powys were the authorities with the lowest percentage of reported low levels of healthy lifestyle behaviours (7 per cent), while Neath Port Talbot had the highest proportion of adults aged 16 or over showing 0 or 1 healthy behaviours (15 per cent).
cy-gb	O ystyried awdurdodau lleol yn y rhanbarth, Ceredigion a Phowys oedd yr awdurdodau lle y cofnodwyd y ganran isaf o lefelau isel o ymddygiadau ffyrdd iach o fyw (7 y cant), tra mai Castell-nedd Port Talbot oedd â'r gyfran uchaf o oedolion 16 oed neu drosodd a ddangosodd 0 neu 1 ymddygiad iach (15 y cant).

en-gb	Percentage of adults aged 16 and over reporting they are in good or very good general health, by local authority, 2016-17 and 2017-18* (age standardised)
cy-gb	Canran yr oedolion 16 oed a throsodd a nododd eu bod mewn iechyd cyffredinol da neu dda iawn, yn ôl awdurdod lleol, 2016-17 a 2017-18* (wedi'i safoni yn ôl oedran)

en-gb	Within the region, 71 per cent of adults aged 16 and over reported they were in good or very good general health  in 2016-17 and 2017-18 combined.
cy-gb	O fewn y rhanbarth, nododd 71 y cant o oedolion 16 oed a throsodd eu bod mewn iechyd cyffredinol da neu dda iawn  yn 2016-17 a 2017-18 wedi’u cyfuno.

en-gb	Breaking the data down by local authority, we see that Powys had the highest level of self-reported health, with 76 per cent of adults aged 16 or over reporting they were in good or very good general health.
cy-gb	O ddadansoddi'r data yn ôl awdurdod lleol, gwelwn mai Powys oedd â'r lefel uchaf o iechyd hunangofnodedig, gyda 76 y cant o oedolion 16 oed neu drosodd yn nodi eu bod mewn iechyd cyffredinol da neu dda iawn.

en-gb	Neath Port Talbot had the lowest proportion in the region at 67 per cent.
cy-gb	Castell-nedd Port Talbot oedd â'r gyfran isaf yn y rhanbarth, sef 67 y cant.

en-gb	Annual Population Survey, Office for National Statistics Data relates to year ending 30 June 2018
cy-gb	Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, y Swyddfa Ystadegau Gwladol. Mae'r data yn ymwneud â'r flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018

en-gb	Employment rate in Mid and South West Wales, 1999-2018
cy-gb	Y gyfradd cyflogaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, 1999-2018

en-gb	Data from 2005 onwards is year ending 30 June.*
cy-gb	Mae data o 2005 ymlaen ar gyfer blwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin.*

en-gb	1999 and 2000 data for this geography level were not considered sufficiently robust for publication
cy-gb	Nid ystyriwyd bod data 1999 na 2000 ar gyfer y lefel daearyddiaeth hon yn ddigon cadarn i'w cyhoeddi.

en-gb	Of the three regions, Mid and South West Wales had the lowest employment rate the year ending 30 June 2018.
cy-gb	O blith y tri rhanbarth, Canolbarth a De-orllewin Cymru oedd â'r gyfradd cyflogaeth isaf yn y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018.

en-gb	The region also had the greatest range in the employment rate.
cy-gb	Y rhanbarth hwn hefyd oedd â'r ystod fwyaf ar gyfer yn y gyfradd cyflogaeth.

en-gb	Powys is the local authority with the highest employment rate in the country, while Neath Port Talbot has the country’s lowest employment rate.
cy-gb	Powys yw'r awdurdod lleol â'r gyfradd cyflogaeth uchaf yn y wlad, tra mai Castell-nedd Port Talbot sydd â'r gyfradd cyflogaeth isaf yn y wlad.

en-gb	Since 2001, the region’s employment rate has increased by 5.2 percentage points, though this has also varied across local authorities.
cy-gb	Ers 2001, mae cyfradd cyflogaeth y rhanbarth wedi cynyddu 5.2 pwynt canran, er bod hyn hefyd wedi amrywio ar draws awdurdodau lleol.

en-gb	In Carmarthenshire, the rate increased by 10.2 percentage points, while in Swansea, the employment rate remained relatively stable, decreasing by 0.3 percentage points.
cy-gb	Yn Sir Gaerfyrddin, cynyddodd y gyfradd 10.2 y cant, tra yn Abertawe, arhosodd y gyfradd cyflogaeth yn gymharol sefydlog, gan ostwng 0.3 pwynt canran.

en-gb	For the year ending June 2018, the unemployment rate in Mid and South West Wales was 4.2 per cent, a decrease of 1.6 percentage points compared to 2001.
cy-gb	Ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mehefin 2018, y gyfradd diweithdra yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru oedd 4.2 y cant, sef gostyngiad o 1.6 pwynt canran o gymharu â 2001.

en-gb	Pembrokeshire’s unemployment rate saw the most marked change during this period, decreasing by 3.2 percentage points since 2001, twice as much as the regional decrease.
cy-gb	Cyfradd diweithdra Sir Benfro a welodd y newid mwyaf sylweddol yn ystod y cyfnod hwn, gan ostwng 3.2 pwynt canran ers 2001, ddwywaith gymaint â'r gostyngiad rhanbarthol.

en-gb	Meanwhile, for the year ending 30 June 2018, Powys had the lowest unemployment rate in Wales.
cy-gb	Yn y cyfamser, ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben 30 Mehefin 2018, Powys oedd â'r gyfradd diweithdra isaf yng Nghymru.

en-gb	For the year ending June 2018, the economic inactivity rate in Mid and South West Wales was 21.0 per cent, a decrease of 5.8 percentage points compared to 2001.
cy-gb	Ar gyfer y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mehefin 2018, y gyfradd anweithgarwch economaidd yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru oedd 21.0 y cant, sef gostyngiad o 5.8 pwynt canran o gymharu â 2001.

en-gb	This change was slightly less than the change across the whole of Wales.
cy-gb	Roedd y newid hwn ychydig yn llai na'r newid a welwyd ledled Cymru.

en-gb	Carmarthenshire’s economic inactivity rate saw the most marked change during this period, decreasing by 9.9 percentage points since 2001.
cy-gb	Cyfradd anweithgarwch economaidd Sir Gaerfyrddin a welodd y newid mwyaf sylweddol yn ystod y cyfnod hwn, gan ostwng 9.9 pwynt canran ers 2001.

en-gb	Workplace employment, by local authority, 2017
cy-gb	Cyflogaeth yn y gweithle, yn ôl awdurdod lleol, 2017

en-gb	Workplace employment data ,  shows that in 2017, approximately 408,000 people worked in Mid and South West Wales, over a quarter of which were based in Swansea.
cy-gb	Dengys data cyflogaeth yn y gweithle ,  yn 2017, fod tua 408,000 o bobl yn gweithio yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, gyda mwy na chwarter ohonynt wedi'u lleoli yn Abertawe.

en-gb	The average level of employment across the region’s six local authorities was approximately 68,000 persons, but the median level of 59,900 persons was the highest in Wales.
cy-gb	Roedd lefel gyfartalog cyflogaeth yn chwe awdurdod lleol y rhanbarth tua 68,000 o bobl, ond y lefel ganolrifol, sef 59,900 o bobl, oedd yr un uchaf yng Nghymru.

en-gb	Workplace employment data is collected from businesses through the Business Register Employment Survey (BRES), and focuses on employment and employee data.
cy-gb	Cesglir data cyflogaeth yn y gweithle gan fusnesau drwy Arolwg Cyflogaeth y Gofrestr Fusnes (BRES), ac mae'n canolbwyntio ar ddata cyflogaeth a chyflogeion.

en-gb	This is in contrast to the Labour Force Survey (LFS) and Annual Population Survey (APS) data, which is taken from data mainly collected from residents of private households.
cy-gb	Mae hyn yn cyferbynnu â data'r Arolwg o'r Gweithlu a'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth, a ddaw o ddata a gesglir yn bennaf o breswylwyr cartrefi preifat.

en-gb	The Information and communication sector saw by far the highest level of growth in workers over the 2007-2017 period, while the construction sector saw the greatest percentage decrease
cy-gb	Yn y sector Gwybodaeth a chyfathrebu y gwelwyd y cynnydd mwyaf yn nifer y gweithwyr o bell ffordd dros y cyfnod 2007 i 2017, tra yn y sector adeiladu y gwelwyd y gostyngiad canrannol mwyaf.

en-gb	When considering the number of workers however, it was the Wholesale, retail, transport, hotels and food sector that saw the greatest decrease over this period, with a decrease of around 8,000 workers in the region.
cy-gb	Fodd bynnag, wrth ystyried nifer y gweithwyr, y sector Cyfanwerthu, manwerthu, trafnidiaeth, gwestai a bwyd a welodd y gostyngiad mwyaf dros y cyfnod hwn, gyda gostyngiad o tua 8,000 o weithwyr yn y rhanbarth.

en-gb	Note that percentage changes are based on published rounded data.
cy-gb	Noder bod newidiadau canrannol yn seiliedig ar ddata wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Change in local authority populations in Mid and South West Wales due to people commuting in and out for work, 2017
cy-gb	Y newid ym mhoblogaethau awdurdodau lleol yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru o ganlyniad i bobl yn cymudo i mewn i'r rhanbarth ac allan ohono, 2017

en-gb	As a whole, the net change in workers across the region was -8,000, indicating that more people commute out of the region than into the region.
cy-gb	Yn gyffredinol, y newid net yn nifer y gweithwyr ledled y rhanbarth oedd -8,000, sy'n dangos bod mwy o bobl yn cymudo allan o'r rhanbarth nag i mewn iddo.

en-gb	This includes commuting across the Welsh border  into areas such as Shropshire and Herefordshire.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cymudo ar draws y ffin  i ardaloedd yn Lloegr fel Swydd Amwythig a Swydd Henffordd.

en-gb	Note that net changes and data for the regions have been calculated from published rounded data.
cy-gb	Noder bod newidiadau net a data ar gyfer y rhanbarthau wedi'u cyfrifo ar sail data wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Detailed commuting patterns in Wales by Welsh local authority
cy-gb	Patrymau cymudo manwl yng Nghymru yn ôl awdurdod lleol yng Nghymru

en-gb	Data from 2017 indicates that the net worker population change  was negative in half of the region’s local authorities, meaning that in these authorities, more people commute out of the authority to work than commute in from other authorities.
cy-gb	Dengys data o 2017 fod y newid net yn y boblogaeth o weithwyr  yn negyddol yn hanner awdurdodau lleol y rhanbarth, sy'n golygu, yn yr awdurdodau hyn, fod mwy o bobl yn cymudo allan o'r awdurdod i fynd i'r gwaith nag sy'n cymudo i mewn iddo o awdurdodau eraill.

en-gb	Swansea, the most populous local authority in the region, had the greatest influx of workers from other local authorities, while the second and third most populous local authorities, Carmarthenshire and Neath Port Talbot, saw the greatest outflow of workers.
cy-gb	Abertawe, sef yr awdurdod lleol mwyaf poblog yn y rhanbarth, a welodd y mewnlifiad mwyaf o weithwyr o awdurdodau lleol eraill, tra mai Sir Gaerfyrddin a Chastell-nedd Port Talbot, sef yr ail a'r trydydd awdurdod lleol mwyaf poblog, a welodd yr all-lif mwyaf o weithwyr.

en-gb	Commuting patterns by Welsh local authority and measure
cy-gb	Patrymau cymudo yn ôl awdurdod lleol yng Nghymru a mesur

en-gb	Average distance travelled to work (km) by workers aged 16-74 in 2011, by local authority of residence
cy-gb	Pellter cyfartalog teithiau i'r gwaith (km) gan weithwyr 16-74 oed yn 2011, yn ôl yr awdurdod lleol lle maent yn preswylio

en-gb	2011 Census data  shows that, on average, working residents aged 16-74 in all local authorities in the region, except in Neath Port Talbot and Swansea, had longer distances to commute to work than the Wales average.
cy-gb	Dengys data Cyfrifiad 2011 , ar gyfartaledd, bod gan breswylwyr 16-74 oed sy'n gweithio ym mhob awdurdod lleol yn y rhanbarth, ac eithrio Castell-nedd Port Talbot ac Abertawe, bellteroedd hirach i gymudo i'r gwaith na'r cyfartaledd yng Nghymru.

en-gb	Powys residents had the longest commutes to work in terms of distance.
cy-gb	Trigolion Powys oedd â'r teithiau cymudo hwyaf i'r gwaith o ran pellter.

en-gb	The region had the smallest range in average commuting distance of any of the Welsh regions.
cy-gb	Y rhanbarth hwn oedd â'r ystod leiaf mewn pellter cymudo cyfartalog o blith unrhyw un o ranbarthau Cymru.

en-gb	As in the rest of the country, 2018 data  shows that the vast majority of enterprises had fewer than 10 employees.
cy-gb	Fel yng ngweddill y wlad, dengys data 2018  fod gan y mwyafrif helaeth o fusnesau lai na 10 cyflogai.

en-gb	The proportion of microenterprises in Mid and South West Wales was higher than anywhere else in the country, whereas the proportion of large enterprises was lower.
cy-gb	Roedd cyfran y microfusnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru yn uwch nag yn unman arall yn y wlad, tra bod cyfran y busnesau mawr yn is.

en-gb	Percentages are based on rounded data.
cy-gb	Mae canrannau yn seiliedig ar ddata wedi'u talgrynnu.

en-gb	In half of the local authorities in the region in the year ending 31st December 2017, the proportion of men and women aged 18-64 with no qualifications  was higher than the Wales figure, and 3 of these local authorities, Pembrokeshire, Carmarthenshire and Neath Port Talbot, also had a lower proportion of men and women aged 16-64 qualified to NQF level 2 or above than the Wales figure of 78.5 per cent.
cy-gb	Yn hanner yr awdurdodau lleol yn y rhanbarth yn y flwyddyn a ddaeth i ben 31 Rhagfyr 2017, roedd cyfran y dynion a'r merched 18-64 oed heb unrhyw gymwysterau  yn uwch na'r ffigur ar gyfer Cymru, ac roedd gan dri o'r awdurdodau lleol hyn, sef Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a Chastell-nedd Port Talbot, ganran is o ddynion a merched 16-64 oedd â chymwysterau hyd at NQF lefel 2 neu'n uwch, na'r ffigur ar gyfer Cymru, sef 78.5 y cant.

en-gb	Transport Infrastructure in Mid and South West Wales
cy-gb	Seilwaith Trafnidiaeth yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru

en-gb	Mid and South West Wales’ transport infrastructure includes the end of the M4 motorway, as well as 5 of the 9 ports in Wales – more than in either of the other Welsh regions.
cy-gb	Mae seilwaith trafnidiaeth Canolbarth a De-orllewin Cymru yn cynnwys diwedd traffordd yr M4, yn ogystal â phump o'r naw porthladd yng Nghymru – sy'n fwy na'r ddau ranbarth arall yng Nghymru.

en-gb	There are also 2 ferry ports (Fishguard and Pembroke Dock) in the region.
cy-gb	Hefyd, mae dau borthladd fferi (sef Abergwaun a Doc Penfro) yn y rhanbarth.

en-gb	Milford Haven is the largest port in Wales  and the fourth largest port in the UK by volume of freight, predominantly through oil and gas traffic.
cy-gb	Aberdaugleddau yw'r porthladd  mwyaf yng Nghymru a'r pedwerydd yn y DU yn ôl swm y nwyddau sy'n cael eu cludo, yn bennaf drwy draffig olew a nwy.

en-gb	It handled 32.0 Mt of traffic in 2017, which was 6.6 per cent of the UK total for 2017.
cy-gb	Deliodd â 32.0 Mt o draffig yn 2017, sef 6.6 y cant o gyfanswm y DU ar gyfer 2017.

en-gb	Freight traffic at Milford Haven accounts for 62.0 per cent of all Welsh port traffic.
cy-gb	Mae traffig cludo nwyddau Aberdaugleddau yn 62.0 y cant o holl draffig porthladdoedd Cymru.

en-gb	Sea transport (2017)
cy-gb	Cludiant Môr

en-gb	The second most important port in Wales is Port Talbot, which imports iron ore and coal mostly for the adjacent steelworks.
cy-gb	Yr ail borthladd pwysicaf yng Nghymru yn ôl swm y nwyddau sy’n cael eu cludo yw Port Talbot, sy'n mewnforio mwyn haearn a glo yn bennaf ar gyfer y gwaith dur cyfagos.

en-gb	Research into M4 average speeds  shows that from April to June 2016, the M4 through Neath Port Talbot had the slowest average speeds in the region during peak times.
cy-gb	Mae ymchwil i gyflymder cyfartalog cerbydau ar yr M4  yn dangos mai'r M4 drwy Gastell-nedd Port Talbot oedd â'r cyflymder cyfartalog isaf yn y rhanbarth yn ystod adegau prysur rhwng mis Ebrill a mis Mehefin 2016.

en-gb	Vehicle speeds on Welsh motorways:
cy-gb	Cyflymder cerbydau ar draffyrdd yng Nghymru:

en-gb	April to June 2016
cy-gb	Ebrill i Mehefin 2016

en-gb	Methods of travel to work among employed Mid and South West Wales residents aged 16-74, 2011
cy-gb	Dulliau o deithio i'r gwaith a ddefnyddir gan drigolion cyflogedig Canolbarth a De-orllewin Cymru rhwng 16 a 74 oed, 2011

en-gb	According to census data from 2011 , 74.7 per cent of workers aged 16-74 living in Mid and South West Wales travelled to work by car, van, motorcycle, scooter or moped.
cy-gb	Yn ôl data'r cyfrifiad o 2011 , roedd 74.7 y cant o weithwyr 16-74 oed a oedd yn byw yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru yn teithio i'r gwaith yn y car, mewn fan neu ar feic modur, sgwter neu foped.

en-gb	This corresponded to around 293,000 persons across the region.
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i tua 293,000 o bobl ledled y rhanbarth.

en-gb	12.3 per cent (48,000 persons), travelled on foot or by bike.
cy-gb	Roedd 12.3 y cant (48,000 o bobl) yn teithio i'r gwaith ar droed neu ar feic.

en-gb	4.1 per cent (16,000 persons) travelled by train, bus, minibus or coach.
cy-gb	Roedd 4.1 y cant (16,000 o bobl) yn teithio i'r gwaith ar drên neu mewn bws, bws mini neu goets.

en-gb	In 2017-18 across Mid and South West Wales, adults aged 16 and over in Swansea were most likely to walk for more than 10 minutes as a means of transport , with 73 per cent doing so at least once a month.
cy-gb	Yn 2017-18, ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru, oedolion 16 oed a throsodd yn Abertawe oedd fwyaf tebygol o gerdded am fwy na 10 munud fel dull teithio , gyda 73 y cant yn gwneud hynny o leiaf unwaith y mis.

en-gb	Carmarthenshire was the local authority where this was least likely (51 per cent).
cy-gb	Sir Gaerfyrddin oedd yr awdurdod lleol roedd hyn yn lleiaf tebygol o ddigwydd (51 y cant).

en-gb	In the same period, the local authority with the highest percentage of adults aged 16 and over using a bicycle as a means of transport at least once a month was Ceredigion (17 per cent).
cy-gb	Yn yr un cyfnod, yr awdurdod lleol â'r ganran uchaf o oedolion 16 oed a throsodd a oedd yn defnyddio beic fel dull teithio o leiaf unwaith y mis oedd Ceredigion (17 y cant).

en-gb	The lowest regular bicycle usage was in Carmarthenshire (4 per cent).
cy-gb	Yn Sir Gaerfyrddin y cofnodwyd y defnydd rheolaidd isaf o feiciau (4 y cant).

en-gb	In 2016-17, a majority of secondary school pupils in Neath Port-Talbot travelled to school by car (51 per cent).
cy-gb	Yn 2016-17, roedd y mwyafrif o ddisgyblion ysgol uwchradd yng Nghastell-nedd Port Talbot yn teithio i'r ysgol yn y car (51 y cant).

en-gb	They, alongside pupils from the local authority of Swansea, were also the most likely in the region to walk on their own or with other children (28 per cent each).
cy-gb	Yn y rhanbarth, y disgyblion hyn, ochr yn ochr â disgyblion o awdurdod lleol Abertawe, oedd fwyaf tebygol hefyd o gerdded i'r ysgol ar eu pen eu hunain neu gyda phlant eraill (28 y cant yr un).

en-gb	In the 4 other local authorities in the region, a majority of pupils took a school bus.
cy-gb	Yn y pedwar awdurdod lleol arall yn y rhanbarth, roedd mwyafrif o ddisgyblion yn teithio i'r ysgol ar y bws.

en-gb	Looking at primary school pupils in the region over the same period, pupils were mainly split between travelling to school by car and walking.
cy-gb	Gan edrych ar ddisgyblion ysgol gynradd yn y rhanbarth dros yr un cyfnod, roedd y disgyblion wedi'u rhannu'n bennaf rhwng teithio i'r ysgol yn y car neu ar droed.

en-gb	Pembrokeshire pupils were most likely to travel by car (76 per cent) and Swansea pupils were least likely (51 per cent).
cy-gb	Disgyblion yn Sir Benfro oedd fwyaf tebygol o deithio yn y car (76 y cant) a disgyblion yn Abertawe oedd lleiaf tebygol o wneud hynny (51 y cant).

en-gb	Considering walkers, the proportion was highest in Swansea (51 per cent) and lowest in Ceredigion (21 per cent).
cy-gb	O ran cerddwyr, yn Abertawe y cofnodwyd y gyfran uchaf (51 y cant) ac yng Ngheredigion roedd y gyfran isaf (21 y cant).

en-gb	Rail journeys made in Mid Wales over time, by local authority (Updated) 
cy-gb	Teithiau trên a wnaed yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru dros amser, yn ôl awdurdod lleol

en-gb	Across the region, the number of train journeys  made in 2017-18 was almost 2.3 million, an increase of almost 63045 on 2007-08.
cy-gb	Ledled y rhanbarth, gwnaed bron 2.5 miliwn o deithiau trên  yn 2016-17, sef cynnydd o bron 875,000 o gymharu â 2006-07.

en-gb	The number of train journeys increased by 36.5 per cent in Swansea over this ten-year period, accounting for 40.8 per cent of the regional increase in train journeys.
cy-gb	Cynyddodd nifer y teithiau trên 63.4 y cant yn Abertawe dros y cyfnod hwn o 10 mlynedd, sy'n cyfrif am 40.6 y cant o'r cynnydd rhanbarthol yn nifer y teithiau trên.

en-gb	Both figures were greater than in any other local authority in the region.
cy-gb	Roedd y naill ffigur a'r llall yn fwy nag mewn unrhyw awdurdod lleol arall yn y rhanbarth.

en-gb	In 2017-18, there were 19 rail stations  in Mid Wales. In 2017-18, there were 42 rail stations  in South West Wales. 2 of these, Swansea and Neath stations were among the 20 busiest in Wales by station entries and exits.
cy-gb	Yn 2016-17, roedd 61 o orsafoedd rheilffordd  yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, gyda 2 o'r rhain, sef gorsafoedd Abertawe a Chastell-nedd, ymhlith yr 20 o orsafoedd prysuraf yng Nghymru o ran nifer y mynediadau a'r ymadawiadau.

en-gb	The number of train journeys increased by 41.8 per cent in Powys over this ten-year period, accounting for 58.4 per cent of the regional increase in train journeys.
cy-gb	Hefyd, Abertawe oedd â'r gyfran uchaf o deithiau trên a ddechreuodd a/neu a orffennodd yn yr awdurdod yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru yn 2016-17, sef 36.7 y cant.

en-gb	The region is also home to the Special Protection Areas (SPAs)  of  Ramsey and St David's Peninsula Coast; Castlemartin Coast;  Skomer, Skokholm and the Seas off Pembrokeshire; Grassholm; Carmarthen Bay; Burry Inlet; Elenydd-Mallaen; and Dyfi Estuary, as well as sections of the Berwyn and Northern Cardigan Bay SPAs.
cy-gb	Yn y rhanbarth hwn hefyd ceir Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig  Ynys Dewi ac Arfordir Penrhyn Dewi; Arfordir Castellmartin;  Skomer, Skokholm a 'r Moroedd oddi ar Sir Benfro; Grassholm; Bae Caerfyrddin; Cilfach Tywyn; Elenydd-Mallaen; ac Aber Afon Dyfi, yn ogystal â rhannau o Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig Berwyn a Gogledd Bae Ceredigion.

en-gb	These serve to protect bird species which are either rare or vulnerable, or which, in the case of migratory birds, visit Welsh shores regularly.
cy-gb	Diben y rhain yw diogelu rhywogaethau adar sydd naill ai'n brin neu'n agored i niwed neu sydd, yn achos adar mudol, yn ymweld ag arfordiroedd Cymru yn rheolaidd.

en-gb	Designated Natural Environment in Mid and South West Wales
cy-gb	Amgylchedd Naturiol Dynodedig yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru

en-gb	Mid and South West Wales is home to the Pembrokeshire Coast and Brecon Beacons National Parks , as well as Gower, which has been designated an Area of Outstanding Natural Beauty (AONB) .
cy-gb	Mae Canolbarth a De-orllewin Cymru yn gartref i Barciau Cenedlaethol  Arfordir Penfro a Bannau Brycheiniog, yn ogystal â Bro Gŵyr, sydd wed'i dynodi'n Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol (AOHNE) .

en-gb	Air Quality
cy-gb	Ansawdd Aer

en-gb	Neath Port Talbot had the highest concentration of nitrogen dioxide  in the air in the region in 2017 (10 µg/m 3 ), and the lowest observed concentration was 4 µg/m 3  in Ceredigion, as well as in Powys.
cy-gb	Castell-nedd Port Talbot oedd â'r crynodiad mwyaf o nitrogen deuocsid  yn yr aer yn y rhanbarth yn 2017 (sef 10 µg/m 3 ), a'r crynodiad lleiaf a nodwyd oedd 4 µg/m 3  yng Ngheredigion, yn ogystal ag ym Mhowys.

en-gb	The observed concentration reduced in all local authorities across the region since 2007.
cy-gb	Mae'r crynodiad a nodwyd wedi lleihau ym mhob awdurdod lleol ledled y rhanbarth ers 2007.

en-gb	In Mid and South West Wales in 2017, there was 1,514 megawatts (MW) of low-carbon energy capacity , representing 41 per cent of the Wales total, more than either of the other Welsh regions.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru yn 2017, roedd capasiti o 1,514 megawat (MW) o ynni carbon isel , sef 41 y cant o gyfanswm Cymru, sy'n fwy na'r capasiti yn nau ranbarth arall Cymru.

en-gb	Swansea was the local authority with the lowest low-carbon energy capacity in the region (62 MW).
cy-gb	Abertawe oedd yr awdurdod lleol gyda’r capasiti lleiaf o ynni carbon isel yn y rhanbarth (62 MW).

en-gb	Each of the other local authorities in this region had a low-carbon energy capacity between 245MW and 358MW.
cy-gb	Roedd gan bob un o'r awdurdodau lleol eraill yn y rhanbarth hwn gapasiti rhwng 245MW and 358MW.

en-gb	There were a total of approximately 24,900 low-carbon energy projects across the region in 2017.
cy-gb	Roedd cyfanswm o tua 24,900 o brosiectau ynni carbon isel ledled y rhanbarth yn 2017.

en-gb	While a large proportion (80 per cent) were for solar energy (photovoltaic or thermal), 64 per cent of Wales’ onshore wind projects, 62 per cent of Wales’ biomass projects and 54 per cent of Wales’ heat pump projects were based in the region.
cy-gb	Er bod cyfran fawr ohonynt (80 y cant) ar gyfer ynni solar (ffotofoltäig neu thermol), roedd 64 y cant o brosiectau gwynt ar y tir Cymru, 62 y cant o brosiectau biomas Cymru a 54 y cant o brosiectau pympiau gwres Cymru wedi'u lleoli yn y rhanbarth.

en-gb	Municipal waste treatment in Mid and South West Wales
cy-gb	Trin gwastraff trefol yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru

en-gb	In 2017-18, the amount of local authority municipal waste  that was reused, recycled or composted was 62 per cent in Mid and South West Wales, compared to 51 per cent in 2012-13, the earliest year for which directly comparable data is available.
cy-gb	Yn 2017-18, lefel gwastraff trefol awdurdodau lleol  a gafodd ei ailddefnyddio, ei ailgylchu neu ei gompostio oedd 62 y cant yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, o gymharu â 51 y cant yn 2012-13, sef y flwyddyn gynharaf y mae data y gellir eu cymharu'n uniongyrchol ar gael ar ei chyfer.

en-gb	The reported reuse, recycling and composting rate varied across local authorities, from 57 per cent in Pembrokeshire, to 64 per cent in Ceredigion and Carmarthenshire.
cy-gb	Roedd y gyfradd ailddefnyddio, ailgylchu a chompostio a gofnodwyd yn amrywio rhwng awdurdodau lleol, o 57 y cant yn Sir Benfro, i 64 y cant yng Ngheredigion a Sir Gaerfyrddin.

en-gb	The amount of local authority municipal waste sent to landfill  was 26 per cent in Mid and South West Wales in 2017-18, compared to 40 per cent in 2012-13.
cy-gb	Lefel gwastraff trefol awdurdodau lleol a anfonwyd i safleoedd tirlenwi  yn 2017-18 oedd 26 y cant, o gymharu â 40 y cant yn 2012-13.

en-gb	Annual residual household waste produced per person (kg) in Mid and South West Wales, by local authority, 2017-18
cy-gb	Gwastraff gweddilliol blynyddol cartrefi a gynhyrchwyd y pen (kg) yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2017-18

en-gb	The annual residual household waste  generated across Mid and South West Wales in 2017-18 ranged from 130kg in Swansea to 242kg in Pembrokeshire.
cy-gb	Amrywiai gwastraff gweddilliol blynyddol cartrefi  a gynhyrchwyd ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru yn 2017-18 o 130kg yn Abertawe i 242kg yn Sir Benfro.

en-gb	Powys saw the greatest reported change in residual household waste generated per person since 2012-13, with a reported reduction of 46 per cent, or 113kg per person.
cy-gb	Ym Mhowys y cofnodwyd y newid mwyaf mewn gwastraff gweddilliol cartrefi a gynhyrchir y pen ers 2012-13, sef gostyngiad o 46 y cant, neu 113kg y pen.

en-gb	Meanwhile, Ceredigion residents produced on average 61kg more residual household waste in 2017-18 than in 2012-13.
cy-gb	Yn y cyfamser, cynhyrchodd trigolion Ceredigion 61kg yn fwy o wastraff gweddilliol cartrefi, ar gyfartaledd, yn 2017-18 nag yn 2012-13.

en-gb	Gross Value Added (GVA) is the value generated by any unit engaged in the production of goods and services.
cy-gb	Gwerth Ychwanegol Gros (GYG) yw'r gwerth a gynhyrchir gan unrhyw uned sy'n ymwneud â chynhyrchu nwyddau a gwasanaethau.

en-gb	Further information on this can be found in the following ONS blog post .
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am hyn yn erthygl blog  y Swyddfa Ystadegau Gwladol .

en-gb	In Mid and South West Wales, GVA per head  was £17,616 in 2017 ; the lowest of the three Welsh regions.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, GYG y pen  oedd £17,616 yn 2017 ; sef yr isaf o blith tri rhanbarth Cymru.

en-gb	All of the local authorities across the region had GVA per head levels that were lower than both the Wales and UK GVA per head values.
cy-gb	Roedd gan bob un o'r awdurdodau lleol ledled y rhanbarth lefelau GYG y pen a oedd yn is na gwerthoedd GYG y pen Cymru a'r DU.

en-gb	Swansea had the highest GVA per head in the region (£19,321), and Carmarthenshire had the lowest (£15,870).
cy-gb	Abertawe oedd â'r lefel uchaf o GYG y pen yn y rhanbarth (£19,321), a Sir Gaerfyrddin oedd â'r lefel isaf (£15,870).

en-gb	This means that Mid and South West Wales had the smallest range of GVA per head of the three economic regions in Wales.
cy-gb	Golyga hyn mai Canolbarth a De-orllewin Cymru oedd â'r ystod leiaf o GYG y pen o blith y tri rhanbarth economaidd yng Nghymru.

en-gb	Across the region, GVA per head grew 1.2 per cent on the previous year, and 71.8 per cent since 1999.
cy-gb	Ledled y rhanbarth, cynyddodd GYG y pen 1.2 y cant o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, a 71.8 y cant ers 1999.

en-gb	Ceredigion saw the largest percentage increase in GVA since 1999 (76.9 per cent).
cy-gb	Yng Ngheredigion y gwelwyd y cynnydd canrannol mwyaf mewn GYG ers 1999 (sef 76.9 y cant).

en-gb	Whereas, Pembrokeshire saw the largest increase compared with 2016, up 7.8 per cent.
cy-gb	Ar y llaw arall, yn Sir Benfro y gwelwyd y cynnydd mwyaf o gymharu â 2016, sef 7.8 y cant.

en-gb	In Mid and South West Wales, Gross Disposable Household Income (GDHI)  per head was £15,573 in 2016, the lowest of the three Welsh economic regions.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, Incwm Gwario Gros Aelwydydd (GDHI)  y pen oedd £15,573 yn 2016, sef yr isaf o blith y tri rhanbarth economaidd yng Nghymru.

en-gb	GDHI per head was highest in Powys (£16,303), and lowest in Swansea (£14,911).
cy-gb	Ym Mhowys y cofnodwyd y lefel uchaf o GDHI (£16,303), ac yn Abertawe roedd y lefel isaf (£14,911).

en-gb	Across the region, GDHI per head grew by 0.2 per cent on the previous year, and 57.6 per cent since 1999.
cy-gb	Ledled y rhanbarth, cynyddodd GDHI y pen 0.2 y cant o gymharu â'r flwyddyn flaenorol, a 57.6 y cant ers 1999.

en-gb	In Mid and South West Wales, the median gross weekly earnings  of full-time employees in 2017 (the most recent available regional aggregated data) was £484.90, with median earnings across local authorities ranging from £446.70 in Pembrokeshire to £568.10 in Neath Port Talbot, the only local authority in Wales where earnings exceeded the UK median.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, enillion gros canolrifol yr wythnos  cyflogeion llawn amser yn 2017 (sef y data cyfunol rhanbarthol mwyaf diweddar sydd ar gael) oedd £484.90, gydag enillion canolrifol yn amrywio rhwng awdurdodau lleol o £446.70 yn Sir Benfro i £568.10 yng Nghastell-nedd Port Talbot, sef yr unig awdurdod yng Nghymru lle roedd enillion yn fwy na chanolrif y DU.

en-gb	In 2018, median earnings grew in all local authorities across the region except in Carmarthenshire, where median earnings decreased by 2.8 per cent, or £14.30.
cy-gb	Yn 2018, cynyddodd enillion canolrifol ym mhob awdurdod lleol ledled y rhanbarth ac eithrio yn Sir Gaerfyrddin, lle y gostyngodd enillion canolrifol 2.8 y cant, neu £14.30.

en-gb	The lowest median earnings were in Pembrokeshire (£457.30), and the highest in Neath Port Talbot (£586.70).
cy-gb	Yn Sir Benfro y cofnodwyd yr enillion canolrifol lleiaf (sef £457.30), a Chastell-nedd Port Talbot oedd â'r enillion canolrifol mwyaf (sef £586.70).

en-gb	Swansea saw the largest percentage increase in median earnings between 2017 and 2018, up 6.9 per cent (£32.80).
cy-gb	Yn Abertawe y gwelwyd y cynnydd canrannol mwyaf mewn enillion canolrifol rhwng 2017 a 2018, sef 6.9 y cant (£32.80).

en-gb	ONS data  estimates the proportion of workers earning below the living wage (£8.75 in 2018, as defined by the Living Wage Foundation).
cy-gb	Mae data'r SYG  yn amcangyfrif cyfran y gweithwyr sy'n ennill llai na'r cyflog byw (sef £8.75 yn 2018, fel y'i diffinnir gan y Living Wage Foundation).

en-gb	In 2018, results show that across the region, there was a 12.0 percentage point range between local authorities, the lowest percentage being 22.6 per cent in Powys, and the highest being 34.6 per cent in Pembrokeshire.
cy-gb	Yn 2018, dengys y canlyniadau, ledled y rhanbarth, fod ystod o 12.0 pwynt canran rhwng awdurdodau lleol – y ganran isaf oedd 22.6 y cant ym Mhowys a'r ganran uchaf oedd 34.6 y cant yn Sir Benfro.

en-gb	Free school meal (FSM) eligibility among pupils aged 5-15 in Mid and South West Wales, by local authority, 2017-18
cy-gb	Disgyblion 5-15 oed a oedd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, yn ôl awdurdod lleol, 2017-18

en-gb	Pupil Level Annual School Census (PLASC), Welsh Government
cy-gb	Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol ar Lefel Disgyblion (CYBLD), Llywodraeth Cymru

en-gb	In Mid and South West Wales, 16.8 per cent of pupils aged 5-15 were eligible for free school meals  in 2017/18, up 0.8 percentage points over the previous 10 years.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, roedd 16.8 y cant o ddisgyblion 5-15 oed yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim  yn 2017/18, sy'n cyfateb i gynnydd o 0.8 pwynt canran o gymharu â'r 10 mlynedd flaenorol.

en-gb	The highest rate was in Neath Port Talbot (22.1 per cent), while the lowest was in Powys (11.2 per cent).
cy-gb	Yng Nghastell-nedd Port Talbot y cofnodwyd y gyfradd uchaf (sef 22.1 y cant), ac ym Mhowys y cofnodwyd yr un isaf (sef 11.2 y cant).

en-gb	Neath Port Talbot saw a 1.8 percentage point increase in eligibility compared to 2007/08, more than elsewhere in the region.
cy-gb	Yng Nghastell-nedd Port Talbot gwelwyd cynnydd o 1.8 pwynt canran yn nifer y disgyblion a oedd yn gymwys i gael prydau ysgol am ddim yn 2007/08, sy'n fwy nag mewn rhannau eraill o'r rhanbarth.

en-gb	Pupils aged 5-15 eligible for free school meals by local authority, region and year
cy-gb	Disgyblion 5-15 oed sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim yn ôl awdurdod lleol, rhanbarth a blwyddyn

en-gb	The Mid and South West Wales region contains 547 Lower Super Output Layers (LSOAs).
cy-gb	Mae rhanbarth y Canolbarth a’r De-orllewin yn cynnwys 547 Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is.

en-gb	This is 29 per cent of all the LSOAs within Wales.
cy-gb	Mae hyn yn 29 y cant o'r holl Ardaloedd Cynnyrch Ehangach Haen Is yng Nghymru.

en-gb	Considering the 191 most deprived LSOAs across all of Wales in 2014 – i.e. the 10 per cent most deprived, 41 of them are within Mid and South West Wales.
cy-gb	Wrth edrych ar yr 191 Ardal Gynnyrch Ehangach Haen Is ar draws Cymru yn 2014 - sef y 10 y cant mwyaf difreintiedig, mae 41 ohonynt yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru.

en-gb	This is 7 per cent of all LSOAs within the region, and 21 per cent of the 10 per cent most deprived LSOAs across all of Wales.
cy-gb	Mae hwn yn cyfateb i 7 y cant o’r holl Ardaloedd Gynnyrch Ehangach Haen Is yn y rhanbarth, a 21 y cant o’r 10 y cant mwyaf difreintiedig ledled Cymru.

en-gb	In Mid and South West Wales, 93.3 per cent of businesses founded in 2012  survived their first year, and 46.0 per cent were still operating after five years.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, roedd 93.3 y cant o'r busnesau a sefydlwyd yn 2012  yn dal i fodoli ar ôl eu blwyddyn gyntaf, ac roedd 46.0 y cant yn dal i weithredu ar ôl pum mlynedd.

en-gb	The highest business survival rate in the area for businesses founded in 2012 was in Ceredigion, but it was also the region where the lowest number of businesses were started.
cy-gb	Yng Ngheredigion y cofnodwyd y gyfradd oroesi uchaf ar gyfer busnesau a sefydlwyd yn 2012, ond hwn hefyd oedd y rhanbarth lle y dechreuwyd y nifer leiaf o fusnesau.

en-gb	Percentages have been calculated from published rounded figures.
cy-gb	Mae canrannau wedi'u cyfrifo ar sail ffigurau wedi'u talgrynnu a gyhoeddwyd.

en-gb	Percentage of homes and businesses in Mid and South West Wales with superfast or ultrafast broadband availability, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru a allai gael gwasanaeth band eang cyflym iawn neu wibgyswllt, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	In Mid and South West Wales in September 2018, access to a superfast fixed broadband speed (30Mbit/s or higher) or an ultrafast fixed broadband speed (300 Mbit/s or higher)  was 89 per cent, ranging from 77 per cent in Powys to 98 per cent in Swansea.
cy-gb	Yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru ym mis Medi 2018, roedd cysylltiad band eang sefydlog cyflym iawn (30Mbit/e neu'n uwch) neu gysylltiad band eang sefydlog gwibgyswllt (300 Mbit/e neu'n uwch)  ar gael i 89 y cant o'r boblogaeth, yn amrywio o 77 y cant ym Mhowys i 98 y cant yn Abertawe.

en-gb	In September 2018, 35 per cent of homes and businesses had access to an ultrafast fixed broadband speed (300Mbit/s or higher).
cy-gb	Ym mis Medi 2018, roedd cysylltiad band eang sefydlog gwibgyswllt (300Mbit/e neu'n uwch) ar gael i 35 y cant o'r cartrefi a'r busnesau.

en-gb	This was 14 percentage points lower than the UK rate of 49 per cent in September 2018.
cy-gb	Roedd hyn 14 pwynt canran yn is na'r ffigur ar gyfer y DU, sef 49 y cant ym mis Medi 2018.

en-gb	Access ranged from 5 per cent in Pembrokeshire, to 75 per cent in Swansea.
cy-gb	Roedd canran y cartrefi a'r busnesau oedd yn gallu cael gafael ar wasanaeth band eang cyflym iawn a gwibgyswllt yn amrywio o 5 y cant yn Sir Benfro i 75 y cant yn Abertawe.

en-gb	8 per cent of homes and businesses across the region had access to full fibre services  in September 2018, this was higher than the UK and Wales averages.
cy-gb	Roedd gwasanaethau ffeibr llawn  ar gael i 8 y cant o'r cartrefi a'r busnesau ledled y rhanbarth ym mis Medi 2018. Roedd y ffigur hwn yn uwch na chyfartaleddau'r DU a Chymru.

en-gb	Percentage of homes and businesses in Mid and South West Wales not meeting the Universal Service Obligation, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru nad oeddent yn bodloni gofynion y Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyffredinol, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Around 26,000 homes and businesses across the region, or 6 per cent, did not meet the Universal Service Obligation minimum in September 2018, meaning that they were unable to access a download speed of 10Mbit/s and an upload speed of 1Mbit/s.
cy-gb	Nid oedd tua 26,000 o gartrefi a busnesau ledled y rhanbarth, neu 6 y cant, yn bodloni gofynion sylfaenol y Rhwymedigaeth Gwasanaeth Cyffredinol, ym mis Medi 2018, sy'n golygu nad oeddent yn gallu manteisio ar gyflymder lawrlwytho o 10Mbit/e na chyflymder lanlwytho o 1Mbit/e.

en-gb	This proportion was above both the UK average (2 per cent) and the Wales average (3 per cent).
cy-gb	Roedd y gyfran hon uwchlaw cyfartaledd y DU (2 y cant) a Chymru (3 y cant).

en-gb	Percentage of homes and businesses in Mid and South West Wales with indoor 4G coverage from all four network providers, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru a allai gael signal 4G dan do gan bob un o'r pedwar darparwr rhwydwaith, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	Looking at 4G services, the percentage of homes and businesses in Mid and South West Wales that had indoor coverage from all four operators in September 2018 ranged from 48 per cent in Ceredigion to 74 per cent in Swansea.
cy-gb	Gan edrych ar wasanaethau 4G, roedd canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru oedd yn cael signal dan do gan bob un o'r pedwar gweithredwr ym mis Medi 2018 yn amrywio o 48 y cant yng Ngheredigon i 74 y cant yn Abertawe.

en-gb	The UK average was 77 per cent and the Wales average was 69 per cent.
cy-gb	Cyfartaledd y DU oedd 77 y cant a chyfartaledd Cymru oedd 69 y cant.

en-gb	In terms of geographic coverage, 16 per cent of Ceredigion’s area was not covered by any operator, more than in any other local authority in the region.
cy-gb	O ran cwmpas daearyddol, nid oedd 16 y cant o arwynebedd Ceredigion yn cael ei wasanaethu gan unrhyw weithredwr, sy'n fwy nag mewn unrhyw awdurdod lleol arall yn y rhanbarth.

en-gb	However in Swansea, geographic area not covered was 1 per cent.
cy-gb	Fodd bynnag, yn Abertawe, 1 y cant o'r ardal ddaearyddol oedd heb wasanaeth.

en-gb	Percentage of homes and businesses in Mid and South West Wales with indoor voice call coverage from all four network providers, by local authority, September 2018
cy-gb	Canran y cartrefi a'r busnesau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru oedd yn cael signal galwadau llais dan do gan bob un o'r pedwar darparwr rhwydwaith, yn ôl awdurdod lleol, Medi 2018

en-gb	For telephone call services in Mid and South West Wales, the percentage of homes and businesses with indoor coverage from all four operators in September 2018, ranged from 69 per cent in Ceredigion to 94 per cent in Neath Port Talbot.
cy-gb	Ar gyfer gwasanaethau galwadau ffôn yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, roedd canran y cartrefi a'r busnesau a oedd yn cael signal dan do gan bob un o'r pedwar gweithredwr ym mis Medi 2018 yn amrywio o 69 y cant yng Ngheredigion i 94 y cant yng Nghastell-nedd Port Talbot.

en-gb	In half of local authorities in the region (Pembrokeshire, Swansea and Neath Port Talbot), the percentage of Mid and South West Wales’ geographic area not covered by any operator was 1 per cent or lower, though in Ceredigion this was 9 per cent.
cy-gb	Yn hanner yr awdurdodau lleol yn y rhanbarth (Sir Benfro, Abertawe a Chastell-nedd Port Talbot), canran ardal ddaearyddol Canolbarth a De-orllewin Cymru nad oedd yn cael ei wasanaethu gan unrhyw weithredwr oedd 1 y cant neu'n is, er mai 9 y cant oedd y ganran yng Ngheredigion.

en-gb	Dwelling stock estimates in Mid and South West Wales over time (all tenures)
cy-gb	Amcangyfrifon o'r stoc anheddau yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru dros amser (pob deiliadaeth)

en-gb	Dwelling Stock Estimates, Welsh Government
cy-gb	Amcangyfrifon Stoc Annedd, Llywodraeth Cymru

en-gb	The total number of dwellings  in Mid and South West Wales continues to grow steadily with an estimated 426,000 dwellings at 31 March 2017.
cy-gb	Mae cyfanswm yr anheddau  yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru yn parhau i gynyddu'n raddol ac amcangyfrifir bod 426,000 o anheddau ar 31 Mawrth 2017.

en-gb	This represents an increase of 6 per cent over the last 10 years.
cy-gb	Mae hyn yn cyfateb i gynnydd o 6 y cant dros y 10 mlynedd diwethaf.

en-gb	Swansea was the local authority with the highest number of dwellings (111,300), and Ceredigion had the lowest number (35,300).
cy-gb	Abertawe oedd yr awdurdod lleol â'r nifer fwyaf o anheddau (111,300), a Cheredigion oedd â'r nifer leiaf (35,300).

en-gb	14 per cent of all dwellings across the region were privately rented, and 70 per cent were owner occupied, 1 percentage point lower than 5 years previously.
cy-gb	Roedd 14 y cant o'r holl anheddau ledled y rhanbarth yn cael eu rhentu'n breifat ac roedd 70 y cant yn eiddo i berchen-feddianwyr, sy'n cyfateb i ostyngiad o 1 pwynt canran o gymharu â 5 mlynedd ynghynt.

en-gb	Number of new flats and houses in Mid and South West Wales completed over tim
cy-gb	Nifer y fflatiau a'r cartrefi newydd a gwblhawyd yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru dros amser

en-gb	New house building data collection, Welsh Government
cy-gb	Casgliad data: adeiladu tai newydd, Llywodraeth Cymru

en-gb	Number of new dwellings completed in Mid and South West Wales over time, by tenure
cy-gb	Nifer yr anheddau newydd a gwblhawyd yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru dros amser, yn ôl deiliadaeth

en-gb	1,599 new dwellings  were completed across Mid and South West Wales over the 2017-2018 period.
cy-gb	Cwblhawyd 1,599 o anheddau newydd  ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru dros y cyfnod 2017 i 2018.

en-gb	This is 33 per cent fewer than ten years previously and 42 per cent fewer than 20 years previously.
cy-gb	Mae'r ffigur hwn 33 y cant yn llai na 10 mlynedd ynghynt a 42 y cant yn llai nag 20 mlynedd ynghynt.

en-gb	The highest number of new dwellings completed in the 2017-2018 period was in Carmarthenshire (529, or 33 per cent) and the lowest was in Neath Port Talbot (115, or 7 per cent).
cy-gb	Yn Sir Gaerfyrddin y cwblhawyd y nifer fwyaf o anheddau newydd dros y cyfnod 2017 i 2018 (sef 529, neu 33 y cant) ac yng Nghastell-nedd Port Talbot y cwblhawyd y nifer leiaf o anheddau (sef 115, neu 7 y cant).

en-gb	Data from the UK House Price Index , shows that in Mid and South West Wales in September 2018, average house prices ranged from £118,400 in Neath Port Talbot to £191,100 in Powys.
cy-gb	Dengys data o Fynegai Prisiau Tai'r DU , , yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru ym mis Medi 2018, fod prisiau tai cyfartalog yn amrywio o £118,400 yng Nghastell-nedd Port Talbot i £191,100 ym Mhowys.

en-gb	Between September 2008 and September 2018, Powys was also the local authority that saw the greatest increase in house prices, rising by £25,500 (or 15.4 per cent) while Pembrokeshire saw the smallest increase, at £400 (or 0.2 per cent).
cy-gb	Rhwng mis Medi 2008 a mis Medi 2018, Powys hefyd oedd yr awdurdod lleol a welodd y cynnydd mwyaf mewn prisiau tai, a gododd £25,500 (neu 15.4 y cant) tra mai Sir Benfro a gofnododd y cynnydd lleiaf, sef £400 (neu 0.2 y cant).

en-gb	This was also the smallest increase in average house prices of any Welsh local authority.
cy-gb	Hwn hefyd oedd y cynnydd lleiaf mewn prisiau tai cyfartalog a gofnodwyd mewn unrhyw awdurdod lleol yng Nghymru.

en-gb	Data correct as of the December 2018 publication of the UK House Price Index (UK HPI).
cy-gb	Roedd y data yn gywir adeg cyhoeddi Mynegai Prisiau Tai'r DU ym mis Rhagfyr 2018.

en-gb	Figure 32:
cy-gb	Figure 32:

en-gb	Average annual estimates of additional housing need, Mid and South West Wales
cy-gb	Cyfartaledd amcangyfrifon blynyddol o'r angen am dai ychwanegol (Canolbarth a De-orllewin Cymru)

en-gb	Estimates of housing need  show that for the first 5-year period (2018/19-2022/23), between 1,600 and 2,500 additional housing units are required annually in Mid and South West Wales (with a central estimate  of 2,000).
cy-gb	Dengys amcangyfrifon o'r angen am dai , ar gyfer y pum mlynedd gyntaf (2018/19-2022/23), fod angen rhwng 1,600 a 2,500 o unedau tai ychwanegol yn flynyddol yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru (gydag amcangyfrif canolog o 2,000).

en-gb	For the third period (2028/29-2032/33), the central estimate falls to 1,000 and by the mid to late 2030s (2033/34-2037/38) is less than 400.
cy-gb	Yn ystod y trydydd cyfnod (2028/29-2032/33), mae’r amcangyfrif canolog yn syrthio i 1,000 ac o ganol yr 2030au i’w diwedd (2033/34-2037/38) yr amcangyfrif canolog yw llai na 400 o unedau tai ychwanegol.

en-gb	Housing need and demand (2018-based)
cy-gb	Angen a'r galw am dai (sail-2018)

en-gb	2014-based household projections  show that by 2028, there could be around 144,000 one-person households in Mid and South West Wales, a 10 per cent increase on the projected level for 2018.
cy-gb	Dengys amcanestyniadau aelwydydd seiliedig ar 2014 , erbyn 2028, y gallai fod tua 144,000 o aelwydydd un person yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, sef cynnydd o 10 y cant o gymharu â'r lefel ragamcanol ar gyfer 2018.

en-gb	By 2039, the projected number is around 154,000, of which almost a third (32 per cent) would be in Swansea.
cy-gb	Erbyn 2039, y nifer ragamcanol yw tua 154,000, y byddai bron i draean ohonynt (32 y cant) yn Abertawe.

en-gb	The projected average household size by 2028, ranges from 2.11 in Powys to 2.23 in Neath Port Talbot.
cy-gb	Mae maint cyfartalog rhagamcanol aelwyd erbyn 2028, yn amrywio o 2.11 ym Mhowys i 2.23 yng Nghastell-nedd Port Talbot.

en-gb	It should be noted that these data are projections based on past trends, and should not be used as forecasts.
cy-gb	Dylid nodi bod y data hyn yn amcanestyniadau sy'n seiliedig ar dueddiadau yn y gorffennol ac ni ddylid eu defnyddio fel rhagolygon.

en-gb	Local authorities estimated  that 68 persons were sleeping rough across Mid and South West Wales in the 2 weeks between 16 th  and 29 th  October 2017.
cy-gb	Amcangyfrifodd yr awdurdodau lleol  fod 68 o bobl yn cysgu ar y stryd ledled Canolbarth a De-orllewin Cymru yn y pythefnos rhwng 16 a 29 Hydref 2017.

en-gb	This is an increase of two-thirds (27 persons) compared with the exercise carried out in October 2016, though the increase may have been influenced by a number of factors, including improved mechanisms for identifying rough sleepers in some local authorities.
cy-gb	Mae hyn yn gynnydd o ddwy ran o dair (27 o bobl) o gymharu â'r ymarfer a gynhaliwyd ym mis Hydref 2016, er ei bod yn bosibl bod sawl ffactor wedi dylanwadu ar y cynnydd, gan gynnwys gwell systemau ar gyfer nodi pobl sy'n cysgu ar y stryd mewn rhai awdurdodau lleol.

en-gb	Over a third (38 per cent) of persons sleeping rough across the region were located in Swansea, though it was Neath Port Talbot that saw the greatest increase (9 persons) compared with the exercise carried out in October 2016.
cy-gb	Roedd mwy nag un o bob tri unigolyn (38 y cant) a oedd yn cysgu ar y stryd ledled y rhanbarth wedi'u lleoli yn Abertawe, er mai yng Nghastell-nedd Port Talbot y gwelwyd y cynnydd mwyaf (9 unigolyn) o gymharu â'r ymarfer a gynhaliwyd ym mis Hydref 2016.

en-gb	Figure 33:
cy-gb	Ffigur 32:

en-gb	World Heritage Sites & Listed Buildings in Mid and South West Wales
cy-gb	Safleoedd Treftadaeth y Byd ac Adeiladau Rhestredig yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru

en-gb	Mid and South West Wales received 39 million Tourism Day Visits (TDVs)  in 2017, resulting in a total expenditure of £1.3 billion.
cy-gb	Cafodd Canolbarth a De-orllewin Cymru 39 miliwn o Ymweliadau Dydd gan Dwristiaid  yn 2017, a arweinodd at gyfanswm gwariant o £1.3 biliwn.

en-gb	TDVs in the region were most likely to be to small towns, villages or the countryside, more so than in the other Welsh regions.
cy-gb	Roedd ymweliadau dydd gan dwristiaid yn y rhanbarth yn fwyaf tebygol o fod â threfi bach, pentrefi neu gefn gwlad, yn fwy nag yn rhanbarthau eraill Cymru.

en-gb	The Wales Accommodation Occupancy Survey  shows that Mid and South West Wales had the lowest hotel room occupancy  rate of the Welsh regions in 2017.
cy-gb	Dengys Arolwg Deiliadaeth Llety Twristiaeth Cymru , mai Canolbarth a De-orllewin Cymru oedd â'r gyfradd isaf ar gyfer defnydd ystafelloedd mewn gwestai  o blith rhanbarthau Cymru yn 2017.

en-gb	When considering the number of visits to tourist attractions in Wales  in 2017, 2 of the top 10 paid attractions were in Mid and South West Wales:
cy-gb	Wrth ystyried nifer yr ymweliadau at atyniadau twristiaeth yng Nghymru  yn 2017, roedd 2 o'r 10 atyniad mwyaf poblogaidd â thâl mynediad yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, sef:

en-gb	LC Waterpark & Leisure Complex, and Folly Farm.
cy-gb	Parc Dŵr a Chanolfan Hamdden LC a Folly Farm.

en-gb	These were also the top 2 in the country.
cy-gb	Y rhain oedd y ddau atyniad mwyaf poblogaidd yn y wlad hefyd.

en-gb	Over the same period, 2 of the top 10 free attractions in Wales in 2017 were in Mid and South West Wales; Pembrey Country Park and St David’s Cathedral.
cy-gb	Dros yr un cyfnod, roedd 2 o'r 10 atyniad mwyaf poblogaidd sydd am ddim yng Nghymru yn 2017 yng Nghanolbarth a De-orllewin Cymru, sef: Parc Gwledig Pen-bre ac Eglwys Gadeiriol Tyddewi.

en-gb	Visits to tourist attractions
cy-gb	Ymweliadau ag atyniadau twristiaeth

en-gb	The Act puts in place seven well-being goals for Wales.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn sefydlu saith nod llesiant i Gymru

en-gb	These are for a more equal, prosperous, resilient, healthier and globally responsible Wales, with cohesive communities and a vibrant culture and thriving Welsh language.
cy-gb	sef Cymru fwy cyfartal, llewyrchus, cydnerth, iach a chyfrifol ar lefel fyd-eang, gyda chymunedau cydlynol a diwylliant bywiog lle mae’r Gymraeg yn  ffynnu.

en-gb	Sustainable Farming Scheme
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Y Cynllun Ffermio Cynaliadwy

en-gb	Keeping farmers farming
cy-gb	Yn cefnogi fermwyr i fermio

en-gb	14 December 2023 Responses by:
cy-gb	14 Rhagfyr 2023 Ymatebion erbyn:

en-gb	2023 1
cy-gb	2023 1

en-gb	WG48770 
cy-gb	WG48770 

en-gb	How to respond
cy-gb	Sut i ymateb

en-gb	Submit your comments by 7 March 2024, in any of the following ways:
cy-gb	Cyfwynwch eich sylwadau erbyn 7 Mawrth 2024, gan ddefnyddio un o’r ffyrdd canlynol:

en-gb	• accessing our online response form
cy-gb	• llenwi’r ffurfen ymateb ar-lein

en-gb	• download, complete our response form and email:
cy-gb	• lawrlwytho’r ffurfen ymateb, ei llenwi a’i e-bostio i:

en-gb	SustainableFarmingScheme@gov.wales
cy-gb	CynllunFfermioCynaliadwy@llyw.cymru

en-gb	• download, complete our response form and post to:
cy-gb	• lawrlwytho’r ffurfen ymateb, ei llenwi a’i phostio i:

en-gb	Rural Affairs, Land Management Reform Welsh Government
cy-gb	Materion Gwledig a Diwygio Rheoli Tir Llywodraeth Cymru

en-gb	Cathays Park Cardiff CF10 3NQ
cy-gb	Parc Cathays Caerdydd CF10 3NQ

en-gb	Further information and related documents
cy-gb	Rhagor o wybodaeth a dogfennau cysylltiedig

en-gb	Large print, Braille and alternative language versions of this document are available on request.
cy-gb	Mae fersiynau print bras, Braille ac mewn ieithoedd eraill o’r ddogfen hon ar gael o ofyn amdanynt.

en-gb	Contact details
cy-gb	Manylion cysylltu

en-gb	SustainableFarmingScheme@gov.wales
cy-gb	CynllunFfermioCynaliadwy@llyw.cymru

en-gb	This document is also available in Welsh.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael yn Saesneg hefyd.

en-gb	https://www.llyw.cymru/cynllun-ffermio-cynaliadwy-ymgynghori
cy-gb	https://www.llyw.cymru/cynllun-ffermio-cynaliadwy-ymgynghori

en-gb	© Crown copyright 2023, Welsh Government, WG48770. Mae’r ddogfen hon ar gael yn Gymraeg hefyd / This document is also available in Welsh Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn Gymraeg / We welcome correspondence and telephone calls in Welsh
cy-gb	© Howifraint y Goron 2023, Llywodraeth Cymru, WG48770, Mae’r ddogfen hon ar gael yn Saesneg hefyd / This document is also available in English Rydym yn croesawu gohebiaeth a galwadau ffôn yn Gymraeg /We welcome correspondence and phone calles in Welsh

en-gb	2023 2
cy-gb	2023 2

en-gb	Data processing and reporting 
cy-gb	Prosesu ac adrodd ar ddata 

en-gb	UK General Data Protection Regulation
cy-gb	Rheoliadau Cyfredinol y DU ar Ddiogelu Data

en-gb	(UK GDPR)
cy-gb	 (GDPR y DU)

en-gb	Your rights
cy-gb	Eich hawliau

en-gb	Under the data protection legislation, you have the right:
cy-gb	O dan ddeddfwriaeth diogelu data, mae gennych yr hawl:

en-gb	•  to be informed of the personal data held about you and to access it
cy-gb	•  i gael gwybod am y data personol a gedwir amdanoch chi a’i weld

en-gb	•  to require us to rectify inaccuracies in that data
cy-gb	•  i fynnu ein bod yn cywiro gwallau yn y data hwnnw

en-gb	•  to (in certain circumstances) object to or restrict processing
cy-gb	•  i wrthwynebu neu gyfyngu ar brosesu'r data (o dan rai amgylchiadau)

en-gb	•  for (in certain circumstances) your data to be ‘erased’
cy-gb	•  i ofyn i'ch data gael ei ‘ddileu’ (o dan rai amgylchiadau)

en-gb	•  to (in certain circumstances) data portability
cy-gb	•  i gludadwyedd data (o dan rai amgylchiadau)

en-gb	•  to lodge a complaint with the Information Commissioner’s Offce (ICO) who is our independent regulator for data protection
cy-gb	•  i gyfwyno cwyn i Swyddfa’r Comisiynydd Gwybodaeth (SCG), ein rheoleiddiwr annibynnol ar gyfer diogelu data

en-gb	The Welsh Government will be data controller for Welsh Government consultations and for any personal data you provide as part of your response to the consultation.
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd y rheolydd data ar gyfer ymgynghoriadau Llywodraeth Cymru ac ar gyfer unrhyw ddata personol a roddir gennych wrth ichi ymateb i’r ymgynghoriad.

en-gb	Welsh Ministers have statutory powers they will rely on to process this personal data which will enable them to make informed decisions about how they exercise their public functions.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau statudol y byddant yn dibynnu arnynt i brosesu’r data personol hwn a fydd yn eu galluogi i wneud penderfyniadau cytbwys ynghylch sut y maent yn cyfawni eu swyddogaethau cyhoeddus.

en-gb	The lawful basis for processing information in this data collection exercise is our public task; that is, exercising our offcial authority to undertake the core role and functions of the Welsh Government.
cy-gb	Y sail gyfreithiol dros brosesu gwybodaeth yn yr ymarfer casglu data hwn yw ein tasg gyhoeddus; hynny yw, arfer ein hawdurdod swyddogol i ymgymryd â rôl a swyddogaethau craidd Llywodraeth Cymru.

en-gb	(Art 6(1)(e))
cy-gb	(Erthygl 6(1)(e)).

en-gb	Any response you send us will be seen in full by Welsh Government staff dealing with the issues which this consultation is about or planning future consultations.
cy-gb	Bydd unrhyw ymateb a anfonwch atom yn cael ei weld yn llawn gan staff Llywodraeth Cymru sy'n gweithio ar y materion y mae'r ymgynghoriad hwn yn ymwneud â nhw neu sy’n cynllunio ymgynghoriadau ar gyfer y dyfodol.

en-gb	In the case of joint consultations this may also include other public authorities.
cy-gb	Yn achos ymgynghoriadau ar y cyd, mae'n bosibl y bydd hyn hefyd yn cynnwys awdurdodau cyhoeddus eraill.

en-gb	Tel:
cy-gb	Ffôn:

en-gb	3 UK General Data Protection Regulation (UK GDPR) 6 Ministerial Foreword
cy-gb	3 Rheoliadau Cyffredinol y DU ar Ddiogelu Data (GDPR y DU) 6 Rhagair y Gweinidog

en-gb	8 Executive Summary 10 Chapter 1 – Introduction
cy-gb	8 Crynodeb Gweithredol 10 Pennod 1 – Cyfwyniad

en-gb	13 Chapter 2 – The sustainable farming scheme framework 15              Universal Actions
cy-gb	13 Pennod 2 - Fframwaith y Cynllun Ffermio Cynaliadwy 15              Gweithredoedd Cyffredinol

en-gb	16 UA1:
cy-gb	16 UA1:

en-gb	Benchmarking
cy-gb	Meincnodi

en-gb	17 UA2:
cy-gb	18 UA2:

en-gb	Continuous Personal Development 19 UA3:
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus 20 UA3:

en-gb	Soil health planning 22 UA4:
cy-gb	Gweithredoedd i helpu i reoli pridd ac adnoddau 23 UA4:

en-gb	Multispecies cover crop
cy-gb	Cnydau gorchudd amlrywogaeth

en-gb	24 UA5:
cy-gb	25 UA5:

en-gb	Integrated Pest Management
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	25 UA6:
cy-gb	26 UA6:

en-gb	Managing heavily modifed peatland 27 Habitat
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr 28 Cynefn

en-gb	28 UA7:
cy-gb	29 UA7:

en-gb	Habitat maintenance
cy-gb	Cynnal cynefnoedd

en-gb	30 Scheme rule:
cy-gb	31 Rheol y Cynllun:

en-gb	At least 10% of each farm is managed as habitat 31 UA8:
cy-gb	Mae o leiaf 10% o bob fferm yn cael ei reoli fel cynefn 32 UA8:

en-gb	Create temporary habitat on improved land
cy-gb	Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella

en-gb	33 UA9:
cy-gb	34 UA9:

en-gb	Designated Site Management Plans 34 UA10:
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safeoedd Dynodedig 35 UA10:

en-gb	Ponds and scrapes
cy-gb	Pyllau dwˆ r parhaol a thymhorol

en-gb	37 UA11:
cy-gb	38 UA11:

en-gb	Hedgerow management 39 UA12:
cy-gb	Rheoli perthi / gwrychoedd 40 UA12:

en-gb	Woodland maintenance
cy-gb	Cynnal a Chadw Coetir

en-gb	41 Scheme rule – at least 10% under tree cover as woodland or individual trees 42 UA13:
cy-gb	42 Rheol y Cynllun: O leiaf 10% o dan orchudd o goed, yn goetir neu goed unigol 43 UA13:

en-gb	Create new woodland and agro-forestry
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth newydd

en-gb	44 UA14:
cy-gb	45 UA14:

en-gb	Historic environment – maintenance and enhancement 47 Universal Code for Habitats
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella 48 Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd

en-gb	49 UA15:
cy-gb	50 UA15:

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle 51 UA16:
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid 52 UA16:

en-gb	Good animal welfare
cy-gb	Lles eich anifeiliaid

en-gb	52 UA17:
cy-gb	53 UA17:

en-gb	Good farm biosecurity
cy-gb	Bioddiogelwch da ar y fferm

en-gb	58 Chapter 3 – The Sustainable Farming Scheme Process 58              Scheme eligibility
cy-gb	59 Pennod 3 – Proses y Cynllun Ffermio Cynaliadwy 59              Pwy sy’n gymwys

en-gb	59 How we propose the operating model will work 64           Chapter 4 – Payment methodology
cy-gb	60 Sut yr ydym yn cynnig bod y model gweithredu yn gweithio 65           Pennod 4 – Dull talu

en-gb	64 Universal Baseline Payment 67 Stability Payment
cy-gb	65 Y Taliad Sylfaenol Cyffredinol 68 Taliad Sefydlogrwydd

en-gb	67 Payment Value
cy-gb	68 Gwerth y Taliad

en-gb	69 Chapter 5 – Transition Period
cy-gb	70 Pennod 5 – Y Cyfnod Pontio

en-gb	69 Optional and Collaborative Actions
cy-gb	70 Y Gweithredoedd Opsiynol a’r Gweithredoedd Cydweithredol

en-gb	70 Phased introduction of Optional and Collaborative Actions 72           Chapter 6 – Trial Payment Scheme
cy-gb	71 Cyfwyno Gweithredoedd Opsiynol a Gweithredoedd Cydweithredol yn raddol 73           Pennod 6 – Cynllun y Taliad Sylfaenol (BPS)

en-gb	72 Phasing out of BPS
cy-gb	73 Dod â’r BPS i ben yn raddol

en-gb	72 Proposed changes to BPS rules
cy-gb	73 Newidiadau arfaethedig i reolau’r BPS

en-gb	2023 4
cy-gb	2023 4

en-gb	75 Chapter 7 – Regulations 75               Powers to Provide Support
cy-gb	76 Pennod 7 – Rheoliadau 76 Pwerau i Ddarparu Cymorth

en-gb	76 Legislative Requirements for BPS 77           Chapter 8 – Evidence
cy-gb	77 Gofynion Deddfwriaethol ar gyfer y BPS 78           Pennod 8 – Tystiolaeth

en-gb	77 Integrated Impact Assessment 77 Universal Baseline Payment
cy-gb	78 Asesiad Effaith Integredig 78 Y Taliad Sylfaenol Cyffredinol

en-gb	77 Impact of costs incurred and income foregone 78 The social value of the outcomes
cy-gb	78 Costau a ysgwyddir ac incwm a gollir 79 Gwerth cymdeithasol y canlyniadau

en-gb	80 Chapter 9 – Data processing and reporting 80               Processing and using your Data
cy-gb	81 Pennod 9 – Prosesu ac Adrodd ar Ddata 81               Prosesu a defnyddio eich data

en-gb	81 Reporting
cy-gb	82 Adrodd

en-gb	83 Annex 1:
cy-gb	84 Atodiad 1:

en-gb	Consultation questions 85 Annex 2:
cy-gb	Cwestiynau’r ymgynghoriad 86 Atodiad 2:

en-gb	Optional Actions
cy-gb	Gweithredoedd Opsiynol

en-gb	87 Annex 3:
cy-gb	88 Atodiad 3:

en-gb	Annex 4:
cy-gb	Atodiad 4:

en-gb	Integrated Impact Assessment IIA (online only - see here) https://www.gov.wales/sustainable-farming-scheme-consultation Annex 5:
cy-gb	Asesiad Effaith Integredig (Ar-lein yn unig - gweler yma) Adodiad 5:

en-gb	Potential economic effects of the Sustainable Farming Scheme:
cy-gb	Effeithiau economaidd posibl y Cynllun Ffermio Cynaliadwy:

en-gb	Universal Actions Modelling Results (online only - see here)
cy-gb	Canlyniadau modelu Gweithredoedd Sylfaenol (Ar-lein yn unig - gweler yma)

en-gb	https://www.gov.wales/sustainable-farming-scheme-consultation
cy-gb	https://www.llyw.cymru/cynllun-ffermio-cynaliadwy-ymgynghori

en-gb	Ministerial Foreword 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Rhagair y Gweinidog 

en-gb	Ministerial Foreword
cy-gb	Rhagair y Gweinidog

en-gb	I am delighted to publish this pivotal consultation document, which marks a signifcant step forward in the completion of our Programme for Government commitments.
cy-gb	Mae’n bleser gennyf gyhoeddi’r ddogfen ymgynghori hollbwysig hon, sy’n nodi cam pwysig iawn ymlaen i wireddu’r ymrwymiadau yn ein Rhaglen Lywodraethu.

en-gb	As we navigate challenging fnancial landscapes, it becomes increasingly important to align our initiatives with these commitments while addressing pressing issues such as the climate and nature emergency and its profound impact on our vital food production.
cy-gb	A hithau’n gyfnod ariannol anodd arnom ni, mae’n bwysicach nag erioed bod ein mentrau’n cefnogi’r ymrwymiadau hyn a’n bod yr un pryd yn mynd i’r afael â materion mawr fel yr argyfwng hinsawdd a natur a’i effaith aruthrol ar ein gallu i gynhyrchu bwyd hanfodol.

en-gb	The urgency of the climate and nature emergency cannot be overstated.
cy-gb	Ni ellir gorbwysleisio’r brys i ddelio â’r argyfwng hinsawdd a natur.

en-gb	Its effects are impacting on our ecosystems, altering the very fabric of our world, and pose signifcant threats to our agricultural and food systems.
cy-gb	Mae’n effeithio ar ein hecosystemau, yn newid hanfod gwead ein byd, gan greu bygythiadau sylweddol i’n systemau amaethyddol a bwyd.

en-gb	Recognising this, our focus on sustainable policies, innovative strategies, and collaborative efforts is paramount in mitigating the adverse effects of climate change while ensuring a resilient future for all.
cy-gb	Gan gydnabod hyn, mae’n hanfodol ein bod yn rhoi’n sylw ar bolisïau cynaliadwy, strategaethau arloesol ac ymdrechion cydweithredol er mwyn lliniaru effeithiau andwyol y newid yn yr hinsawdd a sicrhau dyfodol cadarn i bawb.

en-gb	We have never before been able to use input from farmers in scheme design in the way we have over our two phases of co-design and through stakeholder events.
cy-gb	Nid ydym erioed wedi cael help ffermwyr i ddylunio cynllun o’r blaen, fel y cawsom yn y ddau gam cyd-lunio a thrwy ddigwyddiadau gyda rhanddeiliaid.

en-gb	This encapsulates the relationship I want to continue fostering with our farmers – to be more inclusive of ideas and experience from the people working tirelessly to put sustainable, safe and nutritious food on our plates.
cy-gb	Mae hyn yn crynhoi’r berthynas rwyf am barhau i faethu gyda’n ffermwyr - i fod yn fwy cynhwysol o syniadau a phrofad gan y bobl sy’n gweithio’n ddifino i roi bwyd cynaliadwy, diogel a maethlon ar ein platiau’.

en-gb	We acknowledge the complexity of the issues at hand, especially amidst a challenging fnancial climate.
cy-gb	Rwy’n cydnabod bod y pwnc dan sylw yn un cymhleth iawn, yn enwedig o gofo’r hinsawdd ariannol anodd sydd ohoni.

en-gb	However, we remain steadfast in our commitment to prioritise sustainable practices and resilient policies that not only address the pressing concerns we face today but also pave the way for a thriving future for generations to come.
cy-gb	Ond rydym yn parhau i fod yn gadarn ein hymrwymiad i roi blaenoriaeth i arferion cynaliadwy a pholisïau cydnerth sydd nid yn unig yn mynd i’r afael â’r pryderon difrifol sy’n ein hwynebu heddiw, ond sydd hefyd yn paratoi’r ffordd ar gyfer dyfodol ffyniannus ar gyfer cenedlaethau i ddod.

en-gb	I see the Sustainable Farming Scheme as the start of a long-term programme to support our agricultural industry.
cy-gb	Rwy’n gweld y Cynllun Ffermio Cynaliadwy fel dechrau rhaglen hirdymor i gefnogi ein diwydiant amaethyddol.

en-gb	Support to be resilient and sustainable, which means to be able to adapt to new evidence, new priorities and new challenges.
cy-gb	Cefnogaeth i fod yn gydnerth ac yn gynaliadwy sy’n golygu gallu addasu i dystiolaeth newydd, blaenoriaethau newydd a heriau newydd.

en-gb	The Scheme has been designed to provide a clear structure with which we can all become familiar, but one which continues to evolve in a changing world.
cy-gb	Mae’r Cynllun yn rhoi fframwaith clir y gall pob un ohonom ddod yn gyfarwydd ag ef, ond yn un fydd yn esblygu mewn byd sy’n newid.

en-gb	I would like to thank you for your engagement, support, and dedication to creating a more sustainable and resilient future.
cy-gb	Hoffwn ddiolch i chi am eich cyfraniad, cefnogaeth ac ymroddiad i greu dyfodol mwy cynaliadwy a chydnerth.

en-gb	Together, let us embark on this journey of shaping policies that secure our food production systems, keep farmers farming, safeguard our environment, and address the urgency of the climate and nature emergency.
cy-gb	Gyda’n gilydd, gadewch i ni gychwyn ar y daith hon o lunio polisïau sy’n cryfhau ein systemau cynhyrchu bwyd, yn cadw ffermwyr yn ffermio, yn diogelu ein hamgylchedd, ac yn delio â’r gofyn brys i ddelio â’r argyfwng hinsawdd a natur.

en-gb	Lesley Griffths MS
cy-gb	Lesley Griffths AS

en-gb	Minister for Rural Affairs and North Wales, and Trefnydd
cy-gb	Y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a’r Trefnydd

en-gb	6
cy-gb	6

en-gb	Executive Summary 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Crynodeb Gweithredol 

en-gb	Executive Summary
cy-gb	Crynodeb Gweithredol

en-gb	This consultation is our fnal step in delivering the Sustainable Farming Scheme (SFS/Scheme) which is the start of a new long-term programme to support the agricultural industry in Wales.
cy-gb	Yr ymgynghoriad hwn yw ein cam olaf cyn cyfwyno’r Cynllun Ffermio Cynaliadwy (SFS/y Cynllun) sef cychwyn rhaglen hirdymor newydd i gefnogi’r diwydiant amaethyddol yng Nghymru.

en-gb	This document sets out our proposals; detailing a range of actions and support available to meet the Sustainable Land Management (SLM) Objectives.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn disgrifo’n cynigion ac yn egluro nifer o weithredoedd a’r cymorth sydd ar gael i wireddu Amcanion Rheoli Tir yn Cynaliadwy (SLM).

en-gb	In our opening chapter we outline the actions designed to support you the farmer to take key steps to improve productivity and competitiveness, such as improving how effciently you use resources, and invest in the resilience of your businesses core assets.
cy-gb	Yn ein pennod agoriadol, rydym yn disgrifo’r gweithredoedd sydd wedi’u cynllunio i’ch cefnogi chi, y ffermwr, i wella’ch cynhyrchiant ac i fod yn fwy cystadleuol, fel defnyddio adnoddau’n fwy effeithlon a buddsoddi i gryfhau asedau craidd eich busnes.

en-gb	Our proposals have been shaped by feedback we received from farmers and the wider industry over three consultations and two phases of co-design.
cy-gb	Cafodd y cynigion hyn eu llywio gan yr adborth a gawsom gan ffermwyr a’r diwydiant ehangach mewn tri ymgynghoriad ac yn nau gam y broses gydlunio.

en-gb	We continue by presenting how the Scheme will sit above the minimum requirements set out in law, supporting farmers to go further.
cy-gb	Byddwn yn parhau trwy ddangos sut mae’r Cynllun yn gofyn am fwy na’r hyn a ofynnir amdano gan y gyfraith, gan gefnogi ffermwyr i fynd ymhellach.

en-gb	We look at the three-layer structure which we have retained (Universal, Optional or Collaborative).
cy-gb	Rydym yn edrych ar y strwythur tair haen yr ydym wedi’i gadw (Cyffredinol, Opsiynol neu Gydweithredol).

en-gb	The 17 Universal Actions are presented in a way so that you can see why we have included the Action, whether the Action is applicable to you, what you must do, and by when.
cy-gb	Mae’r 17 o Weithredoedd Cyffredinol yn cael eu cyfwyno mewn ffordd fydd yn dangos i chi pam ein bod wedi cynnwys y Weithred, pa Weithredoedd y bydd gofyn i chi eu cynnal, yr hyn y mae’n rhaid i chi ei wneud, ac erbyn pryd.

en-gb	You can also see the multiple outcomes you are helping to deliver by undertaking each Action.
cy-gb	Dangosir hefyd y canlyniadau y byddwch yn helpu i’w cyfawni drwy gynnal pob Gweithred.

en-gb	We include details on the 10% scheme requirements for tree cover and land to be managed as habitat.
cy-gb	Rydym yn cynnwys manylion y gofyn i gadw 10% o bob fferm o dan orchudd o goed ac i drin 10% o bob fferm fel cynefn.

en-gb	We present our ambition to provide integrated long-term approaches to support the resilience of our agricultural industry and outline what you will need to do annually to be part of the Scheme.
cy-gb	Rydym yn cyfwyno ein huchelgais i gynnal prosiectau hirdymor integredig i helpu i wneud ein diwydiant amaethyddol yn fwy cydnerth gan ddangos beth sydd angen i chi ei wneud bob blwyddyn i fod yn rhan o’r Cynllun.

en-gb	We set out the eligibility requirements and how the Scheme will work, outlining our proposal to deliver the Scheme using the Rural Payments Wales (RPW) operating model, building on the success of RPWonline, Single Application Form (SAF) and the rural investment schemes.
cy-gb	Rydym yn esbonio pwy sy’n gymwys i ymuno â’r Cynllun a sut y bydd yn gweithio, ac yn egluro ein cynnig i roi’r Cynllun ar waith gan ddefnyddio model gweithredu Taliadau Gwledig Cymru (RPW), gan adeiladu ar lwyddiant RPW Ar-lein, y Ffurfen Gais Sengl (SAF) a’r cynlluniau buddsoddi gwledig.

en-gb	We also detail our proposal of how the Habitat Baseline Review will work and look at how it is essential that all farmers understand the carbon impact of their business and the opportunities which come from this.
cy-gb	Rydym hefyd yn disgrifo sut y bydd ein cynnig i gynnal Adolygiad Sylfaenol o Gynefnoedd yn gweithio ac yn edrych mor bwysig yw sicrhau bod ffermwyr yn deall effaith eu busnes o ran carbon a’r cyfeoedd sy’n deillio o hyn.

en-gb	In terms of our approach to payments, whilst our current position is that we do not know how much funding will be available to the Welsh Government as a whole, we do however look at how we propose to provide an Universal Baseline Payment to farmers for carrying out a set of Universal Actions, which can be delivered by farms across Wales.
cy-gb	Rydym hefyd yn nodi’r drefn cosbi ac apelio ochr yn ochr â’r cyngor a’r cymorth sydd ar gael i chi. O ran sut ydym am i’r trefniadau talu weithio, er nad ydym yn gwybod ar y funud faint o gyllid fydd ar gael i Lywodraeth Cymru gyfan, rydym yn esbonio sut rydym yn cynnig talu Taliad Sylfaenol Cyffredinol i ffermwyr am gynnal set o Weithredoedd Cyffredinol, y gall ffermydd ledled Cymru eu cyfawni.

en-gb	This consultation introduces our transition plans which detail how we will support you before and after the Scheme’s introduction.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad hwn yn cyfwyno ein cynlluniau pontio sy’n esbonio sut byddwn yn eich helpu cyn ac ar ôl cyfwyno’r Cynllun.

en-gb	Working with you and gathering your views from events and during the co-design exercise, we know that this is a big change, and we outline the processes we propose putting in place to support this change for you and your business.
cy-gb	Gan weithio gyda chi a thrwy gasglu’ch barn mewn digwyddiadau ac yn ystod yr ymarfer cydlunio, rydym yn gwybod bod hwn yn newid mawr, ac rydym yn disgrifo’r prosesau rydym yn cynnig i’w rhoi ar waith i’ch cefnogi chi a’ch busnes gyda’r newid hwn.

en-gb	Within the Transition Period we also discuss how we propose to phase out BPS by 2029, with proposed changes to BPS rules.
cy-gb	O fewn y Cyfnod Pontio rydym hefyd yn trafod sut rydym yn bwriadu dileu’r BPS yn raddol erbyn 2029, trwy newid rheolau’r BPS.

en-gb	A Stability Payment is intended to support those who move from BPS to the Scheme, by providing continuity of income.
cy-gb	Bwriad y Taliad Sefydlogrwydd yw cefnogi’r rheini sy’n symud o’r BPS i’r Cynllun, drwy sicrhau dilyniant i’w hincwm.

en-gb	Within our concluding chapters we review our regulations, evidence and reporting and data processing.
cy-gb	Yn ein penodau cloi rydym yn adolygu ein rheoliadau, tystiolaeth a’n prosesau adrodd a phrosesu.

en-gb	Our key message is how we intend to reduce bureaucracy when establishing support schemes and enable more responsive, adaptable, and fexible support, which meet the needs of our Welsh agricultural industry.
cy-gb	Ein prif neges yw sut rydym yn bwriadu lleihau biwrocratiaeth trwy sefydlu cynlluniau cymorth a darparu cefnogaeth fwy ymatebol, hyblyg a hawdd ei addasu, sy’n diwallu anghenion ein diwydiant amaethyddol yng Nghymru.

en-gb	Executive Summary 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Crynodeb Gweithredol 

en-gb	The Scheme proposed in this consultation has been possible because of the relationship fostered with farmers and the agricultural sector in Wales through two phases of co-design and stakeholder events.
cy-gb	Mae’r Cynllun rydym yn ei gynnig yn yr ymgynghoriad hwn wedi’i lunio, diolch i’r berthynas sydd wedi’i meithrin â ffermwyr ac â’r sector amaethyddol yng Nghymru trwy ddau gam cydlunio a digwyddiadau gyda rhanddeiliaid.

en-gb	We appreciate there are challenges ahead of us and we encourage all to respond to this consultation to help shape and support a strong agricultural industry into the future.
cy-gb	Rydym yn gwerthfawrogi bod heriau o’n blaenau ac rydym yn annog pawb i ymateb i’r ymgynghoriad hwn i helpu i lunio a chefnogi diwydiant amaethyddol cryf i’r dyfodol.

en-gb	Introduction 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Cyfwyniad 

en-gb	Introduction
cy-gb	Cyfwyniad

en-gb	Producing safe, high-quality food is vital in Wales and for Wales.
cy-gb	Mae cynhyrchu bwyd diogel o ansawdd uchel yn hanfodol yng Nghymru ac i Gymru.

en-gb	•  1,043 unique responses were submitted to Brexit and our Land, our consultation on how we initially proposed to continue to support farmers after leaving the EU.
cy-gb	•  cawsom 1,043 o ymatebion unigryw i Brexit a’n Tir, ein hymgynghoriad ar ein cynigion cychwynnol i gefnogi ffermwyr ar ôl ymadael â’r UE

en-gb	•  we received 508 unique responses to our Sustainable Farming and our Land consultation, which set out our revised proposals for supporting farmers.
cy-gb	•  cawsom 508 o ymatebion unigryw i’n hymgynghoriad Ffermio Cynaliadwy a’n Tir, a oedd yn rhestru’n cynigion diwygiedig ar gyfer cefnogi ffermwyr

en-gb	•  we received 232 responses from individuals and organisations on our proposals for the legislative framework to support Welsh agriculture.
cy-gb	•  cawsom 232 o ymatebion gan unigolion a sefydliadau i’n cynigion ar gyfer y fframwaith deddfwriaethol i gefnogi amaethyddiaeth yng Nghymru

en-gb	•  over 1,500 farmer contributions in each phase of co-design.
cy-gb	•  cymerodd dros 1,500 o ffermwyr ran ym mhob un o’r camau cyd-lunio.

en-gb	However, the economic challenges we face, and the climate and nature emergency we are in the midst of cannot be tackled in isolation.
cy-gb	Fodd bynnag, peidied â meddwl bod modd mynd i’r afael â’r heriau economaidd sy’n ein hwynebu, ac â’r argyfwng hinsawdd a natur, ar wahân.

en-gb	Every sector of our economy needs to play its part in reducing Wales’ emissions and reversing the decline of our biodiversity.
cy-gb	Mae angen i bob sector o’n heconomi chwarae ei ran i leihau allyriadau Cymru a gwrthdroi’r dirywiad yn ein bioamrywiaeth.

en-gb	This is increasingly becoming a key economic necessity, i.e. to compete in a decarbonising global economy and respond to growing consumer demands.
cy-gb	Mae hyn yn dod yn fwy ac yn fwy o hanfod economaidd, h.y. i gystadlu mewn economi fyd-eang sy’n datgarboneiddio ac i ymateb i ofynion cynyddol defnyddwyr.

en-gb	This is not a choice between producing food or protecting the environment. Farming takes place within the environment, and the wider environment provides the conditions and resources needed to produce food.
cy-gb	Nid yw hyn yn ddewis rhwng cynhyrchu bwyd neu ddiogelu’r amgylchedd. Mae ffermio yn digwydd o fewn yr amgylchedd, a’r amgylchedd ehangach sy’n darparu’r amodau a’r adnoddau sydd eu hangen i gynhyrchu bwyd.

en-gb	We are already experiencing more
cy-gb	Rydym eisoes yn prof tywydd mwy

en-gb	extreme seasonal patterns in Wales such as more fooding, and more hot dry summers.
cy-gb	eithafol yng Nghymru fel mwy o lifogydd, a hafau sychach a thwymach.

en-gb	These events are becoming the norm, not the exception. We must respond now to protect our livelihoods and those of our future generations.
cy-gb	Mae’r digwyddiadau hyn yn dod yn norm, nid yr eithriad. Rhaid i ni ymateb nawr i ddiogelu eich bywoliaeth a bywoliaeth cenedlaethau’r dyfodol.

en-gb	We know how to produce exceptional food, but we need to adapt our practices to cope with these fnancial and climatic disruptions, and ensure agriculture is not only resilient, but a proftable thriving industry.
cy-gb	Rydym yn gwybod sut i gynhyrchu bwyd da, ond mae angen i ni addasu ein harferion i ymdopi â’r afonyddu ariannol a hinsoddol hyn, a sicrhau bod amaethyddiaeth nid yn unig yn gydnerth, ond yn ffyniannus a phroffdiol hefyd.

en-gb	This consultation sets out actions designed to support you the farmer to take key steps to  invest in the resilience of your businesses core assets.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad hwn yn disgrifo’r gweithredoedd sydd wedi’u llunio i’ch cefnogi chi, y ffermwr, i gymryd y camau allweddol i fuddsoddi i gryfhau asedau craidd eich busnes.

en-gb	Our principle of keeping farmers farming, ensuring land continues to be managed by those who know it best has remained largely unchanged throughout our development process.
cy-gb	Mae ein hegwyddor o gadw ffermwyr i ffermio, gan sicrhau mai’r bobl sy’n ei nabod orau sy’n cael rheoli’r tir, wedi aros yn ddigyfnewid i raddau helaeth ers dechrau’r broses ddatblygu.

en-gb	The Scheme will reward farmers for actions that align with the Sustainable Land Management (SLM) Objectives set out in The Agriculture (Wales) Act 2023 (‘the Agriculture Act’).
cy-gb	Bydd y Cynllun yn gwobrwyo ffermwyr am weithredu yn unol â’r amcanion Rheoli Tir yn Gynaliadwy (SLM) a nodir yn Neddf Amaethyddiaeth (Cymru) 2023 (‘y Ddeddf Amaethyddiaeth’).

en-gb	Those are:
cy-gb	Y rheini yw:

en-gb	•  To produce food in a sustainable manner •  To mitigate and adapt to climate change
cy-gb	•  Cynhyrchu bwyd mewn modd cynaliadwy •  Lliniaru’r newid yn yr hinsawdd ac addasu iddo

en-gb	•  To maintain and enhance the resilience of ecosystems and the benefts they provide
cy-gb	•  Cynnal a gwella cydnerthedd ecosystemau a’r manteision y maent yn eu rhoi

en-gb	The Sustainable Farming Scheme (SFS) often referred to as the ‘Scheme’, will serve as the primary source of government support for farmers in Wales.
cy-gb	Y Cynllun Ffermio Cynaliadwy, neu’r ‘Cynllun’ fel y byddwn yn cyfeirio ato, fydd prif ffynhonnell cymorth y Llywodraeth i ffermwyr yng Nghymru.

en-gb	•  To conserve and enhance the countryside and cultural resources and promote public access to and engagement with them, and to sustain the Welsh language and promote and facilitate its use.
cy-gb	•  Gwarchod a gwella cefn gwlad ac adnoddau diwylliannol, a hybu mynediad y cyhoedd iddynt ac ymgysylltiad y cyhoedd â nhw, a chynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso’r defnydd ohoni.

en-gb	The proposals in this consultation have been shaped by the feedback we received from farmers and the wider industry over three consultations and two phases of co-design.
cy-gb	Cafodd y cynigion yn yr ymgynghoriad hwn eu llywio gan yr adborth a gawsom gan ffermwyr a’r diwydiant ehangach mewn tri ymgynghoriad ac yn nau gam y broses gydlunio.

en-gb	This comprehensive approach ensures that economic, environmental, and social benefts from land management practices can be achieved for farmers and the nation’s long-term beneft.
cy-gb	Trwy fynd ati mewn ffordd gynhwysfawr fel hyn, gallwn sicrhau bod arferion rheoli tir yn esgor ar fanteision economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol i ffermwyr a lles tymor hir y wlad.

en-gb	The Scheme will help deliver against our ambition for Welsh farmers to be world leaders in sustainable farming.
cy-gb	Bydd y Cynllun yn helpu i wireddu’n huchelgais i ffermwyr Cymru fod yn arweinwyr byd mewn ffermio cynaliadwy.

en-gb	It recognises the delivery of environmental and social outcomes are dependent on ensuring farm businesses are economically sustainable in the long term.
cy-gb	Mae’n cydnabod bod cyfawni canlyniadau amgylcheddol a chymdeithasol yn dibynnu ar sicrhau bod busnesau fferm yn gynaliadwy yn economaidd yn y tymor hir.

en-gb	The Scheme will support farm businesses to become more effcient and resilient, enabling them to compete in a decarbonising global economy.
cy-gb	Bydd y cynllun yn cefnogi busnesau fferm i fod yn fwy effeithlon a chydnerth, er mwyn iddynt allu cystadlu mewn economi fyd-eang sy’n datgarboneiddio.

en-gb	Actions outlined in this consultation have been designed to help farmers make the best of their resources.
cy-gb	Mae’r gweithredoedd a ddisgrifr yn yr ymgynghoriad hwn wedi’u cynllunio i helpu ffermwyr i gael y gorau o’u hadnoddau.

en-gb	This consultation has been written to farmers recognising the vital role they play.
cy-gb	Cafodd yr ymgynghoriad hwn ei sgrifennu ar gyfer ffermwyr gan gydnabod y rhan bwysig maen nhw’n ei chwarae.

en-gb	The consultation is also relevant to a wealth of stakeholders who represent the diverse range of services provided through farming and the agricultural sector as well as the wider citizens of Wales whose enjoyment and beneft from the land is essential for their health and wellbeing.
cy-gb	Mae’r ymgynghoriad hefyd yn berthnasol i’r rhanddeiliaid sy’n cynrychioli’r ystod amrywiol o wasanaethau a ddarperir trwy ffermio a’r sector amaethyddol yn ogystal â phobl Cymru y mae eu mwynhad a’u mantais o’r tir yn hanfodol i’w hiechyd a’u lles.

en-gb	The sustainable farming scheme framework 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Fframwaith y cynllun ffermio cynaliadwy 

en-gb	The sustainable farming scheme framework
cy-gb	Fframwaith y cynllun fermio cynaliadwy

en-gb	The Scheme will sit above the minimum requirements set out in law, supporting farmers to go further.
cy-gb	Bydd y Cynllun yn gofyn am fwy na’r hyn a ofynnir amdano gan y gyfraith, gan gefnogi ffermwyr i fynd ymhellach.

en-gb	We propose to retain the three-layer structure of:
cy-gb	Rydym yn bwriadu cadw’r strwythur tair haen:

en-gb	•  Universal Actions, which are required of all participants of the Scheme,
cy-gb	•  Gweithredoedd Cyffredinol, y bydd gofyn i bawb ar y Cynllun eu gwneud

en-gb	•  Optional Actions, which will offer you a choice to prioritise or undertake the actions most important and appropriate to your particular circumstances, and
cy-gb	•  Gweithredoedd Opsiynol, a fydd yn cynnig dewis i chi allu cynnal neu roi blaenoriaeth i weithredoedd sy’ bwysicaf neu fwyaf priodol i’ch amgylchiadau chi, a

en-gb	•  Collaborative Actions which will offer you the chance to work with others to deliver change on a larger scale.
cy-gb	•  Gweithredoedd Cydweithredol a fydd yn cynnig cyfe i chi weithio gydag eraill i newid pethau ar raddfa fwy.

en-gb	Universal Actions
cy-gb	Gweithredoedd Cyffredinol

en-gb	Universal Actions are mandatory for everyone joining the Scheme.
cy-gb	Rhaid i bawb sy’n ymuno â’r Cynllun wneud y Gweithredoedd Cyffredinol.

en-gb	They have been designed to apply to the variety of Welsh farms.
cy-gb	Maen nhw wedi’u cynllunio ar gyfer yr amrywiaeth o ffermydd a geir yng Nghymru.

en-gb	Some Actions are not applicable to all farms – for example, animal health actions are not applicable to arable farms, and fexibility has been built into their design and the Scheme to account for this.
cy-gb	Fydd rhai ddim yn addas ar gyfer pob fferm – er enghraifft, ni fydd angen i fferm ydau weithredu er lles iechyd anifeiliaid. Mae’r Cynllun yn ddigon hyblyg i allu delio â hyn.

en-gb	The proposed Universal Actions and two of the scheme rules are set out in the following pages.
cy-gb	Mae’r Gweithredoedd Cyffredinol a dau o reolau’r cynllun yn cael eu dangos i chi ar y tudalennau canlynol.

en-gb	They are structured to explain why we have included the Action, whether the Action is applicable to you, what you have to do, and by when. The small logos against each Action correspond with the following table so you can see the multiple outcomes you are helping to deliver by undertaking each Action.
cy-gb	Rydym yn esbonio pam ein bod wedi cynnwys y Weithred, a yw’r Weithred yn berthnasol i chi, beth sy’n rhaid i chi ei wneud os yw, ac erbyn pryd. Mae’r logos bach wrth bob Gweithred yn cyfateb i'r dabl isod ac yn dangos i chi’r canlyniadau niferus y byddwch chi’n helpu i’w cyfawni trwy gynnal pob Gweithred.

en-gb	In response to feedback about the scale and complexity of change facing the industry generally, we propose that these layers are introduced in clear phases between 2025 and 2029, which we are calling a Transition Period.
cy-gb	Mewn ymateb i adborth am faint a chymhlethdod y newid sy’n wynebu’r diwydiant yn gyffredinol, rydym yn cynnig bod yr haenau hyn yn cael eu cyfwyno mewn cyfnodau clir rhwng 2025 a 2029, y Cyfnod Pontio fel yr ydym yn ei alw.

en-gb	In 2025, we will introduce the Universal Actions layer of the Scheme.
cy-gb	Yn 2025, byddwn yn agor haen Gweithredoedd Cyffredinol y Cynllun.

en-gb	You will need to carry out these Actions to receive the Universal Baseline Payment.
cy-gb	Bydd yn rhaid ichi gynnal y Gweithredoedd hyn er mwyn gallu cael y Taliad Sylfaenol Cyffredinol a delir i bawb.

en-gb	We propose to introduce the Optional and Collaborative Actions over the Transition Period.
cy-gb	Rydym yn cynnig cyfwyno’r Gweithredoedd Opsiynol a’r Gweithredoedd Cydweithredol dros y Cyfnod Pontio.

en-gb	For those who are able and want to go further, faster, we propose to continue some of our existing schemes as we introduce the Optional and Collaborative Actions.
cy-gb	I’r rhai sy’n gallu ac eisiau mynd yn gyfymach ac yn bellach, rydym yn cynnig cadw rhai o’n cynlluniau presennol wrth i ni gyfwyno’r Gweithredoedd Opsiynol a Chydweithredol.

en-gb	This will be set out in a Multi Annual Support Plan so you will know what will be available and when.
cy-gb	Byddwn yn nodi hyn yn ein Cynllun Cymorth Aml-fynyddol er mwyn i ffermwyr wybod beth sydd ar gael a phryd.

en-gb	2023 13
cy-gb	2023 13

en-gb	The sustainable farming scheme framework 
cy-gb	Y CYNLLUN FFERMIO CYNALIADWY Fframwaith y cynllun ffermio cynaliadwy 

en-gb	Sustainable Land Management outcomes
cy-gb	Canlyniadau Rheoli Tir Cynaliadwy

en-gb	Encouraging the production of food in an environmentally sustainable manner.
cy-gb	Annog cynhyrchu bwyd mewn modd sy’n amgylcheddol gynaliadwy.

en-gb	Improving the resilience of agricultural businesses.
cy-gb	Gwneud busnesau amaethyddol yn fwy gwydn.

en-gb	Reducing emissions of greenhouse gases.
cy-gb	Lleihau allyriadau nwyon t yˆ gwydr.

en-gb	Maintaining and enhancing the resilience of ecosystems.
cy-gb	Cynnal a gwella gwytnwch ecosystemau.

en-gb	Improving air quality.
cy-gb	Gwella ansawdd aer.

en-gb	Maintaining and enhancing public access to and engagement with the countryside and the historic environment.
cy-gb	Cynnal a gwella mynediad y cyhoedd i gefn gwlad a’r amgylchedd hanesyddol a’u hymgysylltiad â nhw.

en-gb	Mitigating food and drought risks.
cy-gb	Lleihau peryglon llifogydd a sychder.

en-gb	Helping rural communities to thrive and strengthening links between agricultural businesses and their communities
cy-gb	Helpu cymunedau gwledig i ffynnu a chryfhau’r cysylltiadau rhwng busnesau amaethyddol a’u cymunedau.

en-gb	Sustaining the Welsh language and promoting and facilitating its use.
cy-gb	Cynnal y Gymraeg a hyrwyddo a hwyluso’r defnydd ohoni.

en-gb	Maximising carbon sequestration and storage.
cy-gb	Dal a storio mwy o garbon.

en-gb	Conserving and enhancing landscapes and the historic environment.
cy-gb	Gwarchod a gwella tirweddau a’r amgylchedd hanesyddol.

en-gb	Improving water quality.
cy-gb	Gwella ansawdd dwˆ r.

en-gb	Achieving and promoting high standards of animal health and welfare.
cy-gb	Cynnal a hyrwyddo safonau uchel o ran iechyd a lles anifeiliaid.

en-gb	Maximising resource effciency.
cy-gb	Defnyddio adnoddau’n effeithiol.

en-gb	Encouraging agricultural businesses to manage energy effectively (including by adopting energy effciency and energy saving practices and generating renewable energy on their land).
cy-gb	Annog busnesau amaethyddol i reoli ynni’n effeithiol (gan gynnwys trwy fabwysiadu arferion sy’n defnyddio ynni’n effeithiol ac yn arbed ynni a chynhyrchu ynni adnewyddadwy ar eu tir).

en-gb	Universal Actions (UA)
cy-gb	Gweithredoedd Cyfredinol (UA)

en-gb	14 UA1:
cy-gb	14 UA1:

en-gb	Continuous Personal Development 17 UA3:
cy-gb	Datblygiad Personol Parhaus 18 UA3:

en-gb	Soil Health Planning 20 UA4:
cy-gb	Gweithredoedd i helpu i reoli pridd ac adnoddau 21 UA4:

en-gb	22 UA5:
cy-gb	23 UA5:

en-gb	Integrated Pest management
cy-gb	Rheolaeth Integredig ar Blâu

en-gb	23 UA6:
cy-gb	24 UA6:

en-gb	Managing heavily modifed peatland 25 Habitat
cy-gb	Rheoli mawnogydd sydd wedi’u newid yn fawr 26 Cynefn

en-gb	26 UA7:
cy-gb	27 UA7:

en-gb	29 UA8:
cy-gb	30 UA8:

en-gb	Create temporary habitat on improved land 31 UA9:
cy-gb	Creu cynefn dros dro ar dir wedi’i wella 32 UA 9:

en-gb	Designated Site Management Plans 32 UA10:
cy-gb	Cynlluniau Rheoli Safeoedd Dynodedig 33 UA10:

en-gb	Ponds and scrapes
cy-gb	Pyllau dwr parhaol a thymhorol

en-gb	35           UA11:
cy-gb	36 UA11:

en-gb	Hedgerow management 37           UA12:
cy-gb	Rheoli gwrychoedd/perthi 38 UA12:

en-gb	Woodland management
cy-gb	Cynnal a Chadw Coetir

en-gb	40 UA13:
cy-gb	41 UA13:

en-gb	Create new woodland and agro-forestry 42 UA14:
cy-gb	Creu coetir ac amaeth-goedwigaeth newydd 43 UA14:

en-gb	Historic environment - maintenance and enhancement 45 Universal Code for Habitats
cy-gb	Amgylchedd hanesyddol – cynnal a gwella 46 Cod i Bawb ar gyfer Cynefnoedd

en-gb	47 UA15:
cy-gb	48 UA15:

en-gb	The Animal Health Improvement Cycle 49 UA16:
cy-gb	Cylch Gwella Iechyd Anifeiliaid 50 UA16:

en-gb	Good Animal welfare
cy-gb	Lles eich anifeiliaid

en-gb	50 UA17:
cy-gb	51 UA 17:

en-gb	Good Farm Biosecurity
cy-gb	Bioddiogelwch da ar y fferm

en-gb	Scheme Trial
cy-gb	Rheolau’r cynllun

en-gb	28 Scheme Rule:
cy-gb	29 Rheol y cynllun:

en-gb	At least 10% of each farm is managed as habitat.
cy-gb	Mae o leiaf 10% o bob fferm yn cael ei reoli fel cynefn.

en-gb	39 Scheme Rule:
cy-gb	40 Rheol y cynllun:

en-gb	At least 10% under tree cover as woodland or individual trees.
cy-gb	Mae o leiaf 10% o bob fferm o dan orchudd coed fel coetir neu goed unigol.

en-gb	Benchmarking 
cy-gb	Meincnodi 

en-gb	Complete an annual measuring and monitoring self-assessment to optimise business and environmental performance.
cy-gb	Cwblhau hunanasesiad mesur a monitro blynyddol i wella perfformiad y busnes a’ch perfformiad amgylcheddol.

en-gb	Ambition
cy-gb	Yr uchelgais

en-gb	Many factors affecting your farm performance are within your control.
cy-gb	Mae llawer o’r ffactorau sy’n effeithio ar berfformiad eich fferm o dan eich rheolaeth chi.

en-gb	By regularly measuring your performance, you can build up trends and take action by comparing against your past performance.
cy-gb	Drwy fesur eich perfformiad yn rheolaidd, gallwch ei gymharu â’ch perfformiad yn y gorffennol, gweld unrhyw dueddiadau a chymryd camau angenrheidiol.

en-gb	You can also compare your performance with farmers across your sector(s).
cy-gb	Gallwch hefyd gymharu eich perfformiad â ffermwyr ar draws eich sector(au).

en-gb	This allows you to identify where improvements can be made to lower costs, make better use of resources, reduce carbon emissions and other pollution and to beneft biodiversity and the functioning of ecosystems.
cy-gb	Wrth wneud, byddwch yn gweld ble gallwch chi wneud gwelliannau i leihau costau, defnyddio adnoddau’n well, lleihau allyriadau carbon a llygredd arall a gwneud mwy er lles bioamrywiaeth a gwaith ecosystemau.

en-gb	Encouraging the use of basic benchmarking using   simple Key Performance Indicators (KPIs) will lead to a step change in farm performance, increasing your ability to adapt to change and improve your impact on the environment.
cy-gb	Bydd annog ffermwyr i ddefnyddio dulliau meincnodi sylfaenol gan ddefnyddio Dangosyddion Perfformiad Allweddol syml, yn golygu newid mawr ym mherfformiad ffermydd, gan wella gallu ffermydd i addasu i newid a gwella eu heffaith ar yr amgylchedd.

en-gb	This leads to a more prosperous and resilient business and industry.
cy-gb	Bydd hyn yn arwain at fusnes a diwydiant mwy llewyrchus a chydnerth.

en-gb	The process will also produce suggestions (based on performance) for where improvements can be made.
cy-gb	Bydd y broses hefyd yn cynnig awgrymiadau (yn seiliedig ar eich perfformiad) ar sut y gallwch wella.

en-gb	These comparisons and the subsequent suggestions will become more refned over time as more use the tool; and data collection becomes more accurate.
cy-gb	Bydd y cymariaethau a’r awgrymiadau hyn yn cael eu mireinio dros amser wrth i fwy o ffermydd ddefnyddio’r offeryn ac i’r data a gesglir ddod yn fwy cywir.