en-gb	They also provide specific support ranging from foodbanks and debt and benefit advice, to exercise classes and weight loss groups.
cy-gb	Maent hefyd yn darparu cefnogaeth benodol sy’n amrywio o fanciau bwyd a chyngor ar ddyledion a budd-daliadau i ddosbarthiadau ymarfer corff a grwpiau colli pwysau.

en-gb	There is a clear relationship between economic growth, jobs and tackling poverty.
cy-gb	Mae perthynas amlwg rhwng twf economaidd, swyddi a mynd i’r afael â thlodi.

en-gb	Secure, well-paid and sustainable employment offers both a route out of poverty and protection against it, not just for the individual, but also for their dependents and indeed their wider community.
cy-gb	Mae cyflogaeth ddiogel a chynaliadwy sy’n talu’n dda yn rhoi llwybr allan o dlodi a diogelwch yn erbyn tlodi, nid yn unig i’r unigolyn, ond i’w dibynyddion ac i’r gymuned drwyddi draw.

en-gb	We are committed to investing £175m in Employability and Skills for the remainder of this Assembly term.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i fuddsoddi £175m mewn Cyflogadwyedd a Sgiliau ar gyfer gweddill tymor y Cynulliad hwn.

en-gb	Our Employability Plan is supporting people into work, whilst supporting employers to create fairer and healthier workplaces that upskill and plan for the future.
cy-gb	Mae ein Cynllun Cyflogadwyedd yn helpu pobl i gael gwaith, ar yr un pryd â chefnogi cyflogwyr i greu gweithleoedd tecach ac iachach sy’n gwella sgiliau a chynllunio ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Our ongoing investment will support the In Work Support Service that has helped 4,200 people stay in, or return to work, providing help with musculoskeletal and/or mental health conditions.
cy-gb	Bydd ein buddsoddiad parhaus yn cefnogi’r Gwasanaeth Cymorth yn y Gwaith sydd wedi helpu 4,200 o bobl i aros mewn gwaith, neu ddychwelyd i waith, drwy gynnig cymorth gyda chyflyrau cyhyrysgerbydol a/neu iechyd meddwl.

en-gb	Providing people with the skills they need to secure and remain in employment is key to reducing poverty levels as well as meeting the changing needs of our economy.
cy-gb	Mae arfogi pobl â’r sgiliau sydd eu hangen arnynt i aros mewn cyflogaeth yn allweddol i leihau lefelau tlodi ac i ddiwallu newidiadau yn anghenion ein heconomi.

en-gb	We will continue our investment in our flagship apprenticeship programme to deliver a minimum of 100,000 high quality allage apprenticeships over this Assembly term.
cy-gb	Byddwn yn parhau i fuddsoddi yn ein rhaglen prentisiaethau flaengar er mwyn darparu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o ansawdd uchel ar gyfer pobl o bob oed dros dymor y Cynulliad hwn.

en-gb	We are allocating £9m in 202021 to maintain the profile of spend between EU funding and our own funding to deliver our commitment.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £9m yn  2020-21 i gynnal proffil y gwariant rhwng cyllid yr UE a’n cyllid ni er mwyn cyflawni ein hymrwymiad.

en-gb	This brings our total investment this year to more than £97m.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad eleni dros £97m.

en-gb	In 2019-20 an additional £3.2m was allocated to support the skills development of key automotive and aerospace manufacturers.
cy-gb	Yn 2019-20, dyrannwyd £3.2m ychwanegol i gefnogi datblygu sgiliau gweithgynhyrchwyr modurol ac awyrofod allweddol.

en-gb	We are providing further funding of £1.6m in 2020-21 to continue our commitment to support these manufacturers to respond to the uncertainties posed by Brexit, by developing the skill-sets of their Wales-based staff in sectors that deliver more secure, well paid jobs.
cy-gb	Rydym yn darparu £1.6m ychwanegol yn 2020-21 i barhau â’n hymrwymiad i gefnogi’r gweithgynhyrchwyr hyn er mwyn ymateb i ansicrwydd Brexit, drwy ddatblygu sgiliau eu staff yng Nghymru mewn sectorau sy’n cynnig swyddi sy’n fwy sicr ac sy’n talu’n dda.

en-gb	We are allocating over £40m to Job Support Wales in 2020-21 that will deliver a new approach to delivering employability and skills support from April 2020, to support around 16,000 people per year to meet what individuals need to gain employment whatever their barriers.
cy-gb	Rydym yn dyrannu dros £40m i’r cynllun Cefnogaeth Swyddi Cymru yn 202021, a fydd yn darparu ffordd newydd o ddarparu cefnogaeth cyflogadwyedd a sgiliau o fis Ebrill 2020 ymlaen, i gefnogi oddeutu 16,000 o bobl y flwyddyn er mwyn diwallu’r hyn sydd ei angen ar unigolion i gael cyflogaeth beth bynnag fo’u rhwystrau.

en-gb	Of these, over 9,000 participants are expected to achieve positive outcomes, with around 80 per cent of participants entering employment after completion of the programme.
cy-gb	O’r rhain, mae disgwyl i dros 9,000 o gyfranogwyr gyflawni canlyniadau cadarnhaol, gydag oddeutu 80 y cant yn cael gwaith ar ôl cwblhau’r rhaglen.

en-gb	We are also allocating £9.1m in 2020-21 for Working Wales which provides one national access point, independent to the delivery of support, with qualified Careers advisors to ensure that individuals are directed to the right place at the right time depending on their needs and barriers to employment.
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £9.1m yn 2020-21 i Cymru’n Gweithio sy’n rhoi un pwynt mynediad cenedlaethol, sy’n annibynnol ar ddarparu’r gefnogaeth, gyda chynghorwyr gyrfa cymwysedig i sicrhau bod unigolion yn cael eu cyfeirio i’r lle iawn ar yr adeg iawn, yn ôl eu hanghenion a’u rhwystrau i gyflogaeth.

en-gb	This will support an estimated 42,000 individuals per annum and as at the end of October 2019, in excess of 20,000 unique clients had been seen by Careers Wales with over 17,000 of these referred to further support.
cy-gb	Amcangyfrifir y bydd hyn yn cefnogi 42,000 o unigolion y flwyddyn. Ddiwedd mis Hydref 2019, roedd Gyrfa Cymru wedi gweld dros 20,000 o gleientiaid unigryw ac roedd dros 17,000 o’r rheini wedi cael eu hatgyfeirio at ragor o gefnogaeth.

en-gb	The employment levels of disabled people need to be increased to tackle the disability employment gap, with poverty levels for disabled people in Wales still too high.
cy-gb	Mae angen cynyddu lefelau cyflogaeth pobl anabl er mwyn mynd i’r afael â’r bwlch swyddi anabledd gan fod lefelau tlodi pobl anabl yng Nghymru yn dal yn rhy uchel.

en-gb	Funding of £275k in 2020-21 for Disabled People Employment Champions will allow us to take action to change employer attitudes, reduce the stigma and better support employers to recruit and retain disabled people.
cy-gb	Bydd £275k o gyllid yn 2020-21 ar gyfer Pencampwyr Cyflogaeth Pobl Anabl yn ein galluogi i weithredu i newid agweddau cyflogwyr, lleihau’r stigma a chefnogi cyflogwyr yn well i recriwtio ac i gadw pobl anabl.

en-gb	The Welsh Government’s new framework Action on Disability:
cy-gb	Cafodd fframwaith newydd Llywodraeth Cymru Gweithredu ar Anabledd:

en-gb	The Right to Independent Living  was launched in September 2019.
cy-gb	Hawl i Fyw’n Annibynnol ei lansio ym mis Medi 2019.

en-gb	We are providing £225k in 2020-21 to take forward the action under this framework to ensure that we have a disability award scheme in Wales that is tailored to the employer landscape in Wales and fulfils our ambition to increase the number of disabled people in employment.
cy-gb	Rydym yn darparu £225k yn 2020-21 i fwrw ymlaen â’r gweithredu dan y fframwaith hwn i sicrhau bod gennym gynllun gwobrau anabledd yng Nghymru sydd wedi’i deilwra ar gyfer y dirwedd cyflogwyr yng Nghymru a’i fod yn gwireddu ein huchelgais i gynyddu nifer y bobl anabl mewn gwaith.

en-gb	More than £1.6m will be invested in the Wales Union Learning Fund (WULF) in 2020-21 to encourage and support learning in the workplace.
cy-gb	Bydd dros £1.6m yn cael ei fuddsoddi yng Nghronfa Ddysgu Undebau Cymru yn 2020-21 i hyrwyddo ac i gefnogi dysgu yn y gweithle.

en-gb	This will directly contribute to the skills and poverty agenda by supporting and encouraging skills progression as a route to in-work advancement and helping to overcome barriers to learning.
cy-gb	Bydd hyn yn cyfrannu’n uniongyrchol at yr agenda sgiliau a thlodi drwy gefnogi a hybu datblygu sgiliau fel llwybr i symud ymlaen mewn gwaith a helpu i oresgyn rhwystrau i ddysgu.

en-gb	In 2018-19 alone Trade Union Learning Representatives helped provide access to learning to 7,088 people.
cy-gb	Yn ystod 2018-19 yn unig, roedd Cynrychiolwyr Dysgu’r Undebau Llafur wedi helpu 7,088 o bobl i ddysgu.

en-gb	Earlier this year we launched a pilot of our Personal Learning Account (PLA) programme, backed by investment of £2m per year over two years.
cy-gb	Yn gynharach eleni, roeddem wedi lansio cynllun peilot ein rhaglen Cyfrif Dysgu Personol a gefnogir gan £2m o fuddsoddiad y flwyddyn dros ddwy flynedd.

en-gb	The pilot will offer vocational retraining for employed people to support them to move into industry sectors where there is a demonstrable skills shortage.
cy-gb	Bydd y cynllun peilot yn cynnig hyfforddiant galwedigaethol i bobl sydd wedi’u cyflogi i’w cefnogi i symud i sectorau lle ceir prinder amlwg o sgiliau.

en-gb	There are known gender effects within the pilot’s priority sectors, therefore as part of this work we are assessing how a gender budget approach might help identify and understand potential different impacts, including unintended impacts, to improve how we prioritise and allocate resources.
cy-gb	Rydym yn gwybod am effeithiau rhywedd yn sectorau blaenoriaeth y cynllun peilot, felly fel rhan o'r gwaith hwn rydym yn asesu sut gallai dull cyllidebu ar sail rhyw helpu i adnabod ac i ddeall effeithiau gwahanol posibl, gan gynnwys effeithiau anfwriadol, er mwyn gwella sut rydym yn blaenoriaethu ac yn dyrannu adnoddau.

en-gb	The Economic Action Plan is the guiding policy and strategy document for all of our activities across the economy.
cy-gb	Y Cynllun Gweithredu ar yr Economi ydy’r polisi arweiniol a’r ddogfen strategaeth ar gyfer ein holl weithgareddau ar draws yr economi.

en-gb	At the heart of the Plan are the twin aims of reducing inequality and spreading prosperity, embodied by the economic contract and a place-based approach to economic development.
cy-gb	Wrth galon y Cynllun ceir dau nod sef lleihau anghydraddoldeb a lledaenu ffyniant. Mae’r rhain yn cael eu hymgorffori yn y contract economaidd a ffordd o ddatblygu’r economi sy’n seiliedig ar lefydd.

en-gb	It recognises regional variations in wealth and well-being, and recognises that different parts of Wales have different opportunities and challenges.
cy-gb	Mae’n cydnabod amrywiadau rhanbarthol mewn llesiant a chyfoeth ac yn cydnabod bod gan wahanol rannau o Gymru gyfleoedd a heriau gwahanol.

en-gb	Since the launch of the Economy Futures Fund in May 2018 155 projects have accepted offers.
cy-gb	Ers lansio Cronfa Dyfodol yr Economi ym mis Mai 2018 mae 155 o brosiectau wedi derbyn cynigion.

en-gb	In 2020-21 we are providing additional capital funding of £20.8m for the Economy Futures Fund.
cy-gb	Yn 2020-21, rydym yn darparu £20.8m o gyllid cyfalaf ychwanegol ar gyfer Cronfa Dyfodol yr Economi.

en-gb	This takes our total investment to £45m in order to provide finance support to businesses across Wales, in alignment with our aims of delivering fairer and more equitable outcomes, and providing support for existing businesses affected by Brexit.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod cyfanswm ein buddsoddiad yn £45m er mwyn darparu cymorth ariannol i fusnesau ledled Cymru, yn unol â’n nodau o sicrhau canlyniadau sy’n fwy teg a chyfartal, a darparu cymorth i fusnesau sydd eisoes ar waith y mae Brexit yn effeithio arnynt.

en-gb	This funding will include a focus on support for areas with high deprivation, areas where significant high skilled jobs have been recently lost in rural areas, and areas where social and cultural impacts are a case for intervention.
cy-gb	Bydd y cyllid hwn yn cynnwys ffocws ar gefnogi ardaloedd sydd â llawer o amddifadedd, ardaloedd lle mae llawer o swyddi crefftus iawn wedi cael eu colli’n ddiweddar mewn ardaloedd gwledig ac ardaloedd lle mae effeithiau cymdeithasol a diwylliannol yn achos dros ymyrryd.

en-gb	We are investing financial transaction capital funding of £5m in 2020-21 for the Repayable Fund for SMEs, aiming to increase and safeguard employment in the Welsh economy, particularly in the assisted areas where there are recognised areas of high unemployment and associated deprivation.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £5m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 ar gyfer y Gronfa Ad-daladwy ar gyfer Busnesau Bach a Chanolig, gyda’r nod o gynyddu a diogelu cyflogaeth yn economi Cymru, yn enwedig yr ardaloedd a gynorthwyir lle ceir ardaloedd sydd â llawer o ddiweithdra ac amddifadedd cysylltiedig.

en-gb	We are also allocating financial transactions capital funding of £20m in 2020-21 to support SME development to help create and to encourage businesses to stay and grow in Wales.
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £20m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 i gefnogi datblygiad BBaCh i helpu i greu ac i annog busnesau i aros ac i dyfu yng Nghymru.

en-gb	The lack of investment ready sites and premises has been raised as a key issue across Wales.
cy-gb	Mae'r prinder safleoedd ac eiddo sy’n barod am fuddsoddiad wedi cael ei godi fel mater allweddol ledled Cymru.

en-gb	We are allocating additional financial transactions capital funding of £14m in 2020-21 for a Commercial Property Development Fund which will support the creation of local employment opportunities to help to tackle poverty and disadvantage.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £14m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol ychwanegol yn 2020-21 ar gyfer Cronfa Datblygu Eiddo Masnachol a fydd yn cefnogi’r gwaith o greu cyfleoedd cyflogaeth leol i helpu i drechu tlodi ac amddifadedd.

en-gb	Supported by a budget of £11m Business Wales continues to play a vital role in supporting businesses and entrepreneurs, including supporting Brexit activity across Wales.
cy-gb	Gyda chefnogaeth cyllideb o £11m mae Busnes Cymru yn parhau i chwarae rhan hollbwysig yn y gwaith o gefnogi busnesau ac entrepreneuriaid, gan gynnwys cefnogi gweithgareddau Brexit ledled Cymru.

en-gb	Business Wales has advised over 30,000 individual entrepreneurs and businesses, helped establish over 4,000 new enterprises and supported businesses to create more than 18,000 new jobs.
cy-gb	Mae Busnes Cymru wedi cynghori dros 30,000 o entrepreneuriaid a busnesau unigol, wedi helpu i sefydlu dros 4,000 o fentrau newydd ac wedi cefnogi busnesau i greu dros 18,000 o swyddi newydd.

en-gb	In 2020-21 we are maintaining provision of £125m to support small and medium-sized business with their non-domestic rates bills, through our permanent Small Business Rates Relief scheme and High Street and Retail Rates Relief Scheme.
cy-gb	Yn 2020-21 rydym yn parhau i ddarparu £125m i gefnogi busnesau bach a chanolig eu maint gyda’u biliau ardrethi annomestig, drwy ein cynllun parhaol Rhyddhad Ardrethi Busnesau Bach a’r Cynllun Rhyddhad Ardrethi’r Stryd Fawr ac Adwerthu.

en-gb	More than 70,000 ratepayers receive non-domestic rates relief and half of all businesses pay no rates at all.
cy-gb	Mae dros 70,000 o drethdalwyr yn derbyn rhyddhad ardrethi annomestig ac nid ydy hanner yr holl fusnesau’n talu unrhyw ardrethi o gwbl.

en-gb	Transport and digital infrastructure is critical to linking people and communities as well as providing access to employment, making business-tobusiness contact easier, and supporting productivity and growth.
cy-gb	Mae seilwaith trafnidiaeth a digidol yn hollbwysig er mwyn cysylltu pobl a chymunedau ac er mwyn rhoi mynediad at gyflogaeth, ei gwneud hi’n haws i fusnesau gysylltu â’i gilydd a chefnogi cynhyrchiant a thwf.

en-gb	We also recognise the important link between infrastructure and the impact on our environment.
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod y cyswllt pwysig rhwng seilwaith a’r effaith ar ein hamgylchedd.

en-gb	Alongside our investment in sustainable travel, our investments total more than £700m in digital, road, rail, air and sea infrastructure in 202021.
cy-gb	Ochr yn ochr yn ochr â’n buddsoddiad mewn teithio cynaliadwy, mae cyfanswm ein buddsoddiadau mewn seilwaith digidol, ffyrdd, rheilffyrdd, hedfan a môr dros £700m yn 2020-21.

en-gb	It is widely accepted that some groups with protected characteristics are more likely to rely on public transport and active travel to access jobs and services because of age, poverty, health or because they are disabled.
cy-gb	Derbynnir yn gyffredinol bod rhai grwpiau sydd â nodweddion gwarchodedig yn fwy tebygol o ddibynnu ar drafnidiaeth gyhoeddus a theithio llesol i gael gafael ar swyddi a gwasanaethau oherwydd oed, tlodi, iechyd neu oherwydd eu bod yn anabl.

en-gb	Improvements in the access to, availability of, safety, and cost of public transport should play a key role in the long-term in reducing disadvantage to protected groups.
cy-gb	Dylai gwella argaeledd, diogelwch a chost trafnidiaeth gyhoeddus a mynediad iddi chwarae rhan allweddol yn y tymor hir o ran lleihau anfanteision i grwpiau gwarchodedig.

en-gb	Our aim is to increase the number of people using public transport by encouraging travellers to switch from private car use, thereby reducing congestion, carbon emissions and improving air quality and economic performance.
cy-gb	Ein nod yw cynyddu nifer y bobl sy'n defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus drwy annog teithwyr i newid o ddefnyddio ceir preifat, gan leihau tagfeydd, allyriadau carbon a gwella ansawdd yr aer a pherfformiad economaidd.

en-gb	Our rail commitments are supported by capital investment of £206m in 2020-21.
cy-gb	Mae ein hymrwymiadau rheilffyrdd yn cael eu cefnogi gan £206m o fuddsoddiad cyfalaf yn 2020-21.

en-gb	We are allocating an additional £20m for the North Wales Metro to take forward our vision for integrated travel.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £20m yn ychwanegol ar gyfer Metro Gogledd Cymru er mwyn datblygu ein gweledigaeth ar gyfer teithio integredig.

en-gb	We are also providing an additional allocation of £15m taking total revenue funding to £185m in 202021 to support the delivery of the rail franchise.
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £15m ychwanegol a fydd yn golygu bod cyfanswm y cyllid refeniw yn £185m yn 2020-21 er mwyn cefnogi cyflawni’r fasnachfraint rheilffyrdd.

en-gb	Improved services with more capacity will build on the increased numbers of rail journeys reported in 201718 which reached the highest level on record.
cy-gb	Bydd gwasanaethau gwell gyda mwy o gapasiti yn adeiladu ar y niferoedd cynyddol o siwrneiau rheilffyrdd a gofnodwyd yn 2017-18 a oedd wedi cyrraedd y lefel uchaf erioed.

en-gb	As well as investing in new forms of transport we also need to meet our statutory obligations to maintain our existing road assets to allow people and goods to move safely, prevent the risk of accidents, improve connectivity and access to education, skills, training and employment.
cy-gb	Yn ogystal â buddsoddi mewn mathau newydd o drafnidiaeth, mae hefyd angen i ni fodloni ein rhwymedigaethau statudol i gynnal ein hasedau ffyrdd presennol er mwyn i bobl a nwyddau allu symud yn ddiogel, atal y risg o ddamweiniau, gwella cysylltedd a mynediad at addysg, sgiliau, hyfforddiant a chyflogaeth.

en-gb	The maintenance budget of more than £150m includes an additional £15m in 2020-21.
cy-gb	Mae'r gyllideb cynnal a chadw o dros £150m yn cynnwys £15m ychwanegol yn 2020-21.

en-gb	While road infrastructure is essential, we recognise the environmental impacts it can have.
cy-gb	Er bod seilwaith ffyrdd yn hanfodol, rydym yn cydnabod effeithiau amgylcheddol hynny.

en-gb	We are actively working to reduce emissions at key locations across the trunk road network as well as applying these fundamentals across the network.
cy-gb	Rydym yn gweithio ar leihau allyriadau mewn lleoliadau allweddol ar draws y rhwydwaith cefnffyrdd yn ogystal â chyflwyno’r hanfodion hyn ar draws y rhwydwaith.

en-gb	We also ensure that our interventions are designed to minimise construction carbon and vehicle emissions.
cy-gb	Rydym hefyd yn sicrhau bod ein hymyriadau wedi cael eu dylunio i leihau allyriadau carbon a cherbydau.

en-gb	We are also providing financial transaction capital funding of £4.8m in 202021 for Cardiff Airport as an international gateway fostering both tourism and commercial business opportunities with the world.
cy-gb	Rydym hefyd yn darparu £4.8m o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 202021 ar gyfer Maes Awyr Caerdydd fel porth rhyngwladol. Bydd hyn yn meithrin cyfleoedd busnes masnachol a thwristiaeth gyda’r byd.

en-gb	We will continue to work with Cardiff Airport to support its mission to reduce its carbon emissions which have fallen by 53 per cent since 2015/16.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gyda Maes Awyr Caerdydd i gefnogi ei genhadaeth i leihau ei allyriadau carbon 53 y cant ers 2015/16.

en-gb	Existing evidence suggests that superfast connectivity has positive social impacts on well-being, benefitting those isolated in rural communities, and young people who need access for education and maintaining their social networks.
cy-gb	Mae tystiolaeth sydd ar gael yn awgrymu bod gan gysylltedd cyflym iawn effeithiau cymdeithasol cadarnhaol ar lesiant, ei fod o fudd i'r rheini sydd wedi'u hynysu mewn cymunedau gwledig, a phobl ifanc sydd ag angen mynediad ar gyfer addysg ac i gynnal eu rhwydweithiau cymdeithasol.

en-gb	Alongside positive environmental impacts linked to reduced carbon emissions from increased teleworking and reduced commuting.
cy-gb	Ochr yn ochr â’r effeithiau amgylcheddol cadarnhaol sy’n gysylltiedig â llai o allyriadau carbon oherwydd mwy o deleweithio a llai o gymudo.

en-gb	We are maintaining our planned investment of £43.5m over two years (£17.5m in 2019-20 and £26m in 2020-21) to extend the Superfast Cymru programme to deliver fast reliable broadband to those parts of the country not currently served by the market.
cy-gb	Rydym yn cynnal ein buddsoddiad arfaethedig o £43.5m dros ddwy flynedd (£17.5m yn 2019-20 a £26m yn 2020-21) i ymestyn y rhaglen Cyflymu Cymru i sicrhau band eang dibynadwy a chyflym i’r rhannau hynny o’r wlad nad ydynt yn cael eu gwasanaethu gan y farchnad ar hyn o bryd.

en-gb	The successor project will connect a further 26,000 premises which will include both business and residential properties.
cy-gb	Bydd y prosiect olynol yn cysylltu 26,000 eiddo arall a fydd yn cynnwys eiddo busnes a phreswyl.

en-gb	Tourism, culture, sport and language contribute to wider economic, social and environmental outcomes for people in Wales, including mental and physical health and community cohesion.
cy-gb	Mae twristiaeth, diwylliant, chwaraeon ac iaith yn cyfrannu at ganlyniadau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol ehangach i bobl yng Nghymru, gan gynnwys iechyd meddwl a chorfforol a chydlyniant cymunedol.

en-gb	Over 11,500 businesses help bring nearly 11 million overnight visitors to Wales and £6.3bn each year.
cy-gb	Mae dros 11,500 o fusnesau’n helpu i ddod â bron i 11 miliwn o ymwelwyr dros nos i Gymru a £6.3bn bob blwyddyn.

en-gb	The visitor economy is a key driver of wealth and opportunity in Wales, the sector employs around 9 per cent of employment in Wales with a particular impact on rural areas and the sector is one of the biggest employers of people with disabilities.
cy-gb	Mae’r economi ymwelwyr yn ffactor allweddol i ysgogi cyfoeth a chyfleoedd yng Nghymru. Mae’r sector yn cyflogi tua 9 y cant o gyflogaeth yng Nghymru gydag effaith benodol ar ardaloedd gwledig ac mae’r sector yn un o gyflogwyr mwyaf pobl ag anableddau.

en-gb	During 2018 there were 941,000 trips taken in Wales by international visitors and expenditure of £405m.
cy-gb	Yn ystod 2018 roedd 941,000 o dripiau yng Nghymru gan ymwelwyr rhyngwladol a gwariant o £405m.

en-gb	To deliver our ambitions for Wales in the world we are providing additional funding of £7.3m to a total budget of nearly £15m in 2020-21 to support development of our new International Strategy which aims to raise our international profile;
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais ar gyfer Cymru yn y byd rydym yn darparu £7.3m o gyllid ychwanegol at gyllideb sydd bron yn £15m yn 2020-21 i gefnogi datblygu ein Strategaeth Ryngwladol newydd sy’n ceisio codi ein proffil yn rhyngwladol;

en-gb	grow the economy through exports and inward investment; and showcase Wales as a globally responsible nation.
cy-gb	tyfu'r economi drwy allforio a mewnfuddsoddi, ac arddangos Cymru fel gwlad sy'n gyfrifol ar lefel fydeang.

en-gb	We are also allocating an additional £1.2m of EU Transition Funding in 2020-21 to support export, trade and inward investment.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £1.2m ychwanegol o Gyllid Pontio'r UE yn 2020-21 i gefnogi allforio, masnach a mewnfuddsoddi.

en-gb	Our own study on arts and health in Wales identified more than 200 projects that are proving effective in preventing illness, helping maintain good mental and physical health and aiding recovery.
cy-gb	Roedd ein hastudiaeth ein hunain ar gelfyddydau ac iechyd yng Nghymru wedi dod o hyd i dros 200 o brosiectau sy’n effeithiol o ran atal salwch, helpu i gadw iechyd meddwl a chorfforol da a helpu pobl i wella.

en-gb	Free access to cultural activity has seen visit figures at the National Museums reach nearly 1.9 million in 2018-19, together with over 208,000 young people provided with opportunities to learn outside the classroom.
cy-gb	Mae mynediad am ddim i weithgareddau diwylliannol wedi golygu bod ffigyrau ymweliadau’r Amgueddfeydd Cenedlaethol wedi cyrraedd bron i 1.9 miliwn yn 2018-19, ac roedd dros 208,000 o bobl ifanc wedi cael cyfleoedd i ddysgu y tu allan i’r ystafell ddosbarth.

en-gb	To support the important role cultural activities in Wales, we are allocating funding of more than £70m in 2020-21 to support the Arts Council of Wales, the National Museums of Wales and the National Library of Wales.
cy-gb	Er mwyn cefnogi rôl bwysig gweithgareddau diwylliannol yng Nghymru, rydym yn dyrannu dros £70m yn 2020-21 i gefnogi Cyngor Celfyddydau Cymru, Amgueddfeydd Cenedlaethol Cymru a Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

en-gb	We are maintaining the budget for Cadw of £16.6m in 2020-21 to protect and care for our historic environment and to promote and develop the skills that are needed to do this effectively.
cy-gb	Rydym yn cynnal cyllideb Cadw sef £16.6m yn 2020-21 i ddiogelu ac i ofalu am ein hamgylchedd hanesyddol ac i hyrwyddo ac i ddatblygu’r sgiliau sydd eu hangen i wneud hyn yn effeithiol.

en-gb	We are also allocating capital funding of £5m in 2020-21 to support the establishment of Creative Wales.
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £5m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i gefnogi sefydlu Cymru Greadigol.

en-gb	We are allocating an additional £16m of financial transaction capital funding of in 2020-21 to support the delivery of strategic tourism projects.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £16m ychwanegol o gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol yn 2020-21 i gefnogi cyflawni prosiectau twristiaeth strategol.

en-gb	We are also maintaining Visit Wales’ revenue budget at £13.2m to lead investment in tourism infrastructure and events to support the visitor economy and marketing Wales in the UK and internationally as a place to visit, work and invest.
cy-gb	Rydym hefyd yn cynnal cyllideb refeniw Croeso Cymru sef £13.2m i arwain y buddsoddiad mewn seilwaith a digwyddiadau twristiaeth i gefnogi’r economi ymwelwyr a marchnata Cymru yn y DU ac yn rhyngwladol fel lle i ymweld, gweithio a buddsoddi.

en-gb	Survey data since the Census has suggested an increase in non-fluent Welsh speakers, although the percentage speaking Welsh on a daily basis has not increased, with children reported to be the most likely to speak Welsh.
cy-gb	Mae data arolwg ers y Cyfrifiad wedi awgrymu cynnydd yn nifer y siaradwyr Cymraeg nad ydynt yn rhugl, er nad yw’r ganran sy’n siarad Cymraeg bob dydd wedi cynyddu, a dywedir mai plant yw’r mwyaf tebygol o siarad Cymraeg.

en-gb	In support of our ambitions in Cymraeg 2050:
cy-gb	I gefnogi ein huchelgais yn Cymraeg 2050:

en-gb	a million Welsh speakers  we are maintaining the Welsh language budget at £20.9m in 2020-21.
cy-gb	miliwn o siaradwyr Cymraeg  rydym yn cynnal cyllideb yr iaith Gymraeg, sef £20.9m yn 2020-21.

en-gb	There is also an increased allocation of £50k for the Welsh Language Commissioner providing a total budget of £3.2m in 2020-21.
cy-gb	Mae’r dyraniad i Gomisiynydd y Gymraeg £50k yn uwch hefyd, sy’n golygu bod cyfanswm y gyllideb yn £3.2m yn 2020-21.

en-gb	A greener Wales
cy-gb	Cymru sy’n fwy gwyrdd

en-gb	In May of this year the Welsh Government declared a climate emergency to drive urgent action by the public sector, businesses and communities in Wales.
cy-gb	Ym mis Mai eleni fe wnaeth Llywodraeth Cymru ddatgan argyfwng hinsawdd er mwyn ysgogi gweithredu ar frys gan y sector cyhoeddus, busnesau a chymunedau yng Nghymru.

en-gb	This call was later backed by the National Assembly for Wales, making ours the first parliament in the world to make such a declaration.
cy-gb	Cafodd yr alwad hon ei chefnogi’n ddiweddarach gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru, sy’n golygu mai ein senedd ni oedd y gyntaf yn y byd i wneud datganiad o’r fath.

en-gb	We subsequently received advice from the UK Committee on Climate Change (UKCCC) our statutory advisor on climate change, who have advised that emissions in Wales must be reduced by 95 per cent by 2050 compared to 1990 levels in order for the UK to reach net zero emissions.
cy-gb	Yn dilyn hynny, cawsom gyngor gan Bwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, ein cynghorydd statudol ar newid yn yr hinsawdd, sydd wedi rhoi gwybod y bydd yn rhaid i allyriadau yng Nghymru gael eu lleihau 95 y cant erbyn 2050 o’u cymharu â lefelau 1990 er mwyn i’r DU gyrraedd lefel sero net ar gyfer allyriadau.

en-gb	Whilst we have accepted their recommendation and agreed to put higher targets into law, we have asked them to provide further detail on how Wales can deliver more rapid and complete emissions reductions so that we can minimise the social and environmental damage from climate change.
cy-gb	Er ein bod wedi derbyn eu hargymhelliad ac wedi cytuno i gynnwys targedau uwch yn y gyfraith, rydym wedi gofyn iddynt ddarparu rhagor o fanylion ynghylch sut y gall Cymru sicrhau gostyngiadau cyflymach a mwy cyflawn mewn allyriadau er mwyn inni allu lleihau’r niwed cymdeithasol ac amgylcheddol sy’n digwydd yn sgil y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	This Budget is the first that we have published since the declaration of the climate emergency, building on the commitment of the Minister for Finance and Trefnydd to maximise the use of our Budget levers to support a greener Wales.
cy-gb	Y Gyllideb hon yw'r gyntaf i ni ei chyhoeddi ers y datganiad argyfwng hinsawdd, gan adeiladu ar ymrwymiad y Gweinidog Cyllid a’r Trefnydd i wneud y mwyaf o’n dulliau cyllidebu i gefnogi Cymru sy’n fwy gwyrdd.

en-gb	It includes an additional £95.6m for decarbonisation measures in 2020-21 as part of a wider additional green investment of over £140m, including measures to also address the decline in biodiversity.
cy-gb	Mae’n cynnwys £95.6m ychwanegol ar gyfer mesurau datgarboneiddio yn 2020-21 fel rhan o fuddsoddiad gwyrdd ehangach ychwanegol o dros £140m, gan gynnwys mesurau i fynd i’r afael â’r dirywiad mewn bioamrywiaeth.

en-gb	This significant new investment sits alongside our wider investments which are already delivering against our Low Carbon Delivery Plan , including our continued investments responding to the risk that the impacts of climate change will not be felt equally, including home energy costs, with our Warm Homes programme having invested more than £240m since 2010.
cy-gb	Mae’r buddsoddiad sylweddol newydd hwn yn mynd law yn llaw â’n buddsoddiadau ehangach sydd eisoes yn cyflawni yn unol â’n Cynllun Cyflawni Carbon Isel , gan gynnwys ein buddsoddiadau parhaus i ymateb i’r risg na fydd pawb yn teimlo effeithiau newid yn yr hinsawdd i’r un graddau, gan gynnwys costau ynni cartref, gyda’n rhaglen Cartrefi Clyd wedi buddsoddi dros £240m ers 2010.

en-gb	To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21.
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais rydym yn cynyddu’r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru gan roi cyfanswm sydd dros £60m yn 2020-21.

en-gb	The greatest physical risk to our communities from climate change is through the increasingly intense storms, flooding and coastal erosion which we are already witnessing.
cy-gb	Daw’r risg ffisegol fwyaf o’n cymunedau o ganlyniad i newid yn yr hinsawdd drwy fwy o stormydd dwys, llifogydd ac erydu arfordirol, sef pethau rydym eisoes yn eu gweld.

en-gb	In this Budget we are committing £64m in 2020-21 to defend our communities from the most severe and immediate impacts of climate change.
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym yn ymrwymo £64m yn 2020-21 i amddiffyn ein cymunedau o effeithiau mwyaf difrifol ac uniongyrchol newid yn yr hinsawdd.

en-gb	Approach to supporting decarbonisation
cy-gb	Dull o gefnogi datgarboneiddio

en-gb	The package of measures within this Budget are investments which current evidence supports as being the areas where Welsh Government can have the greatest impact to deliver our first carbon budget and to develop actions for our second carbon budget, taking into account the financial resources available.
cy-gb	Mae’r pecyn o fesurau yn y Gyllideb hon yn fuddsoddiadau ac mae tystiolaeth gyfredol yn cefnogi mai dyma’r meysydd lle gall Llywodraeth Cymru gael yr effaith fwyaf er mwyn cyflawni ein cyllideb garbon gyntaf; ac i ddatblygu camau gweithredu ar gyfer ein hail gyllideb garbon, gan ystyried yr adnoddau ariannol sydd ar gael.

en-gb	This includes reducing the carbon footprint of the Welsh Government as well as facilitating wider decarbonisation focusing on the economy.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys lleihau ôl troed carbon Llywodraeth Cymru yn ogystal â hwyluso datgarboneiddio ehangach gan ganolbwyntio ar yr economi.

en-gb	It is also important to consider the scale of Welsh Government expenditure on decarbonisation, and its contribution to delivering net zero in the broader context.
cy-gb	Mae hi hefyd yn bwysig ystyried maint gwariant Llywodraeth Cymru ar ddatgarboneiddio, a’i chyfraniad tuag at gyflawni sero net yn y cyd-destun ehangach.

en-gb	The decarbonisation of our economy is not only about Welsh Government investment.
cy-gb	Mae datgarboneiddio ein heconomi yn golygu mwy na dim ond buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Our independent advisory body the UKCCC recognises that the main drivers to achieve a low carbon economy will be an effective system of carbon pricing and complementary regulatory changes (for example the restriction on the sale of fossil fuel road vehicles), large elements of which are within the competence of the UK Government and not devolved to Wales.
cy-gb	Mae ein corff cynghori annibynnol, Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd, yn cydnabod mai’r prif sbardunwyr i gyflawni economi rhad-ar-garbon fydd system effeithiol o brisio carbon a newidiadau rheoleiddio ategol (er enghraifft y cyfyngiad ar werthu cerbydau ffordd sy’n defnyddio tanwydd ffosil), mae elfennau mawr o hyn o fewn  cymhwysedd Llywodraeth y DU ac nid ydynt wedi cael eu datganoli i Gymru.

en-gb	The financial impact of implementing such pricing and regulatory change is therefore likely to be met by businesses across the UK, as opposed to direct public expenditure, and the distribution of costs will also depend on how those costs are passed on to people.
cy-gb	Felly mae effaith ariannol gweithredu newid o’r fath o ran prisiau a rheoliadau yn debygol o gyffwrdd busnesau ar draws y DU, yn hytrach na gwariant cyhoeddus uniongyrchol, a bydd dosbarthiad y costau hefyd yn dibynnu ar sut caiff y costau hynny eu pasio ymlaen i bobl.

en-gb	The UKCCC has indicated that the decarbonisation of road transport is essential to delivering a net zero target, which is why £62.4m of the capital package in 2020-21 is aimed directly at the transport sector.
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi dynodi bod datgarboneiddio trafnidiaeth ffyrdd yn hanfodol er mwyn cyrraedd targed sero net. Dyma pam mae £62.4m o’r pecyn cyfalaf yn 2020-21 wedi’i anelu'n uniongyrchol at y sector trafnidiaeth.

en-gb	This includes the additional £1m we are providing in 2020-21 to support local authorities to develop a programme to replace diesel refuse compaction vehicles with ultra-low emission equivalents.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys y £1m ychwanegol rydym yn ei ddarparu yn 2020-21 i gefnogi awdurdodau lleol i ddatblygu rhaglen i ddisodli cerbydau disel cywasgu sbwriel gyda cherbydau sydd ag allyriadau isel iawn.

en-gb	There are approximately 180 diesel vehicles in operation, the replacement of which will save an estimated 4,000 tonnes of carbon dioxide emissions per year.
cy-gb	Mae tua 180 o gerbydau disel ar waith, bydd eu newid yn arbed tua 4,000 tunnell o allyriadau carbon deuocsid bob blwyddyn.

en-gb	Other measures to address the decarbonisation challenges facing road transport include:
cy-gb	Mae mesurau eraill i fynd i'r afael â heriau datgarboneiddio sy’n wynebu cludiant ar y ffyrdd yn cynnwys:

en-gb	A £25m investment in resilient travel infrastructure.
cy-gb	Buddsoddi £25m mewn coridorau bws cadarn, a seilwaith teithio llesol.

en-gb	The UKCCC recognises that the full decarbonisation of transport over the longer run requires a major focus on fully decarbonising private vehicles, including cars.
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd yn cydnabod bod datgarboneiddio trafnidiaeth dros y tymor hwy yn galw am ffocws mawr ar ddatgarboneiddio cerbydau preifat yn llawn, gan gynnwys ceir.

en-gb	However, the reliability of public transport as part of a wider package of measures is key to encouraging people to switch to modes which are more sustainable over the shorter run.
cy-gb	Fodd bynnag, mae dibynadwyedd trafnidiaeth gyhoeddus fel rhan o becyn ehangach o fesurau yn allweddol i annog pobl i newid i ddulliau sy’n fwy cynaliadwy dros y tymor byr.

en-gb	Bus travel can only compete with car journeys where there is investment in high quality bus corridors with dedicated bus lanes and filters, good shelters and real-time information provision.
cy-gb	Gall teithio ar fysiau ddim ond cystadlu â theithio mewn ceir os oes buddsoddiad mewn coridorau bws o safon uchel gyda lonydd a hidlyddion bws penodol, llochesau da a bod gwybodaeth amser real yn cael ei darparu.

en-gb	Equally, a resilient and sustainable network of walking and cycling and bus corridors will require a joined up network where people can move in a seamless way between sustainable modes.
cy-gb	Yn yr un modd, bydd rhwydwaith cadarn a chynaliadwy o goridorau bws, cerdded a beicio yn galw am rwydwaith cydgysylltiedig lle gall pobl symud yn hawdd rhwng dulliau cynaliadwy o deithio.

en-gb	An additional £29m to support the purchase of a new low-emission bus fleet, as well as investing in electric charging infrastructure across Wales.
cy-gb	£29m ychwanegol i gefnogi prynu fflyd bysiau newydd ag allyriadau isel, yn ogystal â buddsoddi mewn seilwaith gwefru trydan ledled Cymru.

en-gb	Not only will this have a direct impact on carbon emissions, but it also fits with our approach to transport decarbonisation being accessible to all, not just those who can afford an electric car.
cy-gb	Nid yn unig y bydd hyn yn effeithio’n uniongyrchol ar allyriadau carbon, ond mae hefyd yn cyd-fynd â’n dull o sicrhau bod datgarboneiddio trafnidiaeth ar gael i bawb, nid dim ond y rheini sy’n gallu fforddio car trydan.

en-gb	An additional £7.9m to support the implementation of air quality measures in Cardiff and Caerphilly.
cy-gb	£7.9m ychwanegol i gefnogi gweithredu mesurau ansawdd aer yng Nghaerdydd a Chaerffili.

en-gb	These measures are aimed at urgently reducing nitrogen dioxide emissions, but will also have a positive impact in reducing carbon emissions.
cy-gb	Mae'r mesurau hyn wedi cael eu hanelu at leihau’r allyriadau nitrogen deuocsid ar fyrder, ond byddant hefyd yn effeithio’n gadarnhaol ar leihau allyriadau carbon.

en-gb	Whilst some of these actions will require difficult choices, there are also opportunities to deliver emissions reduction technology to buses, taxi mitigation measures, and city centre transport and active travel measures.
cy-gb	Er y bydd rhai o’r camau hyn yn galw am ddewisiadau anodd, mae cyfleoedd hefyd i gyflwyno technoleg lleihau allyriadau i fysiau, mesurau lliniaru tacsis, a mesurau trafnidiaeth a theithio llesol yng nghanol dinasoedd.

en-gb	The UKCCC has also identified housing and domestic heat as an important area to address.
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd hefyd wedi nodi bod tai a gwres domestig yn faes pwysig sydd angen sylw.

en-gb	This Budget provides an additional £25m in our Innovative Housing Programme.
cy-gb	Mae’r Gyllideb hon yn rhoi £25m ychwanegol yn ein Rhaglen Tai Arloesol.

en-gb	Evidence emerging from the programme’s predecessor suggests that modular and other modern methods of home construction can successfully deliver near zero carbon homes.
cy-gb	Mae tystiolaeth a ddaeth o ragflaenydd y rhaglen yn awgrymu bod dulliau modiwlaidd a modern eraill o adeiladu cartrefi yn gallu llwyddo i gyflenwi cartrefi sydd bron yn ddi-garbon.

en-gb	Increasing the volume of homes built this way will start to drive down the costs of producing zero carbon homes (which currently are more expensive than building traditional brick and block), ensuring the programme can deliver more homes in the future.
cy-gb	Bydd cynyddu nifer y cartrefi sy’n cael eu hadeiladu fel hyn yn dechrau lleihau costau cynhyrchu cartrefi di-garbon, (sydd yn ddrutach nag adeiladu gyda brics a blociau traddodiadol ar hyn o bryd) gan sicrhau bod y rhaglen yn gallu cyflenwi rhagor o gartrefi yn y dyfodol.

en-gb	Since 2010 we have invested more than £240m through this programme, helping to lift tens of thousands of low income households out of fuel poverty.
cy-gb	Ers 2010 rydym wedi buddsoddi dros £240m drwy’r rhaglen hon, gan helpu i godi degau o filoedd o aelwydydd incwm isel o dlodi tanwydd.

en-gb	Building on this investment, we have allocated funding of £400k in 2020-21 to provide advice on home energy and advice on tackling fuel poverty to low income homes.
cy-gb	Er mwyn cynyddu’r buddsoddiad hwn, rydym wedi dyrannu £400k yn 2020-21 i ddarparu cyngor ar ynni yn y cartref a chyngor ar fynd i’r afael â thlodi tanwydd i gartrefi sydd ag incwm isel.

en-gb	This will prioritise those in greatest need, including people living with circulatory and respiratory conditions, with research showing that our work is reducing demand on the NHS by protecting vulnerable individuals from damp and cold conditions.
cy-gb	Bydd hyn yn blaenoriaethu’r rheini sydd â’r angen mwyaf sy’n byw gyda chyflyrau cylchrediad ac anadlu, gydag ymchwil yn dangos bod ein gwaith yn lleihau’r galw ar y GIG drwy ddiogelu unigolion agored i niwed rhag amodau tamp ac oer.

en-gb	The UKCCC has also indicated that we need to address the shortage of necessary skills if we are to achieve our targets.
cy-gb	Mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi dynodi bod angen i ni fynd i’r afael â’r prinder sgiliau angenrheidiol os ydym am gyrraedd ein targedau.

en-gb	We are allocating an additional £8.2m of capital funding for a Carbon neutral house project within Coleg Y Cymoedd, designed to provide a state of the art education and training facility.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £8.2m yn ychwanegol o gyllid cyfalaf ar gyfer prosiect cartref Carbon niwtral yng Ngholeg y Cymoedd, sydd wedi’i ddylunio i ddarparu cyfleuster addysg a hyfforddi o’r radd flaenaf.

en-gb	In assessing spend, we have also considered the wider benefits of investments that go beyond solely decarbonisation, which can often be a secondary benefit rather than the sole purpose.
cy-gb	Wrth asesu gwariant, rydym hefyd wedi ystyried manteision ehangach buddsoddiadau sy’n mynd ymhellach na dim ond datgarboneiddio, sydd yn aml yn gallu bod yn fantais eilaidd yn hytrach nag yn unig ddiben.

en-gb	For example, the decarbonisation impact of active travel is largely dependent on an overall modal shift from road transportation.
cy-gb	Er enghraifft, mae effaith ddatgarboneiddio teithio llesol yn dibynnu i raddau mawr ar newid moddol cyffredinol o gludiant ar y ffordd.

en-gb	However, the promotion of active travel, and the provision of active travel infrastructure also allows for the delivery of wider health benefits.
cy-gb	Fodd bynnag, mae hyrwyddo teithio llesol, a darparu seilwaith teithio llesol hefyd yn caniatáu ar gyfer cyflwyno manteision iechyd ehangach.

en-gb	Assessing the direct contribution to decarbonisation that specific expenditure achieves is not a simple process in many cases.
cy-gb	Mewn nifer o achosion nid yw’n broses syml asesu cyfraniad uniongyrchol gwariant penodol i ddatgarboneiddio.

en-gb	For example, as part of this Budget, we are investing in developing the electric vehicle charging infrastructure in Wales.
cy-gb	Er enghraifft, fel rhan o’r Gyllideb hon, rydym yn buddsoddi mewn datblygu’r seilwaith pweru cerbydau trydan yng Nghymru.

en-gb	The impact that this investment will have is closely linked to the uptake of electric vehicles more generally, which in turn is dependent on the regulatory choices that the UK Government makes in terms of restricting traditional petrol and diesel vehicles.
cy-gb	Bydd cysylltiad agos rhwng effaith y buddsoddiad yma a’r nifer sy’n defnyddio cerbydau trydan yn fwy cyffredinol, sydd maes o law yn ddibynnol ar ddewisiadau rheoleiddio Llywodraeth y DU o ran cyfyngu ar gerbydau petrol a disel traddodiadol.

en-gb	Following advice from the UKCCC, we have increased our long-term pathway to respond to a climate emergency.
cy-gb	Yn dilyn cyngor gan Bwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd, rydym wedi cynyddu ein llwybr tymor hir i ymateb i argyfwng hinsawdd.

en-gb	The Welsh Government has committed to putting a higher emission reductions target of at least 95 per cent into law.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i osod targed lleihau allyriadau uwch o 95 y cant o leiaf yn y gyfraith.

en-gb	This means our pathway will change and our delivery plans to achieve our carbon budgets will have to reflect our new ambition.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y bydd ein llwybr yn newid a bydd ein cynlluniau cyflawni i gyflawni ein cyllidebau carbon yn gorfod adlewyrchu ein huchelgais newydd.

en-gb	Next year we will be receiving further Welsh-specific advice and recommendations from the UKCCC, including recommendations on changing our pathway through our 2030 and 2040 targets and our second carbon budget.
cy-gb	Y flwyddyn nesaf byddwn yn derbyn rhagor o gyngor ac argymhellion sy’n benodol i Gymru gan Bwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd, gan gynnwys argymhellion am newid ein llwybr drwy ein targedau ar gyfer 2030 a 2040 a’n hail gyllideb garbon.

en-gb	We will also receive a progress report on our first carbon budget, and HM Treasury will be undertaking a review of how the transition to net zero would be funded and where the costs would fall.
cy-gb	Byddwn hefyd yn derbyn adroddiad cynnydd ar ein cyllideb garbon gyntaf, a bydd Trysorlys EM yn cynnal adolygiad o sut byddai’r newid i sero-net yn cael ei gyllido a lle byddai’r costau yn disgyn.

en-gb	These are all key pieces of evidence which we will need to review in developing future actions.
cy-gb	Mae'r rhain i gyd yn ddarnau pwysig o dystiolaeth y bydd angen i ni eu hadolygu wrth ddatblygu camau gweithredu yn y dyfodol.

en-gb	As outlined above, direct public spending is only one of the key levers though which the Welsh Government is supporting the climate emergency.
cy-gb	Fel yr amlinellir uchod, mae gwariant cyhoeddus uniongyrchol yn ddim ond un o’r ffyrdd y mae Llywodraeth Cymru yn cefnogi’r argyfwng hinsawdd.

en-gb	Our low carbon delivery plan Prosperity for All:
cy-gb	Mae ein cynllun cyflawni carbon isel Ffyniant i Bawb:

en-gb	A Low Carbon Wales  sets out how Wales aims to meet the first carbon budget (2016-2020) and consequently the 2020 interim target through 100 policies and proposals across Ministerial portfolios.
cy-gb	Cymru Carbon Isel  yn nodi sut bydd Cymru yn ceisio cyflawni’r gyllideb garbon gyntaf (2016-2020) ac wedyn targed interim 2020 drwy 100 o bolisïau a chynigion ar draws portffolios Gweinidogol.

en-gb	Prosperity for All:
cy-gb	Mae Ffyniant i Bawb:

en-gb	A Climate Conscious Wales , published earlier this month, responds to the areas of risk which the UK Committee on Climate Change has highlighted as requiring ‘more urgent action’ and contains short, medium and longer term actions in a number of key areas.
cy-gb	Cymru sy’n Effro i'r Hinsawdd , a gyhoeddwyd yn gynharach y mis hwn, yn ymateb i’r meysydd risg y mae Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd wedi’u hamlygu fel rhai sydd ‘angen rhagor o gamau gweithredu ar frys’ ac mae’n cynnwys camau gweithredu yn y tymor byr, canolig a mwy mewn nifer o feysydd allweddol.

en-gb	Not all of the actions in the plan are about spend - some are about setting our policy direction, and providing clarity and certainty.
cy-gb	Nid yw’r holl gamau gweithredu yn y cynllun yn ymwneud â gwariant, mae rhai yn ymwneud â gosod ein cyfeiriad polisi, a rhoi eglurder a sicrwydd.

en-gb	For example power generation is our largest emissions sector.
cy-gb	Er enghraifft, cynhyrchu pŵer yw ein sector allyriadau mwyaf.

en-gb	We will reduce the use of fossil fuels for power generation through implementing policy such as phasing out Unabated Coal, developing planning policy and exploring new policy interventions.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio llai o danwydd ffosil i gynhyrchu pŵer drwy weithredu polisi fel rhoi’r gorau’n raddol i lo heb systemau rheoli carbon, datblygu polisi cynllunio ac edrych ar ymyriadau polisi newydd.

en-gb	Through the development of our Budget Improvement Plan, we will continue to explore how the assessment of the carbon impact of our spending programmes can be made more robust.
cy-gb	Drwy ddatblygu ein Cynllun Gwella’r Gyllideb, byddwn yn parhau i edrych ar sut gallwn edrych yn fwy cadarn ar asesu effaith carbon ein rhaglenni gwario.

en-gb	This will consider the incremental impact of Welsh Government spend, as well as the wider impact that policy implementation has on carbon emissions.
cy-gb	Bydd hyn yn ystyried effaith gynyddol gwariant Llywodraeth Cymru, yn ogystal â'r effaith ehangach y mae gweithredu polisi yn ei chael ar allyriadau carbon.

en-gb	Our economy, health and well-being depends on healthy, resilient ecosystems.
cy-gb	Mae ein heconomi, ein hiechyd a’n lles yn dibynnu ar ecosystemau iach a chadarn.

en-gb	They provide us with our food, clean water and the air we breathe, and the raw materials and energy for our industries, and protect us against hazards, such as flooding and climate change.
cy-gb	Maent yn rhoi ein bwyd, ein dŵr glân a’r aer rydym yn ei anadlu, a’r deunyddiau crai a’r ynni ar gyfer ein diwydiannau ac maent yn ein diogelu rhag peryglon fel llifogydd a newid yn yr hinsawdd.

en-gb	While there is evidence of some positive trends in relation to Welsh peatlands, soils and species, overall, biological diversity is declining.
cy-gb	Er bod tystiolaeth o rai tueddiadau cadarnhaol yng nghyswllt mawndiroedd, priddoedd a rhywogaethau yng Nghymru, at ei gilydd, mae amrywiaeth biolegol yn dirywio.

en-gb	In response we are delivering on our ambition to create a National Forest to extend the full length of Wales, investing £4.5m of capital in 2020-21 to begin a programme to improve the condition and connectivity of our ancient woodlands and to accelerate the rate of tree planting.
cy-gb	Mewn ymateb rydym yn cyflawni ein huchelgais i greu Coedwig Genedlaethol a fydd yn ymestyn ar hyd Cymru, gan fuddsoddi £4.5m o gyfalaf yn 2020-21 i ddechrau rhaglen i wella cyflwr a chysylltedd ein coetiroedd hynafol a chyflymu’r gyfradd plannu coed.

en-gb	Meeting the challenges of a climate emergency is an international agenda and we recognise our global responsibility and role in supporting other communities across the world.
cy-gb	Mae diwallu heriau argyfwng hinsawdd yn agenda ryngwladol ac rydym yn cydnabod ein cyfrifoldeb a’n rôl ar lefel fydeang i gefnogi cymunedau eraill ar draws y byd.

en-gb	Together with our commitment to tree planting in Uganda (supported by an investment of £500k in 2020-21), this investment will not only contribute to our decarbonisation goals but also support the reversal of the decline in biodiversity.
cy-gb	Ynghyd â’n hymrwymiad i blannu coed yn Uganda (gyda buddsoddiad o £500k a gaiff ei gefnogi yn 2020-21), bydd y buddsoddiad hwn yn cyfrannu at ein nodau datgarboneiddio ond hefyd yn cefnogi newid y dirywiad mewn bioamrywiaeth.

en-gb	The National Forest will also unlock tourism opportunities and help local communities better connect with their natural environment.
cy-gb	Bydd y Goedwig Genedlaethol hefyd yn cynnig cyfleoedd twristiaeth ac yn helpu cymunedau lleol i gysylltu’n well â’u hamgylchedd naturiol.

en-gb	The terrestrial habitats of Wales support a rich variety of flora and fauna and include many species found in Britain and species unique to Wales.
cy-gb	Mae cynefinoedd tiriogaethol Cymru’n cynnal cyfoeth o fflora a ffawna ac yn cynnwys nifer o rywogaethau a geir ym Mhrydain a rhywogaethau sy’n unigryw i Gymru.

en-gb	We are allocating an additional £15m in 2020-21 in our Natura 2000 Network, which contains the 112 most ecologically important nature sites and some of our most threatened habitats and species, covering more than 700,000 hectares  or 7 per cent of Welsh land area and 36 per cent of territorial waters.
cy-gb	Rydym yn dyrannu £15m ychwanegol yn 2020-21 yn ein Rhwydwaith Natura 2000, sy’n cynnwys y 112 o safleoedd natur pwysicaf yn ecolegol a rhai o’n cynefinoedd a’n rhywogaethau sydd dan y bygythiad mwyaf sy’n fwy na 700,000 hectar neu 7 y cant o’r arwynebedd tir yng Nghymru a 36 y cant o’r dyfroedd tiriogaethol.

en-gb	Peatlands play a dual role in absorbing vast quantities of carbon emissions and supporting a rich suite of habitats and species.
cy-gb	Mae mawndiroedd yn chwarae dwy ran drwy lyncu llawer iawn o allyriadau carbon a chefnogi llawer iawn o gynefinoedd a rhywogaethau.

en-gb	In this Budget we are also committing £1m of capital funding in 2020-21 to deliver the first year of a national peatland restoration programme.
cy-gb	Yn y Gyllideb hon rydym hefyd yn ymrwymo £1m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i gyflwyno blwyddyn gyntaf rhaglen adfer mawndiroedd genedlaethol.

en-gb	This aims to bring under sustainable management all areas of peat supporting semi-natural habitat.
cy-gb	Nod hyn yw sicrhau bod pob ardal o fawn sy’n cynnal cynefin lled-naturiol yn cael ei rheoli’n gynaliadwy.

en-gb	Alongside these capital investments, we are allocating revenue funding of £1m in 2020-21 to support the management and maintenance of these capital activities.
cy-gb	Ochr yn ochr â’r buddsoddiadau cyfalaf hyn, rydym yn dyrannu £1m o gyllid refeniw yn 2020-21 i gefnogi’r gwaith o reoli a chynnal y gweithgareddau cyfalaf hyn.

en-gb	In the coming year we will also pilot a ‘taskforce’ approach to provide the public sector with specialist advice on improved integration of biodiversity, which will be supported by funding of £500k.
cy-gb	Dros y flwyddyn nesaf byddwn hefyd yn treialu dull ‘tasglu’ i ddarparu cyngor arbenigol i’r sector cyhoeddus ar integreiddio bioamrywiaeth yn well, a bydd hyn yn cael ei gefnogi gan £500k.

en-gb	Green infrastructure improvements help with climate change adaptation, cool cities and town centres, and help reduce pressure on ground and surface water run-off.
cy-gb	Mae gwelliannau i seilwaith gwyrdd yn helpu i addasu i newid yn yr hinsawdd, oeri dinasoedd a chanol trefi, a helpu i leihau’r pwysau ar ddŵr ffo dŵr wyneb a dŵr daear.

en-gb	Access to green spaces and community services has been highlighted by Public Health Wales as one of the most cost effective measures that can be taken by Government in improving health outcomes.
cy-gb	Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi pwysleisio mynediad at fannau gwyrdd a gwasanaethau cymunedol fel un o’r mesurau mwyaf costeffeithiol y gall y Llywodraeth eu cymryd i wella canlyniadau iechyd.

en-gb	We are investing capital funding of £5m in 2020-21 in a specific Environmental Growth Fund – Local Places for Nature and providing a further capital allocation of £5m to establish green infrastructure and encourage biodiversity in our towns and cities.
cy-gb	Rydym yn buddsoddi £5m o arian cyfalaf yn 2020-21 mewn Cronfa Twf Amgylcheddol benodol - Llefydd Lleol i Natur ac yn darparu dyraniad cyfalaf arall o £5m i sefydlu seilwaith gwyrdd a hybu bioamrywiaeth yn ein trefi a'n dinasoedd.

en-gb	We are also committing £9.5m of capital funding in 2020-21 to tackle water quality issues that affect our rivers and other inland waterbodies, improving the quality of our waters across Wales, making it more resilient to the impact of climate change.
cy-gb	Rydym hefyd yn ymrwymo £9.5m o gyllid cyfalaf yn 2020-21 i fynd i’r afael â materion ansawdd dŵr sy’n effeithio ar ein hafonydd a’n cyrff dŵr mewndirol, gan wella ansawdd ein dyfroedd ledled Cymru, gan ei gwneud yn fwy gwydn yn erbyn effaith newid yn yr hinsawdd.

en-gb	To deliver on our ambitions we are increasing the funding available to Natural Resources Wales to a total of more than £60m in 2020-21 to boost their work to tackle climate change.
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein huchelgais rydym yn cynyddu’r cyllid sydd ar gael i Gyfoeth Naturiol Cymru gan roi cyfanswm sydd dros £60m yn 2020-21 i roi hwb i’w gwaith i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd.

en-gb	This will include increased renewable energy generation on public sector land, increased natural flood management, and investment in the evidence to identify the best opportunities we have for expanding woodlands, peatlands and other important habitats.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys cynhyrchu ynni adnewyddadwy ar dir sector cyhoeddus, rheoli mwy o lifogydd mewn ffyrdd naturiol, a buddsoddi yn y dystiolaeth i ddod o hyd i’r cyfleoedd gorau ar gyfer ehangu coetiroedd, mawndiroedd a chynefinoedd pwysig eraill.

en-gb	We are also allocating a further £498k to the National Parks authorities, bringing the total budget to £9.9m in 2020-21, reflecting the importance of the protection and promotion of our natural environment to health and well-being.
cy-gb	Rydym hefyd yn dyrannu £498k arall i’r awdurdodau Parciau Cenedlaethol sy’n golygu bod cyfanswm y gyllideb yn £9.9m yn 2020-21, sy’n adlewyrchu pwysigrwydd diogelu a hyrwyddo ein hamgylchedd naturiol i iechyd a llesiant.

en-gb	Annex D:
cy-gb	Atodiad D:

en-gb	Technical information
cy-gb	Gwybodaeth dechnegol

en-gb	Financial Transactions capital
cy-gb	Cyfalaf Trafodiadau Ariannol

en-gb	Last year, the UK Government revised its consolidated budgeting guidance to require financial transactions to be treated on a net basis for UK departments.
cy-gb	Y llynedd, cyhoeddodd Llywodraeth y DU ganllawiau cyllidebu cyfunol diwygiedig i'w gwneud yn ofynnol i drafodiadau ariannol gael eu trin ar sail net ar gyfer adrannau'r DU.

en-gb	Under this change, UK departments must forecast the level of income expected from loans and equity investments and their departmental budget is reduced accordingly.
cy-gb	O dan y newid hwn, rhaid i adrannau'r DU ragweld lefel yr incwm a disgwylir drwy fenthyciadau a buddsoddiadau ecwiti ac mae eu cyllideb adrannol yn cael ei lleihau yn unol â hynny.

en-gb	The exception to this rule is housing, where it is difficult to forecast the income profile as it is dependent on house purchases rather than a contracted loan repayment.
cy-gb	Yr eithriad i'r rheol hon yw tai, lle mae'n anodd rhagweld y proffil incwm gan ei fod yn dibynnu ar brynu tai yn hytrach nag addaliad benthyciad wedi'i gontractio.

en-gb	In departments where there is a comparable devolved competency area then this would lead to a Barnett share of the reduction.
cy-gb	Mewn adrannau lle ceir maes cymhwysedd datganoledig cymaradwy, byddai hyn yn arwain at gyfran Barnett o'r gostyngiad.

en-gb	However, the application of the policy to devolved administrations has not yet been determined and we continue to plan on the current basis of re-paying the investment to HM Treasury.
cy-gb	Er hynny, ni phenderfynwyd eto sut i gymhwyso'r polisi i weinyddiaethau datganoledig ac rydym yn parhau i gynllunio ar y sail bresennol o ad-dalu'r buddsoddiad i Drysorlys Ei Mawrhydi.

en-gb	The current arrangement is that the re-payment will be 80% of the total financial transaction funding allocated to reflect the need for some flexibility at a devolved administration level.
cy-gb	Y drefn bresennol yw y bydd yr ad-daliad yn 80% o gyfanswm y cyllid trafodiadau ariannol a ddyrennir i adlewyrchu'r angen am rywfaint o hyblygrwydd ar lefel gweinyddiaethau datganoledig

en-gb	As many of the schemes funded by financial transaction capital in Wales are different to those developed by UK Government departments we continue to work with HM Treasury to ensure that changes to the budgetary treatment does not penalise Wales.
cy-gb	Gan fod  llawer o'r cynlluniau a ariennir gan gyfalaf trafodiadau ariannol yng Nghymru'n wahanol i'r rhai a ddatblygir gan adrannau Llywodraeth y DU rydym yn parhau i weithio gyda Thrysorlys Ei Mawrhydi i sicrhau nad yw newidiadau i'r driniaeth gyllidebol yn cosbi Cymru.

en-gb	The table below shows the level of financial transaction funding currently allocated to each MEG, along with the profile of repayments.
cy-gb	Mae'r tabl isod yn dangos lefel y cyllid trafodiadau ariannol a ddyrennir ar hyn o bryd i bob MEG, ynghyd â phroffil o’r addaliadau.

en-gb	Financial Transactions allocations and projected 80% repayments reported to HM Treasury August 2019
cy-gb	Dyraniadau trafodiadau ariannol a rhagamcan o 80% o ad-daliadau a adroddwyd i Drysorlys EM Awst 2019

en-gb	Innovative Finance schemes
cy-gb	Cynlluniau cyllid arloesol

en-gb	In previous budgets we have set out the range of innovative finance schemes that have been developed.
cy-gb	Mewn cyllidebau blaenorol rydym wedi nodi'r ystod o gynlluniau cyllid arloesol sydd wedi'u datblygu.

en-gb	Unhypothecated funding continues to be distributed through the RSG, for two local government borrowing initiatives – for highways and schools.
cy-gb	Mae cyllid heb ei neilltuo'n dal i gael ei ddosbarthu trwy'r Grant Cynnal Refeniw, ar gyfer dwy o fentrau benthyca Llywodraeth Leol – ar gyfer priffyrdd ac ysgolion.

en-gb	Funding also continues to be allocated for two rounds of investment using the Housing Finance Grant.
cy-gb	Mae cyllid hefyd yn parhau i gael ei ddyrannu ar gyfer dau gylch o fuddsoddi gan ddefnyddio'r Grant Cyllid Tai.

en-gb	In 2020-21, the Coastal Risk Management Programme (CRMP) will see investment in local authority flood and coastal defence assets.
cy-gb	Yn 2020-21, bydd y Rhaglen Rheoli Risgiau Arfordirol (CRMP) yn sicrhau buddsoddiad yn asedau'r awdurdodau lleol ar gyfer amddiffyn rhag llifogydd ac amddiffyn yr arfordir.

en-gb	CRMP will see £150m of additional investment over a three-year period (2019-20;
cy-gb	Bydd y rhaglen yn gweld buddsoddiad ychwanegol o £150m dros gyfnod o dair blynedd (2019-20;

en-gb	2020-21 and 2021-22) to manage current and future risks from climate change and sea level rise to coastal communities across Wales.
cy-gb	2020-21 a 2021-22) i reoli risgiau presennol a risgiau'r dyfodol yn sgil newid yn yr hinsawdd a chodiad i lefel y môr i gymunedau arfordirol ledled Cymru.

en-gb	There are currently 24 local authority schemes in the programme.
cy-gb	Mae 24 o gynlluniau awdurdod lleol yn y rhaglen ar hyn o bryd.

en-gb	Innovative finance schemes provide a much-needed boost to capital budgets, enabling around £870m of infrastructure investment to be delivered sooner than would have otherwise been achievable.
cy-gb	Mae cynlluniau cyllid arloesol yn hwb hollbwysig i gyllidebau cyfalaf, gan ei gwneud yn bosibl buddsoddi tua £870m mewn seilwaith yn gynt nag a fyddai wedi bod yn bosibl fel arall.

en-gb	Details of the funding implications for the period covered by this draft Budget are set out in the table below.
cy-gb	Mae manylion y goblygiadau cyllid ar gyfer cyfnod y Gyllideb ddrafft hon wedi'u nodi yn y tabl isod.

en-gb	Three schemes are being developed using the Mutual Investment Model (MIM), which was launched in 2017 – completing dualling of the A465;
cy-gb	Mae tri chynllun yn cael eu datblygu gan ddefnyddio'r Model Buddsoddi Cydfuddiannol a lansiwyd yn 2017 - cwblhau troi'r A2017 yn ffordd ddeuol;

en-gb	the development of the new specialist Velindre Cancer Centre and supporting the next phase (Band B) of the 21st Century Schools and Education programme.
cy-gb	datblygu Canolfan Ganser arbenigol newydd Felindre, a chefnogi cymal nesaf (Band B) rhaglen Addysg ac Ysgolion yr 21ain Ganrif.

en-gb	These schemes will see additional investment of more than £1bn in Wales, ensuring vital facilities for the public are accessible sooner than would otherwise have been available through capital budgets.
cy-gb	Buddsoddir cyllid ychwanegol o fwy na £1bn yn y cynlluniau hyn yng Nghymru, gan sicrhau bod cyfleusterau hollbwysig ar gyfer y cyhoedd ar gael yn gynt nag a fyddai wedi bod yn bosibl drwy gyllidebau cyfalaf.

en-gb	In July 2018, the A465 dualling project became the first MIM scheme to be tendered to the market.
cy-gb	Ym mis Gorffennaf 2018, prosiect deuoli'r A465 oedd y cynllun Model Buddsoddi Cydfuddiannol cyntaf i gael ei dendro i'r farchnad.

en-gb	In July 2019, the procurement of a Private Sector Deliver Partner (PSDP) to support the Education project commenced.
cy-gb	Ym mis Gorffennaf 2019, aed ati i gaffael Partner Cyflenwi'r Sector Preifat i gefnogi'r prosiect addysg.

en-gb	Payment for MIM schemes will not begin until the assets are available for public use.
cy-gb	Ni ddechreuir talu am y cynlluniau dan y Model Buddsoddi Cydfuddiannol hyd nes y bydd yr asedau ar gael i'r cyhoedd.

en-gb	It is anticipated that the A465 will open in phases from 2022-23.
cy-gb	Rhagwelir y bydd yr A465 yn agor mewn camau o 2022-23.

en-gb	Annex E:
cy-gb	Atodiad E:

en-gb	For this year’s annual Budget preparations, we have developed a Budget Improvement Plan  that outlines our vision, including short-term and medium-term ambitions over the next 5 years, to improve the budget process using the Well-being of Future Generations Act goals and the five ways of working to drive continuous improvement.
cy-gb	Ar gyfer paratoadau'r Gyllideb flynyddol eleni, rydym wedi datblygu Cynllun Gwella'r Gyllideb sy'n amlinellu ein gweledigaeth, gan gynnwys uchelgeisiau ar gyfer y tymor byr a'r tymor canolig gan ddefnyddio nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol a'r pum ffordd o weithio i yrru gwelliant parhaus.

en-gb	This has been published as a separate annex and can be found at:
cy-gb	Mae hwn wedi'i cyhoeddi fel atodiad ar wahân ac mae i'w weld yn:

en-gb	https://gov.wales/budget-improvement-plan
cy-gb	https://llyw.cymru/cynllun-gwella-y-gyllideb

en-gb	100
cy-gb	105

en-gb	Annex F:
cy-gb	Atodiad F:

en-gb	Implementation costs of legislation
cy-gb	Costau gweithredu deddfwriaeth

en-gb	Costs of Implementing Enacted Legislation in 2020-21
cy-gb	Costau gweithredu deddfwriaeth a ddeddfwyd  yn 2020-21

en-gb	Health and Social Services
cy-gb	Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol

en-gb	Public Health (Wales) Act 2017
cy-gb	Deddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) 2017

en-gb	Across its broad range of provisions the Public Health (Wales) Act will make an important contribution to public health in Wales.
cy-gb	Ar draws ei hystod eang o ddarpariaethau, bydd Deddf Iechyd y Cyhoedd (Cymru) yn gwneud cyfraniad pwysig at iechyd y cyhoedd yng Nghymru.

en-gb	This puts in place important protections for the public, including extending the smoke-free requirements to certain open spaces, a mandatory licensing scheme for special procedures as well as prohibiting the intimate piercing of anybody under the age of 18.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn rhoi mesurau amddiffyn pwysig yn eu lle ar gyfer y cyhoedd, gan gynnwys ymestyn y gofynion di-fwg i rai mannau agored penodol, cynllun trwyddedu gorfodol ar gyfer gweithdrefnau arbennig yn ogystal â gwahardd rhoi twll mewn rhannau personol o gyrff unrhyw un dan 18 oed.

en-gb	The Act addresses other important public health issues including obesity and the planning of toilets for use by the public.
cy-gb	Mae'r Ddeddf hefyd yn ceisio mynd i’r afael â materion pwysig eraill ym maes iechyd y cyhoedd gan gynnwys gordewdra a chynllunio toiledau i'w defnyddio gan y cyhoedd.

en-gb	Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2016

en-gb	The Regulation and Inspection of Social Care (Wales) Act is a set of provisions that provides a revised and streamlined legislative framework for the regulation and inspection of care and support in Wales.
cy-gb	Mae Deddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) yn set o ddarpariaethau sy'n darparu fframwaith deddfwriaethol diwygiedig ac wedi’i symleiddio ar gyfer rheoleiddio ac arolygu gofal a chymorth yng Nghymru.

en-gb	The Act proposes to introduce changes that will:
cy-gb	Mae'r Deddf yn cynnig cyflwyno newidiadau a fydd yn:

en-gb	reform the regulatory regime for care and support services;
cy-gb	diwygio’r drefn reoleiddio ar gyfer gwasanaethau gofal a chymorth;

en-gb	provide a regulatory framework that requires an approach to the regulation of care and support services focused on outcomes for service users;
cy-gb	darparu fframwaith rheoleiddio sy’n galw am ddull gweithredu o ran rheoleiddio gwasanaethau gofal a chymorth sy'n  canolbwyntio ar ganlyniadau ar gyfer defnyddwyr gwasanaethau;

en-gb	reform the inspection regime for local authority social services functions;
cy-gb	diwygio'r drefn arolygu ar gyfer swyddogaethau gwasanaethau cymdeithasol yr awdurdodau lleol.

en-gb	reconstitute and re-name the Care Council for Wales as Social Care Wales and broaden its remit; and
cy-gb	ailsefydlu ac ailenwi Cyngor Gofal Cymru yn Gofal Cymdeithasol Cymru ac ehangu ei gylch gorchwyl;

en-gb	reform regulation of the social care workforce.
cy-gb	diwygio rheoleiddio'r gweithlu gofal cymdeithasol.

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Act 2018
cy-gb	Deddf Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) 2018

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Wales) Act 2018 (the Act) aims to tackle alcohol-related harm, including alcohol-attributable hospital admissions and alcohol-related deaths in Wales, by reducing alcohol consumption in hazardous and harmful drinkers.
cy-gb	Mae Deddf Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Cymru) yn anelu at fynd i’r afael â niwed sy’n gysylltiedig ag alcohol, gan gynnwys derbyniadau i ysbytai y gellid eu priodoli i alcohol a marwolaethau sy’n gysylltiedig ag alcohol yng Nghymru, drwy leihau faint o alcohol a gaiff ei yfed gan yfwyr peryglus a niweidiol.

en-gb	The Act provides a legislative basis for addressing some of the long-standing and specific health concerns around the effects of excess alcohol consumption in Wales.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn darparu sylfaen ddeddfwriaethol ar gyfer mynd i'r afael â rhai o'r pryderon iechyd sefydledig a phenodol ynghylch effeithiau yfed gormod o alcohol yng Nghymru.

en-gb	The Act makes provision for the minimum price for which alcohol is to be sold or supplied in Wales and makes it an offence for alcohol to be sold or supplied by alcohol retailers from qualifying premises below that price.
cy-gb	Mae Deddf 2018 yn darparu ar gyfer gosod isafbris ar gyfer gwerthu neu gyflenwi alcohol yng Nghymru  ac mae'n ei gwneud yn drosedd i fanwerthwyr alcohol werthu neu gyflenwi alcohol o eiddo cymwys am bris rhatach na'r pris hwnnw.

en-gb	The Public Health (Minimum Price for Alcohol) (Minimum Unit Price) (Wales) Regulations 2019 set a minimum unit price for alcohol of 50p.  
cy-gb	Pennodd Rheoliadau Iechyd y Cyhoedd (Isafbris am Alcohol) (Isafbris Uned) (Cymru) 2019 Isafbris Uned am alcohol o 50c.

en-gb	Housing and Local Government
cy-gb	Tai a Llywodraeth Leol

en-gb	Renting Homes (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf Rhentu Cartrefi (Cymru) 2016

en-gb	At the heart of the Act are the new 'occupation contracts'.
cy-gb	Yr hyn sydd wrth wraidd y Ddeddf yw'r “contractau meddiannaeth” newydd'.

en-gb	With a limited number of exceptions, the Act replaces all current tenancies and licences with just two types of occupation contract:
cy-gb	Heblaw ychydig o eithriadau cyfyngedig, mae'r Ddeddf yn cyflwyno dau fath o gontract meddiannaeth yn lle'r holl denantiaethau a thrwyddedau presennol:

en-gb	secure contract - modelled on the current secure tenancy issued by local authorities.
cy-gb	contract diogel - sy’n seiliedig ar y denantiaeth ddiogel a roddir gan awdurdodau lleol ar hyn o bryd.

en-gb	standard contract - modelled on the current assured shorthold tenancy used mainly in the private rented sector.
cy-gb	contract safonol - sy’n seiliedig ar y denantiaeth fyrddaliol sicr a ddefnyddir yn y sector rhentu preifat yn bennaf.

en-gb	The Act requires landlords to issue a written statement of the occupation contract which clearly sets out the rights and responsibilities of landlords and those renting from them.
cy-gb	Mae'r Ddeddf yn ei gwneud yn ofynnol i landlordiaid roi datganiad ysgrifenedig o'r contract meddiannaeth sy'n amlinellu yn eglur hawliau a chyfrifoldebau landlordiaid a'r rheini sy'n rhentu oddi wrthynt.

en-gb	A minimum six-month occupation period will be maintained by the Act and landlords will have to ensure the property is fit for human habitation.
cy-gb	Bydd isafswm cyfnod meddiannaeth o chwe mis yn cael ei gynnal gan y Ddeddf a bydd rhaid i landlordiaid sicrhau bod yr eiddo’n addas i bobl fyw ynddo.

en-gb	The Act also helps protect people from being evicted simply for complaining about the condition of a property.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn helpu i amddiffyn pobl rhag cael eu troi allan ddim ond am eu bod wedi cwyno am gyflwr eiddo.

en-gb	People who find themselves in difficult circumstances also benefit from the Act.
cy-gb	Bydd pobl sy’n eu cael eu hunain mewn amgylchiadau anodd hefyd yn cael budd o’r Ddeddf.

en-gb	It will help to prevent current homelessness situations where a joint tenant leaves the tenancy, thereby ending the tenancy for everyone else.
cy-gb	Bydd yn helpu i atal sefyllfaoedd cyfredol o ddigartrefedd lle bydd cyd-denant yn ymadael â'r denantiaeth, gan derfynu’r denantiaeth i bawb arall.

en-gb	The new approach to joint contracts will also help victims of domestic abuse by enabling the person carrying out domestic abuse to be targeted for eviction.
cy-gb	Bydd y dull newydd o ran contractau ar y cyd hefyd yn helpu dioddefwyr cam-drin domestig drwy alluogi’r unigolyn sy’n cyflawni camdriniaeth ddomestig i gael ei dargedu ar gyfer ei droi allan.

en-gb	Planning (Wales) Act 2015
cy-gb	Deddf Cynllunio (Cymru) 2015

en-gb	The aim of the Planning (Wales) Act is to deliver a planning system which is positive in outlook and enables development, helping to deliver sustainable places that include homes, jobs and infrastructure, whilst providing opportunities to protect and enhance the most important built and natural environments.
cy-gb	Nod Deddf Cynllunio (Cymru) yw darparu system gynllunio sy’n gadarnhaol ei rhagolygon ac sy'n hwyluso datblygu, gan helpu i sicrhau mannau cynaliadwy sy'n cynnwys cartrefi, swyddi a seilwaith, gan gynnig cyfleoedd yr un pryd i warchod a gwella’r amgylcheddau naturiol ac adeiledig pwysicaf.

en-gb	To achieve this aim the Act:
cy-gb	I gyflawni’r nod, mae’r Ddeddf:

en-gb	redefines the respective roles and responsibilities of organisations involved in delivering planning services; and
cy-gb	yn ailddiffinio rolau a chyfrifoldebau sefydliadau sy’n ymwneud â darparu gwasanaethau cynllunio;

en-gb	makes improvements to the development plan, development management and enforcement systems to improve performance and realise the full potential of planning to help deliver national, local and community aspirations.
cy-gb	yn gwneud gwelliannau i’r cynllun datblygu, systemau rheoli datblygu a gorfodi er mwyn gwella perfformiad a gwireddu potensial llawn cynllunio i helpu i gyflawni dyheadau cenedlaethol, lleol a chymunedol.

en-gb	International Relations and Welsh Language
cy-gb	Y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol

en-gb	Historic Environment (Wales) Act 2016
cy-gb	Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016

en-gb	The Historic Environment (Wales) Act 2016 has three main aims:
cy-gb	Mae i Ddeddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2016 dri phrif nod:

en-gb	to give more effective protection to listed buildings and scheduled monuments;
cy-gb	gwarchod adeiladau rhestredig a henebion cofrestredig mewn ffordd fwy effeithiol;

en-gb	to improve the sustainable management of the historic environment;
cy-gb	rheoli’r amgylchedd hanesyddol mewn ffordd fwy cynaliadwy;

en-gb	and  to introduce greater transparency and accountability into decisions taken on the historic environment.
cy-gb	sicrhau bod penderfyniadau sy’n cael eu gwneud am yr amgylchedd hanesyddol yn fwy tryloyw ac atebol.

en-gb	The Act amends the two pieces of UK legislation — the Ancient Monuments and
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn diwygio dau ddarn o ddeddfwriaeth y DU — Deddf Henebion

en-gb	Archaeological Areas Act 1979 and the Planning (Listed Buildings and Conservation Areas) Act 1990 — that currently provide the framework for the protection and management of the Welsh historic environment.
cy-gb	Hynafol ac Ardaloedd Archaeolegol 1979 a Deddf Cynllunio (Adeiladau Rhestredig ac Ardaloedd Cadwraeth) 1990 — sydd ar hyn o bryd yn darparu’r fframwaith ar gyfer gwarchod a rheoli amgylchedd hanesyddol Cymru.

en-gb	It also contains new stand-alone provisions relating to historic place names;
cy-gb	Mae hefyd yn cynnwys darpariaethau ar wahân yn ymwneud ag enwau lleoedd hanesyddol;

en-gb	historic environment records and the Advisory Panel for the Historic Environment in Wales.
cy-gb	cofnodion yr amgylchedd hanesyddol a’r Panel Cynghori ar Amgylchedd Hanesyddol Cymru.

en-gb	Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018
cy-gb	Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018

en-gb	The Additional Learning Needs and Education Tribunal (Wales) Act 2018 replaces the current Special Educational Needs (SEN) framework with a reformed system based on Additional Learning Needs (ALN).
cy-gb	Mae Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Tribiwnlys Addysg (Cymru) 2018 yn disodli’r fframwaith Anghenion Addysgol Arbennig cyfredol gyda system ddiwygiedig ar sail Anghenion Dysgu Ychwanegol.

en-gb	The Act makes provision for universal, statutory Individual Development Plans for all children and young people with ALN.
cy-gb	Mae’r Ddeddf yn gwneud darpariaeth ar gyfer Cynlluniau Datblygu Unigol cyffredinol, statudol ar gyfer yr holl blant a’r bobl ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol.

en-gb	This will bring an end to the current distinction between school led interventions and local authority issued statements and will integrate the separate legislative arrangements that exist for pupils in schools and post-16 students in colleges.
cy-gb	Bydd hyn yn rhoi diwedd ar y gwahaniaeth presennol rhwng ymyriadau sy’n cael eu harwain gan yr ysgol a datganiadau a gyhoeddir gan awdurdodau lleol ac fe fydd yn integreiddio’r trefniadau deddfwriaethol ar wahân sy’n bodoli ar gyfer disgyblion mewn ysgolion a myfyrwyr ôl-16 mewn colegau.

en-gb	The Act also seeks to improve collaboration between local authorities and health boards, as well as establishing a fairer and more transparent system with greater emphasis on disagreement avoidance and dispute resolution.
cy-gb	Mae’r Ddeddf hefyd yn gobeithio gwella cydweithrediad rhwng awdurdodau lleol a byrddau iechyd, yn ogystal â sefydlu system decach a mwy tryloyw gyda mwy o bwyslais ar osgoi anghytundeb a datrys anghydfodau.

en-gb	Annex G:
cy-gb	Atodiad F:

en-gb	Glossary of financial terms
cy-gb	Rhestr o dermau ariannol

en-gb	Ministerial Foreword        2
cy-gb	Rhagair y Gweinidog       2

en-gb	Background          4
cy-gb	Cefndir         4

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers     7
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg    7

en-gb	Increasing the use of the Welsh language     22
cy-gb	Cynyddu Defnydd o’r Gymraeg     22

en-gb	Creating favourable conditions – infrastructure and context  29
cy-gb	Creu amodau ffafriol – seilwaith a chyd-destun   29

en-gb	It is a pleasure to publish this report on our first year of implementation under the Cymraeg 2050  – a million Welsh speakers  strategy.
cy-gb	Mae’n bleser gen i gyhoeddi’r adroddiad hwn ar ein gweithredu mewn perthynas â blwyddyn gyntaf strategaeth Cymraeg 2050  – Miliwn o siaradwyr .

en-gb	The strategy’s vision is an ambitious one, and means that this is a very exciting time for the Welsh language, and the beginning of a very busy period as we expand upon existing policies, and develop new plans and procedures.
cy-gb	Mae gan y strategaeth weledigaeth uchelgeisiol, sy’n golygu bod hwn yn amser hynod gyffrous i’r Gymraeg, ac yn ddechrau ar gyfnod prysur iawn wrth inni ddatblygu ac ymestyn ar bolisïau sydd eisoes yn bodoli, a datblygu cynlluniau a gweithdrefnau newydd.

en-gb	During my period as Minister with responsibility for the language, I have been pleased with the variety and breadth of the activity in this area, not only that which is lead by the Welsh Government, but also by our partners, individuals and grass roots groups on their own initiative.
cy-gb	Yn ystod fy nghyfnod fel Gweinidog â chyfrifoldeb dros y Gymraeg, rydw i yn bles gydag ehangder ac amrywiaeth y gwaith sy’n digwydd yn y maes, nid yn unig gan y Llywodraeth ond gan ein partneriaid, a chan unigolion a grwpiau llawr gwlad ar eu liwt eu hunain.

en-gb	Since the launch of Cymraeg 2050,  important and ambitious work has taken place to lay the foundations, and the strategy is clear that we need to act in several areas to increase the number of speakers, increase the use of the language, and put the infrastructure in place to facilitate that.
cy-gb	Ers lansio Cymraeg 2050  mae gwaith pwysig ac uchelgeisiol wedi bod yn digwydd er mwyn gosod y sylfaen, ac mae’r strategaeth yn glir bod angen gweithredu mewn nifer o feysydd penodol er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr, cynyddu defnydd, a rhoi’r seilwaith yn ei le i hwyluso hynny.

en-gb	The challenge in relation to education is evident – to increase the number of young children who begin their journey in Welsh-medium education, improve the infrastructure by increasing the number of teachers able to teach Welsh as a subject and teach other subjects through the medium of Welsh, and improve how we teach Welsh in English-medium schools.
cy-gb	Mae’r her o ran addysg yn amlwg – cynyddu nifer y plant ifanc sy’n dechrau ar eu taith mewn addysg cyfrwng Cymraeg, gwella’r seilwaith drwy gynyddu nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu’r Gymraeg fel pwnc ac addysgu pynciau eraill drwy gyfrwng y Gymraeg, a gwella’r ffordd ry’n ni’n dysgu Cymraeg mewn ysgolion cyfrwng Saesneg.

en-gb	Because of the importance of education, therefore, one of the Welsh Government’s priorities during the first year of Cymraeg 2050  was to launch the document Welsh in Education:
cy-gb	Oherwydd pwysigrwydd addysg, felly, blaenoriaeth i’r Llywodraeth ym mlwyddyn gyntaf Cymraeg 2050  oedd lansio dogfen Y Gymraeg mewn Addysg:

en-gb	Action Plan 2017-21 in December 2017.
cy-gb	Cynllun Gweithredu 2017-21 ym mis Rhagfyr 2017.

en-gb	This Action Plan for education sets the direction of travel as well as specific actions, and emphasises the need to improve the support available to children and young people who are learning Welsh.
cy-gb	Mae’r Cynllun Gweithredu hwn ar gyfer addysg yn gosod cyfeiriad a chamau gweithredu penodol, gan bwysleisio’r angen i wella’r gefnogaeth i blant a phobl ifanc sy’n dysgu Cymraeg.

en-gb	From preparing the new curriculum, to the education workforce’s professional development, and changing the way we support learners with additional learning needs, ensuring that the Welsh language is at the heart of these developments is essential.
cy-gb	O baratoi'r cwricwlwm newydd, i ddatblygiad proffesiynol y gweithlu addysg, a diwygio'r modd rydym yn cefnogi ein dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol, mae sicrhau bod y Gymraeg wrth wraidd y datblygiadau hyn yn allweddol.

en-gb	These developments in relation to education will be a way to build on the positive attitudes that exist towards the language, in order to increase the number of people who speak and use it.
cy-gb	Bydd y datblygiadau hyn ym maes addysg yn fodd o adeiladu ar yr agweddau cadarnhaol sy’n bodoli at y Gymraeg er mwyn cynyddu nifer y bobl sy’n ei siarad ac yn ei defnyddio.

en-gb	In this respect, it was interesting to note that the National Survey for Wales 2017-18 showed that 86% of people felt the language was something to be proud of, and 62% of those who didn’t speak Welsh said they would like to speak it.
cy-gb	Yn hyn o beth, diddorol oedd nodi bod Arolwg Cenedlaethol Cymru 2017-18 yn dangos bod 86% o bobl yn teimlo bod y Gymraeg yn rhywbeth i ymfalchïo ynddi, a 62% o'r rhai nad oeddent yn gallu siarad Cymraeg yn dymuno gallu ei siarad.

en-gb	This is a solid foundation on which to build for the future.
cy-gb	Dyma sylfaen gadarn i ni adeiladu arno at y dyfodol.

en-gb	Unlike previous annual reports, in which the data was included as a series of tables in an appendix at the end of the document, we have taken a new approach in this document.
cy-gb	Yn wahanol i adroddiadau blynyddol blaenorol, lle’r oedd y data’n cael ei gynnwys fel cyfres o dablau mewn atodiad ar ddiwedd y ddogfen, rydym wedi dilyn dull newydd yn y ddogfen hon.

en-gb	You will see that relevant data and charts are included in the document itself, so that readers can see progress in context, with a narrative to explain the data.
cy-gb	Fe welwch felly ein bod wedi cynnwys data a siartiau perthnasol yn y ddogfen ei hun, fel bod modd i ddarllenwyr weld ein cynnydd yn ei gyd-destun, gyda naratif perthnasol i esbonio’r data.

en-gb	The data shows the challenge that the Welsh Government faces in some areas, for instance in relation to increasing the number of teachers and ensuring that young people continue on their journey with the language after they leave compulsory education.
cy-gb	Mae’r data yn dangos yr her mae Llywodraeth Cymru yn ei wynebu mewn ambell faes, er enghraifft o safbwynt cynyddu nifer yr athrawon a sicrhau bod pobl ifanc yn parhau ar eu taith gyda’r Gymraeg ar ôl 16 oed.

en-gb	We acknowledge these challenges in the report.
cy-gb	Rydym yn cydnabod yr heriau hyn yn yr adroddiad.

en-gb	Steps are being taken in these areas, and we will expand upon these in the next report for 2018-19.
cy-gb	Mae camau’n cael eu cymryd yn y meysydd hyn, a byddwn yn ehangu ar y rhain yn adroddiad 2018-19.

en-gb	During these early years of the strategy, the emphasis is on laying the foundations.
cy-gb	Yn fwy na dim, mae blynyddoedd cynnar y strategaeth hon yn flynyddoedd o osod y sylfeini.

en-gb	Our aim is to take key strategic steps now that will enable us to see progress over the long term.
cy-gb	Ein nod yw cymryd camau allweddol nawr a fydd yn caniatáu i ni weld cynnydd yn y tymor hir.

en-gb	Eluned Morgan AM
cy-gb	Eluned Morgan AC

en-gb	Minister for International Relations and the Welsh Language
cy-gb	Gweinidog y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol

en-gb	Background:
cy-gb	Cefndir:

en-gb	Transition between two strategies
cy-gb	Pontio rhwng dwy dwy strategaeth

en-gb	A living language:
cy-gb	Iaith fyw:

en-gb	A language for living 2012-17 - wrapping up the strategy
cy-gb	iaith byw 2012-17 – cau pen y mwdwl

en-gb	A language for living was the Welsh Government's Welsh language strategy between April 2012 and the end of March 2017.
cy-gb	iaith byw  oedd strategaeth y Gymraeg Llywodraeth Cymru rhwng Ebrill 2012 a diwedd Mawrth 2017.

en-gb	As officials refined and prepared Cymraeg 2050 , the strategy that followed, A living language: 
cy-gb	Wrth i swyddogion fireinio a pharatoi’r strategaeth a’i dilynodd, sef Cymraeg 2050 , cafodd  Iaith fyw:

en-gb	A language for living was extended for an additional 3 months until July 2017.
cy-gb	iaith byw  ei hymestyn am 3 mis ychwanegol hyd at Orffennaf 2017.

en-gb	The period covered by this report therefore includes 3 months of implementation under that previous strategy.
cy-gb	Mae’r cyfnod a gwmpesir gan yr adroddiad hwn felly’n cynnwys 3 mis o weithredu o dan y strategaeth flaenorol honno.

en-gb	The actions that had not already run their course under A living language: A language for living  continue under Cymraeg 2050 , and these are reported on  under the 3 themes set out in the new strategy.
cy-gb	Mae’r gweithgareddau hynny nad oedd eisoes wedi dod i ben o dan Iaith fyw  wedi parhau o dan faner Cymraeg 2050 , ac adroddir  ar y gweithgareddau hynny o dan y 3 thema fel y’u hamlinellir yn y strategaeth newydd.

en-gb	These activities establish a firm foundation and, alongside the ambitious new action points we are taking forward in a variety of policy areas, help to set the course towards a million Welsh speakers.
cy-gb	Mae’r gweithgareddau hyn yn gosod sylfaen gadarn ac, ar y cyd â’r camau newydd uchelgeisiol rydym yn eu cymryd mewn amrywiaeth o feysydd polisi, yn helpu i osod y trywydd at filiwn o siaradwyr.

en-gb	Cymraeg 2050
cy-gb	Cymraeg 2050

en-gb	The Cymraeg 2050 strategy was launched in July 2017.
cy-gb	Lansiwyd strategaeth Cymraeg 2050  ym mis Gorffennaf 2017.

en-gb	It sets out the Welsh Government’s long-term approach to reach the target of a million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Mae’n amlinellu dull hirdymor Llywodraeth Cymru o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	This commitment was also included in Taking Wales Forward 2016–2021 , the Programme for Government.
cy-gb	Nodwyd yr ymrwymiad hwn hefyd yn Symud Cymru Ymlaen 2016–2021, y Rhaglen Lywodraethu.

en-gb	In order to realise this vision, we have three strategic themes:
cy-gb	Er mwyn gwireddu’r weledigaeth hon, mae gennym dair thema strategol:

en-gb	Theme 1:
cy-gb	Thema 1:

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr

en-gb	Increasing the use of the Welsh language
cy-gb	Cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg

en-gb	Creating favourable conditions – infrastructure and context
cy-gb	Creu amodau ffafriol – seilwaith a chyd-destun

en-gb	This report follows these themes in order.
cy-gb	Mae’r adroddiad hwn yn dilyn trefn y themâu hyn.

en-gb	We have stated that the initial years will focus on establishing firm foundations in a number of areas, in order to put the necessary elements in place to allow an increase in the number of Welsh speakers and the use of the Welsh language over time.
cy-gb	Rydym wedi nodi y bydd y blynyddoedd cychwynnol yn canolbwyntio ar osod seiliau cadarn mewn nifer o feysydd, er mwyn rhoi’r elfennau yn eu lle i ganiatáu cynnydd yn nifer y siaradwyr a defnydd dros amser.

en-gb	The chart below shows a projection and a trajectory for the number of Welsh speakers aged three and over between 2011 and 2050.
cy-gb	Mae’r siart isod yn dangos amcanestyniad a thaflwybr ar gyfer nifer y siaradwyr Cymraeg tair oed a throsodd rhwng 2011 a 2050.

en-gb	Chart 1: Projection and trajectory for the number of Welsh speakers
cy-gb	Siart 1: Amcanestyniad a thaflwybr nifer y siaradwyr Cymraeg

en-gb	The bottom line offers a projection of the number of Welsh speakers, based on population projections and 2011 Census data.
cy-gb	Mae’r llinell isaf yn cynnig amcanestyniad o nifer y siaradwyr Cymraeg, yn seiliedig ar amcanestyniadau o’r boblogaeth a data Cyfrifiad 2011.

en-gb	The projection is based on a scenario whereby the policy context for the Welsh language and Welsh in education had remained as it was before the launch of Cymraeg 2050 .
cy-gb	Mae’r amcanestyniad wedi’i seilio ar senario lle byddai’r cyd-destun polisi ar gyfer y Gymraeg a’r Gymraeg mewn addysg wedi aros yn gyson â’r sefyllfa flaenorol, cyn lansio Cymraeg 2050 .

en-gb	The top line of the graph shows one possible trajectory for the increase towards a million speakers, based on Cymraeg 2050 policy objectives.
cy-gb	Mae llinell uchaf y graff yn dangos un taflwybr posibl ar gyfer y cynnydd at filiwn, yn seiliedig ar amcanion polisi Cymraeg 2050 .

en-gb	As seen in the graph, a small amount of progress is envisaged during the first years of the strategy, with greater progress becoming apparent towards the end of the first decade after the launch of the strategy.
cy-gb	Fel y gwelir yn y graff, cynnydd bach a ragwelir yn ystod blynyddoedd cyntaf y strategaeth, gyda chynnydd mwy yn dechrau dod i’r amlwg tuag at ddiwedd y degawd cyntaf ar ôl lansio’r strategaeth.

en-gb	Using this trajectory and the assumptions on which it is based, milestones were set for the journey towards a million Welsh speakers.
cy-gb	Gan ddefnyddio’r taflwybr hwn a’r rhagdybiaethau sy’n sail iddo, gosodwyd cerrig milltir ar gyfer y daith at y miliwn o siaradwyr.

en-gb	For the first phase, the milestones to show that we are on track will be:
cy-gb	O ran y cam cyntaf, y cerrig milltir i nodi ein bod ar y llwybr iawn fydd:

en-gb	a small increase in language transmission rates in families by the 2021 Census, continuing the trend seen between 2001 and 2011
cy-gb	cynnydd bychan yn y teuluoedd sy’n trosglwyddo’r Gymraeg erbyn Cyfrifiad 2021, gan barhau â’r patrwm a welwyd rhwng 2001 a 2011

en-gb	an increase in the percentage of learners in Welsh-medium education, from 22 per cent (based on 7,700 seven-year-old learners in 2015/16) to 24 per cent (around 8,400) by 2021, in order to be on course to reach 30 per cent (around 10,500 in each age group) by 2031, and then 40 per cent (around 14,000 in each age group) by 2050.
cy-gb	cynnydd yng nghanran y dysgwyr a fydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg, o 22 y cant (sy’n seiliedig ar 7,700 o ddysgwyr saith oed yn 2015/16) i 24 y cant (tua 8,400) erbyn 2021, er mwyn bod ar y trywydd iawn i gyrraedd 30 y cant (tua 10,500 ym mhob grŵp oedran) erbyn 2031 ac yna 40 y cant (tua 14,000 ym mhob grŵp oedran) erbyn 2050.

en-gb	During the first years of implementing the strategy, much of our focus is therefore on advancing these two areas of work between now and 2021 in order to strengthen the foundations for the future.
cy-gb	Yn ystod blynyddoedd cyntaf gweithredu’r strategaeth mae llawer o’n pwyslais, felly, ar hyrwyddo’r ddau faes gwaith hwn rhwng nawr a 2021 er mwyn cryfhau’r seiliau ar gyfer y dyfodol.

en-gb	To facilitate an increase in Welsh-medium education we have set the following aims:
cy-gb	Er mwyn hwyluso cynnydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg, rydym wedi gosod y nod o:

en-gb	to aim to support the expansion of Welsh language early years by 40 new nursery groups by 2021
cy-gb	ceisio cefnogi’r gwaith o ehangu sector Cymraeg y blynyddoedd cynnar drwy greu 40 grŵp meithrin newydd erbyn 2021

en-gb	to support growth in the number of teachers in Wales who can teach Welsh or teach through the medium of Welsh by 2021 as follows:
cy-gb	cefnogi cynnydd yn nifer yr athrawon yng Nghymru sy’n gallu addysgu Cymraeg neu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg erbyn 2021 fel a ganlyn:

en-gb	3,100 primary teachers who can teach through the medium of Welsh (from a baseline of 2,900 in 2015/16)
cy-gb	3,100 o athrawon cynradd sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg (o linell sylfaen o 2,900 yn 2015/16)

en-gb	600 secondary teachers who can teach Welsh (from a baseline of 500 in 2015/16)
cy-gb	600 o athrawon uwchradd sy’n gallu addysgu Cymraeg (o linell sylfaen o 500 yn 2015/16)

en-gb	2,200 secondary teachers who can teach through the medium of Welsh (from a baseline of 1,800 in 2015/16).
cy-gb	2,200 o athrawon uwchradd sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg (o linell sylfaen o 1,800 yn 2015/16).

en-gb	We will also keep a close eye on indicators of language use associated with the target of increasing daily use from 10 per cent of the population to 20 per cent in 2050.
cy-gb	Byddwn hefyd yn cadw llygad agos ar y dangosyddion defnydd iaith sy’n gysylltiedig â’r targed o gynyddu cyfraddau’r bobl sy’n defnyddio’r Gymraeg bob dydd o 10 y cant o’r boblogaeth i 20 y cant yn 2050.

en-gb	Our first milestone will be to increase the target from 10 per cent to 11 per cent by 2021.
cy-gb	Cynyddu’r targed o 10 y cant i 11 y cant erbyn 2021 fydd ein carreg filltir gyntaf.

en-gb	The report below sets out our activities to implement the strategy during the 2017-18 financial year, and notes our progress where there are appropriate figures .
cy-gb	Mae’r adroddiad isod yn amlinellu ein gweithgareddau yn ystod blwyddyn ariannol 2017-18 i roi’r strategaeth ar waith, ac yn nodi ein cynnydd lle bo ffigurau priodol yn bodoli .

en-gb	In this report, you will notice that some elements have changed since previous reports in relation to A living language: 
cy-gb	Yn yr adroddiad hwn, fe sylwch fod ambell beth wedi newid ers adroddiadau blaenorol Iaith fyw:

en-gb	A language for living .
cy-gb	iaith byw .

en-gb	For example, some datasets have been omitted in order to focus on the new strategy's high level objectives.
cy-gb	Er enghraifft mae ambell set ddata bellach wedi’i hepgor er mwyn canolbwyntio ar amcanion lefel uchel y strategaeth newydd.

en-gb	That information (e.g. activity in relation to the Language Initiatives, the Urdd, the National Eisteddfod, S4C, DVLA, Welsh Books Council) is still available on relevant websites.
cy-gb	Mae’r wybodaeth honno (e.e. ynghylch gweithgareddau’r Mentrau Iaith, yr Urdd, Eisteddfod Genedlaethol Cymru, S4C, DVLA, Cyngor Llyfrau ac ati) ar gael o hyd o’r gwefannau perthnasol.

en-gb	THEME 1:
cy-gb	THEMA 1:

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg

en-gb	Perhaps the most significant development during the reporting period was the work to finalise the new Cymraeg 2050 strategy itself, which was published in July 2017.
cy-gb	Yn amlwg, cam mwyaf arwyddocaol y cyfnod adrodd oedd y gwaith o ddatblygu strategaeth newydd Cymraeg 2050  ei hun, a gyhoeddwyd ym mis Gorffennaf 2017.

en-gb	This document will set the direction of travel in this area for years to come.
cy-gb	Dyma ddogfen a fydd yn gosod y trywydd ar gyfer y maes am flynyddoedd i ddod.

en-gb	It now needs to be implemented, establishing the foundation for progress over time.
cy-gb	Nawr mae angen ei weithredu, gan osod y sylfaen ar gyfer cynnydd dros amser.

en-gb	This is a long-term project, but it has been taken forward immediately in accordance with the strategy and Work Programme.
cy-gb	Prosiect hirdymor yw hwn, ond aethpwyd ati ar unwaith i weithredu yn unol â’r strategaeth a’r Rhaglen Waith.

en-gb	In accordance with the strategy, the aim of achieving a million speakers means developing further the methods which are most likely to lead to the necessary increase.
cy-gb	Yn unol â’r strategaeth, mae’r nod o sicrhau miliwn o siaradwyr yn golygu datblygu ymhellach y dulliau sydd yn fwyaf tebygol o arwain at y cynnydd angenrheidiol.

en-gb	There are two main methods of creating Welsh speakers:
cy-gb	Mae yna ddau brif ddull o greu siaradwyr:

en-gb	transmitting the Welsh language from one generation to the next, and developing and maintaining skills through education and training.
cy-gb	trosglwyddo’r Gymraeg o un genhedlaeth i’r llall, a datblygu a chynnal sgiliau Cymraeg drwy addysg a hyfforddiant.

en-gb	The strategy recognises the key contribution of language transmission in the home to the vitality of the Welsh language.
cy-gb	Mae’r strategaeth yn cydnabod cyfraniad allweddol trosglwyddo iaith yn y cartref i ddyfodol y Gymraeg.

en-gb	It also recognises that the contribution of Welsh speakers who acquire the language outside the home is vital to the success of the strategy.
cy-gb	Mae hefyd yn cydnabod bod cyfraniad siaradwyr sy’n dysgu Cymraeg y tu allan i’r cartref yn gwbl allweddol i lwyddiant y strategaeth.

en-gb	That being so, creating the right conditions for new learners of all ages to be able to develop and use their skills is essential – from the early years, through every stage of compulsory education and post-16 provision, to opportunities for adults to learn Welsh.
cy-gb	Gan hynny, mae creu’r amodau cywir i ddysgwyr newydd o bob oedran i fedru datblygu a defnyddio eu sgiliau yn hollbwysig – o’r blynyddoedd cynnar, drwy bob cam o addysg orfodol ac ôl-16, hyd at gyfleoedd i oedolion ddysgu’r Gymraeg.

en-gb	In the strategy, we mention how the concept of mudes , or ‘adaptations to language behaviour’ at key points, provides a useful basis for understanding how people develop their language skills and practices over their lifetime.
cy-gb	Yn y strategaeth, rydym yn crybwyll sut mae’r cysyniad o mudes , neu ‘addasiadau mewn ymddygiad ieithyddol’ ar gyfnodau allweddol, yn sail ddefnyddiol ar gyfer deall sut mae pobl yn datblygu eu sgiliau a’u harferion ieithyddol dros eu bywydau.

en-gb	The strategy, therefore, emphasises the life-course approach, and taking specific action at crucial points in an individual's linguistic journey.
cy-gb	Mae’r strategaeth felly’n rhoi pwyslais ar y dull cwrs bywyd, ac ar gymryd camau penodol ar gyfnodau tyngedfennol yn nhaith unigolion gyda’r iaith.

en-gb	The current situation - how many people can speak Welsh?
cy-gb	Y sefyllfa gyfredol – faint o bobl sy’n gallu siarad Cymraeg?

en-gb	The Census is the source used to monitor progress towards our target of a million Welsh speakers.
cy-gb	Y Cyfrifiad yw’r ffynhonnell a ddefnyddir i fonitro’r cynnydd tuag at ein targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg.

en-gb	But as the Census is only held every 10 years, the Annual Population Survey is used to gain more regular figures in terms of the number of Welsh speakers.
cy-gb	Ond gan mai dim ond bob 10 mlynedd y cynhelir y Cyfrifiad, defnyddir canlyniadau Arolwg Blynyddol y Boblogaeth er mwyn cael canlyniadau mwy rheolaidd ar gyfer nifer y siaradwyr Cymraeg.

en-gb	Traditionally, however, the estimates produced by this survey have been far higher than Census estimates - see the chart below:
cy-gb	Yn draddodiadol, fodd bynnag, mae amcangyfrifon o'r arolwg hwn wedi bod yn llawer uwch na rhai’r Cyfrifiad – gweler y siart isod:

en-gb	Chart 2.1:
cy-gb	Siart 2.1:

en-gb	Number of people aged 3 and over able to speak Welsh according to the Annual Population Survey and Census
cy-gb	Nifer y bobl 3 oed a throsodd sy’n gallu siarad Cymraeg yn ôl yr Arolwg Blynyddol a Chyfrifiad y Boblogaeth

en-gb	Although the Annual Population Survey figures tend to be far higher than Census figures, they are useful for seeing patterns or trends in the number of Welsh speakers.
cy-gb	Er bod ffigurau’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn dueddol o fod yn uwch o lawer na ffigurau’r Cyfrifiad, maent yn ddefnyddiol er mwyn gweld patrymau neu dueddiadau yn nifer y siaradwyr.

en-gb	According to the Annual Population Survey, 868,900 people aged 3 and over were able to speak Welsh in the year ending 31 March 2018.
cy-gb	Yn ôl Arolwg Blynyddol y Boblogaeth, felly, roedd 868,900 o bobl oed 3 a throsodd yn gallu siarad Cymraeg yn y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2018.

en-gb	Although the Annual Survey figures vary a little from year to year, the emerging trend is that the numbers seem to have been increasing gradually since 2008.
cy-gb	Er bod ffigurau’r Arolwg Blynyddol yn amrywio ychydig o flwyddyn i flwyddyn, y tueddiad sy’n dod i’r amlwg yw bod y niferoedd i'w gweld yn cynyddu yn raddol ers 2008.

en-gb	Language transmission in the family
cy-gb	Trosglwyddo’r iaith o fewn y teulu

en-gb	Following the publication of the research study on Welsh Language Transmission and Use in Families in June 2017, a series of workshops was held with relevant stakeholders during 2017-18.
cy-gb	Yn sgil cyhoeddi astudiaeth ymchwil Trosglwyddo’r Gymraeg a’i Defnydd mewn Teuluoedd ym mis Mehefin 2017, cynhaliwyd cyfres o weithdai gyda rhanddeiliaid perthnasol yn ystod y flwyddyn dan sylw.

en-gb	The findings of the workshops and research will form the basis of a language transmission policy, to be published during 2019-20.
cy-gb	Mae casgliadau’r gweithdai a’r ymchwil yn llywio’r gwaith o lunio polisi trosglwyddo iaith, i’w gyhoeddi yn ystod 2019-20.

en-gb	In order to improve provision in this area, a contract was awarded to conduct an independent evaluation of the Welsh for Children programme in March 2018, with the aim of revising and refining the programme, and ensuring adequate support and information is available to parents and carers who wish to introduce Welsh at home.
cy-gb	Er mwyn gwella’r ddarpariaeth yn y maes hwn, dyfarnwyd contract i gynnal gwerthusiad annibynnol o raglen Cymraeg i Blant ym mis Mawrth 2018 er mwyn adolygu a mireinio’r rhaglen honno, a sicrhau bod cefnogaeth a gwybodaeth ddigonol ar gael i rieni a gofalwyr wrth gyflwyno’r Gymraeg yn y cartref.

en-gb	This evaluation will be completed during the 2019-20 financial year, and the findings and recommendations will feed into the future planning of Welsh for Children provision from April 2019.
cy-gb	Bydd y gwerthusiad hwn yn cael ei gwblhau yn ystod blwyddyn ariannol 2019-20, a bydd y canfyddiadau a’r argymhellion yn cael eu bwydo i gynllunio dyfodol Cymraeg i Blant o fis Ebrill 2019.

en-gb	As beginning language transmission as early as possible is an important part of Cymraeg 2050 , the Welsh for Children programme also continues to work alongside the National Health Service (NHS) nationally and locally in order to share key messages with parents and prospective parents.
cy-gb	Am fod dechrau ar drosglwyddo’r iaith mor gynnar â phosibl yn fanteisiol, mae rhaglen Cymraeg i Blant hefyd yn parhau i gydweithio â'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) yn genedlaethol ac yn lleol er mwyn rhannu negeseuon allweddol gyda rhieni a darpar rieni.

en-gb	During 2017-18, Welsh for Children messages continued to be included in scan cards, maternity folders and Personal Child Health Records (the 'Red Book') provided to all families in Wales through the NHS.
cy-gb	Yn ystod 2017-18 parhawyd i blethu negeseuon Cymraeg i Blant i gardiau sgan, ffolderi mamolaeth a Chofnod Personol y Plentyn (y 'Llyfr Coch') sy'n cael eu darparu i bob teulu yng Nghymru drwy'r GIG.

en-gb	In order to reach a million Welsh speakers, Cymraeg 2050 states that the small increase in language transmission rates seen between the 2001 and 2011 Censuses needs to continue by 2021.
cy-gb	Er mwyn cyrraedd miliwn o siaradwyr, erbyn 2021 mae Cymraeg 2050  yn nodi bod angen parhau â’r duedd o gynnydd bach a welwyd mewn cyfraddau trosglwyddo rhwng Cyfrifiadau 2001 a 2011.

en-gb	The Census is the main source of information for language transmission in the home.
cy-gb	Y Cyfrifiad yw’r prif ffynhonnell gwybodaeth ar gyfer trosglwyddo yn y cartref.

en-gb	The early years
cy-gb	Y blynyddoedd cynnar

en-gb	As there is a limit to the additional number of Welsh speakers that can be produced by language transmission from one generation to the next, ensuring Welsh-medium education is available from the early years onwards is essential in order to reach the target of a million Welsh speakers.
cy-gb	Am fod pen draw i nifer ychwanegol y siaradwyr Cymraeg y gellir eu creu o drosglwyddo’r iaith o un genhedlaeth i’r nesaf, mae sicrhau bod addysg cyfrwng Cymraeg ar gael o’r blynyddoedd cynnar ymlaen yn hanfodol er mwyn cyrraedd y targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg.

en-gb	The aim is to expand Welsh-medium provision in the early years as an access point to Welsh-medium education.
cy-gb	Y nod yn y maes hwn yw ehangu darpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar fel pwynt mynediad i addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	This includes supporting the work of expanding Welsh-medium early years provision by creating 40 new Welsh-medium nursery groups by 2021, in order to reach a figure of 150 more nursery groups by 2026-27.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cefnogi’r gwaith i ehangu darpariaeth cyfrwng Cymraeg y blynyddoedd cynnar trwy greu 40 grŵp meithrin newydd erbyn 2021, a hynny er mwyn cyrraedd 150 yn fwy o grwpiau meithrin erbyn 2026-27.

en-gb	Preparatory work was done by Mudiad Meithrin during 2017-18 to identify priority areas for establishing new Cylchoedd Meithrin (i.e. Welsh language nursery groups run by Mudiad Meithrin) from April 2018.
cy-gb	Gwnaed gwaith paratoadol gan Mudiad Meithrin yn ystod 2017-18 er mwyn adnabod ardaloedd i’w blaenoriaethu ar gyfer sefydlu Cylchoedd Meithrin newydd o Ebrill 2018.

en-gb	Information about our progress against this target will be provided in the next annual report.
cy-gb	Bydd gwybodaeth am ein cynnydd yn erbyn y targed hwn yn cael ei darparu yn adroddiad blynyddol nesaf.

en-gb	Furthermore, the Childcare Offer was trialled in parts of seven local authorities from September 2017.
cy-gb	Cafodd  y Cynnig Gofal Plant ei brofi mewn rhannau o saith awdurdod lleol o fis Medi 2017.

en-gb	Parental choices in terms of the language of childcare within the Childcare Offer were monitored in order to gain a better understanding of the demand for Welsh-medium provision and how families wish to make use of these services.
cy-gb	Cafodd dewisiadau rhieni o ran cyfrwng iaith gofal plant o fewn y Cynnig Gofal Plant eu monitro er mwyn deall mwy am y galw am ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg a sut mae teuluoedd am wneud defnydd o’r gwasanaethau hyn.

en-gb	This information was fed into the development of the Offer as it was expanded to new areas.
cy-gb	Cafodd yr wybodaeth hon ei bwydo i ddatblygiad y Cynnig wrth iddo ehangu i ardaloedd newydd.

en-gb	Mudiad Meithrin provided a broad range of support to its members and held the 'Academi' training programme for staff and volunteers in locations across Wales.
cy-gb	Darparodd Mudiad Meithrin ystod eang o gefnogaeth i’w aelodau a chynnal rhaglen hyfforddi 'Academi' ar gyfer staff a gwirfoddolwyr mewn lleoliadau ar draws Cymru.

en-gb	Mudiad Meithrin gathered additional data from its members in order to improve our understanding of the connection between the provision of childcare and education.
cy-gb	Casglodd Mudiad Meithrin ddata ychwanegol gan ei aelodau er mwyn gwella ein dealltwriaeth o’r cysylltiad rhwng darpariaeth gofal plant ac addysg.

en-gb	This additional information was shared with local authorities in order to enrich the data for developing Welsh in Education Strategic Plans (WESPs).
cy-gb	Cafodd yr wybodaeth ychwanegol hon ei rhannu ag awdurdodau lleol er mwyn cyfoethogi’r sail data ar gyfer datblygu Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg (CSGA).

en-gb	As part of the Cwlwm work programme, a consortium of five prominent childcare bodies in Wales, support was provided for locations across the childcare sector so that they could take part in the Childcare Offer during 2017-18.
cy-gb	Fel rhan o raglen waith Cwlwm, sef consortiwm o bum sefydliad gofal plant blaenllaw yng Nghymru, darparwyd cefnogaeth i leoliadau ar draws y sector gofal plant er mwyn iddynt allu bod yn rhan o’r Cynnig Gofal Plant yn ystod 2017-18.

en-gb	Cwlwm members have also been considering methods of co-operating to strengthen childcare provision, including Welsh-medium and bilingual provision across Wales.
cy-gb	Bu aelodau Cwlwm hefyd yn ystyried dulliau o gydweithio er mwyn cryfhau’r ddarpariaeth gofal plant, gan gynnwys darpariaeth cyfrwng Cymraeg a dwyieithog ar draws Cymru.

en-gb	The National Centre for Learning Welsh also worked closely with Cwlwm members during the year to gain a better understanding of the current workforce's Welsh skills.
cy-gb	Bu’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol hefyd yn gweithio’n agos gydag aelodau Cwlwm yn ystod y flwyddyn er mwyn cael gwell dealltwriaeth o sgiliau Cymraeg y gweithlu cyfredol.

en-gb	The Welsh skills of 600 childcare practitioners across the sector were assessed during 2017-18, and the results of these assessments were used to plan the Centre's offer in relation to the childcare sector.
cy-gb	Aseswyd sgiliau Cymraeg 600 o ymarferwyr gofal plant ar draws y sector yn ystod 201718, a defnyddiwyd canlyniadau’r asesiadau hyn i gynllunio arlwy’r Ganolfan ar gyfer y sector gofal plant i’r dyfodol.

en-gb	Statutory education
cy-gb	Addysg statudol

en-gb	Based on research and evidence, and following a period of discussion and development in partnership with key stakeholders, in December 2017 the Welsh in Education: Action plan 2017-21  was published, a national policy for the teaching and learning of Welsh in our statutory education system.
cy-gb	Yn seiliedig ar waith ymchwil a thystiolaeth, ac yn dilyn cyfnod o drafod a datblygu mewn partneriaeth â rhanddeiliaid allweddol, ym mis Rhagfyr 2017 cyhoeddwyd Y Gymraeg mewn Addysg: Cynllun gweithredu 2017-21 , sef polisi cenedlaethol ar gyfer addysgu a dysgu Cymraeg yn ein system addysg statudol.

en-gb	The plan describes how the education system will contribute to our aim of increasing the number of confident Welsh speakers.
cy-gb	Mae’r cynllun yn nodi sut bydd y system addysg yn cyfrannu at ein nod o gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg hyderus.

en-gb	The Cymraeg 2050  strategy sets targets for education, and the Welsh in Education: 
cy-gb	Mae Strategaeth Cymraeg 2050 yn gosod targedau ar gyfer y maes addysg, ac mae Y Gymraeg Mewn Addysg:

en-gb	Action Plan 2017-21 uses indicators to monitor our progress against those targets.
cy-gb	Cynllun Gweithredu 2017 i 2021  yn defnyddio dangosyddion i fonitro ein cynnydd yn erbyn y targedau hynny.

en-gb	This section reports on our progress against both the targets and indicators.
cy-gb	Adroddir ar ein cynnydd yn erbyn y targedau a’r dangosyddion ill dau yn yr adran hon.

en-gb	One of the main targets in Cymraeg 2050 was to see an increase in the percentage of learners leaving school able to speak Welsh, with a target of 70% of children leaving school able to speak Welsh by 2050.
cy-gb	Un o brif dargedau Cymraeg 2050  oedd gweld cynnydd yng nghanran y dysgwyr sy’n gadael ysgol yn gallu siarad Cymraeg, gyda tharged o 70% o blant yn gadael ysgol yn gallu siarad Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	According to the 2011 Census, 33% of 16-17-year-olds were able to speak Welsh - this is therefore our baseline.
cy-gb	Yn ôl Cyfrifiad 2011, roedd 33% o blant 16-17 oed yn gallu siarad Cymraeg – dyma’n gwaelodlin felly.

en-gb	In order to monitor more consistently the percentage able to speak Welsh, we use the percentage of Year 11 learners assessed in Welsh (first language and second language).
cy-gb	Er mwyn monitro’r ganran sy’n gallu siarad Cymraeg yn fwy cyson, rydym yn defnyddio canran y dysgwyr Blwyddyn 11 sy’n cael eu hasesu yn Gymraeg (iaith gyntaf ac ail iaith).

en-gb	Percentage of Year 11 learners assessed in Welsh (first language and second language)
cy-gb	Canran dysgwyr Blwyddyn 11 sy’n cael eu hasesu yn Gymraeg (iaith gyntaf ac ail iaith)

en-gb	The chart shows an increase in the percentage of children sitting a first language and second language (full course) Welsh GCSE since 2008/09.
cy-gb	Mae’r siart yn dangos bod cynnydd yng nghanran y plant sy’n sefyll TGAU Cymraeg iaith cyntaf ac ail iaith (cwrs llawn) ers 2008/09.

en-gb	The percentage sitting the second language short course over the last five years has dropped (the short course was discontinued in September 2017), but on the whole the percentages sitting a Welsh GCSE have increased slightly since 2008/09.
cy-gb	Mae gostyngiad wedi bod yn y ganran sy’n sefyll y cwrs byr ail iaith dros y pum mlynedd diwethaf (diddymwyd y cwrs byr ym mis Medi 2017), ond ar y cyfan mae’r canrannau sydd yn sefyll TGAU yn y Gymraeg wedi cynyddu ychydig ers 2008/09.

en-gb	Welsh within the new curriculum
cy-gb	Y Gymraeg yn y cwricwlwm newydd

en-gb	The development of a new Welsh curriculum that will inspire future learners to learn and use Welsh is essential in realising our vision for children and young people in Wales.
cy-gb	Mae datblygu cwricwlwm Cymraeg newydd a fydd yn ysbrydoli dysgwyr y dyfodol i ddysgu a defnyddio'r Gymraeg yn hollbwysig wrth wireddu ein gweledigaeth ar gyfer plant a phobl ifanc yng Nghymru.

en-gb	Welsh is included in the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience within the new curriculum, which will be introduced from 2022.
cy-gb	Mae’r Gymraeg wedi’i chynnwys ym Maes Dysgu a Phrofiad ar gyfer Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn y cwricwlwm newydd, a fydd yn cael ei gyflwyno o 2022 ymlaen.

en-gb	As with each part of the new curriculum, the Languages, Literacy and Communication Area of Learning is developed by teachers and specialists through a network of Pioneer Schools.
cy-gb	Fel gyda phob rhan o’r cwricwlwm newydd, mae’r Maes Dysgu a Phrofiad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cael ei ddatblygu gan athrawon ac arbenigwyr drwy rwydwaith o Ysgolion Arloesol.

en-gb	During 2017-18, the pioneer schools involved in developing this Area of Learning and Experience focussed on planning a strategic framework.
cy-gb	Yn ystod 2017-18, roedd yr ysgolion arloesi oedd ynghlwm wrth ddatblygu’r Maes Dysgu a Phrofiad hwn wedi bod yn canolbwyntio ar gynllunio fframwaith strategol.

en-gb	Welsh in Education Strategic Plans
cy-gb	Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg

en-gb	To further develop strategic planning in the area, Aled Roberts was appointed in February 2018 to establish and chair an independent Advisory Board to look at Welsh education planning processes.
cy-gb	Er mwyn datblygu ymhellach gynllunio strategol yn y maes, penodwyd Aled Roberts ym mis Chwefror 2018 i sefydlu a chadeirio Bwrdd Cynghori annibynnol i edrych ar brosesau cynllunio addysg Gymraeg.

en-gb	Aled Roberts had already held a Rapid Review of the Welsh in Education Strategic Plans (WESPs) in 2017, and the Board is using the recommendations of that Review to inform discussions.
cy-gb	Roedd Aled Roberts eisoes wedi cynnal Adolygiad Brys o’r Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg (CSGA) yn 2017, ac mae’r Bwrdd yn defnyddio argymhellion yr Adolygiad hwnnw fel sail i’r trafodaethau.

en-gb	The Board members were appointed and the first meeting held on 17 May 2018, with the aim of meeting every 4-6 weeks until March 2019.
cy-gb	Penodwyd aelodau’r Bwrdd a chynhaliwyd y cyfarfod cyntaf ar 17 Mai 2018, gyda’r bwriad o gynnal cyfarfod bob 4-6 wythnos hyd at fis Mawrth 2019.

en-gb	One of the Advisory Board’s priorities is to review the existing legislation which underpins the planning of Welsh education.
cy-gb	Un o flaenoriaethau’r Bwrdd Cynghori yw adolygu’r ddeddfwriaeth bresennol sy’n cefnogi cynllunio addysg Gymraeg.

en-gb	In conjunction with the Welsh Government's legislation branch, a timetable was agreed to reform the Welsh in Education Strategic Plans and Assessing Demand for Welsh Medium Education (Wales) Regulations 2013 .
cy-gb	Mewn cydweithrediad â changen deddfwriaeth Llywodraeth Cymru, cytunwyd ar amserlen i ddiwygio Rheoliadau Cynlluniau Strategol Cymraeg mewn Addysg ac Asesu’r Galw am Addysg Cyfrwng Cymraeg (Cymru) 2013.

en-gb	Capital funding
cy-gb	Cyllid cyfalaf

en-gb	To help create the demand for Welsh-medium education, in January 2018 funding of £30 million was announced for capital projects to support and increase places for children and young people in Welsh-medium education.
cy-gb	Er mwyn helpu i greu’r galw am addysg cyfrwng Cymraeg, ym mis Ionawr 2018 cyhoeddwyd £30 miliwn ar gyfer prosiectau cyfalaf i gefnogi a chynyddu lleoedd i blant a phobl ifanc mewn addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	This is in addition to the allocation which was announced for Band B of the 21st Century Schools and Education Programme.
cy-gb	Mae hyn yn ychwanegol i’r dyraniad a gyhoeddwyd ar gyfer Band B o’r Rhaglen Addysg ac Ysgolion ar gyfer y 21ain Ganrif.

en-gb	The funding was allocated at a rate of 100%, with the aim of boosting developments that would not have otherwise been possible, as we are eager to ensure rapid and meaningful growth in the Welsh-medium sector.
cy-gb	Dyrannwyd y cyllid ar gyfradd o 100%, gyda’r nod o roi hwb i ddatblygiadau na fyddent wedi bod yn bosibl fel arall, gan ein bod yn awyddus i sicrhau twf cyflym ac ystyrlon yn y sector cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Proportion of learners in Welsh-medium education
cy-gb	Cyfran y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	One of the Cymraeg 2050  targets was to increase the proportion of learners in Welsh-medium education from 22% of seven-year-old learners in 2015/16 to 24% by 2021, in order to be on course to reach 40% by 2050.
cy-gb	Un o dargedau Cymraeg 2050 oedd cynyddu cyfran y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg o 22% o ddysgwyr saith oed yn 2015/16 i 24% erbyn 2021, er mwyn bod ar y trywydd iawn i gyrraedd 40% erbyn 2050.

en-gb	Chart 4 shows our progress against this target.
cy-gb	Mae siart 4 yn dangos ein cynnydd yn erbyn y targed hwn.

en-gb	Percentage of Year 2 learners (7 years old) in Welsh-medium education per academic year
cy-gb	Canran y dysgwyr Blwyddyn 2 (7 oed) sydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg yn ôl blwyddyn academaidd

en-gb	The chart shows that 22.2% of seven-year-old learners were in Welsh-medium education during the 2017/18 academic year.
cy-gb	Mae’r siart yn dangos bod 22.2% o ddysgwyr saith oed mewn addysg cyfrwng Cymraeg yn y flwyddyn academaidd 2017/18.

en-gb	This percentage has remained fairly consistently around the '22%' mark since 2011/12.
cy-gb	Mae’r canran yma wedi aros yn eithaf cyson o amgylch y canran ‘22%’ ers 2011/12.

en-gb	As stated above, the target is to increase the percentage of seven-year-olds in Welsh-medium education from 22% to 24% by 2021.
cy-gb	Fel y nodir uchod, y targed yw cynyddu canran y plant saith oed mewn addysg cyfrwng Cymraeg o 22% i 24% erbyn 2021.

en-gb	The current reception class cohort (in the 2018/19 academic year) will be the seven-year-old cohort in 2021.
cy-gb	Y cohort dosbarth derbyn presennol (ym mlwyddyn academaidd 2018/19) fydd y disgyblion saith mlwydd oed yn 2021.

en-gb	We do not have data on how many learners in the current reception class cohort study Welsh as a first language, but data for the current Year 1 and Year 2 classes suggest the percentage will be around 23% by 2020.
cy-gb	Nid oes gennym ddata ar nifer y dysgwyr yn y cohort dosbarth derbyn presennol sy'n astudio Cymraeg fel iaith gyntaf, ond mae'r data ar gyfer dosbarthiadau blwyddyn 1 a 2 ar hyn o bryd yn awgrymu y bydd y ganran o gwmpas 23% erbyn 2020.

en-gb	By the summer of 2019 we will be in a better position to report on whether we will be on course to meet the target of 24% by 2021.
cy-gb	Erbyn haf 2019 byddwn mewn gwell sefyllfa i adrodd ar p'un a fyddwn ar y trywydd iawn i gyrraedd y targed o 24% erbyn 2021.

en-gb	The Welsh in Education  action plan also states that we want to see learners continuing to improve their language skills as they transfer from primary school to secondary school.
cy-gb	N odwyd hefyd yng nghynllun gweithredu Y Gymraeg mewn Addysg ein bod yn dymuno gweld dysgwyr yn parhau i wella eu sgiliau iaith wrth drosglwyddo o’r ysgol gynradd i’r ysgol uwchradd.

en-gb	Chart 5 shows the percentage of learners at the end of key stage 2 (i.e. year 6, the last year of primary school, 11 years old) and the percentage of learners at the end of key stage 3 (i.e. year 9 of secondary school, 14 years old) assessed in Welsh (first language).
cy-gb	Mae siart 5 yn dangos canran y dysgwyr ar ddiwedd cyfnod allweddol 2 (h.y. blwyddyn 6, sef blwyddyn olaf ysgol gynradd, 11 oed) a chanran y dysgwyr ar ddiwedd cyfnod allweddol 3 (h.y. blwyddyn 9 ysgol uwchradd, 14 oed) sydd cael eu hasesu yn y Gymraeg (iaith gyntaf).

en-gb	Percentage of learners at end of key stages 2 and 3 in Welsh-medium education per academic year
cy-gb	Canran y dysgwyr ar ddiwedd cyfnodau allweddol 2 a 3 sydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg yn ôl blwyddyn academaidd

en-gb	One of the targets in the Welsh in Education action plan was to increase the proportion of Year 9 learners assessed in Welsh (first language) from 17.9% in 2016/17 to 21% by 2021.
cy-gb	Un o dargedau  cynllun gweithredu Y Gymraeg mewn Addysg  oedd cynyddu cyfran y dysgwyr Blwyddyn 9 sy’n cael eu hasesu yn y Gymraeg (iaith gyntaf) o 17.9% yn 2016/17 i 21% erbyn 2021.

en-gb	Chart 5 shows that the percentage of learners in Welsh-medium education has increased slightly since 2013 for those at the end of key stages 2 and 3.
cy-gb	Mae Siart 5 yn dangos bod canran y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg wedi cynyddu ychydig ers 2013 ar gyfer y rhai sydd ar ddiwedd cyfnod allweddol 2 a 3.

en-gb	Chart 5 also shows the tendency for the percentage of learners in Welsh-medium education at the end of key stage 2 to be around 2 percentage points higher than at the end of key stage 3 three years later.
cy-gb	Mae siart 5 hefyd yn dangos y tueddiad i ganran y dysgwyr mewn addysg cyfrwng Cymraeg ar ddiwedd cyfnod allweddol 2 fod tua 2 pwynt canran yn uwch nac ar ddiwedd cyfnod allweddol 3 dair mlynedd yn ddiweddarach.

en-gb	We are continuing to work and to strengthen our ties with each of our partners, such as local authorities, regional consortia, schools, early years providers and the post-16 sector, to improve the progression rate between each phase of education.
cy-gb	Rydym yn parhau i gydweithio a chryfhau’r cysylltiadau gyda phob un o’n partneriaid, megis awdurdodau lleol, consortia rhanbarthol, ysgolion, darparwyr y blynyddoedd cynnar a’r sector ôl-16 er mwyn gwella’r cyfraddau dilyniant rhwng pob cyfnod addysg.

en-gb	Recommendations 1 and 3 of Aled Roberts' Rapid Review of WESPs relate to agreeing the most suitable and appropriate outcomes for the next round of WESPs.
cy-gb	Nodwyd bod argymhellion 1 a 3 o Adolygiad Brys CSGA Aled Roberts yn berthnasol ar gyfer cytuno’r deilliannau mwyaf pwrpasol a phriodol ar gyfer y cylch nesaf o’r CSGAau.

en-gb	In response to Aled Roberts' recommendations, the process of defining schools according to linguistic categories will be discussed and considered by the WESP Advisory Board.
cy-gb	Mewn ymateb i argymhellion Aled Roberts, bydd y broses o ddiffinio ysgolion yn ôl categorïau ieithyddol yn cael ei thrafod a’i hystyried gan y Bwrdd Cynghori CSGA.

en-gb	In order to increase demand for Welsh-medium education, a national marketing campaign was developed through the Welsh for Children project.
cy-gb	Er mwyn cynyddu’r galw am addysg cyfrwng-Cymraeg, datblygwyd ymgyrch farchnata genedlaethol drwy brosiect Cymraeg i Blant.

en-gb	The aim of this campaign was to share support and information with parents about their choices and the advantages of Welsh in education, and digital content was created based on a variety of families who had been through the process.
cy-gb	Nod yr ymgyrch oedd rhannu cymorth a gwybodaeth â rhieni am eu dewisiadau a manteision y Gymraeg ym myd addysg, a chrëwyd cynnwys digidol o amrywiaeth o deuluoedd a oedd wedi bod drwy’r broses.

en-gb	In terms of providing more opportunities for learners to have Welsh-medium education through provision for latecomers, local authorities are required to describe in their WESP how they will increase late immersion opportunities for learners who wish to have Welsh-medium education.
cy-gb	O safbwynt rhoi mwy o gyfleoedd i ddysgwyr gael addysg Gymraeg drwy ddarpariaeth i hwyrddyfodiaid, mae’n ofynnol i awdurdodau lleol nodi yn eu CSGA sut byddant yn cynyddu cyfleoedd trochi hwyr ar gyfer dysgwyr sy’n dymuno cael addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The Government and local authorities will continue to work in partnership to improve the opportunities available to latecomers.
cy-gb	Bydd y Llywodraeth ac awdurdodau lleol yn parhau i weithio mewn partneriaeth i wella’r cyfleoedd sydd ar gael i hwyrddyfodiaid.

en-gb	The Welsh in Education: 
cy-gb	Nodwyd yn Y Gymraeg mewn Addysg:

en-gb	Action plan 2017-2021 states that we also wish to see more learners studying for qualifications through the medium of Welsh.
cy-gb	cynllun gweithredu 2017 i 2021  ein bod hefyd yn dymuno gweld mwy o ddysgwyr yn astudio ar gyfer cymwysterau drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Two targets have been set to monitor progress in this area:
cy-gb	Gosodwyd dau darged i fonitro’r cynnydd yn y maes hwn:

en-gb	Increase the percentage of learners registered for the First Language Welsh GCSE who are registered for at least two other Level 1/2 qualifications through the medium of Welsh from 82.8% in 2015/16 to 86.0% by 2021
cy-gb	Cynyddu canran y dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf a gofrestrwyd ar gyfer o leiaf dau gymhwyster Lefel 1/2 arall drwy gyfrwng y Gymraeg o 82.8% yn 2015/16 i 86.0% erbyn 2021.

en-gb	Increase the percentage of learners registered for the First Language Welsh GCSE who are registered for at least five other Level 1/2 qualifications through the medium of Welsh from 57.6% in 2015/16 to 65.0% by 2021.
cy-gb	Cynyddu canran y dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf a gofrestrwyd ar gyfer o leiaf pum cymhwyster Lefel 1/2 arall drwy gyfrwng y Gymraeg o 57.6% yn 2015/16 i 65.0% erbyn 2021.

en-gb	Chart 6 shows our progress in relation to the two targets above.
cy-gb	Mae siart 6 yn dangos ein cynnydd mewn perthynas â’r ddau darged uchod.

en-gb	Percentage of learners registered for the First Language Welsh GCSE who are registered for at least two or five other Level 1/2 qualifications through the medium of Welsh
cy-gb	Canran y dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf a gofrestrwyd ar gyfer o leiaf dau neu pump cymhwyster Lefel 1/2 arall drwy gyfrwng y Gymraeg

en-gb	Chart 6 shows that 83.8% of learners registered for the First Language Welsh GCSE are also registered for at least two other qualifications through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae siart 6 yn dangos bod 83.8% o ddysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf hefyd wedi’u cofrestru ar gyfer o leiaf dau gymhwyster arall drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	The percentage has increased slightly since 2014 and appears to be on course to reach the target of 86.0% by 2021.
cy-gb	Mae hyn wedi cynyddu ychydig ers 2014 ac yn ymddangos i fod ar y trywydd iawn i gyrraedd y targed o 86.0% erbyn 2021.

en-gb	71.5% of learners registered for the First Language Welsh GCSE are also registered for at least five other qualifications through the medium of Welsh.
cy-gb	Roedd 71.5% o’r dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf hefyd wedi’u cofrestru ar gyfer o leiaf pum cymhwyster arall drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	This percentage has increased significantly since 2016, and appears to have reached the target of 65% by 2021.
cy-gb	Roedd hyn wedi cynyddu cryn dipyn yn y flwyddyn ers 2016, ac yn ymddangos i fod wedi cyrraedd y targed o 65% erbyn 2021.

en-gb	Post-compulsory education
cy-gb	Addysg ôl-orfodol

en-gb	According to Census results, the number of Welsh speakers drops substantially after 16 years old.
cy-gb	Yn ôl canlyniadau'r Cyfrifiad, mae nifer y siaradwyr Cymraeg yn cwympo'n sylweddol ar ôl 16 oed.

en-gb	A range of complex social factors influence young people, including post-16 training and study opportunities, social activities (including social media), the language of the home and employment opportunities.
cy-gb	Mae ystod o ffactorau cymdeithasol cymhleth yn dylanwadu ar bobl ifanc, gan gynnwys cyfleoedd hyfforddiant ac astudio ôl-16, gweithgareddau cymdeithasol (gan gynnwys y cyfryngau cymdeithasol), iaith y cartref a chyfleoedd am gyflogaeth.

en-gb	Given the increase in the number who say they are learning Welsh at school, and the role of the education system in reaching a million Welsh speakers, we must ensure these individuals continue to find opportunities to speak Welsh so that they continue to consider themselves Welsh speakers.
cy-gb	O gofio'r cynnydd yn nifer y bobl sy'n dweud eu bod yn dysgu Cymraeg yn yr ysgol, a rôl y system addysg yn y gwaith o gyrraedd miliwn o siaradwyr, rhaid inni sicrhau bod yr unigolion hyn yn parhau i gael cyfleoedd i siarad Cymraeg er mwyn parhau i ystyried eu hunain yn siaradwyr Cymraeg.

en-gb	Reducing this post-16 drop a little would help us reach a million speakers more quickly.
cy-gb	Byddai lleihau'r gwymp ôl-16 hon fymryn yn ein helpu i gyrraedd miliwn o siaradwyr yn gynt.

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol's responsibilities have now been expanded to include the post-16 sector, in response to the recommendations of a task and finish group that reviewed the Coleg Cymraeg Cenedlaethol's activities during 2017.
cy-gb	Bellach ehangwyd cyfrifoldebau’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i gynnwys y sector ôl-16, mewn ymateb i argymhellion y grŵp gorchwyl a gorffen a adolygodd  weithgareddau’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn ystod 2017.

en-gb	The task and finish group's report was published in December 2017, and the Coleg immediately began to implement the recommendations for the post-16 sector.
cy-gb	Cyhoeddwyd adroddiad y grŵp gorchwyl a gorffen ym mis Rhagfyr 2017 ac aeth y Coleg ati’n syth i weithredu’r argymhellion ar gyfer y sector ôl-16.

en-gb	An Advisory Group was formed with representatives from the further education and work-based learning sectors to advise the Coleg on producing an ambitious action plan.
cy-gb	Ffurfiwyd Grŵp Cynghori gyda chynrychiolaeth o’r sector addysg bellach a dysgu seiliedig ar waith, i gynghori’r Coleg ar lunio cynllun gweithredu uchelgeisiol.

en-gb	The intention is to develop the post-16 sector to increase provision, ensuring linguistic progression so that learners can continue with their education through the medium of Welsh and bilingually.
cy-gb	Y bwriad yw datblygu’r sector ôl-16 er mwyn cynyddu’r ddarpariaeth gan greu dilyniant ieithyddol fel y gall dysgwyr barhau â’u haddysg trwy gyfrwng y Gymraeg ac yn ddwyieithog.

en-gb	As well as provision, continuing to maintain and develop learners' social skills in Welsh is very important.
cy-gb	Yn ogystal â’r ddarpariaeth, mae parhau i gynnal a datblygu sgiliau cymdeithasol dysgwyr yn y Gymraeg yn bwysig iawn.

en-gb	The Action Plan will be published before the end of 2018.
cy-gb	Cyhoeddir y Cynllun Gweithredu cyn ddiwedd 2018.

en-gb	We want to see more students in post-16 education studying subjects through the medium of Welsh in schools, further education institutions, community learning and work-based learning settings.
cy-gb	Rydym yn dymuno gweld rhagor o fyfyrwyr mewn addysg ôl-16 yn astudio pynciau drwy gyfrwng y Gymraeg, a hynny mewn ysgolion, sefydliadau addysg bellach, dysgu yn y gymuned a thrwy ddysgu sy’n seiliedig ar waith.

en-gb	The Welsh in Education action plan depends on an adequate supply of university graduates in Welsh, from a pool of learners who have studied Welsh at A-level.
cy-gb	Mae cynllun gweithredu Y Gymraeg mewn Addysg yn dibynnu ar gyflenwad digonol o raddedigion prifysgol yn y Gymraeg, o gronfa o ddysgwyr sydd wedi astudio Cymraeg Safon Uwch.

en-gb	In order to increase the number of students with advanced language skills in Welsh, the following targets have been set:
cy-gb	Er mwyn cynyddu nifer y myfyrwyr sydd â sgiliau iaith uwch yn y Gymraeg, gosodwyd y targedau canlynol:

en-gb	Increase the total number of A-Level First Language Welsh course enrolments as a percentage of the number of GCSE First Language Welsh course enrolments two years previously from 4.9% in 2015/16 to 6.0% by 2021
cy-gb	Cynyddu cyfanswm y cofrestriadau Cymraeg Iaith Gyntaf Safon Uwch fel canran o gofrestriadau Cymraeg Iaith Gyntaf TGAU ddwy flynedd yn gynharach o 4.9% yn 2015/16 i 6.0% erbyn 2021

en-gb	Increase the total number of A-Level Second Language Welsh course enrolments as a percentage of the number of GCSE Second Language Welsh course enrolments two years previously from 1.3% in 2015/16 to 3% by 2021.
cy-gb	Cynyddu cyfanswm cofrestriadau Cymraeg Ail Iaith Safon Uwch fel canran o gofrestriadau Cymraeg Ail Iaith TGAU ddwy flynedd yn gynharach o 1.3% yn 2015/16 i 3% erbyn 2021.

en-gb	Chart 7 shows that the percentage of learners registering for first and second language Welsh A-levels has been decreasing consistently since 2009.
cy-gb	Mae siart  7 yn dangos bod canrannau’r dysgwyr sy’n cofrestru ar gyfer Safon Uwch Cymraeg iaith gyntaf ac ail iaith wedi bod yn disgyn yn gyson ers 2009.

en-gb	A-level Welsh course enrolments as a percentage of GCSE Welsh course enrolments two years previously - first and second language
cy-gb	Cofrestriadau Cymraeg Safon Uwch fel canran o gofrestriadau Cymraeg TGAU ddwy flynedd yn gynharach - iaith cyntaf ac ail iaith

en-gb	By the 2017/18 academic year, 4.2% of learners registered for the first language Welsh GCSE had registered for the first language Welsh A-level.
cy-gb	Erbyn y flwyddyn academaidd 2017/18 roedd 4.2% o ddysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg iaith cyntaf, wedi cofrestru ar gyfer Safon Uwch iaith gyntaf.

en-gb	And 1.3% of learners registered for the second language Welsh GCSE were registered for the second language Welsh A-level.
cy-gb	Ac roedd 1.3% o ddysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer TGAU Cymraeg ail iaith wedi cofrestru ar gyfer Safon Uwch ail iaith.

en-gb	Generally, it appears that the increase in the number sitting the Welsh GCSE (see Chart 6) does not transfer to the number following the Welsh A-Level.
cy-gb	Yn gyffredinol, ymddengys nad yw’r cynnydd yn y nifer sy’n sefyll TGAU Cymraeg (gw. Siart 6) yn trosglwyddo i’r nifer sy’n dilyn Safon Uwch Cymraeg.

en-gb	The Welsh in Education action plan contains a specific objective to address the challenge of increasing the numbers sitting the Welsh A-Level.
cy-gb	Mae amcan penodol yng nghynllun gweithredu’r Gymraeg mewn addysg i fynd i’r afael â’r her o gynyddu’r niferoedd sy’n sefyll Cymraeg fel Safon Uwch.

en-gb	A stakeholder group, including the Coleg Cymraeg Cenedlaethol, Qualifications Wales, WJEC, university Welsh departments, the Urdd, regional education consortia and teachers, has been established to take the work forward.
cy-gb	Mae grŵp o randdeiliaid sy’n cynnwys y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, Cymwysterau Cymru, CBAC, adrannau Cymraeg y prifysgolion, yr Urdd, y consortia addysg rhanbarthol ac athrawon wedi’i sefydlu i symud y gwaith yn ei flaen.

en-gb	The Welsh language is not unique in this respect. A number of A-Level subjects have seen a reduction in students during recent years because of the increasing choice in subjects open to school students.
cy-gb	Nid yw’r Gymraeg mewn sefyllfa unigryw yn hyn o beth, gyda nifer o bynciau Safon Uwch yn gweld gostyngiad yn ystod y blynyddoedd diweddar oherwydd y dewis cynyddol o ran y pynciau y gall myfyrwyr ysgol eu dilyn.

en-gb	This has affected the number following the English A-level course for example, as well as the Welsh equivalent.
cy-gb	Er enghraifft, mae hyn wedi effeithio ar y nifer sy’n dilyn Safon Uwch Saesneg yn ogystal â’r Gymraeg.

en-gb	In order to develop the Welsh-medium and bilingual provision in further education, we have continued to work with our partners to encourage an increase in the number of learners taking advantage of Welsh-medium and bilingual provision, monitoring the growth of that provision in conjunction with the Welsh Government’s Post-16 Education Planning and Funding Branch.
cy-gb	Er mwyn datblygu’r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg a dwyieithog ym maes addysg bellach, rydym wedi parhau i gydweithio gyda’n partneriaid i annog cynnydd yn nifer y dysgwyr sy’n manteisio ar ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg a dwyieithog, gan fonitro twf y ddarpariaeth honno gyda’r Gangen Cynllunio a Chyllido Addysg ôl-16 yn Llywodraeth Cymru.

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol's action plan will offer further direction and support to increase future provision.
cy-gb	Bydd cynllun gweithredu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn gosod cyfeiriad a chefnogaeth pellach i gynyddu’r ddarpariaeth at y dyfodol.

en-gb	Chart 8 shows the percentage of educational activities conducted in Welsh or bilingually according to the type of provider.
cy-gb	Mae Siart 8 yn dangos canran y gweithgareddau addysg sy’n cael eu cynnal yn Gymraeg neu’n ddwyieithog yn ôl y math o ddarparwr.

en-gb	Percentage of educational activities conducted in Welsh or bilingually according to the type of provider
cy-gb	Canran y gweithgareddau addysg sy’n cael eu cynnal yn Gymraeg neu’n ddwyieithog yn ôl y math o ddarparwr

en-gb	*  Further analysis was undertaken to understand the reason for the decrease from 7.0% (2015/16) to 5.2%.
cy-gb	*  Gwnaed gwaith dadansoddi pellach i ddeall y rheswm dros y gostyngiad o 7.0% (2015/16) i 5.2%.

en-gb	Analysis showed that two FEIs had seen a large decrease in their learning activity data, namely Grwp Llandrillo Menai and Coleg Cambria.
cy-gb	Roedd y dadansoddi hwn yn dangos bod dau Sefydliad Addysg Uwch wedi gweld gostyngiad mawr yn eu data o ran gweithgarwch dysgu, sef Grŵp Llandrillo Menai a Choleg Cambria.

en-gb	Both institutions revisited their data and identified that data had not been correctly inputted into the LA26 field (the LLWR field that records medium of delivery) during the year, and had not been properly scrutinised prior to finalising the data by the closing date.
cy-gb	Edrychodd y ddau sefydliad ar eu data eto a gweld nad oedd y data wedi’i fewnbynnu’n gywir ym maes LA26 (y maes yng Nghofnod Dysgu Gydol Oes Cymru sy’n cofnodi iaith y ddarpariaeth) yn ystod y flwyddyn, ac nad oedd craffu priodol wedi bod cyn cadarnhau’r data erbyn y dyddiad cau.

en-gb	Grwp Llandrillo Menai also suggested that as more learners are re-sitting their GCSE English examinations this has slightly affected the overall percentage of Welsh-medium and bilingual learning activities.
cy-gb	Awgrymodd Grŵp Llandrillo Menai hefyd, am fod mwy o ddysgwyr yn ail-sefyll eu arholiadau TGAU Saesneg, fod hyn wedi effeithio rhywfaint ar ganran y gweithgareddau cyfrwng-Cymraeg a dwyieithog.

en-gb	Further analysis showed that, had the two institutions recorded their data correctly and if it had been similar to the 2015/16 data, the overall further education learning activities for 2016/17 would have been 7.6%, a growth of 0.6 percentage points on the previous year.
cy-gb	Mae dadansoddi pellach wedi dangos petai’r ddau sefydliad wedi cofnodi eu data’n gywir, a phetai wedi bod yn debyg i ddata 2015/16, y byddai’r gweithgareddau dysgu addysg uwch ar gyfer 2016/17 wedi bod yn 7.6%, sef cynnydd o 0.6 y cant o’i gymharu â’r flwyddyn flaenorol.

en-gb	The percentage of educational activities conducted in Welsh or bilingually in schools and further education institutions has remained fairly consistent over recent years.
cy-gb	Mae canran y gweithgareddau addysg sy’n cael eu cynnal yn Gymraeg neu’n ddwyieithog yn yr ysgolion ac mewn sefydliadau addysg bellach wedi aros yn weddol  gyson dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	An increase of 4.6 percentage points can be seen in the Welsh and bilingual activities held in the form of work-based learning.
cy-gb	Gwelir cynnydd o 4.6 pwynt canran yn y gweithgareddau Cymraeg a dwyieithog sy’n cael eu cynnal ar ffurf dysgu yn seiliedig ar waith.

en-gb	To ensure more of the learners following work-based learning programmes, apprenticeships and further education programmes are assessed through the medium of Welsh, we have continued to work with our partners to promote Welsh-medium and bilingual vocational training and education.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod mwy o’r dysgwyr sy’n dilyn rhaglenni dysgu seiliedig ar waith, prentisiaethau ac addysg bellach yn cael eu hasesu trwy gyfrwng y Gymraeg, rydym wedi parhau i gydweithio â’n partneriaid i hybu hyfforddiant ac addysg alwedigaethol cyfrwng Cymraeg a dwyieithog.

en-gb	As part of the Coleg Cymraeg Cenedlaethol's work and the direction which will be set by the Post-16 Planning Group, the apprenticeships sector will be an integral part of the action plan with the further education sector.
cy-gb	Fel rhan o waith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a’r cyfeiriad fydd yn cael ei osod gan y Grŵp Cynllunio ôl-16, bydd y sector prentisiaethau yn rhan annatod o’r cynllun gweithredu gyda’r sector addysg bellach.

en-gb	Higher Education
cy-gb	Addysg Uwch

en-gb	The Coleg Cymraeg Cenedlaethol is supported to develop the Welsh-medium higher education sector in partnership with the institutions themselves.
cy-gb	Cefnogir y Coleg Cymraeg Cenedlaethol i ddatblygu’r sector addysg uwch cyfrwng Cymraeg mewn partneriaeth â’r sefydliadau.

en-gb	The work is divided into three categories:
cy-gb	Rhennir y gwaith i dri chategori, sef:

en-gb	increase Welsh-medium higher education provision, ensuring lingustic progression
cy-gb	cynyddu darpariaeth addysg uwch cyfrwng Cymraeg y prifysgolion, gan greu dilyniant ieithyddol

en-gb	support core activities including academic planning, promotion of Welsh-medium higher education, and supporting research, along with development of the Welsh Language Skills certificate
cy-gb	cefnogi gweithgareddau craidd sy’n cynnwys cynllunio academaidd, hyrwyddo addysg uwch cyfrwng Cymraeg, a chefnogi ymchwil, ynghyd â datblygu’r dystysgrif Sgiliau Iaith Gymraeg

en-gb	and the scholarship plan offering financial support to students completing some or all of their studies through the medium of Welsh.
cy-gb	a’r cynllun ysgoloriaethau sy’n cynnig cefnogaeth ariannol i fyfyrwyr sy’n cwblhau rhywfaint neu’r cwbl o’u hastudiaethau trwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Since the Coleg Cymraeg Cenedlaethol was established in 2011, the number of students registered in Welsh universities using at least some Welsh in their education has gradually increased over the years.
cy-gb	Ers sefydlu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn 2011, gwelwyd bod y cofrestriadau gan fyfyrwyr mewn prifysgolion yng Nghymru sy’n defnyddio o leiaf rhywfaint o Gymraeg yn eu haddysg wedi cynyddu’n raddol dros y blynyddoedd.

en-gb	The percentage taking at least 40 credits in Welsh has remained fairly stable.
cy-gb	Mae’r ganran sy’n gwneud o leiaf 40 credyd yn Gymraeg wedi aros yn eithaf sefydlog.

en-gb	See Chart 9.
cy-gb	Gweler siart 9.

en-gb	Percentage of students registered in Welsh universities using Welsh in their education
cy-gb	Canran y cofrestriadau gan fyfyrwyr mewn prifysgolion yng Nghymru sy’n defnyddio’r Gymraeg yn eu haddysg

en-gb	The number of students studying some of their course or at least 5 credits in Welsh was lower in 2016/17 after one institution recorded a substantial increase in short courses in 2015/16 that did not continue due to a lack of resources.
cy-gb	Gwelwyd gostyngiad yn nifer y myfyrwyr oedd yn astudio rhywfaint neu o leiaf 5 credyd yn y Gymraeg yn 2016/17 o ganlyniad i un sefydliad yn cofnodi cynnydd sylweddol yn y cyrsiau bach byr yn 2015/16 na barhaodd wedi hynny.

en-gb	HESA student record (2017/18 data will be published in July 2019)
cy-gb	Cofnod myfyrwyr HESA   (Cyhoeddir data 2017/18 ym mis Gorffennaf 2019)

en-gb	Welsh for Adults
cy-gb	Cymraeg i Oedolion

en-gb	The National Centre for Learning Welsh was created to provide strategic guidance to the Welsh for Adults sector, and its first year of operation was the 2016-17 academic year.
cy-gb	Crëwyd y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol i roi arweiniad strategol i’r maes dysgu Cymraeg i Oedolion, a blwyddyn academaidd 2016-17 oedd ei blwyddyn weithredol gyntaf.

en-gb	One of the Centre's first tasks was to rationalise provision, and  a new regime of 11 Welsh learning providers was established.
cy-gb	Un o dasgau cyntaf y Ganolfan oedd rhesymoli’r ddarpariaeth, a sefydlwyd cyfundrefn newydd o 11 o ddarparwyr Dysgu Cymraeg.

en-gb	Gyda'n Gilydd , a pioneering strategic plan that has led to significant changes, was also developed.
cy-gb	Datblygwyd Gyda’n Gilydd , cynllun strategol sydd wedi torri tir newydd ac sydd wedi arwain at newidiadau arwyddocaol.

en-gb	During 2017-18, a national curriculum was created for the first time, which forms the basis of a new national learning and teaching scheme.
cy-gb	Yn ystod 2017-18, aed ati i lunio cwricwlwm cenedlaethol am y tro cyntaf, sy’n sail i gynllun dysgu ac addysgu cenedlaethol newydd.

en-gb	A pioneering digital platform was developed - learnwelsh.cymru - allowing learners to search for courses and register, use digital resources to support learning, learn online and receive information about opportunities to use the Welsh language.
cy-gb	Datblygwyd platfform digidol arloesol – dysgucymraeg.cymru – sy’n galluogi dysgwyr i chwilio am gyrsiau a chofrestru arnynt, defnyddio adnoddau digidol i gefnogi’r dysgu, dysgu ar-lein a derbyn gwybodaeth am gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg.

en-gb	New plans were developed, including a national festival for learners, 'Ar Lafar', and a quality framework was introduced to encourage excellence in the sector.
cy-gb	Datblygwyd cynlluniau newydd, gan gynnwys gŵyl genedlaethol i ddysgwyr, ‘Ar Lafar’, a chyflwynwyd fframwaith ansawdd i annog rhagoriaeth yn y sector.

en-gb	In April 2017, a new programme was established called 'Work Welsh', to support Welsh learning in the community.
cy-gb	Ym mis Ebrill 2017 sefydlwyd rhaglen newydd o’r enw ‘Cymraeg Gwaith’, i ategu’r gwaith o ddysgu Cymraeg yn y gymuned.

en-gb	The aim of the programme is to provide training and support for employers to enable them to provide services through the medium of Welsh.
cy-gb	Nod y rhaglen yw darparu hyfforddiant a chefnogaeth i gyflogwyr er mwyn eu galluogi i ddarparu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Over 3,000 employees from a range of public and private sector employers benefitted from the programme during 2017-18.
cy-gb	Gwnaeth dros 3,000 o gyflogeion o ystod o gyflogwyr yn y sector cyhoeddus a phreifat elwa ar y rhaglen yn ystod 2017-18.

en-gb	Further detail about the work of the Centre, including 'Work Welsh', is available in its most recent annual report - https://dysgucymraeg.cymru/media/3468/ffeinal-nclw-annual-report-2017-18_web.pdf 
cy-gb	Ceir manylion pellach am waith y Ganolfan, gan gynnwys ‘Cymraeg Gwaith’, yn ei hadroddiad blynyddol diweddaraf - https://dysgucymraeg.cymru/media/3468/ffeinal-nclw-annual-report-2017-18_web.pdf .

en-gb	The education workforce, resources and qualifications
cy-gb	Y gweithlu addysg, adnoddau a chymwysterau

en-gb	The early years workforce
cy-gb	Gweithlu’r blynyddoedd cynnar

en-gb	In order to expand the Mudiad Meithrin national training scheme so that more individuals qualify to work through the medium of Welsh in the childcare sector, Mudiad Meithrin has continued to offer staff and volunteers opportunities to develop skills in a variety of areas through the 'Academi' programme.
cy-gb	Er mwyn ehangu cynllun hyfforddiant cenedlaethol y Mudiad Meithrin i sicrhau bod mwy o unigolion yn cymhwyso i weithio drwy’r Gymraeg yn y sector gofal plant, mae Mudiad Meithrin wedi parhau i gynnig cyfleoedd i staff a gwirfoddolwyr i ddatblygu sgiliau mewn amrywiaeth o feysydd drwy raglen ‘Academi’.

en-gb	Mudiad Meithrin has also provided early years workers with the opportunity to gain a Level 3 Childcare Diploma through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae’r Mudiad hefyd wedi rhoi’r cyfle i weithwyr y blynyddoedd cynnar ennill Diploma Lefel 3 Gofal Plant drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Teachers
cy-gb	Athrawon

en-gb	To facilitate an increase in Welsh-medium education, Cymraeg 2050  states that we will support growth in the number of teachers in Wales who can teach Welsh or through the medium of Welsh.
cy-gb	Er mwyn hwyluso'r cynnydd mewn addysg Gymraeg, mae Cymraeg 2050  yn nodi y byddwn yn cefnogi twf yn nifer yr athrawon yng Nghymru sy'n gallu addysgu'r Gymraeg neu drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	To this end, Aled Roberts recommended in his Rapid Review of Welsh in Education Strategic Plans that training and recruitment should be looked at ( Recommendation 13 - Urgent planning and action to increase the number of teachers trained to teach through the medium of Welsh ).
cy-gb	I’r perwyl hwnnw, gwnaeth Aled Roberts argymhelliad yn ei Adolygiad Brys o Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg (CSGA) i edrych ar hyfforddiant a recriwtio ( Argymhelliad 13 - Cynllunio a gweithredu brys er mwyn cynyddu’r nifer  o athrawon sydd yn cael eu hyfforddi i addysgu yn y Gymraeg ).

en-gb	The Welsh in Education action plan identifies a number of specific points to be implemented in order to address the challenge of increasing the number of Welsh-medium teachers.
cy-gb	Mae cynllun gweithredu’r Gymraeg mewn addysg yn nodi nifer o gamau penodol i’w cymryd er mwyn mynd i’r afael â’r her o gynyddu nifer yr athrawon cyfrwng Cymraeg.

en-gb	In addition, a number of reforms are being made in the initial teacher training area, and work is ongoing among officers in the appropriate education policy areas (e.g. in terms of developments with the Consortia, and teacher training and recruitment processes) to ensure the necessary progress by 2021.
cy-gb	Yn ogystal, mae nifer o ddiwygiadau yn digwydd ym maes hyfforddiant cychwynnol athrawon ac mae gwaith ar y gweill gyda swyddogion o’r meysydd polisi priodol ym maes Addysg (e.e. o ran datblygiadau gyda’r Consortia, a phrosesau hyfforddi a recriwtio athrawon) i sicrhau’r cynnydd sydd ei angen erbyn 2021.

en-gb	Cymraeg 2050  states that we will increase the number of teachers in Wales who can teach through the medium of Welsh to 3,100 primary teachers and 2,800 secondary teachers by 2021.
cy-gb	Mae Cymraeg 2050 yn nodi y byddwn yn cynyddu nifer yr athrawon yng Nghymru sy’n gallu addysgu trwy gyfrwng y Gymraeg i 3,100 o athrawon cynradd a 2,800 o athrawon uwchradd erbyn 2021.

en-gb	Chart 10 shows our progress towards these targets by the 2017/18 academic year.
cy-gb	Mae siart 10 yn dangos ein cynnydd tuag at y targedau hyn erbyn y flwyddyn academaidd 2017/18.

en-gb	The number of teachers who can teach through the medium of Welsh
cy-gb	Nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu trwy gyfrwng y Gymraeg

en-gb	Chart 10 shows that the number of teachers able to teach through the medium of Welsh has remained relatively consistent since 2015/16 .
cy-gb	Mae siart 10 yn dangos bod nifer yr athrawon sy’n gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg wedi aros yn gymharol gyson ers 2015/16 .

en-gb	In order to develop a clear understanding of the education workforce's Welsh language skills, during 2017/18 the regional consortia conducted an audit of practitioners' Welsh language skills and their ability to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Er mwyn datblygu dealltwriaeth glir o sgiliau Cymraeg y gweithlu addysg, yn ystod 2017-18 cynhaliodd y consortia rhanbarthol archwiliad o sgiliau iaith Gymraeg ymarferwyr a’u gallu i addysgu trwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Securing sufficient numbers of teachers to drive the increase in Welsh-medium and bilingual education remains a challenge.
cy-gb	Mae sicrhau digon o athrawon i yrru'r cynnydd mewn addysg Gymraeg ac addysg ddwyieithog yn parhau i fod yn her.

en-gb	There are early indications that there is a need to focus specifically on increasing the number of secondary school teachers able to teach Welsh and through the medium of Welsh.
cy-gb	Ceir awgrymiadau cynnar bod angen ffocws penodol ar gynyddu nifer yr athrawon ysgol uwchradd sy'n gallu addysgu Cymraeg a thrwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	We have three academic years left to ensure that we reach 2021 targets.
cy-gb	Mae gennym dair blynedd academaidd ar ôl i sicrhau ein bod yn cyrraedd targedau 2021.

en-gb	The Welsh Government has introduced, or is in the process of introducing, a number of interventions to meet this challenge, for example:
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno, neu wrthi’n cyflwyno, nifer o ymyriadau i fynd i’r afael â’r her hon, er enghraifft:

en-gb	A digital marketing campaign for our Postgraduate Certificate of Education (PGCE) Incentives was launched in January 2018.
cy-gb	Lansiwyd ymgyrch farchnata ddigidol ar gyfer ein Cymhellion Tystysgrif Addysg i Raddedigion (TAR) ym mis Ionawr 2018.

en-gb	The outcomes of this marketing work, which was very precisely targeted, were used to develop a new creative media campaign, to launch in the autumn of 2018, to promote the profession and recruit the best and brightest to the teaching profession.
cy-gb	Cafodd canlyniadau'r gwaith marchnata hwn, a oedd wedi'i dargedu'n fanwl iawn, eu defnyddio i ddatblygu ymgyrch greadigol newydd ar y cyfryngau, i’w lansio yn hydref 2018, i hyrwyddo'r proffesiwn a recriwtio'r unigolion gorau a mwyaf disglair i faes addysgu.

en-gb	In 2017/18, there were twenty graduate teacher placements in Welsh-medium schools.
cy-gb	Yn 2017/18, roedd ugain o leoliadau i athrawon graddedig mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg.

en-gb	We will continue to work with our partners to ensure that this route continues to generate teachers for the Welsh-medium sector.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gydweithio â phartneriaid i sicrhau bod y llwybr hwn yn parhau i gynhyrchu athrawon ar gyfer y sector cyfrwng Cymraeg.

en-gb	We will be outlining more interventions in this respect in the 2018/19 annual report, to be published in due course.
cy-gb	Byddwn yn amlinellu rhagor o ymyriadau yn hyn o beth yn adroddiad blynyddol 2018-19, a gyhoeddir maes o law.

en-gb	Another important aim is to foster student teachers’ appreciation of the Welsh language and provide opportunities for them to develop their proficiency in Welsh and expertise to teach through the medium of Welsh.
cy-gb	Nod arall pwysig yw meithrin gwerthfawrogiad athrawon dan hyfforddiant o’r Gymraeg a rhoi cyfleoedd iddynt ddatblygu eu hyfedredd yn y Gymraeg a’u harbenigedd i addysgu drwy’r Gymraeg.

en-gb	To that end, the Accreditation Criteria for Initial Teacher Education (ITE), published in March 2017, have been reconceptualised.
cy-gb	I’r perwyl hwnnw, mae'r Meini Prawf Achredu ar gyfer Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA), a gyhoeddwyd ym mis Mawrth 2017, wedi'u hailgysyniadoli.

en-gb	They now make it a requirement that ITE Partnerships are clear regarding the activities which are included in their programmes for developing the Welsh of those who wish to follow a career in Welsh or bilingual schools, and the provision for improving every ITE student's skills in Welsh.
cy-gb	Maent bellach yn ei gwneud yn ofynnol i Bartneriaethau AGA fod yn glir ynghylch y gweithgarwch sydd wedi'i gynnwys yn eu rhaglenni ar gyfer datblygu'r Gymraeg i'r rheini sy'n dymuno dilyn gyrfa mewn ysgol Gymraeg neu ddwyieithog, a'r ddarpariaeth i wella sgiliau Cymraeg pob myfyriwr AGA.

en-gb	The work to develop a professional learning programme is key to ensuring that every practitioner can continually develop their Welsh language skills.
cy-gb	Mae gwaith ar ddatblygu rhaglen ddysgu broffesiynol yn allweddol wrth sicrhau bod pob ymarferydd yn gallu datblygu ei sgiliau Cymraeg yn barhaus.

en-gb	Since April 2017, the regional consortia have received additional funding to run various programmes in the field of professional development.
cy-gb	Ers Ebrill 2017, mae’r consortia rhanbarthol wedi derbyn cyllid ychwanegol i weithredu amrywiol raglenni datblygiad proffesiynol.

en-gb	This work will continue to develop and evolve in 2018–19.
cy-gb	Bydd y gwaith hwn yn parhau i ddatblygu ac esblygu yn 2018-19.

en-gb	In September 2017, a one-year sabbatical course was established to target teachers in English medium primary schools.
cy-gb	Ym mis Medi 2017, sefydlwyd cwrs sabothol blwyddyn o hyd i dargedu athrawon mewn ysgolion cynradd cyfrwng Saesneg.

en-gb	There were 36 teachers on the course that ended in July 2018.
cy-gb	Roedd 36 o athrawon ar y cwrs a ddaeth i ben ym mis Gorffennaf 2018.

en-gb	As well as the one-year course, sabbatical courses using other models have been held, as per usual.
cy-gb	Yn ogystal â’r cwrs blwyddyn, mae cyrsiau sabothol ar fodelau eraill wedi eu cynnal yn ôl yr arfer.

en-gb	The work of commissioning a further evaluation of the sabbatical course is underway.
cy-gb	Mae gwaith yn mynd rhagddo i gomisiynu gwerthusiad pellach o’r cynllun sabothol.

en-gb	The Post-16 workforce
cy-gb	Y Gweithlu ôl-16

en-gb	To support the post-16 education workforce develop their Welsh language skills, support tailored to the needs of further education practitioners was provided as part of the National Centre for Learning Welsh's Work Welsh programme.
cy-gb	Er mwyn cefnogi gweithlu’r sector addysg ôl-16 i ddatblygu eu sgiliau Cymraeg, rhoddwyd cefnogaeth wedi ei theilwra i anghenion ymarferwyr addysg bellach fel rhan o raglen Cymraeg Gwaith y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

en-gb	Intensive training of 100 hours or more was offered through this programme to practitioners at 11 further education institutions across Wales in 2017-18.
cy-gb	Drwy’r rhaglen hon cynigwyd hyfforddiant dwys o 100 awr neu fwy i ymarferwyr mewn 11 sefydliad addysg bellach ar draws Cymru yn ystod 2017-18.

en-gb	Education resources
cy-gb	Adnoddau addysg

en-gb	Another essential aspect of Welsh language education infrastructure is ensuring that the relevant resources are produced for the curriculum and for qualifications.
cy-gb	Agwedd arall hollbwysig ar seilwaith addysg Gymraeg yw sicrhau bod adnoddau perthnasol yn cael eu cynhyrchu ar gyfer y cwricwlwm a chymwysterau.

en-gb	Following the summit on Welsh-medium resources held in April 2017, the Bilingual Educational Resources Stakeholder Group was established to discuss options for creating a national infrastructure for developing and producing relevant resources in a timely manner to support the curriculum and qualifications in the future.
cy-gb	Yn dilyn yr uwchgynhadledd ar adnoddau a gynhaliwyd ym mis Ebrill 2017, sefydlwyd Grŵp Rhanddeiliaid Adnoddau Addysgol Dwyieithog i drafod yr opsiynau ar gyfer creu seilwaith cenedlaethol, er mwyn datblygu a darparu adnoddau perthnasol ac amserol i gefnogi’r cwricwlwm a chymwysterau yn y dyfodol.

en-gb	The Group will produce a plan for discussion by April 2019.
cy-gb	Bydd y Grŵp yn darparu cynllun i’w ystyried erbyn Ebrill 2019.

en-gb	The Welsh-medium Resources in Education Branch continues to identify the need for relevant resources for 3-19 year olds and panels were arranged with teachers during the summer of 2017 to identify needs.
cy-gb	Mae Cangen Adnoddau’r Gymraeg mewn Addysg yn parhau i adnabod yr angen am adnoddau perthnasol ar gyfer 3-19 oed, ac aethpwyd ati i drefnu paneli adnabod anghenion gydag athrawon i’w cynnal yn ystod Haf 2017.

en-gb	Alongside this, a grant was awarded to the Welsh Joint Education Committee (WJEC) to provide Welsh language versions of textbooks to support the new qualifications.
cy-gb	At hynny, dyfarnwyd cytundeb grant i Gyd-bwyllgor Addysg Cymru (CBAC) ddarparu fersiynau Cymraeg o werslyfrau i gefnogi’r cymwysterau newydd.

en-gb	Work is also underway with the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to collate information about the current provision of resources in the post-16 sector and to identify the gaps in provision.
cy-gb	Mae gwaith hefyd ar y gweill gyda’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol i goladu gwybodaeth am y ddarpariaeth gyfredol o adnoddau yn y sector ôl-16 ac adnabod y bylchau yn y ddarpariaeth.

en-gb	Ideas were also suggested by practitioners for resources to support learners with additional learning needs, and the Welsh Government will commission these resources through tender in due course.
cy-gb	Cynigiwyd syniadau hefyd gan ymarferwyr am adnoddau i gefnogi dysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol, a bydd Llywodraeth Cymru yn comisiynu’r adnoddau hyn drwy dendr maes o law.

en-gb	We are working with Qualifications Wales to ensure that our constructive relationship continues in order to meet the needs of the Welsh-medium and bilingual sector.
cy-gb	Rydym yn cydweithio gyda Cymwysterau Cymru i sicrhau bod cyswllt adeiladol yn parhau ar gyfer diwallu anghenion y sector cyfrwng Cymraeg a dwyieithog.

en-gb	As part of the Coleg Cymraeg Cenedlaethol's action plan, which was submitted to the Welsh Government at the end of 2018, Welsh-medium qualifications and assessments will be an integral part of its work in the future.
cy-gb	Fel rhan o gynllun gweithredu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, a gyflwynwyd i Lywodraeth Cymru ddiwedd 2018, bydd cymwysterau ac asesiadau cyfrwng Cymraeg yn rhan annatod o’r gwaith i’r dyfodol.

en-gb	Increasing the use of the Welsh language
cy-gb	Cynyddu defnydd o’r Gymraeg

en-gb	One aspect of our vision is to move to a situation where there are a million Welsh speakers.
cy-gb	Un agwedd ar ein gweledigaeth yw symud i sefyllfa lle mae miliwn o siaradwyr.

en-gb	However, a thriving language is a language which is used.
cy-gb	Ond mae iaith sy’n ffynnu yn iaith sy’n cael ei defnyddio.

en-gb	We therefore want the use of Welsh to be a routine part of everyday life, so that speakers at all levels feel confident to use it in formal and informal situations, and that products and services are offered proactively in Welsh.
cy-gb	Rydym am i’r defnydd o’r Gymraeg felly fod yn rhan arferol o fywyd bob dydd, fel bod siaradwyr ar bob lefel yn teimlo’n hyderus i’w defnyddio mewn sefyllfaoedd ffurfiol ac anffurfiol, a bod pobl yn cymryd camau rhagweithiol i gynnig cynnyrch a gwasanaethau yn Gymraeg.

en-gb	People need opportunities to use Welsh in a variety of situations which reflect their way of life.
cy-gb	Mae angen cyfleoedd ar bobl i ddefnyddio’r Gymraeg mewn sefyllfaoedd amrywiol sy’n adlewyrchu eu ffordd o fyw.

en-gb	These include opportunities within the family, in the workplace, in local activities, or in wider interest networks and communities which can span continents.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys cyfleoedd gyda’r teulu, yn y gweithle, mewn gweithgareddau lleol, neu mewn rhwydweithiau a chymunedau diddordeb ehangach a all fod ar wasgar ym mhedwar ban byd.

en-gb	The current situation - how many people use Welsh?
cy-gb	Y sefyllfa gyfredol - faint sy’n defnyddio’r Gymraeg?

en-gb	It is very difficult to measure language usage.
cy-gb	Anodd iawn yw mesur defnydd iaith.

en-gb	One way to attempt to do so is by conducting language use surveys.
cy-gb	Un ffordd o geisio gwneud hynny yw drwy gynnal arolygon defnydd iaith.

en-gb	The latest Welsh Language Use Survey  regarding Welsh was conducted in 2013-15.
cy-gb	Cynhaliwyd yr Arolwg Defnydd Iaith  diweddaraf o safbwynt y Gymraeg yn 2013-15.

en-gb	One of the principal targets for Cymraeg 2050  is to increase the percentage of people 3 years old and over who speak Welsh daily, and can speak more than just a few words of Welsh , from the 10% recorded in the 2013-15 Welsh Language Use Survey to 11% per cent by 2021 (and 20% by 2050).
cy-gb	Un o brif dargedau Cymraeg 2050  yw cynyddu canran y bobl 3 oed a throsodd sy’n siarad Cymraeg bob dydd ac sy’n gallu siarad mwy nag ychydig o eiriau o Gymraeg  o’r 10% yn Arolwg Defnydd Iaith 2013-15 i 11% erbyn 2021 (ac 20% erbyn 2050).

en-gb	This is also one of the national indicators  set to assess progress against the aims for well-being in the Well-being of Future Generations (Wales) Act .
cy-gb	Mae hyn hefyd yn un o’r dangosyddion cenedlaethol  a osodwyd i asesu'r cynnydd yn erbyn nodau llesiant Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol .

en-gb	Therefore, Language Use Surveys will be used to monitor progress towards this target.
cy-gb	Arolygon Defnydd Iaith fydd yn cael eu defnyddio, felly, i fonitro cynnydd tuag at y targed hwn.

en-gb	However, in order to get results more regularly, we will also use the results of the National Survey for Wales for adults 16 years of age and over.
cy-gb	Ond er mwyn cael canlyniadau mwy rheolaidd, byddwn hefyd yn defnyddio canlyniadau Arolwg Cenedlaethol Cymru ar gyfer oedolion 16 oed a throsodd.

en-gb	The percentage of people aged 16 years and over who speak Welsh daily and can speak more than just a few words of Welsh according to the National Survey
cy-gb	Canran y bobl 16 oed a throsodd sy’n siarad Cymraeg bob dydd ac yn gallu siarad mwy nag ychydig o eiriau o Gymraeg yn ôl yr Arolwg Cenedlaethol

en-gb	According to the National Survey, 12% of adults aged 16 years and over spoke Welsh daily and could speak more than just a few words of Welsh in 2017-18.
cy-gb	Yn ôl Arolwg Cenedlaethol Cymru, felly, roedd 12% o oedolion 16 oed a throsodd yn siarad Cymraeg bob dydd ac yn gallu siarad mwy nag ychydig o eiriau o Gymraeg yn 2017-18.

en-gb	Although the National Survey's figures can vary slightly from year to year, the percentage can be seen to have increased a little since 2012-13.
cy-gb	Er bod ffigurau’r Arolwg Cenedlaethol yn gallu amrywio ychydig o flwyddyn i flwyddyn, mae’r ganran i'w gweld wedi cynyddu rhywfaint ers 2012-13.

en-gb	Examining these results by age group, there has been no change during this period in the use of Welsh by those over 45, therefore the increase is mainly taking place amongst those under 44 years of age.
cy-gb	Wrth edrych ar y canlyniadau hyn fesul grŵp oedran, does dim newid wedi bod dros y cyfnod yma yn y defnydd o'r Gymraeg i’r rheini dros 45 oed, felly mae’r cynnydd yn bennaf yn digwydd ymhlith y rheini sydd o dan 44 oed.

en-gb	The vision in Cymraeg 2050 is that Welsh will be used in every aspect of life by 2050, and that there will be goodwill and a feeling of ownership regarding the language amongst those who do not speak it.
cy-gb	Yr weledigaeth yn Cymraeg 2050  yw y bydd yr iaith yn cael ei defnyddio ym mhob agwedd ar fywyd erbyn 2050, ac ymhlith y rheini nad ydynt yn ei siarad y bydd yna ewyllys da tuag ati ac ymdeimlad o berchnogaeth ohoni.

en-gb	To monitor this, questions were included in the National Survey for Wales 2017-18 about Welsh speakers' confidence in using their language skills and about people's attitudes to the language.
cy-gb	I fonitro hyn, cafodd cwestiynau eu cynnwys yn Arolwg Cenedlaethol Cymru 2017-18 ynghylch hyder siaradwyr Cymraeg i ddefnyddio'u Cymraeg, ac ynghylch agweddau pobl at yr iaith.

en-gb	The results were published in a statistical bulletin  on the National Survey's website.
cy-gb	Cafodd y canlyniadau eu cyhoeddi mewn bwletin ystadegol  ar wefan yr Arolwg Cenedlaethol.

en-gb	Regarding confidence, the survey found that:
cy-gb	O ran hyder, canfu’r arolwg fod:

en-gb	68% of Welsh speakers felt confident speaking Welsh
cy-gb	68% o siaradwyr Cymraeg yn teimlo'n hyderus yn siarad Cymraeg

en-gb	72% want to speak it with other Welsh speakers
cy-gb	72% ohonynt eisiau ei siarad â siaradwyr eraill

en-gb	36% worry they’ll be judged on how well they speak Welsh
cy-gb	36% yn pryderu y byddant yn cael eu barnu ar sail safon eu Cymraeg

en-gb	Welsh speakers’ fluency levels were strongly correlated with their confidence when speaking Welsh.
cy-gb	cydberthynas cryf rhwng pa mor rhugl yr oedd siaradwr a'i hyder wrth siarad Cymraeg.

en-gb	And regarding attitudes, the survey found that:
cy-gb	Ac o ran agweddau, canfu’r arolwg fod:

en-gb	86% of people feel that Welsh is something to be proud of
cy-gb	86% o bobl yn teimlo bod y Gymraeg yn rhywbeth i ymfalchïo ynddi

en-gb	67% believe more needs to be done to support the Welsh language
cy-gb	67% yn credu bod angen i fwy o ymdrech gael ei gwneud i gefnogi’r iaith

en-gb	62% of those who cannot speak Welsh would like to be able to do so
cy-gb	62% o'r rhai nad oeddent yn gallu siarad Cymraeg yn dymuno gallu ei siarad

en-gb	40% agree that the Welsh language will be stronger in 10 years’ time.
cy-gb	40% yn cytuno byddai’r iaith Gymraeg yn gryfach mewn 10 mlynedd.

en-gb	It is not surprising that the most confident Welsh speakers are those who speak it fluently and those who speak it daily, whereas those who are less fluent or who don't speak it as frequently are more likely to lack confidence and to worry about being judged for the way they speak.
cy-gb	Nid yw’n syndod mai'r rhai sy'n gallu siarad Cymraeg yn rhugl a'r rhai sy'n defnyddio'r iaith yn ddyddiol yw'r rhai mwyaf hyderus yn ei siarad, tra bod y rhai sy'n llai rhugl neu nad ydynt yn siarad Cymraeg mor aml yn fwy tebygol o fod â diffyg hyder ac yn ofni cael eu barnu wrth siarad.

en-gb	Despite this, it's heartening that 62% of the people who couldn't speak Welsh say that they would like to be able to speak it, and that 85% of the people who can speak some Welsh would like to speak it better.
cy-gb	Serch hynny, mae’n galonogol bod 62% o’r bobl nad oeddent yn medru siarad Cymraeg yn dweud y byddent yn hoffi gallu ei siarad, a bod 85% o’r bobl oedd â pheth Cymraeg eisiau gallu ei siarad yn well.

en-gb	In order to continue to monitor Welsh language use, we will consider ways of gathering information by conducting further Language Use Surveys. 
cy-gb	Er mwyn parhau i fonitro defnydd o’r Gymraeg, byddwn yn archwilio dulliau o gasglu gwybodaeth drwy gynnal Arolygon Defnydd Iaith pellach.  

en-gb	The workplace
cy-gb	Y gweithle

en-gb	As we set about attempting to increase the use of Welsh in the workplace across every sector, the Welsh Government has a duty to lead by example by promoting and facilitating the use of Welsh within its own workforce.
cy-gb	Wrth i ni fwrw ati i geisio cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle ar draws pob sector, mae dyletswydd ar Lywodraeth Cymru i arwain drwy esiampl drwy hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg ymhlith ei gweithlu ei hun.

en-gb	During the reporting period, we saw the Welsh Language Standards taking root in the Welsh Government.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod adrodd, gwelwyd gofynion Safonau’r Gymraeg yn gwreiddio yn Llywodraeth Cymru.

en-gb	Training and various workshops were held to develop front line staff's capacity to offer a high standard of service to customers.
cy-gb	Cynhaliwyd hyfforddiant a gweithdai amrywiol er mwyn datblygu capasiti staff rheng flaen i gynnig gwasanaeth o safon uchel i gwsmeriaid.

en-gb	In this regard, there was a successful effort to market and promote Welsh language services across the Welsh Government, as well as to encourage the public and stakeholders to use Welsh when dealing with the organisation.
cy-gb	Yn hyn o beth, gwelwyd ymdrech lwyddiannus wrth farchnata a hyrwyddo gwasanaethau Cymraeg ar draws Llywodraeth Cymru, yn ogystal ag annog y cyhoedd a rhanddeiliaid i ddefnyddio’r Gymraeg wrth ddelio â’r sefydliad.

en-gb	More information about the Welsh Government's compliance with the Welsh language standards, and the language skills of Welsh Government staff can be seen in the Welsh Language Standards annual report 2017 to 2018 . 
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am gydymffurfiaeth Llywodraeth Cymru â safonau’r Gymraeg, a lefelau sgiliau ieithyddol staff Llywodraeth Cymru, i’w gweld yn Adroddiad Blynyddol Safonau’r Gymraeg 2017 i 2018 . 

en-gb	The Welsh Government's annual staff survey, the People Survey, asks employees which language they use to do their work.
cy-gb	Mae’r Arolwg Pobl, sef arolwg blynyddol staff Llywodraeth Cymru, yn gofyn i’r gweithwyr pa iaith maent yn ei defnyddio i wneud eu gwaith.

en-gb	Chart 12 shows how this has changed over recent years.
cy-gb	Mae Siart 12 yn dangos sut mae hynny wedi newid dros y blynyddoedd diweddaraf.

en-gb	The percentage of the government's workforce who use Welsh to do their work, by frequency of use (a)
cy-gb	Canran gweithlu’r llywodraeth sy’n defnyddio’r Gymraeg i wneud eu gwaith, yn ôl pa mor aml maent yn ei defnyddio (a)

en-gb	The survey was not held in 2015, and in 2016 the 'More English than Welsh' category was divided into three further categories which are 'more English than Welsh' but speaking Welsh daily, weekly, or less often.
cy-gb	Ni chafodd yr arolwg ei chynnal yn 2015, ac yn 2016 cafodd y categori ‘Mwy o Saesneg na Chymraeg’ ei rannu'n dri chategori pellach, sef ‘mwy o Saesneg na Chymraeg’ ond yn siarad Cymraeg bob dydd, yn wythnosol, neu’n llau aml nag wythnosol.

en-gb	The chart shows that the percentage of staff who 'always speak Welsh' or more Welsh than English has remained fairly stable since 2013.
cy-gb	Mae’r siart yn dangos bod canran y staff sy’n siarad ‘Cymraeg bob amser’ neu fwy o Gymraeg na Saesneg wedi aros yn eithaf cyson ers 2013.

en-gb	In 2016, 22% said they used some Welsh in their work but more English, and 25% were saying this by 2017.
cy-gb	Yn 2016 roedd 22% yn dweud eu bod yn defnyddio rhywfaint o Gymraeg yn eu gwaith ond mwy o Saesneg, ac erbyn 2017 roedd 25% yn dweud hyn.

en-gb	The possible answers were amended in 2016 to give the option to say 'More English than Welsh' - but using the potential answers 'using Welsh every day/ every week/ less often than weekly’.
cy-gb	Cafodd yr atebion posibl eu newid rhywfaint yn 2016 i roi’r opsiwn o ddweud ‘Mwy o Saesneg nag o Gymraeg’ – ond yn defnyddio’r atebion posibl Cymraeg bob dydd / bob wythnos / llai aml nag yn wythnosol.

en-gb	It is likely that presenting these 3 sub-options has changed how people answer the question.
cy-gb	Mae cyflwyno’r 3 is-opsiwn yma yn debygol o fod wedi newid sut mae pobl yn ateb y cwestiwn.

en-gb	Despite this, it appears that one in three of th Government's staff (33%) used some Welsh in their work in 2017 and 17% used it at least daily.
cy-gb	Er hynny, ymddengys fod un o bob tri aelod o staff y Llywodraeth (33%) yn defnyddio rhywfaint o Gymraeg yn eu gwaith yn 2017 a 17% yn ei defnyddio o leiaf bob dydd.

en-gb	Work Welsh
cy-gb	Cymraeg Gwaith

en-gb	There is crucial work to be done to expand Welsh medium training opportunities in the workplace. In order for Welsh to thrive across every sector it is necessary to ensure that learners can get training and support in the workplace.
cy-gb	Mae gwaith allweddol i’w wneud i ehangu cyfleoedd hyfforddi Cymraeg yn y gweithle, ac er mwyn i’r Gymraeg ffynnu ar draws pob sector mae angen sicrhau hyfforddiant a chefnogaeth i ddysgwyr yn y gweithle.

en-gb	An extremely important development in this contextwas the National Centre for Learning Welsh's first year of operation in the 2016-17 academic year.
cy-gb	Un datblygiad hynod bwysig yn hyn o beth oedd blwyddyn weithredol gyntaf y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol ym mlwyddyn academaidd 2016-17.

en-gb	During that time, the Centre produced the first ever dedicated national curriculum for this area and developed an interactive site which operates as a central point of contact for learners.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, lluniwyd y cwricwlwm cenedlaethol pwrpasol cyntaf erioed ar gyfer y maes, a datblygwyd safle rhyngweithiol sy’n gweithredu fel pwynt cyswllt canolog i ddysgwyr.

en-gb	As stated previously, the Work Welsh programme was established by the Centre in April 2017, with the aim of developing the capacity of companies and organisations to provide services in Welsh by offering training and support to employers.
cy-gb	Fel y nodwyd eisoes, ym mis Ebrill 2017 sefydlwyd rhaglen Cymraeg Gwaith gan y Ganolfan gyda’r nod o ddatblygu gallu cwmnïau a sefydliadau i ddarparu gwasanaethau Cymraeg drwy gynnig hyfforddiant a chefnogaeth i gyflogwyr.

en-gb	The programme offers a wide range of training, ranging from online training to residential and intensive courses.
cy-gb	Mae ystod eang o hyfforddiant ar gael drwy’r rhaglen, gan amrywio o hyfforddiant ar-lein i gyrsiau preswyl a chyrsiau dwys.

en-gb	Over 3,000 employees from the public and private sectors benefitted from the Work Welsh programme during 2017-18.
cy-gb	O ganlyniad mae dros 3,000 o weithwyr o’r sector cyhoeddus a phreifat wedi elwa ar Cymraeg Gwaith yn ystod 2017-18.

en-gb	Welsh and the world of business
cy-gb	Y Gymraeg a byd busnes

en-gb	Another priority regarding workplaces is encouraging businesses and third sector organisations to welcome bilingualism, and to this end the new Welsh for Business network was established in August 2017.
cy-gb	Blaenoriaeth arall o safbwynt y gweithle yw annog busnesau a sefydliadau’r trydydd sector i groesawu dwyieithrwydd, ac at y diben hwn sefydlwyd rhwydwaith newydd Cymraeg Byd Busnes  ym mis Awst 2017.

en-gb	The network employs 10 officers and one manager who work across Wales to provide services to businesses and charities regarding how to use Welsh.
cy-gb	Mae’r rhwydwaith yn cyflogi 10 swyddog ac un r heolwr ledled Cymru i ddarparu gwasanaeth i fusnesau ac elusennau i gynnwys eu defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	They focus on specific interventions to increase the presence of Welsh in the linguistic landscape, to help businesses to recognise Welsh language skills in the workplace, and to recruit and market bilingually.
cy-gb	Maent yn canolbwyntio ar ymyraethau penodol i gynyddu presenoldeb y Gymraeg yn y dirwedd ieithyddol, cynorthwyo busnesau i adnabod sgiliau Cymraeg yn y gweithle a recriwtio a marchnata’n ddwyieithog.

en-gb	A framework to measure impact is being developed to measure the linguistic outcomes of the work.
cy-gb	Mae fframwaith mesur effaith yn cael ei ddatblygu i fesur deilliannau ieithyddol y gwaith.

en-gb	This is the first step towards developing and introducing a national support framework as part of a new programme to promote Welsh and facilitate bilingualism in the workplace.
cy-gb	Dyma ddechrau ar ddatblygu a chyflwyno fframwaith cymorth cenedlaethol fel rhan o raglen newydd i hybu’r Gymraeg a hwyluso dwyieithrwydd yn y gweithle.

en-gb	As we set about increasing the emphasis on language awareness and workforce planning, in accordance with the strategy, work also began on planning the Understanding Bilingualism programme.
cy-gb	Wrth i ni fynd ati, yn unol â’r strategaeth, i gynyddu’r pwyslais ar ymwybyddiaeth iaith a chynllunio’r gweithlu, cychwynnodd gwaith cynllunio ar raglen Deall Dwyieithrwydd.

en-gb	This included initial research on local government's use of language awareness training, and the content and learning outcomes of course materials.
cy-gb	Roedd y gwaith hwn yn cynnwys ymchwil cychwynnol ar ddefnydd llywodraeth leol o hyfforddiant ymwybyddiaeth iaith, yn ogystal â chynnwys a deilliannau dysgu deunyddiau cwrs.

en-gb	This work will continue during 2018-19 with the ultimate aim of producing a detailed policy in relation to this crucial area.
cy-gb	Bydd y gwaith hwn yn parhau yn ystod 2018-19 gyda’r nod yn y pen draw o lunio polisi manwl mewn perthynas â’r maes hollbwysig hwn.

en-gb	Welsh language services
cy-gb	Gwasanaethau Cymraeg

en-gb	Improving the Welsh language's position in the workplace will also facilitate our efforts to provide more and better services in Welsh.
cy-gb	O wella sefyllfa’r Gymraeg yn y gweithle, bydd hynny hefyd yn hwyluso ein hymdrechion i ddarparu rhagor o wasanaethau, a’r rheini’n wasanaethau gwell, drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	In this regard, the strategy sets out the need to improve on the number and the quality of services offered to Welsh speakers by reviewing the Welsh Language (Wales) Measure 2011, with the aim of ensuring there are effective arrangements for promoting and facilitating the use of Welsh.
cy-gb	Yn hynny o beth, mae’r strategaeth yn gosod trywydd er mwyn cynyddu nifer ac ansawdd y gwasanaethau a gynigir i siaradwyr Cymraeg drwy adolygu Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, gyda’r nod o sicrhau trefniadau effeithiol ar gyfer hybu a hwyluso defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	As the work of implementing this began, in April 2017 the results of an engagement activity with bodies falling under the Welsh Language Standards in February-March 2017 were published.
cy-gb	Wrth ddechrau gweithredu ar hyn, ym mis Ebrill 2017 cyhoeddwyd canlyniadau rhaglen ymgysylltu gyda chyrff sy’n dod o dan Safonau’r Gymraeg yng nghyfnod Chwefror-Mawrth 2017.

en-gb	During the period August to October 2017, we consulted on a White Paper Striking the right balance:
cy-gb	Yn ystod y cyfnod rhwng Awst a Hydref 2017 ymgynghorwyd ar Bapur Gwyn Taro’r cydbwysedd iawn:

en-gb	proposals for a Welsh Language Bill, and a report and an analysis of the responses to the consultation were published in January 2018.
cy-gb	cynigion ar gyfer Bil y Gymraeg, gydag adroddiad a dadansoddiad o’r ymatebion i’r ymgynghoriad yn cael ei gyhoeddi ym mis Ionawr 2018.

en-gb	The White Paper argued that the policy emphasis had shifted too far in the direction of regulation at the expense of work to increase the use of Welsh.
cy-gb	Roedd y papur Gwyn yn dadlau bod pwyslais polisi wedi symud yn rhy bell i gyfeiriad rheoleiddio ar draul y gwaith i gynyddu defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	We continued to formulate Welsh Language Standards regulations within the compass of the legislation, in order to increase the number of workplaces which offer opportunities  to use Welsh.
cy-gb	Er mwyn cynyddu nifer y gweithleoedd sy’n cynnig cyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg, gwnaethom barhau i lunio Rheoliadau Safonau’r Gymraeg o fewn cwmpas y ddeddfwriaeth.

en-gb	The Welsh Language Standards (No.7) Regulations 2018 were approved by the National Assembly in March 2018, and by now the Commissioner has issued compliance notices to the bodies in the health sector named in those Regulations.
cy-gb	Cafodd Rheoliadau Safonau’r Gymraeg (Rhif 7) 2018 eu cymeradwyo gan y Cynulliad Cenedlaethol ym mis Mawrth 2018, ac mae’r Comisiynydd bellach wedi dyroddi hysbysiadau cydymffurfio i’r cyrff sector iechyd sy’n cael eu henwi yn y Rheoliadau hynny.

en-gb	Approval of these Regulations meant that about 120 bodies fell within the scope of the Welsh Language Standards by the end of March 2018.
cy-gb	O gymeradwyo’r Rheoliadau hyn, roedd tua 120 o gyrff yn dod o dan safonau’r Gymraeg erbyn diwedd Mawrth 2018.

en-gb	Staying in the health sector, t it was decided that the time was right to commission an evaluation of the follow-on strategic framework More than just words: 
cy-gb	O aros ym maes iechyd, penderfynwyd ei bod yn amserol comisiynu gwerthusiad o’r fframwaith strategol olynol Mwy na geiriau .

en-gb	Follow-on Strategic Framework for Welsh Language Services in Health, Social Services and Social Care 2016–2019 , to assess the progress made against it.
cy-gb	Fframwaith Strategol Olynol ar gyfer Gwasanaethau Cymraeg mewn Iechyd, Gwasanaethau Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol 2016–2019 , er mwyn asesu’r cynnydd yn ei erbyn.

en-gb	Tenders to conduct the evaluation were invited later in 2018.
cy-gb	Aethpwyd allan i dendr i gynnal y gwerthusiad yn ddiweddarach yn 2018.

en-gb	With regard to Welsh speakers' experiences of health services, a series of questions was asked in the National Survey for Wales 2017-18 about people's use of Welsh when using health services.
cy-gb	O ran profiad siaradwyr Cymraeg o wasanaethau iechyd, yn Arolwg Cenedlaethol Cymru 2017-18 gofynnwyd cyfres o gwestiynau am ddefnydd pobl o’r Gymraeg wrth ddefnyddio gwasanaethau iechyd.

en-gb	Of the people who had a hospital or GP appointment, 15% said they had been asked about their language preference.
cy-gb	Dywedodd 15% o’r bobl a gafodd apwyntiad ysbyty neu feddyg teulu eu bod wedi cael eu holi am eu dewis iaith.

en-gb	A statistical bulletin  was published on the results of the questions.
cy-gb	Cafodd bwletin ystadegol  ei gyhoeddi ar ganlyniadau’r cwestiynau.

en-gb	Research into behaviour change techniques to deliver better services has inspired a pilot research project initiated through a Cymraeg 2050  grant.
cy-gb	Mae gwaith ymchwil i dechnegau newid ymddygiad er mwyn cyflwyno gwasanaethau yn well wedi bod yn sbardun i brosiect ymchwil peilot sydd wedi’i gychwyn trwy Grant Cymraeg 2050 .

en-gb	This project experiments with linguistic 'promises' to change patterns of Welsh language use in an institution. If it proves a success, the hope is that the project will be extended to further institutions.
cy-gb	Mae’r prosiect hwn yn arbrofi ag ‘addewidion’ ieithyddol er mwyn newid arferion wrth ddefnyddio’r Gymraeg mewn sefydliad, ac os bydd yn llwyddiant y gobaith yw ehangu’r prosiect i sefydliadau pellach.

en-gb	Social use of Welsh
cy-gb	Defnydd cymdeithasol o’r Gymraeg

en-gb	Our aim is to establish positive language use practices, supported by formal and informal opportunities to use Welsh socially. 
cy-gb	Ein nod yw sefydlu arferion cadarnhaol o ran defnydd iaith, ynghyd â chyfleoedd ffurfiol ac anffurfiol i ddefnyddio Cymraeg yn gymdeithasol. 

en-gb	One way of doing this is to produce a meaningful framework which encourages positive language behaviour amongst children and young people in order to foster better connections between schools, youth organisations and community groups.
cy-gb	Er mwyn meithrin cysylltiadau cryfach rhwng ysgolion, sefydliadau ieuenctid a grwpiau cymunedol, ein nod yw rhoi fframwaith ystyrlon ar waith sy’n annog arferion iaith cadarnhaol ymhlith plant a phobl ifanc.

en-gb	During the year, the Urdd and the Mentrau Iaith worked together closely to map the provision, at county level, regarding social opportunities for children and young people to use Welsh.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn, bu’r Urdd a’r Mentrau Iaith yn gweithio’n agos i fapio’r ddarpariaeth yn sirol o ran cyfleoedd cymdeithasol i blant a phobl ifanc i ddefnyddio’r Gymraeg.

en-gb	The plans developed as a result of this work will be useful in encouraging stronger connections between the main providers at county level, with the aim of ensuring that the community provision strengthens the work done in schools. They also aim to ensure that children and young people have a wide variety of opportunities to use Welsh socially in every area.
cy-gb	Bydd y cynlluniau a ddatblygir o ganlyniad i’r gwaith o gymorth i annog cysylltiadau cryfach rhwng y prif ddarparwyr yn sirol, gyda’r nod o sicrhau bod y ddarpariaeth gymunedol yn atgyfnerthu’r gwaith a wneir mewn ysgolion, a bod amrywiaeth eang o gyfleoedd ar gael i blant a phobl ifanc ddefnyddio’r Gymraeg yn gymdeithasol ymhob ardal.

en-gb	The Welsh Language Charter
cy-gb	Y Siarter Iaith

en-gb	The work of building on the Language Charter in Welsh medium primary schools continued nationally.
cy-gb	Parhawyd â’r gwaith o adeiladu ar y Siarter Iaith mewn ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg yn genedlaethol.

en-gb	With the support of the four regional education consortia, at the end of March 2018 over 250 schools were using the programme to encourage positive behaviour and informal use of Welsh. The figure has continued to grow since then.
cy-gb	Gyda chefnogaeth y pedwar consortia addysg rhanbarthol, ar ddiwedd Mawrth 2018 roedd dros 250 o ysgolion yn gweithredu’r rhaglen er mwyn annog arferion cadarnhaol a defnydd anffurfiol o’r Gymraeg, ac mae’r ffigur wedi parhau i gynyddu ers hynny.

en-gb	Support also continued for over 25 Welsh medium secondary schools to develop plans to encourage positive language patterns amongst pupils.
cy-gb	Parhawyd hefyd i roi cefnogaeth i dros 25 o ysgolion uwchradd cyfrwng Cymraeg i ddatblygu cynlluniau er mwyn annog arferion iaith cadarnhaol ymhlith disgyblion.

en-gb	Grants
cy-gb	Grantiau

en-gb	A Welsh Language Promotion Programme was established during the year in question, which included establishing a Planning Board of external stakeholders to steer the work.
cy-gb	Sefydlwyd Rhaglen Hybu yn ystod y flwyddyn dan sylw, a oedd yn cynnwys sefydlu Bwrdd Cynllunio, a gyfansoddwyd o randdeiliaid allanol, i lywio’r gwaith.

en-gb	This work included establishing and awarding the Cymraeg 2050 Grant which concentrated on innovative technology and community projects for increasing the use of Welsh.
cy-gb	Roedd y gwaith hwn yn cynnwys sefydlu a dyrannu Grant Cymraeg 2050 a oedd yn canolbwyntio ar dechnoleg a phrosiectau cymunedol arloesol i gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	In funding organisations which promote the Welsh language, it is necessary to ensure that the funding opportunities are in keeping with the strategy as well as with local needs.
cy-gb	Wrth ariannu sefydliadau sy’n hyrwyddo’r Gymraeg, mae angen sicrhau bod y cyfleoedd ariannu yn gydnaws â’r strategaeth yn ogystal ag anghenion lleol.

en-gb	Grants worth £4.2m were awarded to support organisations to stage activities which promote and facilitate the use of the Welsh language.
cy-gb	Dyrannwyd grantiau gwerth £4.2m i gefnogi sefydliadau i gynnal gweithgareddau sy’n hybu a hwyluso defnydd y Gymraeg.

en-gb	2017-18 was the second year in a three-year cycle, and the following core partners received grants through this scheme.
cy-gb	2017-18 oedd yr ail flwyddyn mewn cylch o dair blynedd, gyda’r partneriaid craidd canlynol yn derbyn grantiau drwy’r cynllun hwn:

en-gb	Young Farmers' Clubs
cy-gb	Clwb Ffermwyr Ifanc Cymru

en-gb	Cymdeithas Eisteddfodau Cymru (Eisteddfodau Society)
cy-gb	Cymdeithas Eisteddfodau Cymru

en-gb	National Eisteddfod of Wales
cy-gb	Eisteddfod Genedlaethol Cymru

en-gb	Merched y Wawr
cy-gb	Merched y Wawr

en-gb	Mentrau Iaith Cymru
cy-gb	Mentrau Iaith Cymru

en-gb	Mentrau Iaith (Welsh Language Initiatives)
cy-gb	Y Mentrau Iaith

en-gb	Urdd
cy-gb	Yr Urdd

en-gb	Papurau Bro (Local Papers)
cy-gb	Y Papurau Bro

en-gb	Two meetings of the Promotion Group were held, which includes partners funded by us through the grant scheme to promote and facilitate the use of Welsh, as well as other key partners.
cy-gb	Cynhaliwyd dau gyfarfod o’r Grŵp Hyrwyddo, sy’n cynnwys partneriaid a ariennir gennym drwy’r cynllun grant hybu a hyrwyddo, yn ogystal â phartneriaid allweddol eraill.

en-gb	Amongst the highlights were a presentation by the Welsh Language Commissioner on the Promotion Standards, workshops about Cymraeg 2050 and the Work Programme 2017-21 , the S4C review and the experimental National Eisteddfod.
cy-gb	Ymysg yr uchafbwyntiau oedd cyflwyniad gan Gomisiynydd y Gymraeg ar y Safonau Hybu, gweithdai ar Cymraeg 2050 a Rhaglen Waith 2017-21 , Adolygiad S4C a Gŵyl Wahanol yr Eisteddfod Genedlaethol.

en-gb	The Welsh Government also provides funding for the Papurau Bro, which have a wide monthly distribution and a host of volunteers helping with the task of maintaining them.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn darparu cyllid i’r Papurau Bro, sydd â dosbarthiad misol eang a llu o wirfoddolwyr yn cynorthwyo gyda’r gwaith o’u cynnal.

en-gb	The Papurau Bro are an important community resource, and during the reporting period a national meeting of Papurau Bro was held to share good practice.
cy-gb	Mae’r Papurau Bro yn adnodd cymunedol pwysig, ac yn ystod y cyfnod adrodd cynhaliwyd cyfarfod cenedlaethol o’r Papurau Bro er mwyn rhannu arferion da.

en-gb	The Welsh Government also worked closely with Mentrau Iaith Cymru to develop the document Raising the Stakes , which focusses on matters such as:
cy-gb	Bu Llywodraeth Cymru hefyd yn gweithio’n agos gyda Mentrau Iaith Cymru i ddatblygu’r ddogfen Mentro Mwy, sy’n canolbwyntio ar faterion megis:

en-gb	improving the quality and governance of the Mentrau Iaith
cy-gb	codi ansawdd a llywodraethiant y Mentrau Iaith

en-gb	better joint working with developments at a national level
cy-gb	cydweithio’n well â datblygiadau ar lefel genedlaethol

en-gb	innovation, branding, marketing and reaching new audiences
cy-gb	arloesedd, brandio, marchnata a chyrraedd cynulleidfaoedd newydd.

en-gb	As regards the National Eisteddfod, which is sponsored by the Welsh Government, 147,498 people attended the National Eisteddfod in Anglesey, where every record regarding Maes B was broken with almost 13,000 attending.
cy-gb	O safbwynt yr Eisteddfod Genedlaethol, sy’n derbyn nawdd gan Lywodraeth Cymru, mynychodd 147,498 yr Eisteddfod Genedlaethol yn Sir Fôn, lle torrwyd pob record gan Maes B gyda bron i 13,000 o fynychwyr.

en-gb	The National Urdd Eisteddfod at Bridgend had an attendance of 90,000.
cy-gb	Gwelwyd 90,000 yn mynychu Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

en-gb	Over 38,000 people came through the gates at Tafwyl in 2017, and the Mentrau Iaith succeeded in holding over 150 festivals and gigs.
cy-gb	Daeth dros 38,000 drwy’r gatiau yn Tafwyl 2017, a llwyddodd y Mentrau Iaith at ei gilydd i gynnal dros 150 o wyliau a gigs.

en-gb	Our funding plans also support families to encourage their children to use Welsh outside school.
cy-gb	Mae ein cynlluniau cyllido hefyd yn cefnogi teuluoedd i annog eu plant i ddefnyddio’r Gymraeg y tu allan i’r ysgol.

en-gb	Opportunities were funded for families to use Welsh in events across Wales, including weekly activities and clubs for children and families, summer festivals, and a variety of other popular events.
cy-gb	Ariannwyd cyfleoedd i deuluoedd defnyddio’r Gymraeg mewn digwyddiadau ar draws Cymru, gan gynnwys gweithgareddau a chlybiau wythnosol i blant a’u teuluoedd, gŵyliau yn ystod yr haf ac amrywiaeth o weithgareddau poblogaidd eraill.

en-gb	Two meetings were held with the Wales Council for Voluntary Action and the Welsh Language Commissioner to start planning areas of work for mainstreaming the Welsh language.
cy-gb	Cynhaliwyd dau gyfarfod gyda Chyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a Chomisiynydd y Gymraeg er mwyn dechrau cynllunio meysydd gwaith ar gyfer prif-ffrydio’r Gymraeg.

en-gb	This has led to stronger links with third sector organisations in order to improve their ability to provide Welsh language services, as well as to attract and retain Welsh-speaking volunteers.
cy-gb	Canlyniad hyn yw cryfhau’r cysylltiadau â sefydliadau’r trydydd sector er mwyn cynyddu eu gallu i ddarparu gwasanaethau yn Gymraeg, yn ogystal â denu a chadw gwirfoddolwyr sy’n siarad Cymraeg.

en-gb	Work also began on developing a national programme for supporting new Welsh speakers, in partnership with the National Centre for Learning Welsh and community partners.
cy-gb	Dechreuodd gwaith hefyd ar ddatblygu rhaglen genedlaethol i gefnogi siaradwyr Cymraeg newydd mewn partneriaeth â’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol a phartneriaid yn y gymuned.

en-gb	The National Centre for Learning Welsh has piloted a scheme called Siarad , which is based on Catalonia's Voluntariat per la Llengua  scheme.
cy-gb	Mae’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol wedi peilota cynllun Siarad , sy’n seiliedig ar raglen Voluntariat per la Llengua  yng Nghatalwnia.

en-gb	The scheme pairs a learner with a more experienced speaker who shares their interests to give learners an opportunity to use their Welsh in an informal context.
cy-gb	Mae’r cynllun yn paru dysgwyr â siaradwyr mwy profiadol sy’n rhannu diddordebau er mwyn rhoi cyfle i ddysgwyr ddefnyddio eu Cymraeg mewn cyddestun anffurfiol.

en-gb	Pairs commit to spend at least 10 hours together using Welsh.
cy-gb	Roedd disgwyl i’r parau dreulio o leiaf 10 awr gyda’i gilydd yn defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	The aim of the steps in Theme 3 of the strategy is to support our efforts to increase the number of Welsh speakers and the use of Welsh.
cy-gb	Nod y camau o dan Thema 3 y strategaeth yw cefnogi ein hymdrechion i gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg a’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	This is about creating suitable conditions and an environment where the Welsh language and its speakers can thrive.
cy-gb	Mae a wnelo â chreu amodau addas ac amgylchedd lle gall y Gymraeg a’i siaradwyr ffynnu.

en-gb	Although there are targets for increasing the number of Welsh speakers and the number of people using Welsh, neither one nor the other can be achieved without a suitable infrastructure.
cy-gb	Er bod yna dargedau ar gyfer cynyddu nifer y siaradwyr a nifer defnyddwyr y Gymraeg, ni chaiff y naill na’r llall eu cyflawni heb seilwaith addas .

en-gb	Community and economy
cy-gb	Cymuned a’r economi

en-gb	To support the socio-economic infrastructure of Welsh language communities, in October 2017 a revised version was published of Technical Advice Note (TAN) 20 :
cy-gb	Er mwyn cefnogi seilwaith economaidd-gymdeithasol cymunedau Cymraeg, ym mis Hydref 2017 cyhoeddwyd fersiwn ddiwygiedig Nodyn Cyngor Technegol 20:

en-gb	Planning and the Welsh Language.
cy-gb	Cynllunio a’r Iaith Gymraeg.

en-gb	The revised advice provides guidance to those Local Planning Boards in the process of preparing or revising their Local Development Plans.
cy-gb	Mae’r cyngor diwygiedig yn rhoi arweiniad i’r Awdurdodau Cynllunio Lleol hynny sydd wrthi’n paratoi neu’n adolygu eu Cynlluniau Datblygu Lleol.

en-gb	Out of 25 Local Planning Authorities, 22 have adopted a Local Development Plan, which vary regarding how much attention is given to the Welsh language.
cy-gb	Mabwysiadodd 22 o 25 o’r Awdurdodau Cynllunio Lleol Gynllun Datblygu Lleol, gydag amrywiaeth ynddynt o ran y sylw a roddwyd i’r Gymraeg.

en-gb	The Planning Act (2015) as well as the revised TAN 20 should ensure that there is more consideration and consistency between Planning Authorities as Local Development Plans are reviewed over the coming years.
cy-gb	Dylai Deddf Cynllunio 2015 a’r TAN 20 diwygiedig sicrhau y bydd mwy o ystyriaeth a chysondeb rhwng Awdurdodau Cynllunio wrth i Gynlluniau Datblygu Lleol gael eu hadolygu dros y blynyddoedd nesaf.

en-gb	The work of preparing a National Development Framework (NDF) continued all year.
cy-gb	Parhaodd gwaith o baratoi Fframwaith Datblygu Cenedlaethol (FfDC) drwy’r flwyddyn.

en-gb	Concerning economic development, one of the Welsh Government's objectives is to develop a new regional focus to help all parts of Wales prosper and to support each area to develop its own distinctive identity.
cy-gb	O safbwynt datblygu economaidd, un o amcanion Llywodraeth Cymru yw datblygu pwyslais rhanbarthol newydd i helpu pob rhan o Gymru i ffynnu, a chefnogi pob ardal i ddatblygu ei hunaniaeth nodweddiadol ei hun.

en-gb	To that end, Regional Chief Officers were appointed to each of the three regions (North Wales,  South-east Wales, and Mid and South-west Wales) to take the work onwards.
cy-gb	I’r perwyl hwnnw, penodwyd Prif Swyddogion Rhanbarthol ym mhob un o’r tri rhanbarth (gogledd Cymru, de-ddwyrain Cymru, a chanolbarth a de-orllewin Cymru) i dywys y gwaith yn ei flaen.

en-gb	Since their appointment, the Regional  Chief Officers have been in discussion with key stakeholders in their regions, reporting back to the Welsh Government.
cy-gb	Ers eu penodi, mae’r Prif Swyddogion Rhanbarthol wedi bod mewn trafodaethau gyda rhanddeiliaid allweddol yn eu rhanbarthau, ac yn bwydo’n ôl i Lywodraeth Cymru.

en-gb	They will be working to develop Regional Business Plans which will note regional opportunities, challenges and priorities as well as strategic responses to them.
cy-gb	Byddant yn gweithio i ddatblygu Cynlluniau Busnes Rhanbarthol a fydd yn adnabod cyfleoedd, heriau a blaenoriaethau rhanbarthol, yn ogystal â’r ymatebion strategol iddynt.

en-gb	The work to develop Arfor has begun in partnership with the Local Authorities in Anglesey, Carmarthenshire, Ceredigion and Gwynedd.
cy-gb	Mae’r gwaith wedi cychwyn i ddatblygu Arfor mewn partneriaeth ag Awdurdodau Lleol Ceredigion, Gwynedd, Sir Gaerfyrddin ac Ynys Môn.

en-gb	The aim of Arfor is to boost business growth and strengthen the community infrastructure in the face of external challenges, with a specific focus on promoting the Welsh language.
cy-gb	Nod Arfor yw hyrwyddo twf busnesau a chryfhau seilwaith gymunedol rhag heriau allanol gyda ffocws benodol ar hyrwyddo’r Gymraeg.

en-gb	Our communities are facing a variety of challenges, and in the context of Welsh-speaking communities, ensuring that the language thrives is key.
cy-gb	Mae ein cymunedau yn wynebu heriau amrywiol, ac yng nghyd destun cymunedau Cymraeg mae sicrhau ffyniant yr iaith yn allweddol.

en-gb	The hope is that by establishing Arfor, there is practical help available to communities and innovative businesses to secure their long-term sustainability.
cy-gb	Y gobaith wrth sefydlu Arfor yw bod cymorth ymarferol ar gael i gymunedau a busnesau arloesi er mwyn sicrhau eu cynaladwyedd hirdymor.

en-gb	From the perspective of the farming industry, following the Brexit vote, the importance of ensuring that support continues for the agriculture industry as a key employer within the Welsh-speaking heartlands was recognised.
cy-gb	O safbwynt y diwydiant amaeth, yn sgil y bleidlais Brexit adnabuwyd pa mor hanfodol yw sicrhau bod y gefnogaeth i’r diwydiant amaeth, fel cyflogwr allweddol yng nghadarnleoedd y Gymraeg, yn parhau.

en-gb	Discussions were held across the government about how to mitigate the impact on Wales resulting from the United Kingdom's departure from the European Union.
cy-gb	Aethpwyd ati i gynnal trafodaethau ar draws y Llywodraeth ynghylch sut i liniaru yr effaith ar Gymru o ganlyniad i ymadawiad y Deyrnas Unedig o’r Undeb Ewropeaidd.

en-gb	The possible impact on the Welsh language is considered as part of this work.
cy-gb	Mae’r effeithiau posibl ar y Gymraeg yn cael eu hystyried fel rhan o’r gwaith hwn.

en-gb	Work was begun on looking at ways of managing the impact of large developments on the Welsh language, and on creating a framework in partnership with the developers of Wylfa Newydd.
cy-gb	Gwnaed gwaith cychwynnol i edrych ar ffyrdd o reoli effaith datblygiadau mawr ar y Gymraeg, ac i greu fframwaith mewn partneriaeth gyda datblygwyr Wylfa Newydd.

en-gb	Following initial discussions with officials in the Planning Department, we will be looking at ways of giving practical support to Planning Authorities in relation to Welsh language considerations when they draw up Local Development Plans.
cy-gb	Yn dilyn trafodaethau cychwynnol gyda swyddogion yr Adran Gynllunio byddwn yn edrych ar ffyrdd o roi cefnogaeth ymarferol i Awdurdodau Cynllunio ynglŷn ag ystyriaethau y Gymraeg wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol.

en-gb	Officials also worked with the Planning Department on the National Development Framework for Wales and Local Development Plans, and also to ensure that there is a good understanding of this field in the various policy areas across the Welsh Government.
cy-gb	Bu swyddogion hefyd yn cydweithio â’r Adran Gynllunio ar Fframwaith Datblygu Cenedlaethol Cymru a Chynlluniau Datblygu Lleol, ac i sicrhau bod dealltwriaeth dda o’r maes hwn yn y gwahanol feysydd polisi ar draws Llywodraeth Cymru.

en-gb	Discussions are continuing with the Business Wales team to ensure that information is gathered about the Welsh language skills of the service's clients.
cy-gb	Mae trafodaethau gyda thîm Busnes Cymru yn parhau er mwyn sicrhau bod gwybodaeth yn cael ei chasglu am sgiliau iaith Gymraeg cleientiaid y gwasanaeth.

en-gb	This will provide a baseline to assess whether Welsh speakers use the services and whether further intervention is needed to promote services which would support Welsh speakers to set up new businesses.
cy-gb	Bydd hyn yn darparu gwaelodlin i asesu a yw siaradwyr Cymraeg yn defnyddio’r gwasanaethau ac a oes angen ymyrraeth bellach i hyrwyddo gwasanaethau a fyddai’n cefnogi siaradwyr Cymraeg i sefydlu busnesau newydd.

en-gb	Welsh Language Music Day
cy-gb	Dydd Miwsig Cymru

en-gb	In its third year, Welsh Language Music Day continued to grow and it gave the Welsh Government an opportunity to work in partnership with Learn Welsh, the BBC’s Horizons Project, EE, Rhys Ifans, S4C, Radio Cymru, the Forte project for emerging artists, the Mentrau Iaith and many more.
cy-gb	Parhaodd Dydd Miwsig Cymru, a oedd yn ei drydedd flwyddyn, i dyfu ac roedd yn gyfle i Lywodraeth Cymru weithio mewn partneriaeth â Dysgu Cymraeg, Prosiect Gorwelion y BBC, EE, Rhys Ifans, S4C, Radio Cymru, prosiect Forte ar gyfer artistiaid y dyfodol, y Mentrau Iaith a llawer mwy.

en-gb	4,330 participants attended stakeholder events across Wales.
cy-gb	Daeth 4,330 i ddigwyddiadau i randdeiliaid ledled Cymru.

en-gb	183  businesses and 318  schools also participated.
cy-gb	Cymerodd 183 o fusnesau a 318 o ysgolion ran yn hyn hefyd.

en-gb	The entire campaign, which included PR, marketing and social media meant that over 74 million people were reached with the hashtags #DyddMiwsigCymru and #WelshLanguagemusicDay (the initial target was 5m).
cy-gb	Roedd yr ymgyrch gyfan a oedd yn cynnwys cysylltiadau cyhoeddus, marchnata a chyfryngau cymdeithasol yn golygu bod dros 74 miliwn o bobl wedi’u cyrraedd drwy'r hashnodau #DyddMiwsigCymru a #WelshLanguagemusicDay (5m oedd y targed cychwynnol).

en-gb	Culture and the media
cy-gb	Diwylliant a’r Cyfryngau

en-gb	The Arts Council of Wales has set up a Welsh Language Monitoring Group to advise on ventures which help with the training and professional development of its staff.
cy-gb	Mae Cyngor Celfyddydau Cymru wedi sefydlu Grŵp Monitro'r Gymraeg i gynghori ar fentrau sy'n helpu gyda hyfforddiant a datblygiad proffesiynol ei staff.

en-gb	The Group also offers direction and guidance on the Welsh Language Standards' requirements and how to reflect Wales' bilingual nature, to organisations which receive revenue funding, as well as all the organisations which receive project funding.
cy-gb	Mae’r Grŵp hefyd yn cynnig cyfarwyddyd ac arweiniad i sefydliadau sy'n derbyn cyllid refeniw, yn ogystal â'r holl sefydliadau sy'n derbyn cyllid prosiect, ar ofynion Safonau’r Gymraeg ac ar sut i adlewyrchu natur ddwyieithog Cymru.

en-gb	Organisations are invited to state in their applications for Lottery funding how they will reflect the bilingual nature of the community in which they and their target audience operate. The data will be used to:
cy-gb	Gwahoddir sefydliadau i nodi yn eu ceisiadau am gyllid Loteri sut y byddant yn adlewyrchu natur ddwyieithog y gymuned y maent yn gweithredu ynddi a'u cynulleidfaoedd targed, a ddefnyddir y data i:

en-gb	asses the impact on Welsh for every grant awarded
cy-gb	aesu'r effaith ar y Gymraeg ar gyfer pob grant a ddyfernir

en-gb	develop targeted initiatives to address any gaps identified or under-represented areas.
cy-gb	datblygu mentrau wedi'u targedu i fynd i'r afael ag unrhyw fylchau a nodir neu feysydd a dangynrychiolir.

en-gb	We are also promoting Welsh amongst young people in Wales and encouraging them to use the language, and are doing so through our Creative Learning Programme.
cy-gb	Rydym hefyd yn hyrwyddo'r Gymraeg ymhlith pobl ifanc yng Nghymru ac yn eu hannog i ddefnyddio'r iaith, a hynny drwy ein Rhaglen Dysgu Creadigol.

en-gb	475 schools are taking part in this programme.
cy-gb	Mae 475 o ysgolion yn cymryd rhan yn y rhaglen hon.

en-gb	Tourism and Visitors
cy-gb	Twristiaeth ac Ymwelwyr

en-gb	We set about developing the Welsh language offer as part of multi-sector marketing campaigns in Wales, developing a Sense of Place, and the visitor's experience.
cy-gb	Aethom ati i ddatblygu’r cynnig Cymraeg fel rhan o ymgyrchoedd marchnata aml-sector yng Nghymru, naws am le, a phrofiad yr ymwelydd.

en-gb	Content was also developed in Welsh to promote Wales and will be using that content on multilingual platforms in future.
cy-gb	Fe wnaethom hefyd fwrw ati i ddatblygu cynnwys Cymraeg i hyrwyddo Cymru ac yn defnyddio’r cynnwys hwnnw ar blatfformau amlieithog yn y dyfodol.

en-gb	We are continuing to develop the new 'Wales' brand in ways which will strengthen the Welsh language's identity and presence in campaigns and materials as the need arises.
cy-gb	Rydym yn parhau i ddatblygu brand newydd Cymru mewn ffyrdd a fydd yn cryfhau hunaniaeth a phresenoldeb y Gymraeg mewn ymgyrchoedd a deunyddiau yn ôl yr angen.

en-gb	Broadcasting
cy-gb	Darlledu

en-gb	In terms of broadcasting and the Welsh language, we continued to stress the importance of the Welsh language provision of S4C and Radio Cymru to the UK Government and Ofcom, as well as to the BBC.
cy-gb	O ran darlledu a’r Gymraeg, gwnaethom barhau i bwysleisio pwysigrwydd darpariaeth Gymraeg S4C a Radio Cymru i Lywodraeth y DU ac Ofcom, yn ogystal â’r BBC.

en-gb	In the review of S4C commissioned by the UK Government, we welcomed the emphasis on S4C's importance in achieving the Welsh Government’s aim of reaching one million speakers.
cy-gb	Croesawom y pwyslais yn adolygiad S4C, a gomisiynwyd gan Lywodraeth y DU, ar rôl bwysig S4C wrth gyflawni nod Llywodraeth Cymru o gyrraedd miliwn o siaradwyr.

en-gb	We will continue to work with S4C to fulfil our aspirations for the language.
cy-gb	Byddwn yn parhau i weithio gydag S4C i gyflawni ein dyheadau ar gyfer yr iaith.

en-gb	We also continued to regularly raise with Ofcom  the need to consider linguistic factors when radio licences are awarded or revised for stations in Wales.
cy-gb	Fe wnaethom hefyd barhau i godi’n gyson gydag Ofcom  yr angen i ystyried ffactorau ieithyddol pan fo trwyddedau radio yn cael eu dyfarnu neu eu hadolygu ar gyfer gorsafoedd yng Nghymru.

en-gb	This included our response to the consultation on Ofcom's annual report for 2018-19.
cy-gb	Roedd hyn yn cynnwys ein hymateb i’r ymgynghoriad ar adroddiad blynyddol Ofcom ar gyfer 2018-19.

en-gb	This is reinforced by the fact that the agreement sets out that a specific number of hours will be broadcast in Welsh, as well as a statement about Welsh language content on the  web, such as text, streaming and video clips.
cy-gb	Ategir hyn drwy’r ffaith bod y cytundeb yn pennu y bydd nifer penodol o oriau’n cael eu darlledu yn Gymraeg ynghyd â datganiad am gynnwys ar y we yn Gymraeg, megis testun, ffrydiau a chlipiau fideo.

en-gb	When awarding and regulating services for Wales, language diversity should be set as a target, especially with regard to the Welsh language in services in Wales.
cy-gb	Dylid gosod amrywiaeth ieithyddol, yn enwedig o ran y Gymraeg mewn gwasanaethau i Gymru, fel targed wrth ddyfarnu a rheoleiddio gwasanaethau i Gymru.

en-gb	To ensure that a wide choice is available to meet the demand from different audiences, we continued to support the publishing industry, ensuring that there is a wide range of publications available in Welsh in various formats.
cy-gb	Er mwyn sicrhau dewis eang i fodloni’r galw gan wahanol gynulleidfaoedd, parhawyd  i gefnogi’r diwydiant cyhoeddi, gan sicrhau bod dewis eang o gyhoeddiadau ar gael yn y Gymraeg ar wahanol fformatau.

en-gb	The Welsh Government's financial backing via the Welsh Books Council ensured that it was possible to continue to help publishers to produce books and magazines for adults and children.
cy-gb	Yn hynny o beth, fe wnaeth cefnogaeth ariannol Llywodraeth Cymru drwy Gyngor Llyfrau Cymru sicrhau bod modd parhau i gefnogi cyhoeddwyr i gynhyrchu llyfrau a chylchgronau i oedolion a phlant.

en-gb	The Books Council also led with regard to commissioning and producing the Amdani series (20 books for leisure reading for Welsh learners) in cooperation with the National Centre for Learning Welsh.
cy-gb	Bu’r Cyngor Llyfrau hefyd yn arwain ar gomisiynu a chynhyrchu cyfres Amdani (20 o lyfrau darllen hamdden ar gyfer dysgwyr) mewn cydweithrediad â’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

en-gb	Furthermore, Dr. Siwan Rosser was commissioned by the Welsh Books Council to conduct a survey of the children’s and young adults’ books market, and are being taken in relation to the report's recommendations.
cy-gb	Ymhellach, comisiynwyd Dr. Siwan Rosser gan y Cyngor Llyfrau i gynnal arolwg o’r farchnad lyfrau plant ac oedolion ifanc, ac aethpwyd ati i ddechrau gweithredu ar argymhellion yr adroddiad.

en-gb	The Welsh Government continues to fund Golwg360 through the Welsh Books Council, and single visits increased from 9,868 to 14,741;
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i ariannu Golwg360 drwy Gyngor Llyfrau Cymru, a bu cynnydd yn yr ymweliadau unigol o 9,868 i 14,741;

en-gb	page visits increased from 131,689 to 144,575;
cy-gb	ymweliadau tudalen o 131,689 i 144,575;

en-gb	Twitter followers increased from 11,095 to 12,133;
cy-gb	dilynwyr Twitter o 11,095 i 12,133;

en-gb	and Facebook from 2,720 to 3,211.
cy-gb	a Facebook o 2,720 i 3,211.

en-gb	Wales and the wider world
cy-gb	Cymru a’r byd ehangach

en-gb	One of the aims of Cymraeg 2050  is to ensure that the Welsh language is an integral part of our efforts to enhance Wales’ relationship with the wider world, and used to welcome and integrate people who move to Wales .
cy-gb	Un o’n nodau yn Cymraeg 2050  yw sicrhau bod y Gymraeg yn rhan ganolog o’n hymdrechion i greu pontydd rhwng Cymru a’r byd, a’i gwneud yn gyfrwng i groesawu a chymhathu pobl sy’n symud i Gymru.

en-gb	We lead by example when making connections with the wider world by ensuring we seize every opportunity to incorporate our unique culture into important national events.
cy-gb	Rydym yn arwain drwy esiampl wrth gysylltu â’r byd ehangach drwy sicrhau ein bod yn achub ar bob cyfle i blethu ein diwylliant unigryw i mewn i ddigwyddiadau cenedlaethol pwysig.

en-gb	The Welsh Government’s Major Events Division Works closely with the Welsh Language Commissioner’s Promotion Team, referring all events supported to the services offered by that team.
cy-gb	Mae Adran Digwyddiadau Mawr Llywodraeth Cymru yn cydweithio’n agos â Thîm Hybu swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac yn cyfeirio pob digwyddiad a gefnogir ganddi at y y tîm hwnnw.

en-gb	When we operate abroad, we always strive to promote the language as one of Wales’s most valuable assets, and ensure that Wales is promoted as a bilingual country.
cy-gb	Pan fyddwn yn gweithredu dramor, rydym bob amser yn ceisio hyrwyddo’r Gymraeg fel un o asedau mwyaf gwerthfawr Cymru, ac yn gwneud yn siŵr bod Cymru yn cael ei hyrwyddo fel gwlad ddwyieithog.

en-gb	All events which receive grant support from the Major Events Division are encouraged to introduce a Welsh language policy to promote the language, and to help them use it effectively when holding and marketing the event.
cy-gb	Caiff yr holl ddigwyddiadau sy’n derbyn cefnogaeth grant gan yr Adran Digwyddiadau Mawr eu hannog i gyflwyno polisi iaith Gymraeg i geisio hyrwyddo’r Gymraeg a’i defnyddio’n effeithiol wrth lwyfannu a marchnata’r digwyddiad.

en-gb	During the period in question, the events supported varied from the Champions League final in Cardiff, to the Llangollen International Musical Eisteddfod.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod dan sylw roedd y digwyddiadau a gefnogwyd yn amrywio o gêm derfynol Cynghrair y Pencampwyr yng Nghaerdydd, i Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen.

en-gb	In order to make the Welsh Language more visible to people who move to Wales, the Welcome to Wales - Welcome to Welsh  pack was launched jointly with Anglesey County Council.
cy-gb	Er mwyn gwneud y Gymraeg yn fwy gweladwy i bobl sy’n symud i fyw yng Nghymru, lansiwyd Pecyn Croeso i Gymru , sef Croeso i’r Gymraeg  ar y cyd â Chyngor Ynys Môn.

en-gb	The initial pack was distributed to various organisations which welcome incomers to the area.
cy-gb	Dosbarthwyd y pecyn cychwynnol i amrywiol sefydliadau sy’n croesawu mewnfudwyr i’r ardal.

en-gb	Trials of this intervention are continuing.
cy-gb	Mae’r gwaith o dreialu’r ymyrraeth hon yn parhau.

en-gb	It will also be trialled in Carmarthenshire in due course.
cy-gb	Bydd hefyd yn cael ei dreialu yn Sir Gâr maes o law.

en-gb	The Welsh language can also be a powerful way of promoting integration.
cy-gb	Gall y Gymraeg hefyd fod yn offeryn pwerus i hyrwyddo integreiddio.

en-gb	As part of its innovation grant, the National Centre for Learning Welsh funded two projects in the Cardiff and Newport areas to provide Welsh learning sessions to refugees and asylum seekers.
cy-gb	Fel rhan o’i grant arloesi, ariannodd Y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol ddau brosiect yn ardaloedd Caerdydd a Chasnewydd i ddarparu sesiynau dysgu Cymraeg i ffoaduriaid a cheiswyr lloches.

en-gb	These projects were developed by Welsh for Adults providers, in cooperation with community partners.
cy-gb	Datblygwyd y prosiectau hyn gan ddarparwyr Cymraeg i Oedolion ar y cyd gyda partneriaid cymunedol.

en-gb	The Welsh Government gives an annual grant of £90,000 to the London Welsh School, which promotes Welsh in London and provides Welsh-medium primary education for children, a number of whom return in due course to the Welsh-medium education system in Wales.
cy-gb	Mae’r Llywodraeth yn rhoi grant blynyddol o £90,000 i Ysgol Gymraeg Llundain, sy’n hyrwyddo’r Gymraeg yn Llundain ac yn darparu addysg gynradd Gymraeg i blant, gyda nifer ohonynt yn dychwelyd, maes o law, i’r system addysg Gymraeg yng Nghymru.

en-gb	One project in Patagonia, Argentina means that teachers are seconded to key communities, native teachers are developed, structured courses developed and Welsh language activities promoted.
cy-gb	Mae un prosiect arbennig ym Mhatagonia yn golygu bod athrawon yn cael eu secondio i gymunedau allweddol, athrawon cynhenid yn cael eu datblygu, cyrsiau wedi’u strwythuro yn cael eu sefydlu, a gweithgareddau cyfrwng Cymraeg yn cael eu hyrwyddo.

en-gb	It is managed by the British Council on behalf of the Welsh Government, in conjunction with Cymdeithas Cymru-Ariannin, Cardiff University’s School of Welsh, the Urdd, and the National Centre for Learning Welsh.
cy-gb	Fe’i rheolir gan y Cyngor Prydeinig ar ran Llywodraeth Cymru mewn cydweithrediad â Chymdeithas Cymru-Ariannin, Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd, yr Urdd a’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol.

en-gb	The Welsh language will also be a part of our work as we forge new relationships and attempt to consolidate international relationships that already exist as we prepare to leave the European Union.
cy-gb	Bydd y Gymraeg hefyd yn rhan o’n gwaith wrth i ni fagu cysylltiadau newydd a cheisio sicrhau cysylltiadau rhyngwladol sydd eisoes yn bodoli wrth i ni baratoi ar gyfer gadael yr Undeb Ewropeaidd .

en-gb	Digital technology
cy-gb	Technoleg ddigidol

en-gb	Ensuring that the Welsh language is integrated into new technology is crucial as we attempt to realise the ambition of Cymraeg 2050.
cy-gb	Mae sicrhau bod y Gymraeg yn cael ei hintegreiddio i dechnolegau newydd yn allweddol wrth geisio gwireddu uchelgais Cymraeg 2050.

en-gb	Digital technology has transformed the way we live our lives, and it is vitally important to invest in technological developments in order to ensure that it is possible to use the Welsh language in as many contexts as possible, through voice as well as keyboard.
cy-gb	Mae technoleg ddigidol wedi gweddnewid y ffordd rydym yn byw ein bywydau, ac mae’n hollbwysig buddsoddi mewn datblygiadau technolegol er mwyn sicrhau bod modd defnyddio’r Gymraeg mewn cynifer o gyd-destunau â phosibl, drwy lais yn ogystal â bysellfwrdd.

en-gb	One of our objectives is to invest more in innovation work in the field of language technology to facilitate the use of Welsh.
cy-gb	Un o’n hamcanion yw buddsoddi mwy mewn arloesi ym maes technoleg iaith i hwyluso defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	We began to do this with the Cymraeg 2050 Grant .
cy-gb	Cychwynnwyd ar hyn gyda Grant Cymraeg 2050 .

en-gb	Applications were invited for grants of up to £20,000 each.
cy-gb	Gwahoddwyd ceisiadau am grantiau o hyd at £20,000 yr un.

en-gb	We received 137 applications and a total of £425,000 was awarded to 26 projects, with several of these dealing with technology.
cy-gb	Daeth 137 o geisiadau i law a dyfarnwyd cyfanswm o £425,000 i 26 o brosiectau, gyda sawl un o’r rhain yn ymwneud â thechnoleg.

en-gb	To support our technological infrastructure, we explored opportunities to invest, to co-operate and to share resources and technologies.
cy-gb	Er mwyn cefnogi ein seilwaith technolegol archwiliwyd cyfleoedd i fuddsoddi, i gydweithredu ac i rannu adnoddau a thechnolegau.

en-gb	This is essential to ensure that the Welsh language can be used on electronic devices.
cy-gb	Mae hyn yn hanfodol er mwyn sicrhau y bydd yn bosibl defnyddio’r Gymraeg ar ddyfeisiau electronig.

en-gb	The University of Bangor's Language Technologies Unit was given a grant to further develop Macsen 2 (artificial intelligence technology), and work was also carried out with the Minister's Welsh Language Technology Group to draw up a long-term action plan to address the Welsh language's needs in terms of language technology.
cy-gb	Rhoddwyd grant i Uned Technolegau Iaith Prifysgol Bangor i ddatblygu Macsen 2  (technoleg deallusrwydd artiffisial) ymhellach, a chynhaliwyd hefyd waith â Grŵp Technoleg Cymraeg y Gweinidog er mwyn creu cynllun gweithredu hirdymor i fynd i’r afael ag anghenion technoleg iaith y Gymraeg.

en-gb	In considering support for developing new bilingual digital resources, the Welsh-medium Resources in Education Branch continues to identify the need for resources for learners between the ages of 3 and 19.
cy-gb	Wrth ystyried cefnogaeth i ddatblygu adnoddau digidol newydd dwyieithog, parhaodd Cangen Adnoddau’r Gymraeg mewn Addysg i adnabod yr angen am adnoddau ar gyfer dysgwyr 3-19 oed.

en-gb	Panels were held with teachers to identify needs during the summer of 2017, and consideration was given to developing resources digitally as well as in print.
cy-gb	Cynhaliwyd paneli adnabod anghenion gydag athrawon yn ystod haf 2017, ac ystyriwyd datblygu adnoddau digidol yn ogystal â phrint.

en-gb	Since the 2017 summer term, over 30 digital resources have been published.
cy-gb	Ers tymor y haf 2017 cyhoeddwyd dros 30 o adnoddau digidol.

en-gb	In addition to holding discussions with several technology companies this year, the focus of our work has been on developing the Welsh language's technological infrastructure.
cy-gb	Yn ogystal â chynnal sgyrsiau â sawl cwmni technoleg eleni, bu pwyslais ein gwaith ar ddatblygu seilwaith technoleg y Gymraeg.

en-gb	In due course, as we implement our new Welsh Language Technology Action Plan (the final document was published in October 2018 - there will be further details in our next Annual Review), our intention is that it will be possible for organisations of all kinds to use the components which are created to support Welsh speakers.
cy-gb	Maes o law, wrth roi ei Cynllun Gweithredu TG newydd ar waith (cyhoeddwyd y ddogfen derfynol ym mis Hydref 2018 – bydd rhagor o fanylion yn yr Adroddiad Blynyddol nesaf), ein bwriad yw y bydd yn bosibl i sefydliadau o bob math defnyddio’r cydrannau a grëir er mwyn cynnig cefnogaeth i siaradwyr Cymraeg.

en-gb	The National Library of Wales was given a grant for a project called WiciIechyd, which has increased the number of Welsh language articles about health.
cy-gb	Rhoddwyd grant i Lyfrgell Genedlaethol Cymru ar gyfer prosiect o’r enw WiciIechyd, sydd wedi cynyddu’r nifer o erthyglau Cymraeg am iechyd.

en-gb	As a result, 4,699 new articles in Welsh were created on Wikipedia.
cy-gb	O ganlyniad crëwyd 4,699 o erthyglau Cymraeg newydd ar Wicipedia.

en-gb	Linguistic infrastructure
cy-gb	Seilwaith ieithyddol

en-gb	The work done on Welsh language technology sits alongside and reinforces our efforts to develop the language's linguistic infrastructure.
cy-gb	Mae gwaith ar dechnoleg a’r Gymraeg yn eistedd ochr yn ochr ac yn ategu ein hymdrechion i ddatblygu seilwaith ieithyddol y Gymraeg.

en-gb	During the reporting year, the task of assessing the different elements of that infrastructure was begun. This includes dictionaries, terminology, corpora, and the translation profession, to see what already exists and what is needed to move forward.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn adrodd, dechreuwyd ar y gwaith o asesu gwahanol elfennau’r seilwaith hwnnw, sy’n cynnwys gwaith geiriadura, terminoleg, corpws a’r proffesiwn cyfieithu, er mwyn gweld beth sydd eisoes yn bodoli a’r hyn sydd ei angen er mwyn symud y maes yn ei flaen yn y dyfodol.

en-gb	It is clear that a great deal of work has already been done over the years by the Welsh Language Board and the Welsh Language Commissioner, to improve the user's experience and the way linguistic infrastructure is coordinated.
cy-gb	Mae’n amlwg bod llawer o waith eisoes wedi ei wneud dros y blynyddoedd dan law Bwrdd yr Iaith Gymraeg a Chomisiynydd y Gymraeg, er mwyn gwella’r profiad i’r defnyddiwr a gwella’r ffordd y caiff seilwaith ieithyddol y Gymraeg ei chydlynu.

en-gb	The Government's aim is to build on that work.
cy-gb	Nod y Llywodraeth yn hyn o beth fydd adeiladu ar y gwaith hwnnw.

en-gb	Over the next period we will be developing the policy, as well as taking action regarding technology and Welsh, with the aim of being innovative and coordinating the linguistic infrastructure in Wales better, and ensuring that the area progresses strategically to the benefit of Welsh speakers of all abilities.
cy-gb	Dros y cyfnod nesaf, byddwn yn datblygu’r polisi ymhellach, ochr yn ochr â’r gweithredu ar gyfer technoleg a’r Gymraeg, gyda’r nod o arloesi a chydlynu’r seilwaith ieithyddol yng Nghymru yn well, a sicrhau bod y maes yn symud yn ei flaen mewn modd strategol er budd siaradwyr Cymraeg ym mhobman ac o bob gallu.

en-gb	The Welsh Government provides grant funding for the Geiriadur Prifysgol Cymru (GPC) project, which contributes to a number of the steps noted in the Cymraeg 2050 strategy, including creating conditions which are favourable to the language, creating digital technology and promoting the use of Welsh.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn darparu cyllid grant i brosiect Geiriadur Prifysgol Cymru, sy’n cyfrannu at nifer o’r camau a nodir yn strategaeth Cymraeg 2050 , gan gynnwys creu amodau ffafriol i’r iaith, technoleg ddigidol a hyrwyddo’r defnydd o’r Gymraeg..

en-gb	This funding also acknowledges the importance of GPC as a linguistic cornerstone of the Welsh language.
cy-gb	Mae’r cyllid hwn hefyd yn cydnabod pwysigrwydd y Geiriadur fel conglfaen ieithyddol i’r Gymraeg.

en-gb	Funding was also provided via the Cymraeg 2050 Grant for GPC to develop the GPC+ scheme, which allows members of the public to transcribe the dictionary’s archive slips (GPC has about 2.5 million untranscribed slips of paper, prepared from 1921 onwards, and the collection is still growing.
cy-gb	O dan grant Cymraeg 2050, darparwyd cyllid i brosiect Geiriadur Prifysgol Cymru i ddatblygu cynllun GPC+, sef cynllun sy’n caniatáu i aelodau’r cyhoedd drawsgrifio slipiau’r Geiriadur (mae gan y Geiriadur tua 2.5 miliwn o slipiau papur a baratowyd o 1921 ymlaen, casgliad sy’n dal i dyfu.

en-gb	Despite this, fewer than 20% of these slips appear in the dictionary as quotes).
cy-gb	Serch hynny, mae llai nag 20% o’r slipiau hyn yn ymddangos yn y Geiriadur fel dyfyniadau).

en-gb	To help translators and interpreters to meet the increasing demand for their services, the Welsh Government continued supporting Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru.
cy-gb	Er mwyn cefnogi cyfieithwyr a chyfieithwyr ar y pryd i fodloni’r galw cynyddol am eu gwasanaethau, parhaodd Llywodraeth Cymru i gefnogi Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru.

en-gb	This is the body that maintains, quality assures, and promotes professional standards in translation by improving and developing translators' skills and knowledge.
cy-gb	Dyma’r corff sy’n cynnal, yn sicrhau ac yn hyrwyddo safonau cyfieithu proffesiynol, gan wella, cynyddu a datblygu sgiliau a gwybodaeth cyfieithwyr.

en-gb	The aim of ensuring that the latest machine translation systems are available to the sector, in order to improve the accuracy, speed and consistency of translations, interconnects with our work on the technological infrastructure (translation using computer aids, artificial intelligence technology etc).
cy-gb	Roedd y nod o sicrhau bod y systemau diweddaraf o safbwynt cyfieithu peiriant ar gael i’r sector, a hynny er mwyn gwella cywirdeb, cyflymder a chysondeb cyfieithu, yn cydblethu â’n gwaith ym maes seilwaith technolegol (cyfieithu â chymorth cyfrifiaduron, technoleg deallusrwydd artiffisial ac ati).

en-gb	The work begun with stakeholders to create a long-term action plan to address the language technology needs of the Welsh language reinforces the work done in the field of translation.
cy-gb	Yn hynny o beth, mae’r gwaith a ddechreuwyd gyda rhanddeiliaid i greu cynllun gweithredu hirdymor i fynd i’r afael ag anghenion technoleg iaith y Gymraeg yn ategu’r gwaith ym maes cyfieithu . 

en-gb	Evaluation and research
cy-gb	Gwerthuso ac ymchwil

en-gb	In June 2017, Welsh language transmission and use in families was published , a research study commissioned by the Welsh Government to examine transmission patterns and the use of Welsh within families with children 0-4 years of age.
cy-gb	Ym mis Mehefin 2017 cyhoeddwyd Trosglwyddo’r Gymraeg a’i defnydd mewn teuluoedd , astudiaeth ymchwil a gomisiynwyd gan Wasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi Llywodraeth Cymru i archwilio patrymau trosglwyddo a defnyddio’r Gymraeg ymhlith teuluoedd â phlant rhwng 0 a 4 oed.

en-gb	Welsh Government Knowledge and Analytical Services collaborated with the report's author, Cardiff University, to hold a discussion on the work's findings at the 2017 National Eisteddfod on Anglesey.
cy-gb	Cydweithiodd Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi gydag awduron yr adroddiad, Prifysgol Caerdydd, i gynnal sesiwn drafod ar ganfyddiadau’r gwaith yn Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn 2017.

en-gb	During the period leading to the publication of Cymraeg 2050, Knowledge and Analytical Services worked with policy officials to develop the evidence base and the research context for the strategy.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod yn arwain at gyhoeddi Cymraeg 2050 , cydweithiodd y Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi gyda swyddogion polisi i ddatblygu’r sail tystiolaeth a’r cyd-destun ymchwil ar gyfer y strategaeth.

en-gb	Also during the year, research was completed to support the teaching of Welsh in the context of developing the curriculum and assessment arrangements in Wales.
cy-gb	Hefyd, yn ystod y flwyddyn cwblhawyd gwaith ymchwil i gefnogi addysgu’r Gymraeg yng nghyd-destun datblygu’r cwricwlwm a threfniadau asesu yng Nghymru.

en-gb	The report An overview of approaches to second language acquisition and instructional practices  was published in February 2018.
cy-gb	Cyhoeddwyd Trosolwg o ymagweddau at gaffael ail iaith ac arferion addysgol  ym mis Chwefror 2018.

en-gb	During the same period, Welsh Government Knowledge and Analytical Services continued to collaborate with research officers across policy areas to mainstream the Welsh language in social research.
cy-gb	Yn yr un cyfnod parhaodd y Gwasanaethau Gwybodaeth a Dadansoddi i gydweithio gyda swyddogion ymchwil ar draws meysydd polisi i brif ffrydio’r Gymraeg mewn ymchwil gymdeithasol.

en-gb	After the strategy was published, the process of exploring ways of adding to our understanding of speakers’ linguistic experiences over their lifetime was begun, with a focus on education.
cy-gb	Wedi cyhoeddi’r strategaeth, cychwynnwyd y broses o archwilio’r ffyrdd o ychwanegu at ein dealltwriaeth o brofiadau ieithyddol siaradwyr yn ystod eu hoes, gan ganolbwyntio ar addysg.

en-gb	A research project was agreed upon, to examine the progression of studying Welsh as a first language in schools, to be undertaken as a research project at Cardiff University in 2018/19.
cy-gb	Cytunwyd ar brosiect ymchwil yn edrych ar ddilyniant astudio Cymraeg fel iaith gyntaf mewn ysgolion, i’w ymgymryd fel prosiect ymchwil ym Mhrifysgol Caerdydd yn 2018/19.

en-gb	Table of Contents 
cy-gb	Cynnwys 

en-gb	Ministerial Foreword        2 
cy-gb	Rhagair y Gweinidog       2 

en-gb	Background          4 
cy-gb	Cefndir         4 

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers     7 
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg    7 

en-gb	Increasing the use of the Welsh language     22 
cy-gb	Cynyddu defnydd o’r Gymraeg     22 

en-gb	Creating favourable conditions – infrastructure and context  29 
cy-gb	Creu amodau ffafriol – seilwaith a chyd-destun   29 

en-gb	Ministerial Foreword 
cy-gb	Rhagair y Gweinidog 

en-gb	HEB EI DDRAFFTIO – BYDD SWYDDOGION YN DRAFFTIO’N DDWYIEITHOG
cy-gb	HEB EI DDRAFFTIO – BYDD SWYDDOGION YN DRAFFTIO’N DDWYIEITHOG

en-gb	Eluned  Morgan AM 
cy-gb	Eluned Morgan AC 

en-gb	Minister for International Relations and the Welsh Language 
cy-gb	Gweinidog y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol 

en-gb	Context - Cymraeg  2050 
cy-gb	Cyd-destun – Cymraeg 2050 

en-gb	Chart 1: 
cy-gb	Siart 1: 

en-gb	Projection and trajectory for the number of Welsh speakers 
cy-gb	Amcanestyniad a thaflwybr nifer y siaradwyr Cymraeg 

en-gb	The lower line offers projections of the number of Welsh speakers, based on population projections and 2011 Census data.
cy-gb	Mae’r llinell isaf yn cynnig amcanestyniad o nifer y siaradwyr Cymraeg, yn seiliedig ar amcanestyniadau o’r boblogaeth a data Cyfrifiad 2011.

en-gb	The projection is based on a scenario in which the policy context for the Welsh language and Welsh in education remain as it was before launching Cymraeg  2050 .
cy-gb	Mae’r amcanestyniad wedi’i seilio ar senario lle byddai’r cyd-destun polisi ar gyfer y Gymraeg a’r Gymraeg mewn addysg wedi aros yn gyson â’r sefyllfa flaenorol, cyn lansio Cymraeg 2050 .

en-gb	The top line of the graph shows one potential trajectory of the progress towards a million, based on Cymraeg  2050 policy objectives.
cy-gb	Mae llinell uchaf y graff yn dangos un taflwybr posibl ar gyfer y cynnydd at filiwn, yn seiliedig ar amcanion polisi Cymraeg 2050 .

en-gb	As seen in the graph, during the strategy's first years, the level of progress envisaged is low, with greater progress becoming apparent towards the end of the first decade after the launching of the strategy.
cy-gb	Fel y gwelir yn y graff, cynnydd bach a ragwelir yn ystod blynyddoedd cyntaf y strategaeth, gyda chynnydd mwy yn dechrau dod i’r amlwg tuag at ddiwedd y degawd cyntaf ar ôl lansio’r strategaeth.

en-gb	Our first milestone will be to increase the target from 10 per cent to 11 per cent by 2021 .
cy-gb	Cynyddu’r targed o 10 y cant i 11 y cant erbyn 2021 fydd ein carreg filltir gyntaf .

en-gb	The report below sets out our activities in implementing the strategy during financial year 2018-19, and notes our progress where there are appropriate figures.
cy-gb	Mae’r adroddiad isod yn amlinellu ein gweithgareddau yn ystod blwyddyn ariannol 2018-19 i roi’r strategaeth ar waith, ac yn nodi ein cynnydd lle bo ffigurau priodol yn bodoli.

en-gb	THEME 1: 
cy-gb	THEMA 1: 

en-gb	Increasing the number of Welsh speakers 
cy-gb	Cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg 

en-gb	The current situation - how many people can speak Welsh? 
cy-gb	Y sefyllfa gyfredol – faint o bobl sy’n gallu siarad Cymraeg? 

en-gb	But as the Census is only held every 10 years, the Annual Population Survey is used to monitor the number of Welsh speakers more regularly , as it provides figures quarterly.
cy-gb	Ond gan mai dim ond bob 10 mlynedd y cynhelir y Cyfrifiad, defnyddir canlyniadau’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth , sy’n darparu canlyniadau bob chwarter, er mwyn cael cipolwg mwy rheolaidd o’r tueddiadau o safbwynt nifer y siaradwyr Cymraeg.

en-gb	Traditionally, however, the estimates produced by this survey have been far higher than Census estimates - see Chart 2 below:
cy-gb	Yn draddodiadol, fodd bynnag, mae amcangyfrifon o'r arolwg hwn wedi bod yn llawer uwch na rhai’r Cyfrifiad – gweler Siart 2 isod:

en-gb	More information on the Annual Population Survey in relation to the Welsh language is available at https://gov.wales/welsh-language-data-annual-population-survey
cy-gb	Ceir rhagor o wybodaeth am yr Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth o safbwynt y Gymraeg ar https://llyw.cymru/data-am-y-gymraeg-or-arolwg-blynyddol-or-boblogaeth

en-gb	Number of people aged 3 and over able to speak Welsh according to the Annual Population Survey and Census 
cy-gb	Nifer y bobl 3 oed a throsodd sy’n gallu siarad Cymraeg yn ôl yr Arolwg Blynyddol a Chyfrifiad y Boblogaeth 

en-gb	Although the Annual Population Survey figures tend to be far higher than Census figures, they are useful in seeing patterns or trends in Welsh speaker numbers.
cy-gb	Er bod ffigurau’r Arolwg Blynyddol o’r Boblogaeth yn dueddol o fod yn uwch o lawer na ffigurau’r Cyfrifiad, maent yn ddefnyddiol er mwyn gweld patrymau neu dueddiadau yn nifer y siaradwyr.

en-gb	According to the Annual Population Survey, 896,900 people aged 3 and over were able to speak Welsh in the year ending 31 March 2019.
cy-gb	Yn ôl Arolwg Blynyddol y Boblogaeth, felly, roedd 896,900 o bobl 3 oed a throsodd yn gallu siarad Cymraeg yn y flwyddyn a ddaeth i ben ar 31 Mawrth 2019.

en-gb	Although the Annual Survey figures vary a little from year to year, the emerging trend is that the numbers seem to be increasing gradually since 2008.
cy-gb	Er bod ffigurau’r Arolwg Blynyddol yn amrywio ychydig o flwyddyn i flwyddyn, y tueddiad sy’n dod i’r amlwg yw bod y niferoedd i'w gweld yn cynyddu yn raddol ers 2008.

en-gb	Language transmission in the family 
cy-gb	Trosglwyddo’r iaith o fewn y teulu 

en-gb	Following the publication of the research study, Welsh Language Transmission and Use in Families (the study is available at https://gov.wales/welsh-language-transmission-and-use-families-0), a series of workshops was held with relevant stakeholders during the year.
cy-gb	Yn sgil cyhoeddi astudiaeth ymchwil Trosglwyddo’r Gymraeg a’i Defnydd mewn Teuluoedd (mae’r astudiaeth ar gael yn https://llyw.cymru/trosglwyddor-gymraeg-ai-defnydd-mewn-teuluoedd), cynhaliwyd cyfres o weithdai â rhanddeiliaid perthnasol yn ystod y flwyddyn.

en-gb	Based on that research study, we are developing a national policy outlining how we plan to ensure parents/carers are given the best possible help to introduce their children to the Welsh language.
cy-gb	Yn seiliedig ar yr astudiaeth ymchwil honno, rydym wrthi’n datblygu polisi cenedlaethol yn amlinellu sut rydym yn bwriadu sicrhau bod rhieni/gofalwyr yn cael y cymorth gorau posibl i gyflwyno’r Gymraeg i’w plant.

en-gb	The plan is to publish a consultation on a draft policy during the first half of 2020.
cy-gb	Y bwriad yw cyhoeddi ymgynghoriad ar bolisi drafft yn ystod hanner cyntaf 2020.

en-gb	A process evaluation of the Cymraeg for Kids programme was conducted during the year, and the final report was published by Government Social Research in February 2019.
cy-gb	Cynhaliwyd gwerthusiad proses o’r rhaglen Cymraeg i Blant yn ystod y flwyddyn, a chyhoeddwyd yr adroddiad terfynol gan Ymchwil Gymdeithasol y Llywodraeth ym mis Chwefror 2019.

en-gb	The evaluation's findings covered a number of areas, including the aims and objectives of the programme, structures and processes, and partnership working.
cy-gb	Roedd canfyddiadau’r gwerthusiad yn cwmpasu nifer o feysydd gan gynnwys nod ac amcanion y rhaglen, strwythurau a phrosesau, a gweithio mewn partneriaeth.

en-gb	The recommendations of the evaluation were implemented as the programme was further developed from April 2019.
cy-gb	Mae argymhellion y gwerthusiad wedi eu rhoi ar waith wrth i’r rhaglen gael ei datblygu ymhellach o fis Ebrill 2019 ymlaen.

en-gb	The Cymraeg for Kids programme continues to work with the NHS on a national and local level to ensure midwives, health visitors and other partners share messages with parents and parents-to-be in relation to language transmission.
cy-gb	Mae rhaglen Cymraeg i Blant yn parhau i gydweithio gyda'r GIG ar lefel genedlaethol a lleol er mwyn sicrhau bod bydwragedd, ymwelwyr iechyd a phartneriaid eraill yn rhannu negeseuon gyda rhieni a darpar-rieni am drosglwyddo iaith.

en-gb	These messages are also shared with the families of each child born in Wales through a collection of resources, including the child's Personal Record.
cy-gb	Mae’r negeseuon hyn hefyd yn cael eu rhannu gyda theulu pob plentyn a enir yng Nghymru drwy gasgliad o ddeunyddiau sy’n cynnwys Cofnod Personol y Plentyn.

en-gb	The early years 
cy-gb	Y blynyddoedd cynnar 

en-gb	The aim is to expand Welsh-medium provision in the early years as an access point for Welsh-medium education.
cy-gb	Y nod yn y maes hwn yw ehangu’r ddarpariaeth drwy gyfrwng y Gymraeg yn y blynyddoedd cynnar fel pwynt mynediad i addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	This includes creating 40 new Welsh-medium nursery groups by 2021, in order to reach a figure of 150 more nursery groups by 2026-27.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cefnogi’r gwaith o greu 40 grŵp meithrin newydd erbyn 2021, a hynny er mwyn cyrraedd 150 yn fwy o grwpiau meithrin erbyn 2026-27.

en-gb	As a result of investing an additional £1m in the work of Mudiad Meithrin in 2018-19, support for members was expanded in order to strengthen Welsh-medium childcare provision across Wales.
cy-gb	O ganlyniad i fuddsoddiad o £1m ychwanegol yng ngwaith Mudiad Meithrin yn 201819, bu modd ehangu’r gefnogaeth i’w aelodau er mwyn cryfhau darpariaeth gofal plant cyfrwng Cymraeg ledled Cymru.

en-gb	This additional investment also enabled Mudiad Meithrin to implement a specific programme to establish new Welsh language nursery groups in areas where Welsh-medium early years provision was lacking.
cy-gb	Galluogodd y buddsoddiad ychwanegol hwn hefyd i’r Mudiad Meithrin roi rhaglen benodol ar waith i sefydlu Cylchoedd Meithrin newydd mewn ardaloedd â diffyg darpariaeth blynyddoedd cynnar cyfrwng Cymraeg.

en-gb	12 Welsh language nursery groups were established during 2018-19 as a result of this work.
cy-gb	Sefydlwyd 12 Cylch Meithrin yn ystod 2018-19 o ganlyniad i’r gwaith hwn.

en-gb	Building on the support offered to members by Cwlwm, a consortium of five establishments in the areas of childcare and play, in order to expand services and ensure they are self-sufficient, additional support was provided during 2018-19 to develop a Welsh-medium and bilingual capacity across the childcare sector.
cy-gb	Gan adeiladu ar y gefnogaeth y mae Cwlwm, consortiwm o bum sefydliad ym meysydd gofal plant a chwarae, yn ei gynnig i’w aelodau er mwyn ehangu gwasanaethau a sicrhau eu bod yn hunangynhaliol, darparwyd cefnogaeth ychwanegol yn ystod 2018-19 i ddatblygu capasiti cyfrwng Cymraeg a dwyieithog ar draws y sector gofal plant.

en-gb	To facilitate progression between Welsh language nursery groups and Welsh-medium statutory education, through Welsh in Education Strategic Plans (WESPs), work has continued with authorities and local providers to improve early years Welsh-medium provision.
cy-gb	Er mwyn hwyluso’r dilyniant rhwng grwpiau meithrin Cymraeg ac addysg statudol cyfrwng Cymraeg, drwy Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg (CSGA) parhawyd i gydweithio gydag awdurdodau a darparwyr lleol i wella darpariaeth cyfrwng Cymraeg y blynyddoedd cynnar.

en-gb	With this in mind, as part of their data processes, comprehensive information has been gathered by Mudiad Meithrin on the number of children attending Welsh language nursery groups and their journey to statutory education.
cy-gb	I’r perwyl hwn, fel rhan o’u prosesau data, casglwyd gwybodaeth gynhwysfawr gan Mudiad Meithrin am nifer y plant sy’n mynychu Cylchoedd Meithrin a’u taith ymlaen i addysg statudol.

en-gb	This information was shared with local authorities to help with their planning processes.
cy-gb	Rhannwyd yr wybodaeth hon gydag awdurdodau lleol er mwyn bwydo i mewn i’w prosesau cynllunio.

en-gb	Chart 3 (below) shows the number of children attending Welsh language nursery groups, and the percentage of those who then move on to Welsh-medium education, has increased over the last three years.
cy-gb	Mae Siart 3 (isod) yn dangos bod nifer y plant sy’n mynychu cylchoedd meithrin, a chanran y rheini sydd wedyn yn trosglwyddo i addysg Gymraeg, wedi cynyddu dros y tair blynedd diwethaf.

en-gb	Number of children who have attended Welsh language nursery groups and the percentage who move on to a Welsh-medium primary school 
cy-gb	Nifer y plant sydd wedi mynychu cylchoedd meithrin a’r canran sy’n trosglwyddo i ysgol gynradd Gymraeg. 

en-gb	During financial year 2018-19, the Childcare Offer (a scheme enabling working parents of 3-4 year old children to receive government help with childcare costs) was extended to 12 additional local authorities.
cy-gb	Yn ystod blwyddyn ariannol 2018-19, estynnwyd y Cynnig Gofal Plant (cynllun sy’n golygu y gall rhieni sy’n gweithio, ac sydd â phlant 3 i 4 oed, gael help y llywodraeth gyda chostau gofal plant) i 12 awdurdod lleol ychwanegol.

en-gb	This meant the Offer was active in a total of 19 local authorities by March 2019.
cy-gb	Roedd hyn yn golygu bod y Cynnig ar waith mewn cyfanswm o 19 awdurdod lleol erbyn mis Mawrth 2019.

en-gb	In March 2019, a total of 11,131 children were accessing the Offer, with 30% doing so in Welsh-medium or bilingual settings.
cy-gb	Roedd cyfanswm o 11,131 o blant yn elwa ar y Cynnig ym mis Mawrth 2019, gyda 30% o’r rheini’n cael mynediad ato mewn lleoliadau cyfrwng-Cymraeg neu ddwyieithog.

en-gb	Information about families' use of Welsh-medium and bilingual services as part of the Offer was closely monitored, and local authorities were encouraged to improve parents' awareness of the language choices available to them in choosing childcare.
cy-gb	Cafodd gwybodaeth am ddefnydd teuluoedd o wasanaethau cyfrwng-Cymraeg a dwyieithog fel rhan o’r Cynnig ei fonitro’n agos, ac anogwyd Awdurdodau Lleol i wella ymwybyddiaeth rhieni o’r dewisiadau ieithyddol sydd ar gael iddynt wrth ddewis gofal plant.

en-gb	Statutory education 
cy-gb	Addysg statudol 

en-gb	Welsh in education: 
cy-gb	Mae Y Gymraeg mewn Addysg: 

en-gb	Action plan 2017-21 continues to be implemented, and this annual report includes information about what has happened against the targets set.
cy-gb	Cynllun gweithredu 2017-21 yn parhau i gael ei weithredu, ac mae’r adroddiad blynyddol hwn yn cynnwys gwybodaeth am yr hyn sydd wedi digwydd yn erbyn y targedau a bennwyd.

en-gb	Percentage of Year 11 learners registered for GCSE Welsh (first language and second language) 
cy-gb	Canran dysgwyr Blwyddyn 11 sydd wedi cael eu cofrestru ar gyfer TGAU yn y Gymraeg (iaith gyntaf ac ail iaith) 

en-gb	Chart 3 above shows an increase in the percentage of children sitting a first language and second language (full course) Welsh GCSE since 2008/09.
cy-gb	Mae Siart 3 uchod yn dangos bod cynnydd wedi bod yng nghanran y plant sy’n sefyll TGAU Cymraeg iaith gyntaf ac ail iaith (cwrs llawn) ers 2008/09.

en-gb	There was a decline in the percentage sitting the second language short course between 2012/13 and 2016/17, and the short course was discontinued in September 2017.
cy-gb	Bu gostyngiad yn y ganran a oedd yn sefyll y cwrs byr ail iaith rhwng 2012/13 a 2016/17 ac yna diddymwyd y cwrs byr ym mis Medi 2017.

en-gb	The data for 2018-19 had not been published by the time this annual report was prepared.
cy-gb	Nid oedd y data ar gyfer 2018-19 wedi ei gyhoeddi adeg paratoi’r adroddiad blynyddol hwn.

en-gb	Welsh within the new curriculum 
cy-gb	Y Gymraeg yn y cwricwlwm newydd 

en-gb	Welsh is a part of the new curriculum's Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae’r Gymraeg yn rhan o’r Maes Dysgu a Phrofiad Ieithoedd Llythrennedd a Chyfathrebu yn y cwricwlwm newydd.

en-gb	There will now be no separate study programmes for Welsh and Welsh second language.
cy-gb	Ni fydd rhaglenni astudio ar wahân ar gyfer Cymraeg a Chymraeg ail iaith bellach.

en-gb	Progress in each Area of Learning and Experience is based on the concept of a learning continuum.
cy-gb	Mae cynnydd ym mhob Maes Dysgu a Phrofiad yn seiliedig ar gysyniad o gontinwwm dysgu.