en-gb	If it is determined that there is a need to collect data at additional points in time, work with all key stakeholders to achieve Welsh Information Standards Board approval, as part of the implementation plan.
cy-gb	Os penderfynir bod angen casglu data ar adegau ychwanegol, cydweithio â’r holl randdeiliaid allweddol i gael cymeradwyaeth gan Fwrdd Safonau Gwybodaeth Cymru, yn rhan o’r cynllun gweithredu.

en-gb	 review and improve the definition of “intention to breastfeed” (consider recording of outcome from meaningful conversations with mothers during the antenatal period).
cy-gb	 adolygu a gwella’r diffiniad o “bwriad i fwydo ar y fron” (ystyried cofnodi canlyniad sgyrsiau ystyrlon â mamau yn ystod y cyfnod cynenedigol).

en-gb	If agreed, include this indicator within the overall quality improvement plan.
cy-gb	Os cytunir, cynnwys y dangosydd hwn yn y cynllun gwella ansawdd cyffredinol.

en-gb	 establish a national framework to monitor women’s experiences and evaluate community-level intervention effectiveness.
cy-gb	 creu fframwaith cenedlaethol i fonitro profiadau menywod a gwerthuso effeithiolrwydd ymyriadau ar lefel y gymuned.

en-gb	Alongside quantitative data returns, findings will inform a continuous cycle of quality improvement to drive a positive and measurable impact on breastfeeding outcomes and reducing health inequalities.
cy-gb	Ochr yn ochr â datganiadau data meintiol, bydd y canfyddiadau yn llywio cylch parhaus o wella ansawdd i sbarduno effaith gadarnhaol a mesuradwy ar ganlyniadau bwydo ar y fron a lleihau anghydraddoldebau iechyd.

en-gb	 establish a robust evaluation plan that underpins the All Wales Breastfeeding Action Plan components and its delivery/oversight with clear feedback channels into both the national steering group and Welsh infant feeding network (WIFN) to inform ongoing planning and delivery.
cy-gb	 creu cynllun gwerthuso cadarn sy’n sail i gydrannau Cynllun Gweithredu Cymru Gyfan ar Fwydo ar y Fron a’r gwaith o’i gyflawni/goruchwylio, ynghyd â sianeli adborth clir i’r grŵp llywio cenedlaethol a Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru, er mwyn llywio gwaith cynllunio a chyflawni parhaus.

en-gb	 develop mechanisms to ensure Health Boards are accountable for the timely and accurate submission of infant feeding data by community child health offices to the National Community Child Health Database (NCCHD).
cy-gb	 datblygu mecanweithiau i sicrhau bod byrddau iechyd yn atebol am gyflwyno data ar fwydo babanod yn amserol ac yn gywir gan swyddfeydd iechyd plant cymunedol i’r Gronfa Ddata Genedlaethol ar Iechyd Plant Cymunedol.

en-gb	Local action
cy-gb	Camau gweithredu lleol

en-gb	 develop mechanisms of accountability for service providers within health boards (including midwives, health visitors and general practitioners) to be accountable for the timely and accurate submission of infant feeding data to their local community child health office.
cy-gb	 datblygu mecanweithiau atebolrwydd er mwyn i ddarparwyr gwasanaethau mewn byrddau iechyd (gan gynnwys bydwragedd, ymwelwyr iechyd a meddygon teulu) fod yn atebol am gyflwyno data ar fwydo babanod yn amserol ac yn gywir i’w swyddfa iechyd plant cymunedol leol.

en-gb	 regularly examine and interrogate local information to understand breastfeeding trends, breastfeeding behaviour and critical points, such as drop off and cessation.
cy-gb	 archwilio a chwestiynu gwybodaeth leol yn rheolaidd i ddeall tueddiadau o ran bwydo ar y fron, ymddygiad bwydo ar y fron ac adegau tyngedfennol, megis lleihau a rhoi’r gorau i fwydo ar y fron.

en-gb	Use this information to inform comprehensive service monitoring and planning.
cy-gb	Defnyddio’r wybodaeth hon i lywio’r gwaith o fonitro a chynllunio gwasanaethau cynhwysfawr.

en-gb	 work with local service providers to improve the accuracy, completeness and
cy-gb	 cydweithio â darparwyr gwasanaethau lleol i wella cywirdeb, cyflawnder ac

en-gb	timeliness of infant feeding data submitted to local community child health offices.
cy-gb	amseroldeb data ar fwydo babanod a gyflwynir i swyddfeydd iechyd plant cymunedol lleol.

en-gb	 use quality improvement methodologies and the national framework once established, to drive data-informed continuous improvement across the care pathway for infant feeding.
cy-gb	 defnyddio methodolegau gwella ansawdd a’r fframwaith cenedlaethol, pan fydd wedi’i sefydlu, i sbarduno gwelliant parhaus, sydd wedi’i lywio gan ddata, ar draws y llwybr gofal ar gyfer bwydo babanod.

en-gb	This will aim to deliver a positive and measurable impact on outcomes and reduce health inequalities.
cy-gb	Bydd hyn yn ceisio cael effaith gadarnhaol a mesuradwy ar ganlyniadau a lleihau anghydraddoldebau iechyd.

en-gb	 work with local public health teams, regional partnership boards and public service boards to reflect on the data, monitor improvements and develop evidence-based supporting actions where appropriate.
cy-gb	 cydweithio â thimau iechyd y cyhoedd lleol, byrddau partneriaeth rhanbarthol a byrddau gwasanaethau cyhoeddus i fyfyrio ynghylch y data, monitro gwelliannau a datblygu camau gweithredu ategol sy’n seiliedig ar dystiolaeth, lle bo’n briodol.

en-gb	Evidence base
cy-gb	Sylfaen dystiolaeth

en-gb	World Health Organization and UNICEF (2003) Global strategy on infant and young child feeding.
cy-gb	Sefydliad Iechyd y Byd ac UNICEF (2003) Global strategy on infant and young child feeding.

en-gb	McFadden et al (2017) Support for healthy breastfeeding mothers with healthy term babies Cochrane Database of Systematic Reviews 2017, Issue
cy-gb	McFadden et al (2017) Support for healthy breastfeeding mothers with healthy term babies, Cochrane Database of Systematic Reviews 2017, Rhifyn

en-gb	Rollins et al.
cy-gb	Rollins et al.

en-gb	(2016) Why invest, and what it will take to improve breastfeeding practices?
cy-gb	(2016) Why invest, and what it will take to improve breastfeeding practices?

en-gb	Lancet 387, 491–504.
cy-gb	Lancet 387, 491–504.

en-gb	BBF Recommendations Briefing Pack
cy-gb	Pecyn Briffio ar Argymhellion ‘Becoming Breastfeeding Friendly’

en-gb	https://publichealth.yale.edu/bfci/countries/great_britain/index.aspx
cy-gb	https://publichealth.yale.edu/bfci/countries/great_britain/index.aspx

en-gb	To establish a strategic steering group to ensure an All Wales approach to improving breastfeeding rates in Wales.
cy-gb	Sefydlu grŵp llywio strategol i sicrhau dull Cymru gyfan o ran gwella cyfraddau bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	The strategic steering group will set strategic direction and advise government on future direction, covering population health approaches and service delivery
cy-gb	Bydd y grŵp llywio strategol yn pennu’r cyfeiriad strategol ac yn cynghori’r Llywodraeth ynghylch y cyfeiriad yn y dyfodol, gan gwmpasu dulliau gweithredu o ran iechyd y boblogaeth a darparu gwasanaethau.

en-gb	 establish a strategic steering group comprising key stakeholders to be accountable for the oversight and monitoring of breastfeeding practices and service support in Wales
cy-gb	 sefydlu grŵp llywio strategol sy’n cynnwys rhanddeiliaid allweddol i fod yn atebol am oruchwylio a monitro arferion o ran bwydo ar y fron a chymorth i wasanaethau yng Nghymru.

en-gb	 consider options for the inclusion of a breastfeeding Tier 1 target in the NHS
cy-gb	 ystyried y dewisiadau o ran cynnwys targed Haen 1 ar fwydo ar y fron yn Fframwaith

en-gb	Performance Framework
cy-gb	Perfformiad y GIG.

en-gb	 ensure effective mechanisms are in place for population surveillance and make recommendations for action to improvement of provision.
cy-gb	 sicrhau bod mecanweithiau effeithiol ar waith i gadw golwg ar y boblogaeth a gwneud argymhellion ynghylch camau gweithredu i wella’r ddarpariaeth.

en-gb	 review relevant international and national evidence, action and policy options and consider the implications for Wales
cy-gb	 adolygu tystiolaeth ryngwladol a chenedlaethol berthnasol, camau gweithredu a’r dewisiadau o ran polisi, ac ystyried y goblygiadau i Gymru.

en-gb	 develop annual work plan informed by engagement with key stakeholders and recommendations from WIFN for potential improvement work and escalation of issues
cy-gb	 datblygu cynllun gwaith blynyddol sydd wedi’i lywio gan waith ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol ac argymhellion gan Rwydwaith Bwydo Babanod Cymru ynghylch gwaith gwella posibl a datblygu materion.

en-gb	 receive annual work plan for WIFN and inform development of future workplan incorporating work within national policy direction
cy-gb	 derbyn cynllun gwaith blynyddol ar gyfer Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru a llywio datblygiad cynllun gwaith ar gyfer y dyfodol sy’n cynnwys gwaith o fewn y cyfeiriad polisi cenedlaethol.

en-gb	 monitor variation in breastfeeding rates within and between population groups and across health boards.
cy-gb	 monitro amrywiadau o ran cyfraddau bwydo ar y fron o fewn grwpiau o’r boblogaeth, a rhyngddynt, ac ar draws byrddau iechyd.

en-gb	Initiate opportunities to share best practice and adopt and All Wales approach.
cy-gb	Cychwyn cyfleoedd i rannu arferion gorau a mabwysiadu dull Cymru gyfan.

en-gb	 monitor Intermediate Medium Term Plans (IMTPs) from health boards to ensure local strategic focus on breastfeeding support and practices are reflected within local action plans.
cy-gb	 monitro cynlluniau tymor canolig integredig gan fyrddau iechyd i sicrhau bod ffocws strategol lleol ar gymorth o ran bwydo ar y fron a bod arferion yn cael eu hadlewyrchu mewn cynlluniau gweithredu lleol.

en-gb	 develop an evaluation strategy to measure success in achieving the agreed goals and targets defined in the All Wales five year multi-component action plan.
cy-gb	 datblygu strategaeth werthuso i fesur llwyddiant o ran cyflawni’r amcanion a’r targedau y cytunwyd arnynt ac a ddiffiniwyd yn y cynllun gweithredu pum mlynedd Cymru gyfan, sydd â sawl cydran.

en-gb	 ensure health board intermediate medium term plans (IMTPs) contain actions to be taken forward for breastfeeding local action plans informed by health board strategic  infant feeding leads.
cy-gb	 sicrhau bod cynlluniau tymor canolig integredig y byrddau iechyd yn cynnwys camau gweithredu i’w datblygu mewn cynlluniau gweithredu lleol ar fwydo ar y fron sy’n cael eu llywio gan arweinwyr strategol bwydo babanod y byrddau iechyd.

en-gb	The Integrated Mid Term Plan (IMTP) should provide clarity on goals, smart actions and resource allocation in order to gain sign off.
cy-gb	Dylai’r cynllun tymor canolig integredig roi eglurder ynghylch amcanion, camau gweithredu call a dyrannu adnoddau er mwyn cael ei gymeradwyo.

en-gb	 ensure local action plans are in place to develop improved uptake in breastfeeding initiation and maintenance, using quality improvement methodologies such as process mapping to drive continuous improvement across the care pathway for infant feeding.
cy-gb	 sicrhau bod cynlluniau gweithredu lleol ar waith i ddatblygu gwelliant o ran nifer y menywod sy’n cychwyn ac yn parhau i fwydo ar y fron, gan ddefnyddio methodolegau gwella ansawdd, megis mapio prosesau, i sbarduno gwelliant parhaus ar draws y llwybr gofal ar gyfer bwydo babanod.

en-gb	 develop effective local partnership mechanisms for the strategic and operational review of infant feeding activity and outcomes, including health boards, local public health teams, primary care clusters, public service boards and regional partnership boards
cy-gb	 datblygu mecanweithiau effeithiol o ran partneriaethau lleol ar gyfer adolygiad strategol a gweithredol o weithgarwch a chanlyniadau bwydo babanod, gan gynnwys byrddau iechyd, timau iechyd y cyhoedd lleol, clystyrau gofal sylfaenol, byrddau gwasanaethau cyhoeddus a byrddau partneriaeth rhanbarthol.

en-gb	 using the Design Principles under the Transformation Plan, work collaboratively with Health Boards, local Infant Feeding leads and experts in Infant Feeding from statutory, third sector and academic backgrounds to support the delivery of IMTPs that are both evidence based and locally tailored, informed by theories of change which map how the All Wales Action Plan might operate at individual, community and population level and across different cultural/breastfeeding rate contexts.
cy-gb	 gan ddefnyddio’r egwyddorion cynllunio dan y Cynllun Trawsnewid, cydweithio â byrddau iechyd, arweinwyr lleol bwydo babanod ac arbenigwyr mewn bwydo babanod o gefndiroedd statudol, academaidd a’r trydydd sector, er mwyn cefnogi’r gwaith o gyflawni cynlluniau tymor canolig integredig sy’n seiliedig ar dystiolaeth ac sydd wedi’u teilwra’n lleol. Bydd y gwaith hwn wedi’i lywio gan ddamcaniaethau newid sy’n mapio sut y gall y Cynllun Gweithredu Cymru Gyfan weithio ar lefel unigolion, cymunedau ac ar lefel y boblogaeth ac mewn gwahanol gyd-destunau diwylliannol/o ran cyfraddau bwydo ar y fron.

en-gb	 develop evaluation mechanisms to success of interventions to improve local breastfeeding initiation and maintenance rates and service user feedback
cy-gb	 datblygu mecanweithiau gwerthuso i fesur llwyddiant ymyriadau i wella cyfraddau lleol o ran cychwyn a pharhau i fwydo ar y fron, ynghyd ag adborth gan ddefnyddwyr gwasanaethau.

en-gb	 provide an annual report to national steering group on effectiveness of interventions and effect on initiation and maintenance rates to include service user feedback.
cy-gb	 darparu adroddiad blynyddol i’r grŵp llywio cenedlaethol ynghylch effeithiolrwydd ymyriadau a’r effaith ar gyfraddau cychwyn a pharhau i fwydo ar y fron, gan gynnwys adborth gan ddefnyddwyr gwasanaethau.

en-gb	Welsh Government (2018) A Healthier Wales:
cy-gb	Llywodraeth Cymru (2018) Cymru Iachach:

en-gb	our Plan for Health and Social Care
cy-gb	Ein Cynllun Iechyd a Gofal Cymdeithasol

en-gb	To establish a Welsh Infant Feeding Network (WIFN), to provide operational leadership to improve breastfeeding rates.
cy-gb	Sefydlu Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru er mwyn darparu arweinyddiaeth weithredol i wella cyfraddau bwydo ar y fron.

en-gb	The WIFN will advise and undertake delegated work for the Strategic Steering Group to whom they are accountable and link with the other UK Countries
cy-gb	Bydd y rhwydwaith yn cynghori ac yn ymgymryd â gwaith dirprwyedig ar ran y grŵp llywio strategol y mae’n atebol iddo, ac yn cysylltu â gwledydd eraill yn y DU.

en-gb	 Welsh Government and Public Health Wales to support the formation and maintenance of the WIFN group.
cy-gb	 bydd Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cefnogi’r gwaith o ffurfio a chynnal grŵp Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru.

en-gb	The WIFN will comprise of health board Strategic Infant Feeding leads and other key stakeholders
cy-gb	Bydd y rhwydwaith yn cynnwys arweinwyr strategol bwydo babanod y byrddau iechyd a rhanddeiliaid allweddol eraill.

en-gb	 the WIFN will aim to improve breastfeeding care and culture in Wales by sharing best practice and utilising the current evidence base.
cy-gb	 bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn ceisio gwella’r gofal a’r diwylliant bwydo ar y fron yng Nghymru, drwy rannu arferion da a defnyddio’r sylfaen dystiolaeth bresennol.

en-gb	 WIFN will provide representation to the National Infant Feeding Network (NIFN) in order to share national expertise across the UK, research and evidence based best practises relating to breastfeeding, lactation, infant feeding and very early childhood development, that will ultimately improve and deliver optimal health and wellbeing outcomes for mothers and babies (and their families) in Wales.
cy-gb	 bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn cyflwyno sylwadau i’r Rhwydwaith Bwydo Babanod Cenedlaethol er mwyn rhannu arbenigedd cenedlaethol ledled y DU, ynghyd ag ymchwil ac arferion gorau sy’n seiliedig ar dystiolaeth ynghylch bwydo ar y fron, llaetha, bwydo babanod a datblygiad cynnar iawn plant, a fydd yn y pen draw yn gwella ac yn sicrhau’r canlyniadau gorau posibl o ran iechyd a llesiant i famau a babanod (a’u teuluoedd) yng Nghymru.

en-gb	 members of WIFN will work with the strategic infant feeding leads and local breastfeeding teams within each Health Board.
cy-gb	 bydd aelodau Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn cydweithio â’r arweinwyr strategol bwydo babanod a’r timau bwydo ar y fron lleol ym mhob bwrdd iechyd.

en-gb	This will create a policy framework and systems to improve the quality and access for parents to all infant feeding support throughout the hospital and community Healthcare system
cy-gb	Bydd hyn yn creu fframwaith polisi a systemau i wella ansawdd a mynediad i rieni at yr holl gymorth bwydo babanod drwy’r system ysbytai a gofal iechyd yn y gymuned.

en-gb	 WIFN will carry out scoping work, related to their operational role, requested by the strategic steering group and provide professional advice on issues related to initiation and maintenance of breastfeeding to inform the annual workplan.
cy-gb	 bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn gwneud gwaith cwmpasu ynghylch ei rôl weithredol, ar gais y grŵp llywio strategol, ac yn rhoi cyngor proffesiynol ar faterion ynghylch cychwyn a pharhau i fwydo ar y fron, er mwyn llywio’r cynllun gwaith blynyddol.

en-gb	 Welsh Government to provide WIFN with appropriate resources for the implementation of evidence based innovations and/or additional breastfeeding support services eg:
cy-gb	 bydd Llywodraeth Cymru yn rhoi adnoddau priodol i Rwydwaith Bwydo Babanod Cymru er mwyn gweithredu dulliau arloesol sy’n seiliedig ar dystiolaeth a/neu wasanaethau cymorth bwydo ar y fron ychwanegol, e.e.:

en-gb	tongue tie division/creation of National milk bank, as prioritised by the strategic steering group
cy-gb	torri cwlwm tafod/creu cronfa laeth genedlaethol, yn unol â blaenoriaethau’r grŵp llywio strategol.

en-gb	 health boards to support representation by strategic infant feeding leads on the WIFN group to ensure a coordinated national approach to implementation of national action plan.
cy-gb	 bydd y byrddau iechyd yn cefnogi cynrychiolaeth gan arweinwyr strategol bwydo babanod ar grŵp Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru er mwyn sicrhau dull cenedlaethol cydgysylltiedig o ran gweithredu’r cynllun gweithredu cenedlaethol.

en-gb	 health boards will develop a research and evidence based service framework that will provide quality care standards across healthcare services and will be supported by WIFN.
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn datblygu fframwaith gwasanaeth sy’n seiliedig ar ymchwil a thystiolaeth a fydd yn darparu safonau gofal o ansawdd ar draws gwasanaethau gofal iechyd a bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn eu cefnogi.

en-gb	 health board strategic leads will work with WIFN to ensure quality assurance mechanisms are used to maintain the quality of care and information given to mothers and babies regardless of chosen feeding method.
cy-gb	 bydd arweinwyr strategol y byrddau iechyd yn cydweithio â Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru i wneud yn siŵr bod dulliau sicrhau ansawdd yn cael eu defnyddio i gynnal ansawdd y gofal a’r wybodaeth a roddir i famau a babanod, ni waeth pa ddull bwydo a ddewisir.

en-gb	 WIFN will implement local evidence based innovations, aimed to increase and support breastfeeding, with adequate resourcing and support from Welsh Government, Public Health Wales and Health Boards.
cy-gb	 bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru yn gweithredu dulliau arloesol lleol sy’n seiliedig ar dystiolaeth, ac sy’n ceisio cynyddu a chefnogi bwydo ar y fron, a cheir adnoddau a chefnogaeth ddigonol gan Lywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru a’r byrddau iechyd.

en-gb	 WIFN and local health boards will support local educational training needs of all staff in contact with mothers, babies and their families.
cy-gb	 bydd Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru a’r byrddau iechyd lleol yn cefnogi anghenion hyfforddiant addysgol lleol yr holl staff sydd mewn cysylltiad â mamau, babanod a’u teuluoedd.

en-gb	This will ensure that healthcare staff have the appropriate knowledge, skills and education to enable them to:
cy-gb	Bydd hyn yn sicrhau bod gan staff gofal iechyd y wybodaeth, sgiliau a’r addysg briodol i’w galluogi i wneud y canlynol:

en-gb	support all parents to build a relationship with their baby, promote, protect and support breastfeeding, and as appropriate help parents when using other forms of infant feeding.
cy-gb	cefnogi’r holl rieni i feithrin perthynas â’u baban; hyrwyddo, diogelu a chefnogi bwydo ar y fron; ac fel y bo’n briodol, helpu rhieni wrth ddefnyddio ffyrdd eraill o fwydo babanod.

en-gb	Unicef Baby Friendly Standards
cy-gb	Safonau Cyfeillgar i Fabanod UNICEF

en-gb	WIFN Terms of Reference Welsh Government Breastfeeding Strategy plan
cy-gb	Cylch Gorchwyl Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru Cynllun Strategaeth Bwydo ar y Fron Llywodraeth Cymru

en-gb	To create and establish a new strategic breast feeding lead post in every Health Board to provide a strategic leadership role across health board services including maternity, neonatal, paediatric and community.
cy-gb	Creu a sefydlu swydd newydd ar gyfer arweinydd strategol bwydo ar y fron ym mhob bwrdd iechyd i ddarparu rôl arweinyddiaeth strategol ar draws gwasanaethau byrddau iechyd, gan gynnwys gwasanaethau mamolaeth, neonatoleg, pediatrig a chymunedol.

en-gb	This role description will be created to ensure strategic health board leadership for breastfeeding and accountability to nurse director.
cy-gb	Bydd y disgrifiad o’r rôl yn cael ei greu i sicrhau arweinyddiaeth strategol gan y bwrdd iechyd o ran bwydo ar y fron ac atebolrwydd i’r cyfarwyddwr nyrsio.

en-gb	 to develop a business case to be presented to Regional Partnership Boards with alignment to First 1000 days collaborative and Public Health Wales agenda
cy-gb	 datblygu achos busnes i’w gyflwyno i fyrddau partneriaeth rhanbarthol sy’n cyd-fynd â’r rhaglen gydweithredol, Y 1000 Diwrnod Cyntaf, ac agenda Iechyd Cyhoeddus Cymru.

en-gb	 to develop an all Wales job description for all Wales approach for strategic breast feeding lead post
cy-gb	 datblygu disgrifiad swydd i Gymru gyfan er mwyn sicrhau dull gweithredu Cymru gyfan o ran swydd yr arweinydd strategol bwydo ar y fron.

en-gb	 to identify sources of regional partnership funding for the strategic breast feeding lead
cy-gb	 nodi ffynonellau cyllid gan bartneriaethau rhanbarthol ar gyfer yr arweinydd strategol bwydo ar y fron.

en-gb	 to identify governance framework for strategic health board leadership for breastfeeding and accountability to nurse director.
cy-gb	 nodi fframwaith llywodraethu ar gyfer arweinyddiaeth strategol gan y bwrdd iechyd o ran bwydo ar y fron ac atebolrwydd i’r cyfarwyddwr nyrsio.

en-gb	 to ensure an inclusive strategic approach to breastfeeding across health care provision for service users and employees.
cy-gb	 sicrhau dull gweithredu strategol a chynhwysol o ran bwydo ar y fron ar draws darpariaeth gofal iechyd ar gyfer defnyddwyr gwasanaethau a gweithwyr.

en-gb	Investing in a Better Start:
cy-gb	Buddsoddi mewn Gwell Cychwyn:

en-gb	Promoting Breastfeeding in Wales 2001 Transfer of responsibility for Breastfeeding to Public Health Wales in 2011 Transforming Health Improvement in Wales 2013 ‘ need for further ongoing consideration’ Healthier for all - Early Intervention agenda
cy-gb	Hybu Bwydo ar y Fron yng Nghymru 2001 Trosglwyddo cyfrifoldeb am fwydo ar y fron i Iechyd Cyhoeddus Cymru yn 2011 Trawsnewid y Maes Gwella Iechyd yng Nghymru 2013 ‘ angen mwy o ystyriaeth barhaus’ Iachach i bawb – Agenda Ymyrraeth Gynnar

en-gb	ACEs & support to vulnerable families / Perinatal Mental Health agenda – strategic interface
cy-gb	Profiadau niweidiol yn ystod plentyndod a chymorth i deuluoedd agored i niwed / Agenda Iechyd Meddwl Amenedigol – rhyngwyneb strategol

en-gb	A Healthier Wales
cy-gb	Cymru Iachach

en-gb	Each strategic breast feeding lead will develop, implement and monitor a local action plan informed by the All Wales action plan to meet local needs.
cy-gb	Bydd pob arweinydd strategol bwydo ar y fron yn datblygu, gweithredu a monitro cynllun gweithredu lleol a gaiff ei lywio yn unol â chynllun gweithredu Cymru gyfan er mwyn diwallu anghenion lleol.

en-gb	Each health board will provide assurance of progress against the key performance indicators at annual performance boards.
cy-gb	Bydd pob bwrdd iechyd yn darparu sicrwydd ar gyfer cynnydd yn erbyn y dangosyddion perfformiad allweddol mewn byrddau perfformiad blynyddol.

en-gb	 to strengthen the leadership and accountability across the whole healthcare system to drive improvements in breastfeeding across Wales health boards will be accountable to the strategic steering group through strategic infant feeding leads for service provision relating to breastfeeding uptake and support.
cy-gb	 cryfhau arweinyddiaeth ac atebolrwydd ar draws y system gofal iechyd er mwyn sbarduno gwelliannau o ran bwydo ar y fron ledled Cymru.

en-gb	 to strengthen partnerships with all partnership agencies such as local authority aiming to influence cultural attitudes towards breastfeeding strategic infant feeding leads will ensure a coordinated approach to local action plans.
cy-gb	Bydd y byrddau iechyd yn atebol i’r grŵp llywio strategol, drwy’r arweinwyr strategol bwydo babanod, am ddarparu gwasanaethau sy’n ymwneud â chychwyn bwydo ar y fron a chymorth.

en-gb	 strategic infant feeding leads will inform the coordinated approach to annual workplan of strategic steering group
cy-gb	 cryfhau partneriaethau â’r holl asiantaethau partneriaeth, megis awdurdodau lleol, gan geisio dylanwadu ar agweddau diwylliannol at fwydo ar y fron.

en-gb	 the strategic leadership group will provide a mechanism for performance monitoring of local health board data collected and informed by strategic infant feeding leads
cy-gb	Bydd arweinwyr strategol bwydo babanod yn sicrhau dull gweithredu cydgysylltiedig o ran cynlluniau gweithredu lleol.

en-gb	 to engage with key stakeholders to have a collaborative goal to increase breastfeeding initiation and continuation in local communities.
cy-gb	 ymgysylltu â rhanddeiliaid allweddol i sicrhau amcan ar y cyd o ran cynyddu nifer y menywod sy’n cychwyn ac yn parhau i fwydo ar y fron mewn cymunedau lleol.

en-gb	 to provide leadership to a specialist infant feeding workforce and training programme for midwifery, health visiting and neonatal services across health board.
cy-gb	 darparu arweinyddiaeth i weithlu arbenigol bwydo babanod, ynghyd â rhaglen hyfforddiant ar gyfer gwasanaethau bydwreigiaeth, ymwelwyr iechyd a neonatoleg ar draws y bwrdd iechyd.

en-gb	 to report to Nurse director level and ensure accountability at executive level for breastfeeding practices
cy-gb	 adrodd ar lefel y cyfarwyddwr nyrsio a sicrhau atebolrwydd ar lefel weithredol am arferion bwydo ar y fron.

en-gb	 to ensure sustainability for the health care provision across all services.
cy-gb	 sicrhau cynaliadwyedd o ran y ddarpariaeth gofal iechyd ar draws yr holl wasanaethau.

en-gb	The need to develop and maintain robust educational pathways for pre and post registrants in nursing, midwifery and medical fields.
cy-gb	Mae angen datblygu a chynnal llwybrau addysgol cadarn cyn cofrestru ac ar ôl cofrestru ym meysydd nyrsio, bydwreigiaeth a meysydd meddygol.

en-gb	 to collect and monitor local data to inform national strategic direction and work plans
cy-gb	 casglu a monitro data lleol i bennu’r cyfeiriad strategol cenedlaethol a llywio cynlluniau gwaith.

en-gb	 to provide an annual local action plan to strategic steering group and evidence of inclusion within IMTP and inclusion of key stakeholders and partners
cy-gb	 darparu cynllun gweithredu lleol blynyddol i’r grŵp llywio strategol ynghyd â thystiolaeth ei fod wedi’i gynnwys yn y cynllun tymor canolig integredig a bod rhanddeiliaid allweddol a phartneriaid wedi’u cynnwys.

en-gb	 to collate evidence of service user feedback and actions to address local needs 
cy-gb	 casglu tystiolaeth o adborth gan ddefnyddwyr gwasanaethau a chamau gweithredu i fynd i’r afael ag anghenion lleol.

en-gb	 to work with WIFN to share best practice and maintenance of national standards
cy-gb	 cydweithio â Rhwydwaith Bwydo Babanod Cymru i sicrhau bod arferion gorau yn cael eu rhannu a bod safonau cenedlaethol yn cael eu cynnal.

en-gb	Each health board will provide a coordinated support model which is inclusive of health professionals, peer supporters, professional education and community led services.
cy-gb	Bydd pob bwrdd iechyd yn darparu model cymorth cydgysylltiedig a fydd yn cynnwys gweithwyr iechyd proffesiynol, cefnogwyr cymheiriaid, gwasanaethau proffesiynol a arweinir gan addysg a’r gymuned.

en-gb	 develop a knowledge and skills framework to support the development of a skilled and confident NHS workforce (primary and secondary care) and third sector at different levels (informed, skilled, expert)
cy-gb	 datblygu fframwaith gwybodaeth a sgiliau i gefnogi datblygiad gweithlu medrus a hyderus i’r GIG (gofal sylfaenol ac eilaidd) a’r trydydd sector ar wahanol lefelau (gwybodus, medrus, arbenigol).

en-gb	 review mechanisms for the training and development of staff across the healthcare system (primary and secondary care and third sector) on infant feeding at three main levels pre and post registration.
cy-gb	 adolygu’r mecanweithiau ar gyfer hyfforddi a datblygu staff ar draws y system gofal iechyd (gofal sylfaenol ac eilaidd a’r trydydd sector) ynghylch bwydo babanod ar dair prif lefel cyn ac ar ôl cofrestru.

en-gb	 develop and agree quality standards for the use of peer or lay support in the delivery of breastfeeding support.
cy-gb	 datblygu a chytuno ar safonau ansawdd ar gyfer defnyddio cefnogaeth cymheiriaid neu leygwyr wrth ddarparu cymorth bwydo ar y fron.

en-gb	 develop evidence based service models and guidance for the role of peer support in NHS Wales breastfeeding support services.
cy-gb	 datblygu model gwasanaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth a chyfarwyddyd ynghylch rôl cefnogaeth cymheiriaid yng ngwasanaethau cymorth bwydo ar y fron GIG Cymru.

en-gb	 make recommendations for evidence based service models for local delivery that provides equitable access to services at expert level across Wales.
cy-gb	 gwneud argymhellion ynghylch modelau gwasanaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth ar gyfer darpariaeth leol sy’n cynnig mynediad teg at wasanaethau ar lefel arbenigol ledled Cymru.

en-gb	 develop and agree national quality standards for breastfeeding support at informed, skilled and expert level.
cy-gb	 datblygu a chytuno ar safonau ansawdd cenedlaethol o ran cymorth bwydo ar y fron ar lefel wybodus, fedrus ac arbenigol.

en-gb	 review levels of staff knowledge and skills at each level of the national skills framework (once developed).
cy-gb	 adolygu lefelau gwybodaeth a sgiliau staff ar bob lefel o’r fframwaith sgiliau cenedlaethol (pan fydd wedi’i ddatblygu).

en-gb	 ensure the knowledge and skills framework informs local job descriptions and person specifications for relevant staff.
cy-gb	 sicrhau bod y fframwaith gwybodaeth a sgiliau yn llywio disgrifiadau swyddi lleol a manylebau person ar gyfer staff perthnasol.

en-gb	 undertake a review of local breastfeeding support service model against identified needs
cy-gb	 cynnal adolygiad o’r model gwasanaeth cymorth bwydo ar y fron lleol yn erbyn yr anghenion a nodwyd.

en-gb	 develop and describe a local breastfeeding support model, based on the best available evidence that provides equitable access to informed, skilled and expert services
cy-gb	 datblygu a disgrifio model cymorth bwydo ar y fron lleol, sy’n seiliedig ar y dystiolaeth  orau sydd ar gael ac sy’n cynnig mynediad teg at wasanaethau gwybodus, medrus ac arbenigol.

en-gb	 ensure that there is a system in place for the consideration of developments in national guidance or the evidence base and its application to local services.
cy-gb	 sicrhau bod system ar waith i ystyried datblygiadau o ran cyfarwyddyd cenedlaethol, neu’r sylfaen dystiolaeth a’i chymhwyso i wasanaethau lleol.

en-gb	A review of current education standards relating to breast and infant feeding in line with NMC review of Nursing and Midwifery standards to ensure that breast feeding is a core component of midwifery, neonatal, Specialist Community Public Health Nurse (SCPHN) and paediatric training
cy-gb	Adolygu safonau addysg presennol sy’n gysylltiedig â bwydo ar y fron a bwydo babanod yn gydnaws ag adolygiad y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth o safonau nyrsio a bydwreigiaeth. Sicrhau bod bwydo ar y fron yn elfen greiddiol o hyfforddiant bydwreigiaeth, neonatoleg, nyrsys iechyd y cyhoedd cymunedol arbenigol a phediatreg.

en-gb	 to develop a skilled and competent NHS Wales workforce throughout primary and secondary care services.
cy-gb	 datblygu gweithlu medrus a chymwys i GIG Cymru ym mhob rhan o’r gwasanaethau gofal sylfaenol ac eilaidd.

en-gb	 to ensure commissioning of education both pre and post registration which adopt NMC core competencies in relation to breastfeeding support, skills and knowledge
cy-gb	 sicrhau bod addysg cyn ac ar ôl cofrestru yn cael ei chomisiynu, sy’n mabwysiadu cymwyseddau craidd y Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth mewn perthynas â chymorth, sgiliau a gwybodaeth ynghylch bwydo ar y fron.

en-gb	 services will adopt and develop evidence based standards
cy-gb	 bydd gwasanaethau yn mabwysiadu ac yn datblygu safonau sy’n seiliedig ar dystiolaeth.

en-gb	 each Health Board will create and sustain a trained workforce within an environment that supports breast and infant feeding
cy-gb	 bydd pob bwrdd iechyd yn creu ac yn cynnal gweithlu hyfforddedig mewn amgylchedd sy’n cefnogi bwydo ar y fron a bwydo babanod.

en-gb	 health boards will provide trained staff across the health care system on breast and infant feeding at 3 main levels
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn darparu staff hyfforddedig ar draws y system gofal iechyd mewn perthynas â bwydo ar y fron a bwydo babanod, ar dair prif lefel, sef:

en-gb	a)informed
cy-gb	a) gwybodus

en-gb	b) skilled
cy-gb	b) medrus

en-gb	c) expert
cy-gb	c) arbenigol

en-gb	 academic institutions across Wales to standardise educational learning outcomes relating to breast and infant feeding
cy-gb	 bydd sefydliadau academaidd ledled Cymru yn safoni deilliannau dysgu addysgol o ran bwydo ar y fron a bwydo babanod.

en-gb	 develop academic standards to ensure consistency and quality of the learning outcomes relating to breast and infant feeding
cy-gb	 datblygu safonau academaidd i sicrhau cysondeb ac ansawdd y deilliannau dysgu o ran bwydo ar y fron a bwydo babanod.

en-gb	Evidence base NMC standards
cy-gb	Sylfaen dystiolaeth Safonau’r Cyngor Nyrsio a Bydwreigiaeth

en-gb	15
cy-gb	17

en-gb	A quality assurance model is required to set and monitor standards.
cy-gb	Mae angen model sicrwydd ansawdd i osod a monitro safonau.

en-gb	An options appraisal was led by Public Health Wales with key stakeholders and the following recommended preferred option agreed
cy-gb	Cafodd arfarniad dewisiadau ei arwain gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ar y cyd â rhanddeiliaid allweddol a chytunwyd ar y dewis canlynol a ffefrir:

en-gb	 Option 2 – “Once for Wales” model contract across maternity, neonatal, HV and education with a three year inbuilt evaluation of outcomes.
cy-gb	 Dewis 2 – contract model “Unwaith i Gymru” ar draws mamolaeth, neonatoleg, ymwelwyr iechyd ac addysg sy’n cynnwys gwerthusiad o ganlyniadau bob tair blynedd.

en-gb	 the preferred option is to be modelled and costed by Welsh Government in collaboration with Public Health Wales and key stakeholders
cy-gb	 bydd y dewis a ffefrir yn cael ei fodelu a’i gostio gan Lywodraeth Cymru ar y cyd ag Iechyd Cyhoeddus Cymru a rhanddeiliaid allweddol.

en-gb	 advice is to be given following the development of a future assurance model to the Minister for Health and Social Services
cy-gb	 rhoddir cyngor ar ôl datblygu model sicrwydd ar gyfer y dyfodol i’r Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol.

en-gb	 on agreement of the future model the strategic leadership group will provide oversight to the development, implementation and monitoring of the assurance model
cy-gb	 ar ôl cytuno ar y model ar gyfer y dyfodol, bydd y grŵp arweinyddiaeth strategol yn goruchwylio’r gwaith o ddatblygu, gweithredu a monitro’r model sicrwydd.

en-gb	 health boards will work in partnership with the strategic leadership group to clarify roles and responsibilities of healthcare professionals supporting quality assurance model detailing professional accountability
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn gweithio mewn partneriaeth â’r grŵp arweinyddiaeth strategol i egluro rolau a chyfrifoldebau gweithwyr proffesiynol gofal iechyd sy’n cefnogi’r model sicrhau ansawdd, gan fanylu ar atebolrwydd proffesiynol.

en-gb	 health boards will provide breastfeeding outcome data for surveillance to monitor trends in Local Health Board areas
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn darparu data ar ganlyniadau bwydo ar y fron er mwyn cadw golwg ar hynny i fonitro tueddiadau mewn ardaloedd byrddau iechyd lleol.

en-gb	 health boards will participate in utilising breastfeeding outcome data to inform quality improvement at health board and individual practitioner level.
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cymryd rhan yn y gwaith o ddefnyddio data ar ganlyniadau bwydo ar y fron i lywio’r broses gwella ansawdd ar lefel byrddau iechyd ac ymarferwyr unigol.

en-gb	Appropriate specialist services will need to be in place to support women to breastfeed for as long as they intended to.
cy-gb	Bydd angen i wasanaethau arbenigol priodol fod ar waith i gefnogi menywod i fwydo ar y fron cyhyd ag y maent yn bwriadu gwneud hynny.

en-gb	All women in Wales should have access to specialist breastfeeding and infant feeding support.
cy-gb	Dylai fod gan yr holl fenywod yng Nghymru fynediad at gymorth arbenigol o ran bwydo ar y fron a bwydo babanod.

en-gb	Women should be satisfied with care they have received in relation to infant feeding.
cy-gb	Dylai menywod fod yn fodlon ar y gofal y maent wedi’i gael mewn perthynas â bwydo babanod.

en-gb	Care beyond common challenges must be recognised by health care practitioners with agreed and appropriate pathways of care for referral to a specialist service.
cy-gb	Mae’n rhaid i ymarferwyr gofal iechyd gydnabod gofal y tu hwnt i heriau cyffredin a dylai fod llwybrau gofal priodol a gytunwyd ar gyfer atgyfeirio at wasanaethau arbenigol.

en-gb	For this to be realised, there will be a need for:
cy-gb	Er mwyn gwireddu hyn, bydd angen y canlynol:

en-gb	 national funded support to coordinate all Wales specialist guidelines eg: Tongue TieDivision, early Neonatal weight loss guidelines
cy-gb	 cymorth cenedlaethol a gyllidir i gydgysylltu canllawiau arbenigol Cymru gyfan, e.e.: torri cwlwm tafod, canllawiau ar golli pwysau’n gynnar i famau babanod newydd- anedig.

en-gb	 provision of a national system for Tongue Tie Division services, which include specialist breastfeeding support, referral, expert services and follow up.
cy-gb	 darparu system genedlaethol ar gyfer gwasanaethau torri cwlwm tafod, sy’n cynnwys cymorth bwydo ar y fron arbenigol, atgyfeirio, gwasanaethau arbenigol a gwasanaethau dilynol.

en-gb	 development of high quality evidence based, QA mechanisms, which includes testing of accessibility to specialist breastfeeding services in each Health Board across Wales
cy-gb	 datblygu mecanweithiau sicrhau ansawdd o safon uchel sy’n seiliedig ar dystiolaeth, gan gynnwys profi hygyrchedd gwasanaethau bwydo ar y fron arbenigol ym mhob bwrdd iechyd ledled Cymru.

en-gb	 Government and Public Health Wales commitment to adhering to the International Code of Breastmilk Substitutes/ creating legislation preventing unethical promotion of formula milk.
cy-gb	 ymrwymiad gan y Llywodraeth ac Iechyd Cyhoeddus Cymru i gydymffurfio â’r Cod Rhyngwladol ar Farchnata Amnewidion Llaeth y Fron / creu deddfwriaeth sy’n atal hyrwyddo llaeth fformiwla mewn ffordd anfoesegol.

en-gb	All professional bodies in Wales should adhere to these standards.
cy-gb	Dylai’r holl gyrff proffesiynol yng Nghymru gydymffurfio â’r safonau hyn.

en-gb	 Developing and assessing a strategic plan to coordinate a national breastmilk bank, which is easy to access and cost efficient for all NICU/NNU/ maternity services throughout Wales.
cy-gb	 datblygu ac asesu cynllun strategol i gydgysylltu cronfa llaeth y fron genedlaethol sy’n hawdd ei defnyddio ac yn gost-effeithiol i’r holl unedau gofal dwys neonatoleg / unedau neonatoleg / gwasanaethau mamolaeth ledled Cymru.

en-gb	 Specialist breastfeeding/infant feeding support to be developed by each Health Board to meet local needs and to provide effective streamlined care for families referred by any health care professional.
cy-gb	 bydd pob bwrdd iechyd yn datblygu cymorth arbenigol o ran bwydo ar y fron/bwydo babanod i ddiwallu anghenion lleol a darparu gofal effeithiol sydd wedi’i symleiddio i deuluoedd sy’n cael eu hatgyfeirio gan unrhyw weithiwr proffesiynol gofal iechyd.

en-gb	This must include support throughout the infant feeding journey.
cy-gb	Mae’n rhaid i hyn gynnwys cymorth drwy gydol y daith bwydo babanod.

en-gb	 To ensure that practitioners are aware of their limitations when breastfeeding and infant feeding difficulties are beyond common challenges and beyond their clinical expertise.
cy-gb	 sicrhau bod ymarferwyr yn ymwybodol o’u cyfyngiadau pan fydd anawsterau o ran bwydo ar y fron a bwydo babanod y tu hwnt i heriau cyffredin a’u harbenigedd clinigol.

en-gb	Develop and implement an approach to communication on breastfeeding that is co-created, consistent and evidence-based to bring about social change and normalise breastfeeding in Wales.
cy-gb	Datblygu a gweithredu dull cyfathrebu ynghylch bwydo ar y fron sydd wedi’i greu ar y cyd, yn gyson ac yn seiliedig ar dystiolaeth er mwyn sicrhau newid cymdeithasol a normaleiddio bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	 Public Health Wales will lead a synthesis of the current available evidence based for the benefits of breastfeeding in high income countries and translate these into accessible evidence statements for system wide use
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn arwain y gwaith o gyfuno’r sylfaen dystiolaeth bresennol sydd ar gael ynghylch manteision bwydo ar y fron mewn gwledydd ag incwm uchel a throsi hyn yn ddatganiadau tystiolaeth hygyrch i’w defnyddio ar draws y system.

en-gb	 The Wales Parent Information Project will ensure that parent information supports the goals of the Breastfeeding Strategic Action Plan in replacing Bump Baby and Beyond
cy-gb	 bydd prosiect gwybodaeth i rieni Cymru yn sicrhau bod gwybodaeth i rieni yn cefnogi amcanion y Cynllun Gweithredu Strategol ar Fwydo ar y Fron wrth iddo gymryd lle ‘Naw Mis a Mwy’.

en-gb	 Public Health Wales will work with stakeholders to ensure that the best practice guidelines are followed to co-produce information on breastfeeding in Wales 
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cydweithio â rhanddeiliaid i sicrhau bod y canllawiau arfer gorau yn cael eu dilyn er mwyn llunio gwybodaeth ar y cyd ynghylch bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	 Public Health Wales will ensure that evidence based information to support breastfeeding is available through the Every Child Wales website
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn sicrhau bod gwybodaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth i gefnogi bwydo ar y fron ar gael drwy wefan Pob Plentyn Cymru.

en-gb	 Public Health Wales, Welsh Government, Health Boards and the third sector will work collectively to ensure that consistent, evidence based, accessible and bilingual information is available to support breastfeeding.
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru, Llywodraeth Cymru, byrddau iechyd a’r trydydd sector yn cydweithio i sicrhau bod gwybodaeth gyson, hygyrch a dwyieithog, sy’n seiliedig ar dystiolaeth, ar gael i gefnogi bwydo ar y fron.

en-gb	 Public Health Wales will review the evidence for effective action to promote breastfeeding initiation using best practice methods in behaviour change and social marketing and make recommendations for action as part of its 10 Steps to a Healthy Weight Programme.
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn adolygu’r dystiolaeth ynghylch camau gweithredu effeithiol i hyrwyddo cychwyn bwydo ar y fron, gan ddefnyddio dulliau arfer gorau o ran newid ymddygiad a marchnata cymdeithasol a gwneud argymhellion ynghylch gweithredu, yn rhan o’i raglen 10 Cam i Bwysau Iach.

en-gb	 Welsh Government and Public Health Wales will consider the need for improved guidance and monitoring on the WHO International Code on the Marketing of Breast Milk Substitutes in Wales.
cy-gb	 bydd Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn ystyried yr angen am well arweiniad a monitro o ran Cod Rhyngwladol Sefydliad Iechyd y Byd ar Farchnata Amnewidion Llaeth y Fron yng Nghymru.

en-gb	 Health Boards will work with the All Wales Parent Information Project to reduce duplication and increase consistent communication on breastfeeding
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cydweithio â’r prosiect gwybodaeth i rieni Cymru gyfan i leihau dyblygu a chynyddu cyfathrebu cyson ynghylch bwydo ar y fron.

en-gb	 Health Boards will work with local partners to disseminate clear, evidence based and consistent information on breastfeeding in local communities
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cydweithio â phartneriaid lleol i ddosbarthu gwybodaeth eglur a chyson sy’n seiliedig ar dystiolaeth ynghylch bwydo ar y fron mewn cymunedau lleol.

en-gb	 Health Boards will ensure that all breastfeeding parents are signposted to independent, evidence based, quality assured advice and information on breastfeeding
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn sicrhau bod yr holl rieni sy’n bwydo ar y fron yn cael eu cyfeirio at gyngor a gwybodaeth annibynnol â sicrwydd ansawdd, sy’n seiliedig ar dystiolaeth, ynghylch bwydo ar y fron.

en-gb	 Health Boards through their local strategic partnerships will work to ensure that any public facing mass communication or marketing activity is informed by best practice behavioural science and social marketing practice and takes account of the opportunity to complement national level action where appropriate
cy-gb	 bydd byrddau iechyd drwy eu partneriaethau strategol lleol yn gweithio i sicrhau bod unrhyw gyfathrebu torfol neu weithgarwch marchnata ar gyfer y cyhoedd yn cael ei lywio gan arferion gorau o ran gwyddoniaeth ymddygiadol ac arferion marchnata  cymdeithasol, a’i fod yn ystyried y cyfle i gyfannu gweithredu ar lefel genedlaethol lle bo’n briodol.

en-gb	 Health Boards will ensure they have effective mechanisms in place to monitor compliance with the International Code on the Marketing of Breast Milk Substitutes.
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn sicrhau bod mecanweithiau effeithiol ar waith ganddynt i fonitro cydymffurfiaeth â’r Cod Rhyngwladol ar Farchnata Amnewidion Llaeth y Fron.

en-gb	WHO International Code of the Marketing of Breast Milk Substitutes 1981 https://www.who.int/nutrition/publications/infantfeeding/9241541601/en/
cy-gb	Cod Rhyngwladol Sefydliad Iechyd y Byd ar Farchnata Amnewidion Llaeth y Fron 1981 https://www.who.int/nutrition/publications/infantfeeding/9241541601/en/

en-gb	Public Health Wales – Behavioural Analysis of Breastfeeding (2019)
cy-gb	Iechyd Cyhoeddus Cymru – Dadansoddiad Ymddygiadol o Fwydo ar y Fron (2019)

en-gb	Work to reduce inequalities in breastfeeding in Wales through improved monitoring, reporting and action to influence social norms
cy-gb	Gweithio i leihau anghydraddoldebau o ran bwydo ar y fron yng Nghymru, drwy well monitro, adrodd a gweithredu i ddylanwadu ar arferion cymdeithasol.

en-gb	 Public Health Wales will develop an action plan to promote normalisation of breastfeeding based on the currently available behavioural analysis
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn datblygu cynllun gweithredu i hyrwyddo normaleiddio bwydo ar y fron, yn seiliedig ar y dadansoddiad ymddygiadol sydd ar gael ar hyn o bryd.

en-gb	 Public Health Wales will work with academic partners to commission and develop research to inform action on reducing inequalities in breastfeeding rates in Wales 
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cydweithio â phartneriaid academaidd i gomisiynu a datblygu ymchwil i lywio camau gweithredu ynghylch lleihau anghydraddoldebau o ran cyfraddau bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	 The Strategic Group will oversee work to develop guidance on the role of peer influence, peer support and peer networks in promoting uptake and continuation of breastfeeding
cy-gb	 bydd y grŵp strategol yn goruchwylio gwaith i ddatblygu canllawiau ar rôl dylanwad cymheiriaid, cefnogaeth cymheiriaid a rhwydweithiau cymheiriaid wrth hyrwyddo cychwyn a pharhau i fwydo ar y fron.

en-gb	 Welsh Government and Public Health Wales will ensure that appropriate recognition of creating new social norms for breastfeeding is reflected in national settings based programmes of work e.g.
cy-gb	 bydd Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn sicrhau bod cydnabyddiaeth briodol yn cael ei rhoi i greu arferion cymdeithasol newydd o ran bwydo ar y fron mewn rhaglenni gwaith cenedlaethol sy’n seiliedig ar leoliadau, e.e.

en-gb	Welsh Network of Healthy School Schemes;
cy-gb	Rhwydwaith Cynlluniau Ysgolion Iach Cymru;

en-gb	Healthy Working Wales
cy-gb	Cymru Iach ar Waith.

en-gb	 Local Public Health Teams will ensure that local strategic partnerships understand the patterns of breastfeeding inequalities in their local communities
cy-gb	 bydd timau iechyd y cyhoedd lleol yn sicrhau bod partneriaethau strategol lleol yn deall patrymau anghydraddoldebau bwydo ar y fron yn eu cymunedau lleol.

en-gb	 Regional Partnership Boards, Public Services Boards and other strategic partnerships relevant to the Early Years should review action to improve breastfeeding rates as part of ongoing assessment of need with a clear focus on inequalities and ensure evidence based action is included in local plans
cy-gb	 dylai byrddau partneriaeth rhanbarthol, byrddau gwasanaethau cyhoeddus a phartneriaethau strategol eraill sy’n berthnasol i’r blynyddoedd cynnar adolygu’r camau gweithredu i wella cyfraddau bwydo ar y fron yn rhan o asesiad parhaus o anghenion, gan ganolbwyntio’n bendant ar anghydraddoldebau, a sicrhau bod camau gweithredu sy’n seiliedig ar dystiolaeth yn cael eu cynnwys mewn cynlluniau lleol.

en-gb	 Health Boards should review inequalities in breastfeeding rates at each measurement point and work to reduce variation.
cy-gb	 dylai byrddau iechyd adolygu anghydraddoldebau o ran cyfraddau bwydo ar y fron ar bob pwynt mesur a gweithio i leihau amrywiadau.

en-gb	Maternity Data Indicators Wales
cy-gb	Dangosyddion Data Mamolaeth Cymru

en-gb	http://www.nwisinformationstandards.wales.nhs.uk/sitesplus/documents/299/20160629- DSCN%202016%2002-Maternity%20Indicators%20Data%20Set-Final%20v1.1.pdf
cy-gb	http://www.nwisinformationstandards.wales.nhs.uk/sitesplus/documents/299/20160629- DSCN%202016%2002-Maternity%20Indicators%20Data%20Set-Final%20v1.1.pdf

en-gb	Public Health Outcomes Framework https://public.tableau.com/views/PHOF2017LAHB- HOME/LAHB?:embed=y&:showVizHome=no
cy-gb	Fframwaith Canlyniadau Iechyd y Cyhoedd https://public.tableau.com/views/PHOF2017LAHB- HAFAN/LAHB?:embed=y&:showVizHome=no

en-gb	Improving intention to breastfeed in low-breastfeeding-rate Welsh communities Asset Base Approaches to Breastfeeding
cy-gb	Gwella’r bwriad i fwydo ar y fron mewn cymunedau sydd â chyfraddau isel o ran bwydo ar y fron yng Nghymru Dulliau gweithredu sy’n seiliedig ar asedau o ran bwydo ar y fron

en-gb	Ensure that research, evaluation and evidence informs action to improve breastfeeding rates in Wales
cy-gb	Sicrhau bod ymchwil, gwerthuso a thystiolaeth yn llywio camau gweithredu i wella cyfraddau bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	 Public Health Wales to establish a Research Development Group to stimulate research into breastfeeding priority areas in Wales
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn sefydlu grŵp datblygu ymchwil i ysgogi ymchwil i feysydd blaenoriaeth o ran bwydo ar y fron yng Nghymru.

en-gb	 Public Health Wales working with stakeholders to identify opportunities for promoting knowledge transfer and mobilisation to ensure action is informed by the best available international evidence
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cydweithio â rhanddeiliaid i nodi cyfleoedd i hyrwyddo trosglwyddo a defnyddio gwybodaeth i sicrhau bod camau gweithredu yn cael eu llywio gan y dystiolaeth ryngwladol orau sydd ar gael.

en-gb	 Strategic Group to develop and agree a logic model and evaluation framework
cy-gb	 bydd y grŵp strategol yn datblygu ac yn cytuno ar fodel rhesymeg a fframwaith gwerthuso.

en-gb	 Health Boards to ensure that action to promote breastfeeding is based on the best available evidence of what works
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn sicrhau bod camau gweithredu i hyrwyddo bwydo ar y fron yn seiliedig ar y dystiolaeth orau sydd ar gael ynghylch yr hyn sy’n gweithio.

en-gb	 Health Boards to ensure that all action is appropriately monitored and evaluated and that learning is shared with partners and the wider system
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn sicrhau bod yr holl gamau gweithredu yn cael eu monitro a’u gwerthuso’n briodol a bod dysgu yn cael ei rannu â phartneriaid a’r system ehangach.

en-gb	Implementation of action to promote breastfeeding uses best practice in delivering change at scale including quality improvement methods
cy-gb	Bydd camau gweithredu i hyrwyddo bwydo ar y fron yn defnyddio arferion gorau o ran sicrhau newid ar raddfa fawr, gan gynnwys dulliau gwella ansawdd.

en-gb	 Public Health Wales, 1000 Lives quality improvement consider opportunities for a national improvement programme to increase breastfeeding at 10 days and beyond.
cy-gb	 bydd rhaglen gwella ansawdd Iechyd Cyhoeddus Cymru, 1000 o Fywydau, yn ystyried cyfleoedd ar gyfer rhaglen wella genedlaethol i gynyddu cyfraddau bwydo ar y fron ar ôl 10 diwrnod ac wedi hynny.

en-gb	 Public Health Wales develops guidance and provides training on large scale change approaches to population health improvement
cy-gb	 bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn datblygu canllawiau ac yn darparu hyfforddiant ynghylch dulliau newid ar raddfa fawr o ran gwella iechyd y boblogaeth.

en-gb	 Health Boards support Midwives and Health Visitors in undertaking training in quality improvement methods e.g. IQT Silver
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cefnogi bydwragedd ac ymwelwyr iechyd wrth gael hyfforddiant mewn dulliau gwella ansawdd, e.e. gwobr arian Gwella Ansawdd gyda’n Gilydd (IQT).

en-gb	 Health Boards participate in nationally led quality improvement initiatives 
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cymryd rhan mewn mentrau gwella ansawdd a arweinir yn genedlaethol.

en-gb	 Health Boards support practitioners in undertaking local quality improvement projects
cy-gb	 bydd byrddau iechyd yn cefnogi ymarferwyr wrth ymgymryd â phrosiectau gwella ansawdd lleol.

en-gb	Matern ity Care in Wales
cy-gb	G of al Mamolaeth yng Nghymru

en-gb	A Five Year Vision for the Future (2019-2024)
cy-gb	Gweledigaeth 5 Mlynedd ar gyfer y Dyfodol (2019-2024)

en-gb	© Crown copyright 2019       WG37735     Digital ISBN 978-1-83876-643-6
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2019       WG37735     ISBN Digidol ISBN 978-1-83876-644-3

en-gb	Maternity Care in Wales – A 5 Year Vision for the Future
cy-gb	Gofal Mamolaeth yng Nghymru - Gweledigaeth 5 Mlynedd ar gyfer y Dyfodol

en-gb	The foundations for health and well-being start with pregnancy, birth and the early days of childhood.
cy-gb	Mae'r sylfeini ar gyfer iechyd a lles yn dechrau yn ystod beichiogrwydd.

en-gb	This report sets out a vision for achieving high quality maternity services in Wales.
cy-gb	Mae'r adroddiad hwn yn nodi gweledigaeth ar gyfer sicrhau gwasanaethau mamolaeth a newyddenedigol o ansawdd uchel yng Nghymru.

en-gb	We have listened to mothers and families as well as the multi-professional maternity team and have produced a vision for the future which responds to what they ask of our services.
cy-gb	Rydym wedi gwrando ar famau a theuluoedd yn ogystal â gweithwyr iechyd proffesiynol ac wedi ymateb i'r hyn y maent yn ei ofyn gan ein gwasanaethau.

en-gb	We aim to put the family at the centre of decisions so that all women, babies and their families get the highest quality of care which meets their needs.
cy-gb	Ein nod yw rhoi'r teulu wrth wraidd penderfyniadau er mwyn i bob menyw, babi a'u teuluoedd gael gofal o'r ansawdd uchaf sy'n diwallu eu hanghenion.

en-gb	This Vision has been the result of many people coming together to refresh our model of maternity care-based on the current available evidence, best practice and feedback from families and frontline staff to design and further improve existing services.
cy-gb	Mae'r weledigaeth hon yn ganlyniad i lawer o bobl yn dod at ei gilydd i adnewyddu ein model o ofal mamolaeth a newyddenedigol – yn seiliedig ar y dystiolaeth bresennol sydd ar gael, yr arfer gorau a’r adborth gan deuluoedd a staff rheng flaen i ddylunio a gwella gwasanaethau presennol ymhellach.

en-gb	I am grateful for the enthusiasm and commitment of all those involved in developing this Vision.
cy-gb	Rwy'n ddiolchgar am frwdfrydedd ac ymrwymiad pawb sy'n ymwneud â datblygu'r weledigaeth hon.

en-gb	The Vision gives us the route map to deliver high quality and safe services which secure improved health and wellbeing for mothers and babies in the short, medium and long term.
cy-gb	Mae'r weledigaeth yn rhoi map llwybr i ni ddarparu gwasanaethau diogel o ansawdd uchel sy'n sicrhau gwell iechyd a lles i famau a babanod yn y tymor byr, canolig a hir.

en-gb	Person-centred, safe and high quality care for mothers and babies throughout pregnancy, birth and following birth can have a positive impact on the health and life chances of women and babies and on the healthy development of children throughout their life.
cy-gb	Gall gofal sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn, sy’n ddiogel ac o ansawdd uchel i famau a babanod yn ystod beichiogrwydd, genedigaeth ac yn dilyn genedigaeth, gael effaith gadarnhaol ar iechyd a chyfleoedd bywyd menywod a babanod, yn ogystal ag ar ddatblygiad iach plant drwy gydol eu bywyd.

en-gb	This can help to reduce the impact of inequalities which can have longer-term health consequences for families, securing the best possible outcomes for mothers, babies and communities.
cy-gb	Gall hyn helpu i leihau effaith anghydraddoldebau a all arwain at ganlyniadau iechyd tymor hwy i deuluoedd, gan sicrhau'r canlyniadau gorau posibl i famau, babanod a chymunedau.

en-gb	Focussing our resources to improve maternity services is essential to support the healthy and happy families and communities of the future.
cy-gb	Mae'n hanfodol canolbwyntio ein hadnoddau i wella gwasanaethau mamolaeth er mwyn cefnogi teuluoedd a chymunedau iach a hapus y dyfodol.

en-gb	Minister for Health and Social Services July 2019
cy-gb	Y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Gorffennaf 2019

en-gb	Executive Summary
cy-gb	Crynodeb Gweithredol

en-gb	Our vision for maternity services in Wales is to ensure that:
cy-gb	Ein gweledigaeth ar gyfer gwasanaethau mamolaeth yng Nghymru yw sicrhau bod:

en-gb	‘Pregnancy and childbirth are a safe and positive experience, and parents are supported to give their child the best start in life.’
cy-gb	‘Beichiogrwydd a genedigaeth yn brofiad diogel a chadarnhaol, a bod rhieni'n cael eu cefnogi i roi'r cychwyn gorau mewn bywyd i'w plentyn.’

en-gb	High performing multi professional teams will deliver family-centred care within Health Boards which display strong leadership within a culture of research and development, continuous learning, best practice and innovation.
cy-gb	Bydd timau amlbroffesiwn sy'n perfformio'n dda yn darparu gofal sy'n canolbwyntio ar y teulu o fewn Byrddau Iechyd sy'n dangos arweinyddiaeth gref o fewn diwylliant o ymchwil a datblygu, dysgu parhaus, arfer gorau ac arloesi.

en-gb	We will achieve this through our 5 principles of maternity care:
cy-gb	Byddwn yn cyflawni hyn drwy ein 5 egwyddor o ofal mamolaeth:

en-gb	Family centred care
cy-gb	Gofal sy'n canolbwyntio ar y teulu Gofal diogel ac effeithiol

en-gb	Safe and effective care Continuity of carer
cy-gb	Parhad o ran gofalwr

en-gb	Skilled multi-professional teams Sustainable
cy-gb	Timau amlbroffesiwn medrus

en-gb	quality services
cy-gb	Gwasanaethau o ansawdd cynaliadwy

en-gb	Introduction - Maternity care in Wales
cy-gb	Cyflwyniad - Gofal mamolaeth yng Nghymru

en-gb	Pregnancy and childbirth are life changing events for a woman and her family, momentous and eagerly anticipated.
cy-gb	Mae beichiogrwydd a genedigaeth yn ddigwyddiadau sy'n newid bywyd menyw a'i theulu, mae’n ddigwyddiad pwysig y mae pobl yn disgwyl yn eiddgar amdano.

en-gb	Maternity staff have the opportunity to support a woman and her family through this transition ensuring safe, clinically effective care whilst providing a personalised and positive experience 1 .
cy-gb	Mae staff mamolaeth yn cael cyfle i gefnogi menyw a'i theulu drwy'r newid hwn gan sicrhau gofal diogel, clinigol effeithiol yn ogystal â phrofiad personol a chadarnhaol 1 .

en-gb	In order to ensure that children in Wales have the best start in life we need to develop sustainable services that are able to prepare families for parenthood, as well as responding to their social, emotional and physical health needs.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod plant yng Nghymru yn cael y dechrau gorau mewn bywyd, mae angen i ni ddatblygu gwasanaethau cynaliadwy sy'n gallu paratoi teuluoedd i fod yn rhieni, yn ogystal ag ymateb i'w hanghenion cymdeithasol, emosiynol a chorfforol.

en-gb	Pregnancy also represents an opportunity to support women to adopt healthy lifestyles and maximise her families’ health and wellbeing across their life course .
cy-gb	Mae beichiogrwydd hefyd yn gyfle i helpu menywod i fabwysiadu ffyrdd iach o fyw a gwneud y gorau o iechyd a lles eu teuluoedd drwy gydol eu hoes.

en-gb	This Vision has been developed and informed by all professions working within maternity services and by women and their families.
cy-gb	Mae'r weledigaeth hon wedi'i datblygu a'i llywio gan yr holl broffesiynau sy'n gweithio mewn gwasanaethau mamolaeth, yn ogystal â menywod a'u teuluoedd.

en-gb	Development of the vision
cy-gb	Datblygu’r weledigaeth

en-gb	Building on the ‘Strategic Vision for Maternity Services in Wales’ 2 , a series of multi- professional engagement events have led to the creation of this new 5 year vision.
cy-gb	Gan adeiladu ar y ‘Weledigaeth Strategol ar gyfer Gwasanaethau Mamolaeth yng Nghymru’2, mae cyfres o ddigwyddiadau ymgysylltu amlbroffesiynol wedi arwain at greu'r weledigaeth 5 mlynedd newydd hon.

en-gb	These events have reflected and responded to the ‘Your Birth, We Care’ 3 survey of mothers in Wales and the ‘Midwives Voices Wales’ survey  4 .
cy-gb	Mae'r digwyddiadau hyn wedi adlewyrchu ac wedi ymateb i’r arolwg o famau ‘Eich Babi, Eich Gofal’3 yng Nghymru ac arolwg ‘Lleisiau Bydwragedd Cymru’4.

en-gb	Welsh Government policy has identified early childhood years and health and wellbeing promotion as priority areas.
cy-gb	Mae polisi Llywodraeth Cymru wedi nodi blynyddoedd cynnar plentyndod a hybu iechyd a lles fel meysydd blaenoriaeth.

en-gb	The key themes of ‘A Healthier Wales:
cy-gb	Mae themâu allweddol ‘Cymru Iachach:

en-gb	Our plan for health and social care’ 5 , including prudent healthcare, have been incorporated into this vision.
cy-gb	Ein cynllun ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol’ 5 , gan gynnwys gofal iechyd darbodus, wedi'u hymgorffori yn y weledigaeth hon.

en-gb	The recent RCOG/RCM review of Cwm Taf maternity services 6 highlighted specific areas for improvement and learning for maternity service provision in Wales.
cy-gb	Amlygodd adolygiad diweddar Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr/Coleg Brenhinol y Meddygon o wasanaethau mamolaeth Cwm Taf 6 feysydd penodol ar gyfer gwella a dysgu o ran darpariaeth gwasanaethau mamolaeth yng Nghymru.

en-gb	Recommendations have been discussed in national multi professional forums and embedded into this Vision.
cy-gb	Mae argymhellion wedi'u trafod mewn fforymau amlbroffesiynol cenedlaethol ac wedi'u gwreiddio yn y weledigaeth hon.

en-gb	Family centred care
cy-gb	Gofal sy'n canolbwyntio ar y teulu

en-gb	Women will receive personalised care, planned in partnership with them and reflecting their choices and health needs
cy-gb	Bydd merched yn derbyn gofal personol, wedi ei gynllunio mewn partneriaeth â nhw ac a fydd yn adlewyrchu eu dewisiadau a'u hanghenion iechyd

en-gb	Respect and compassion are core values underpinning the care women and their families receive.
cy-gb	Mae parch a thrugaredd yn werthoedd craidd sy'n sail i'r gofal y mae menywod a'u teuluoedd yn ei dderbyn.

en-gb	Respectful family-centred care enables women to have control over their behaviour, surroundings and the treatment they receive.
cy-gb	Mae gofal sy'n canolbwyntio ar y teulu yn galluogi menywod i gael rheolaeth dros eu hymddygiad, eu hamgylchoedd a'r driniaeth a gânt.

en-gb	This supports meaningful discussions and shared decision making about their pregnancy, labour, birth and postnatal care.
cy-gb	Mae hyn yn cefnogi trafodaethau ystyrlon a phenderfyniadau ar y cyd ynglŷn â'u gofal yn ystod beichiogrwydd, y cyfnod esgor, y geni ac ar ôl geni.

en-gb	Maternity services also have a key role in promoting the health and wellbeing of the mother and her family, and in preparing families for parenthood
cy-gb	Mae gan wasanaethau mamolaeth rôl allweddol hefyd o ran hybu iechyd a lles y fam a'i theulu, ac o ran paratoi teuluoedd i fod yn rhieni

en-gb	Commitments
cy-gb	Ymrwymiadau

en-gb	 All women and families in Wales will be treated with dignity, compassion and respect.
cy-gb	 Bydd pob menyw a phob teulu yng Nghymru yn cael eu trin ag urddas, trugaredd a pharch.

en-gb	They will be listened to throughout their pregnancy, birth and postpartum care
cy-gb	Bydd rhywun yn gwrando arnynt gydol eu beichiogrwydd, eu genedigaeth a'u gofal ar ôl geni

en-gb	 All women will be provided with evidence-based information and have the opportunity to enter into discussions about their maternity care putting them, their unborn baby and family at the centre of any decisions
cy-gb	 Bydd pob menyw yn cael gwybodaeth sy'n seiliedig ar dystiolaeth a chyfle i gymryd rhan mewn trafodaethau am eu gofal mamolaeth gan eu rhoi nhw, eu babi a'u teulu yn ganolog i unrhyw benderfyniadau

en-gb	 All women will be supported to maximise health and wellbeing across their life course and that of their family
cy-gb	 Caiff pob menyw ei chefnogi i sicrhau ei bod yn cael yr iechyd a'r lles gorau posibl ar hyd ei hoes a bywyd ei theulu

en-gb	National Actions
cy-gb	Camau Gweithredu Cenedlaethol

en-gb	 The Welsh maternity vision will include co-production with women and their families to ensure that decisions relating to service plans and delivery put the family at the centre
cy-gb	 Bydd gweledigaeth gwasanaethau mamolaeth Cymru yn cynnwys cyd-gynhyrchu gyda menywod a'u teuluoedd i sicrhau bod penderfyniadau yn ymwneud â chynlluniau gwasanaeth a darpariaeth yn rhoi'r teulu yn y canol

en-gb	 We will provide choice in place of birth through appropriately staffed and resourced community midwifery teams, freestanding midwifery units, alongside midwifery units and obstetric units across Wales.
cy-gb	 Byddwn yn rhoi dewis o ran lleoliad rhoi genedigaeth drwy dimau bydwreigiaeth cymunedol sydd â digon o staff ac adnoddau priodol, unedau bydwreigiaeth annibynnol, ynghyd ag unedau bydwreigiaeth ac unedau obstetrig ledled Cymru.

en-gb	Women at low risk of complications during labour will be given the choice of all 4 birth settings and information about local birth outcomes to support decision making  8.
cy-gb	Bydd menywod sy'n wynebu risg isel o gymhlethdodau yn ystod y cyfnod esgor yn cael dewis o'r 4 lleoliad geni ac yn cael gwybodaeth am ganlyniadau genedigaethau lleol i’w helpu i wneud eu penderfyniad 8.

en-gb	 We aim to improve the health of future generations such that at least 45% of mothers are low risk for complications in labour enabling them to consider giving birth in any setting 9.
cy-gb	 Rydym yn anelu at wella iechyd cenedlaethau'r dyfodol fel bod o leiaf 45% o famau yn wynebu risg isel o gymhlethdodau yn ystod y cyfnod esgor a fyddai'n eu galluogi i ystyried rhoi genedigaeth mewn unrhyw leoliad 9.

en-gb	The aim to enable women and families to be healthy and able to achieve birth in the environment of their choice will involve a wider approach to public health issues within Health Boards and at wider population levels.
cy-gb	Ein nod yw galluogi menywod a  theuluoedd i fod yn iach a gallu geni yn yr amgylchedd o'u dewis, a bydd hyn yn cynnwys dull ehangach o ymdrin â materion iechyd y cyhoedd o fewn Byrddau Iechyd ac ar lefelau ehangach yn y boblogaeth.

en-gb	 Public Health Wales will continue to lead work at a national level to improve outcomes in the First 1000 Days supporting local systems to identify need and plan appropriate action.
cy-gb	 Bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn parhau i arwain gwaith ar lefel genedlaethol i wella canlyniadau yn y 1000 o ddiwrnodau cyntaf gan gefnogi systemau lleol i nodi anghenion ac i gynllunio camau gweithredu priodol.

en-gb	This work will support embedding a preventative approach within services in line with A Healthier Wales and support women and families to take action to reduce their risk of poorer outcomes or the need for intervention.
cy-gb	Bydd y gwaith hwn yn cefnogi sefydlu dull ataliol o fewn gwasanaethau yn unol â Chymru Iachach ac yn cynorthwyo menywod a theuluoedd i gymryd camau i leihau eu risg o ganlyniadau gwaeth neu'r angen i ymyrryd.

en-gb	 Maternity services will work collaboratively with a variety of public and third sector organisations to prevent and mitigate the impact of social circumstances and adversity on women and their family’s lives
cy-gb	 Bydd gwasanaethau mamolaeth yn cydweithio ag amrywiaeth o gyrff cyhoeddus a thrydydd sector i atal ac i liniaru effaith amgylchiadau cymdeithasol a gofid ymysg menywod a bywydau eu teuluoedd

en-gb	 Breastfeeding will be promoted and supported throughout the pregnancy journey into infant life
cy-gb	 Caiff bwydo ar y fron ei hyrwyddo a'i gefnogi drwy gydol y daith beichiogrwydd i fywyd babanod

en-gb	 Educational materials about pregnancy and parenting will be available in a variety of formats and languages
cy-gb	 Bydd deunyddiau addysgol am feichiogrwydd a magu plant ar gael mewn amrywiaeth o fformatau ac ieithoedd

en-gb	Organisational / Health Board Actions
cy-gb	Camau gweithredu'r Bwrdd Iechyd/Sefydliad

en-gb	 Maternity healthcare professionals will continue to support women with high quality evidence to develop the knowledge, skills and confidence they need to support decisions about their maternity care.
cy-gb	 Bydd gweithwyr gofal iechyd mamolaeth proffesiynol yn parhau i gefnogi menywod sydd â thystiolaeth o safon uchel i ddatblygu'r wybodaeth, y sgiliau a'r hyder sydd eu hangen arnynt i gefnogi penderfyniadau am eu gofal mamolaeth.

en-gb	This will be part of an ongoing dialogue between the woman and her named team throughout her pregnancy.
cy-gb	Bydd hyn yn rhan o ddeialog parhaus rhwng y fenyw a'i thîm penodol drwy gydol ei beichiogrwydd.

en-gb	Fathers, partners or family members will also be offered the opportunity to discuss this care with the maternity team as part of our commitment to family centred care
cy-gb	Bydd tadau, partneriaid neu aelodau o'r teulu hefyd yn cael cynnig cyfle i drafod y gofal hwn gyda'r tîm mamolaeth fel rhan o'n hymrwymiad i ofal sy'n canolbwyntio ar y teulu

en-gb	 Health Boards will ensure that health professionals are supported to provide evidence-based information to women about all aspects of their care and promote choice in a range of options about their pregnancy including place and mode of birth to enable women to make informed decisions about their maternity care.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau bod gweithwyr iechyd proffesiynol yn cael eu cefnogi i ddarparu gwybodaeth sy'n seiliedig ar dystiolaeth i fenywod am bob agwedd ar eu gofal ac yn hyrwyddo dewis mewn amrywiaeth o opsiynau ynglŷn â'u beichiogrwydd gan gynnwys lle a dull geni er mwyn galluogi menywod i wneud penderfyniadau gwybodus am eu gofal mamolaeth.

en-gb	This may include designing supportive materials to help women weigh up their options and consider safely commencing labour outside of an obstetric unit where possible
cy-gb	Gall hyn gynnwys cynllunio deunyddiau cefnogol i helpu menywod i bwyso a mesur eu dewisiadau ac i ystyried dechrau esgor yn ddiogel y tu allan i uned obstetrig lle bo'n bosibl

en-gb	 Maternity healthcare professionals will treat women with kindness and respect.
cy-gb	 Bydd gweithwyr iechyd mamolaeth proffesiynol yn trin menywod â charedigrwydd a pharch.

en-gb	When a woman’s choice is outside of clinical guidance, she will be supported by her named Consultant Obstetrician and/or Consultant midwife to co-produce an individualised care plan.
cy-gb	Pan fydd dewis menyw y tu allan i'r canllawiau clinigol, bydd yn cael ei chynorthwyo gan ei Hobstetregydd Ymgynghorol a/neu ei Bydwraig Ymgynghorol i lunio cynllun gofal unigol ar y cyd.

en-gb	This plan will then be communicated to the multi- professional team
cy-gb	Yna, bydd y cynllun hwn yn cael ei gyfleu i'r tîm amlbroffesiwn

en-gb	 Health Boards will aim to support families staying together wherever possible, particularly where circumstances necessitate care away from home.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn ceisio cefnogi teuluoedd i aros gyda'i gilydd lle bynnag y bo modd, yn enwedig lle bo amgylchiadau'n gofyn am ofal oddi cartref.

en-gb	This will include dedicated accommodation for families near to neonatal units or facilities to accommodate partners in postnatal care.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys llety penodedig i deuluoedd yn agos at unedau neu gyfleusterau newyddenedigol er mwyn darparu ar gyfer partneriaid mewn gofal ôl-enedigol.

en-gb	 Health Boards will actively seek the opinion of mothers and their families to inform service development and delivery.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn mynd ati i geisio barn mamau a'u teuluoedd i lywio'r gwaith o ddatblygu a darparu gwasanaethau.

en-gb	Different approaches to engagement will be explored to target vulnerable groups using local strategies and solutions
cy-gb	Ymchwilir i wahanol ddulliau o ymgysylltu er mwyn targedu grwpiau agored i niwed gan ddefnyddio strategaethau ac atebion lleol

en-gb	 Health Boards will routinely collect qualitative information as described by the All Wales Maternity Performance Indicator dataset, for example patient stories,women’s / families’ experience and staff surveys.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn casglu gwybodaeth ansoddol yn rheolaidd fel y disgrifiwyd gan set ddata dangosyddion perfformiad Mamolaeth Cymru Gyfan, er enghraifft, straeon cleifion, profiad menywod/teuluoedd ac arolygon staff.

en-gb	 Health Boards will work in conjunction with Public Health Wales and local public health teams to develop, implement and evaluate evidence based programmes that engage women in reducing smoking in pregnancy, reducing obesity, and improving parental and infant health and wellbeing, including mental health.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn gweithio ar y cyd ag Iechyd Cyhoeddus Cymru a thimau iechyd y cyhoedd lleol i ddatblygu, gweithredu a gwerthuso rhaglenni sy'n seiliedig ar dystiolaeth sy'n cynnwys lleihau nifer y menywod sy'n ysmygu yn ystod beichiogrwydd, lleihau gordewdra, a gwella iechyd a lles rhieni a babanod, gan gynnwys iechyd meddwl.

en-gb	This will include a commitment to delivering pre-pregnancy counselling (where appropriate), breastfeeding support and postnatal contraception advice and administration.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys ymrwymiad i ddarparu gwasanaeth cwnsela cyn beichiogi (lle bo'n briodol), cymorth bwydo ar y fron a chyngor a gweinyddu dulliau atal cenhedlu.

en-gb	 Health Boards will work across organisational boundaries with housing, social services and third sector organisations to prevent and mitigate the impacts of adversity in families’ lives and further understand the impact of the social determinants of health on childhood outcomes.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn gweithio ar draws ffiniau sefydliadol gyda thai, gwasanaethau cymdeithasol a sefydliadau'r trydydd sector i atal a lliniaru effeithiau trallod ym mywydau teuluoedd a deall ymhellach effaith penderfynyddion cymdeithasol iechyd ar ddeilliannau plentyndod.

en-gb	Joint working between midwives, general practitioners and health visitors is essential to providing family centred care supported by a robust communication process and safe handover of care
cy-gb	Mae cydweithio rhwng bydwragedd, meddygon teulu ac ymwelwyr iechyd yn hanfodol i ddarparu gofal sy'n canolbwyntio  ar y teulu a ategir gan broses gyfathrebu gadarn a phrosesau trosglwyddo gofal diogel

en-gb	Safe & Effective Care
cy-gb	Gofal diogel ac effeithiol

en-gb	Women will receive safe and effective care;
cy-gb	Bydd menywod yn cael gofal diogel ac effeithiol;

en-gb	with risk, intervention and variation reduced wherever possible
cy-gb	gyda llai o risg, ymyrraeth ac amrywiad lle bynnag y bo modd

en-gb	Maternity care provision has seen growing level of complexity over the last decade with rising rates of obesity and chronic medical conditions.
cy-gb	Mae'r ddarpariaeth gofal mamolaeth wedi gweld mwy o gymhlethdodau dros y degawd diwethaf gyda chyfraddau cynyddol o ordewdra a chyflyrau meddygol cronig.

en-gb	To ensure that services are sustainable and provide the best care it is imperative that women and families are cared for within the most appropriate pathways and by the professionals who best meet their needs
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod gwasanaethau yn gynaliadwy ac yn darparu'r gofal gorau mae'n hanfodol bod menywod a theuluoedd yn cael gofal o fewn y llwybrau mwyaf priodol a chan y gweithwyr proffesiynol sy'n diwallu eu hanghenion orau.

en-gb	 We will achieve excellence in maternity care and reduce unwarranted variation across Wales by reviewing and acting upon quantitative and qualitative data incorporated into a national quality improvement strategy
cy-gb	 Byddwn yn sicrhau rhagoriaeth mewn gofal mamolaeth ac yn lleihau amrywiadau diangen ledled Cymru drwy adolygu a gweithredu ar ddata meintiol ac ansoddol a ymgorfforir mewn strategaeth gwella ansawdd genedlaethol

en-gb	 We will provide electronic maternity records for all pregnant women in Wales, enhancing effective communication between health care professionals 
cy-gb	 Byddwn yn darparu cofnodion mamolaeth electronig ar gyfer pob menyw feichiog yng Nghymru, gan wella dulliau cyfathrebu effeithiol rhwng gweithwyr gofal iechyd proffesiynol

en-gb	 We will standardise the process of review and shared learning from maternal and perinatal morbidity and mortality incidents across Wales
cy-gb	 Byddwn yn safoni'r broses o adolygu a rhannu'r gwersi a ddysgir o achosion o forbidrwydd a marwolaethau ymysg mamau a gofal amenedigol ledled Cymru

en-gb	 Quality assurance of maternity service delivery across Wales will be led by Welsh Government performance board review in conjunction with Healthcare Inspectorate Wales (HIW) assessment.
cy-gb	 Caiff sicrwydd ansawdd o ran darparu gwasanaethau mamolaeth ledled Cymru ei arwain gan adolygiad bwrdd perfformiad Llywodraeth Cymru ar y cyd ag asesiad Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru (AGIC).

en-gb	This will be informed by the All Wales Maternity Performance outcome indicators
cy-gb	Bydd hyn yn cael ei lywio gan ddangosyddion canlyniadau Perfformiad Mamolaeth Cymru gyfan

en-gb	 Effective multi-professional leadership in dedicated fora across Wales will have representation from each Health Board and professional group, including the Womens Health National Specialty Advisory Group for Obstetrics & Gynaecology (NSAG), and Heads of Midwifery Advisory Group (HOMAG).
cy-gb	 Bydd gan bob Bwrdd Iechyd a grŵp proffesiynol gynrychiolaeth o arweinwyr amlbroffesiwn effeithiol mewn fforymau penodedig ledled Cymru, gan gynnwys Grŵp Cynghori Arbenigol Cenedlaethol ar Iechyd Menywod ar gyfer Obstetreg a Gynaecoleg (NSAG), a Grŵp Cynghori Penaethiaid Bydwreigiaeth (HOMAG).

en-gb	These fora will advise Welsh Government on national priorities for maternity care and support the Maternity and Neonatal network to develop work streams to lead identified areas of work.
cy-gb	Bydd y fforymau hyn yn rhoi cyngor i Lywodraeth Cymru ar flaenoriaethau cenedlaethol ar gyfer gofal mamolaeth ac yn cefnogi'r rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol i ddatblygu ffrydiau gwaith i arwain meysydd gwaith a nodwyd.

en-gb	 The Maternity and Neonatal network will have multi-professional membership reflecting delivery of maternity services across Wales.
cy-gb	 Bydd gan y rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol aelodaeth amlbroffesiwn sy'n adlewyrchu'r broses o ddarparu gwasanaethau mamolaeth ledled Cymru.

en-gb	 The Maternity and Neonatal network work plan will align with the commitments in this strategic vision and the priorities developed through the national advisory groups.
cy-gb	 Bydd y cynllun gwaith ar gyfer y rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol yn cyd-fynd â'r ymrwymiadau yn y weledigaeth strategol hon a'r blaenoriaethau a ddatblygwyd drwy'r grwpiau cynghori cenedlaethol.

en-gb	These will include All Wales clinical pathways for fetal medicine, maternal medicine, perinatal mental health care, models for delivery of continuity of care, complications during labour and birth, and enhanced maternity care.
cy-gb	Bydd y rhain yn cynnwys llwybrau clinigol Cymru gyfan ar gyfer meddygaeth y ffetws, meddygaeth y fam, gofal iechyd meddwl amenedigol, modelau ar gyfer darparu parhad gofal, cymhlethdodau yn ystod y cyfnod esgor a geni, a gwell gofal mamolaeth.

en-gb	 The Maternity and Neonatal network will co-ordinate standardised review and shared learning from maternal and perinatal morbidity and mortality incidents
cy-gb	 Bydd y rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol yn cydlynu adolygiad wedi'i safoni a dysgu ar y cyd o achosion o forbidrwydd ymysg mamau a gofal amenedigol a marwolaethau

en-gb	 An All Wales Maternity Performance Indicator dataset will be developed by a national multi-professional working group by 2020.
cy-gb	 Bydd set ddata Dangosyddion Perfformiad Mamolaeth Cymru Gyfan yn cael ei datblygu gan weithgor amlbroffesiwn cenedlaethol erbyn 2020.

en-gb	This will be supported by NSAG, HOMAG, the Maternity and Neonatal network and Public Health Wales to ensure the same dataset supports population surveillance.
cy-gb	Cefnogir hyn gan NSAG, HOMAG, y rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol ac Iechyd Cyhoeddus Cymru i sicrhau bod yr un set ddata yn cefnogi arolygu’r boblogaeth.

en-gb	The dataset will include measures that reflect quality, safety and women / families and staff reported indicators (e.g. surveys).
cy-gb	Bydd y set ddata'n cynnwys mesurau sy'n adlewyrchu dangosyddion ansawdd, diogelwch a menywod/teuluoedd a staff (e.e. arolygon).

en-gb	Specifically we will reduce:
cy-gb	Yn benodol, byddwn yn lleihau achosion o’r canlynol:

en-gb	o stillbirth, neonatal death, hypoxic ischaemic encephalopathy (moderate/severe) and maternal level 3 admission to critical care
cy-gb	o marw-enedigaethau a marwolaethau newyddanedigion, enceffalopathi ischaemig hypocsig (cymedrol/difrifol) a derbyn mamau i ofal critigol lefel 3 o

en-gb	o Public Health - Smoking cessation; obesity in pregnancy.
cy-gb	Iechyd y cyhoedd - rhoi'r gorau i ysmygu; gordewdra yn ystod beichiogrwydd.

en-gb	o Early Pregnancy care.
cy-gb	o Gofal yn ystod beichiogrwydd cynnar.

en-gb	 We will undertake a scoping of proposed national information systems and develop an All Wales electronic maternity record that will be accessible to individual mothers and across Health Boards.
cy-gb	 Byddwn yn ymgymryd â gwaith cwmpasu ar systemau gwybodaeth cenedlaethol arfaethedig ac yn datblygu cofnod mamolaeth electronig Cymru gyfan a fydd ar gael i famau unigol ac ar draws Byrddau Iechyd.

en-gb	 Maternity information systems will link data across Wales to ensure electronic maternity records can be accessed by all professionals providing care.
cy-gb	 Bydd systemau gwybodaeth mamolaeth yn cysylltu data ledled Cymru er mwyn sicrhau bod modd i bob gweithiwr proffesiynol sy'n darparu gofal gael gafael ar gofnodion mamolaeth electronig.

en-gb	This access will include specialists in different geographical locations and primary care providers.
cy-gb	Bydd y mynediad hwn yn cynnwys arbenigwyr mewn gwahanol leoliadau daearyddol a darparwyr gofal sylfaenol.

en-gb	Historical birth records will be also accessible electronically
cy-gb	Bydd cofnodion geni hanesyddol hefyd ar gael yn electronig

en-gb	 Maternity services play a key role in identifying, supporting and providing further management for women with perinatal mental health needs.
cy-gb	 Mae gwasanaethau mamolaeth yn chwarae rhan allweddol yn y gwaith o nodi, cefnogi a darparu rheolaeth bellach i fenywod ag anghenion iechyd meddwl amenedigol.

en-gb	We will ensure high quality universal, enhanced and targeted services are in place including access to evidence based psychological therapies and specialist Mother & Baby Units to reduce separation when a woman requires additional treatment
cy-gb	Byddwn yn sicrhau bod gwasanaethau cyffredinol, gwell ac wedi'u targedu o ansawdd uchel ar waith, gan gynnwys mynediad at therapïau seicolegol sy'n seiliedig ar dystiolaeth ac unedau arbenigol i'r Fam a’r Babi i leihau achosion o wahanu pan mae angen triniaeth ychwanegol ar fenyw

en-gb	 Health Boards will ensure that local guidelines are up to date, evidence based and agile in responding to updates in national and international guidance (including MBRRACE-UK (Mothers & Babies Reducing Risk through Audit & Confidential Enquiry UK), Each Baby Counts, the National Maternity & Perinatal Audit, UKOSS (United Kingdom Obstetric Surveillance survey), Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) and National Institute for Health and Care Excellence (NICE).
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau bod canllawiau lleol yn gyfoes, yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn hyblyg wrth ymateb i ddiweddariadau mewn canllawiau cenedlaethol a rhyngwladol (gan gynnwys MBRRACE-UK (Mamau a Babanod yn Lleihau Risg drwy Archwiliad ac Ymholiadau Cyfrinachol yn y DU), Each Baby Counts, yr Archwiliad Mamolaeth a Gofal Amenedigol Cenedlaethol, UKOSS (Arolwg Gwyliadwriaeth Obstetrig y Deyrnas Unedig), Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr (RCOG) a'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE).

en-gb	The development of these guidelines will require multi-professional input.
cy-gb	Bydd angen cyfraniad amlbroffesiwn i ddatblygu'r canllawiau hyn.

en-gb	 All maternity units should have systems and processes in place for reviewing all relevant NICE guidance/Quality Standards and identify gaps and action required.
cy-gb	 Dylai pob uned famolaeth fod â systemau a phrosesau yn eu lle ar gyfer adolygu holl ganllawiau/safonau ansawdd perthnasol NICE a nodi'r bylchau a'r camau gweithredu sydd eu hangen.

en-gb	 Health Boards will collect and share data on the quality and delivery of their maternity services as outlined in the All Wales Maternity Performance Indicators dataset.
cy-gb	 Bydd byrddau iechyd yn casglu ac yn rhannu data ar ansawdd eu gwasanaethau mamolaeth a'r ffordd y cânt eu darparu fel y'u hamlinellir yn set ddata Dangosyddion Perfformiad Mamolaeth Cymru Gyfan.

en-gb	Health Boards will identify quality improvement leads in maternity services that will support local teams in reviewing data and undertaking service improvement.
cy-gb	Bydd Byrddau Iechyd yn nodi arweinwyr gwella ansawdd mewn gwasanaethau mamolaeth a fydd yn cynorthwyo timau lleol i adolygu data ac i ymgymryd â gwelliannau i wasanaethau.

en-gb	The quality improvement leads will be multi-professional and be supported by national quality improvement resources.
cy-gb	Bydd yr arweinwyr gwella ansawdd yn rhai amlbroffesiynol a byddant yn cael eu cefnogi gan adnoddau gwella ansawdd cenedlaethol.

en-gb	 Health Boards will promote a positive culture of learning from excellence in care and reflection and learning from adverse outcomes.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn hyrwyddo diwylliant cadarnhaol o ddysgu o ragoriaeth mewn gofal a myfyrio a dysgu o ganlyniadau andwyol.

en-gb	Where appropriate, external peer review will be sought from other Health Boards to review cases and highlight areas for shared learning through the Maternity and Neonatal network.
cy-gb	Lle y bo'n briodol, gofynnir am adolygiad gan gymheiriaid allanol gan Fyrddau Iechyd eraill i adolygu achosion ac i dynnu sylw at feysydd dysgu a rennir drwy'r rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol.

en-gb	 Any investigation will seek to understand why clinical decisions were made and if care fell below expected standards and how it related to a wider system of working.
cy-gb	 Bydd unrhyw ymchwiliad yn ceisio deall pam y gwnaethpwyd penderfyniadau clinigol, p’un ai a oedd y gofal yn is na'r safonau disgwyliedig a sut yr oedd yn gysylltiedig â system ehangach o weithio.

en-gb	Governance and managerial structures within Health Boards will act to mitigate systems risks when identified and ensure escalation to organisational Quality and Safety Boards.
cy-gb	Bydd strwythurau llywodraethu a rheoli o fewn Byrddau Iechyd yn gweithredu i liniaru risgiau systemau wrth eu nodi a sicrhau eu bod yn cael eu huwchgyfeirio i Fyrddau Ansawdd a Diogelwch sefydliadau.

en-gb	 Where an adverse outcome has occurred, there should be prompt investigation and multiprofessional review (MBRRACE national perinatal mortality review tool) 7 of the care provided.
cy-gb	 Pan fydd canlyniad anffafriol, dylid cynnal ymchwiliad ac adolygiad amlbroffesiynol yn brydlon (dull adolygu marwolaethau amenedigol cenedlaethol MBRRACE)7 o'r gofal a ddarperir.

en-gb	The Health Board will ensure that the mother and her family are listened to, supported and have an active role in any review if they wish to do so.
cy-gb	Bydd y Bwrdd Iechyd yn sicrhau y gwrandewir ar y fam a'i theulu, y cânt eu cefnogi ac y bydd ganddynt rôl weithredol mewn unrhyw adolygiad os ydynt yn dymuno cael un.

en-gb	During this period a named point of contact will be allocated (in the event of stillbirth or neonatal death this will be a bereavement midwife)
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, caiff pwynt cyswllt penodol ei bennu (sef bydwraig profedigaeth mewn achosion o farw-enedigaeth neu farwolaeth newyddenedigol)

en-gb	 All women who feel they require support after birth will have access to a formal debrief
cy-gb	 Bydd pob menyw sy'n teimlo bod arnynt angen cymorth ar ôl genedigaeth yn cael cyfle i gael ôl-drafodaeth ffurfiol

en-gb	Continuity of Carer
cy-gb	Parhad o ran gofalwr

en-gb	Women will experience continuity of carer across the whole of their maternity journey
cy-gb	Bydd menywod yn profi parhad o ran gofalwr drwy gydol eu taith mamolaeth

en-gb	Continuity of carer affords women and Midwives / Obstetricians the opportunity to build a trusting relationship over the pregnancy journey and into parenthood.
cy-gb	Mae parhad o ran gofalwr yn rhoi cyfle i fenywod a Bydwragedd/Obstetryddion ddatblygu perthynas o ymddiriedaeth yn ystod y daith beichiogrwydd i fod yn rhieni.

en-gb	It is acknowledged that women often have very individualised journeys through pregnancy from straight forward to complex and requiring multiple specialist inputs
cy-gb	Cydnabyddir bod merched yn aml yn cael teithiau unigoledig iawn drwy feichiogrwydd - o deithiau syml i gymhleth sy’n gofyn am nifer o fewnbynnau arbenigol

en-gb	 All women will receive continuity of carer across their maternity journey with
cy-gb	 Bydd pob menyw yn cael parhad o ran gofalwr drwy gydol ei thaith famolaeth gyda

en-gb	seamless links to specialist care when required
cy-gb	chysylltiadau di-dor â gofal arbenigol pan fo angen

en-gb	 All women will have a named midwife;
cy-gb	 Bydd gan bob menyw fydwraig benodol;

en-gb	some may also need a named obstetrician who is responsible for planning care in partnership with the woman and her family.
cy-gb	efallai hefyd y bydd angen obstetrydd penodol sy'n gyfrifol am gynllunio'r gofal mewn partneriaeth â'r fenyw a'i theulu.

en-gb	 All women will receive antenatal and postnatal continuity of carer by no more than two midwives and two obstetric teams.
cy-gb	 Bydd pob menyw yn cael cysondeb gofalwr cynenedigol ac ôl-enedigol gan ddim mwy na dwy fydwraig a dau dîm obstetrig.

en-gb	 An all Wales multi professional working group will be developed to support the implementation of continuity of carer models across Wales to explore and develop a feasibility model of continuity of carer for intrapartum care.
cy-gb	 Bydd gweithgor amlbroffesiynol Cymru gyfan yn cael ei ddatblygu i helpu i weithredu parhad o ran modelau gofalwyr ledled Cymru er mwyn archwilio a datblygu model dichonoldeb o barhad o ran y gofalwr sy'n gyfrifol am ofal yn ystod genedigaeth.

en-gb	This will be supported by NSAG, HOMAG and the Maternity and Neonatal network
cy-gb	Caiff hyn ei gefnogi gan NSAG, HOMAG a'r rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol

en-gb	 Health Boards will develop models of midwifery and obstetric care which offer continuity in line with the all Wales multi-professional work plan.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn datblygu modelau gofal ar gyfer bydwreigiaeth ac obstetreg sy'n cynnig parhad yn unol â chynllun gwaith amlbroffesiynol Cymru gyfan.

en-gb	This will include:
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys:

en-gb	Antenatal
cy-gb	Cyn geni

en-gb	 In the antenatal period the named midwife will provide an initial ‘booking’ assessment visit, giving women an opportunity to start building a trusting relationship with their midwife and to plan their care in partnership
cy-gb	 Yn y cyfnod cynenedigol, bydd y fydwraig benodol yn cynnal ymweliad asesu ‘archebu’ cychwynnol, gan roi cyfle i fenywod ddechrau meithrin perthynas gyda'u bydwraig a chynllunio eu gofal ar y cyd

en-gb	 Midwifery-led antenatal care in line with NICE guidance ‘Antenatal Care for Uncomplicated pregnancies’ 10 will be offered to all women, being provided by the named midwife and supported by a ‘buddy’ midwife who will undertake the antenatal and postnatal care when the named midwife is unavailable.
cy-gb	 Bydd gofal cynenedigol a arweinir gan fydwragedd yn unol â chanllawiau NICE ‘Gofal Cynenedigol ar gyfer beichiogrwydd heb gymhlethdodau’10 yn cael ei gynnig i bob 10 menyw, yn cael ei ddarparu gan y fydwraig benodol a'i chefnogi gan fydwraig ‘ffrind’ a fydd yn ymgymryd â'r gofal cyn-geni ac ôl-enedigol pan nad yw'r fydwraig benodol ar gael.

en-gb	 When women require specialist input into their care there should be seamless transfer of care between settings and effective timely communication to ensure that the named midwife is aware of care planned and outcomes
cy-gb	 Pan fydd angen mewnbwn arbenigol i'w gofal ar fenywod, dylid trosglwyddo gofal yn ddi-dor rhwng lleoliadau a chyfathrebu’n effeithiol ac yn brydlon er mwyn sicrhau bod y fydwraig benodol yn ymwybodol o'r gofal a gynllunnir a'r canlyniadau

en-gb	 Health Boards will consider alternative models of care that reflect the patient demographic and geographical location e.g. virtual telemedicine clinics in rural areas to minimise distance travelled by women to access care Intrapartum
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn ystyried dulliau amgen o ofal sy'n adlewyrchu demograffeg a lleoliad daearyddol cleifion e.e. clinigau telefeddygaeth rhithwir mewn ardaloedd gwledig i leihau'r pellter y mae menywod yn gorfod ei deithio i gael gofal Yn ystod genedigaeth

en-gb	 A discussion at 36 weeks between the woman and her named midwife should take place to include options for intrapartum care.
cy-gb	 Dylai’r fenyw a’r fydwraig benodol gael trafodaeth yn wythnos 36 y beichiogrwydd er mwyn cynnwys opsiynau ar gyfer gofal yn ystod genedigaeth.

en-gb	This can be supported by the named obstetrician and neonatologist in cases where specialist care is required  Women will be offered the option of home labour assessment where clinically appropriate
cy-gb	Gall yr obstetrydd a'r neonatolegydd penodol gynnal hyn mewn achosion lle mae angen gofal arbenigol  Bydd merched yn cael cynnig y dewis o asesiad esgor gartref lle bo hynny'n glinigol briodol

en-gb	Postnatal
cy-gb	Ar ôl geni

en-gb	 The named midwife will be the key coordinator of postnatal care and will aim to provide optimum levels of continuity, including a minimum of three community-based midwifery contacts to include the final discharge assessment visit
cy-gb	 Y fydwraig benodol fydd cydgysylltydd allweddol y gofal ôl-enedigol a bydd yn anelu i ddarparu'r lefelau parhad gorau posibl, gan gynnwys o leiaf dri chyswllt bydwreigiaeth yn y gymuned gan gynnwys yr ymweliad asesu rhyddhau terfynol 

en-gb	 The named midwife will co-ordinate the handover of care to the GP and health visitor
cy-gb	Bydd y fydwraig benodol yn cydlynu'r broses o drosglwyddo gofal i'r meddyg teulu a'r ymwelydd iechyd

en-gb	Skilled Multi-professional teams
cy-gb	Timau amlbroffesiwn medrus

en-gb	Women will receive care from multi-professional teams, with access to specialist services
cy-gb	Bydd menywod yn cael gofal gan dimau amlbroffesiwn, gyda mynediad at wasanaethau arbenigol

en-gb	Professional groups who work together must develop strong interprofessional working skills to ensure that they share clear aims, language and culture in order to deliver safe and effective care.
cy-gb	Rhaid i grwpiau proffesiynol sy'n gweithio gyda'i gilydd ddatblygu sgiliau gweithio rhyngbroffesiynol cryf er mwyn sicrhau eu bod yn rhannu nodau, iaith a diwylliant clir i ddarparu gofal diogel ac effeithiol.

en-gb	Multi-professional training should be a standard part of professionals’ continuous professional development, both in routine and emergency situations
cy-gb	Dylai hyfforddiant amlbroffesiwn fod yn rhan safonol o ddatblygiad proffesiynol parhaus gweithwyr proffesiynol, mewn sefyllfaoedd arferol ac mewn argyfwng

en-gb	 All maternity staff will attend annual multi-professional training 
cy-gb	 Bydd pob aelod o staff mamolaeth yn cael hyfforddiant amlbroffesiwn bob blwyddyn

en-gb	 Multi-professional learning and team-working will be promoted through high quality midwifery and clinician education in undergraduate and postgraduate settings
cy-gb	 Hyrwyddir dysgu amlbroffesiwn a gwaith tîm drwy addysg bydwreigiaeth a chlinigwyr o ansawdd uchel mewn lleoliadau israddedig ac ôl-raddedig 

en-gb	 World-leading maternity research will be supported across Wales
cy-gb	 Cefnogir ymchwil mamolaeth blaenllaw ledled Cymru

en-gb	 Annual multi-professional training will continue through PROMPT (Practical Obstetric Multi-professional Training) Wales
cy-gb	 Bydd hyfforddiant amlbroffesiwn blynyddol yn parhau drwy PROMPT (Hyfforddiant Amlbroffesiynol Obstetrig Ymarferol) Cymru

en-gb	 Welsh Government, NSAG, HOMAG and the Maternity and Neonatal network will develop strong inter-professional working relationships to ensure that all professional groups delivering maternity care are represented at a local and national level
cy-gb	 Bydd Llywodraeth Cymru, NSAG, HOMAG a'r rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol yn datblygu cysylltiadau gwaith rhyngbroffesiynol cryf i sicrhau bod yr holl grwpiau proffesiynol sy'n darparu gofal mamolaeth yn cael eu cynrychioli ar lefel leol a chenedlaethol

en-gb	 Approved Education Institutions across Wales will promote high standards of midwifery and clinical education with programmes that are designed to meet the proficiencies required for professional regulation
cy-gb	 Bydd Sefydliadau Addysg Cymeradwy ledled Cymru yn hyrwyddo safonau uchel o ran addysg bydwreigiaeth a chlinigol gyda rhaglenni sydd wedi’u cynllunio i fodloni'r medrusrwydd sy'n ofynnol ar gyfer rheoleiddio proffesiynol

en-gb	 Local and national research activities will be increased by ensuring ongoing funding through Health & Care Research Wales
cy-gb	 Bydd gweithgareddau ymchwil lleol a chenedlaethol yn cynyddu gan sicrhau cyllid parhaus drwy gyfrwng Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru

en-gb	 Health Boards will support and ensure that annual multi-professional training (e.g. PROMPT Wales) is achieved.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn cefnogi ac yn sicrhau bod hyfforddiant amlbroffesiwn blynyddol (e.e. PROMPT Cymru) yn cael ei gyflawni.

en-gb	This will require appropriate provision of resources and clinical teachers
cy-gb	Bydd hyn yn gofyn am ddarpariaeth briodol o adnoddau ac athrawon clinigol

en-gb	 Health Boards will support and ensure that profession specific training is completed as required by Welsh Government and professional regulation e.g. CTG training 
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn cefnogi ac yn sicrhau y caiff hyfforddiant penodol i'r proffesiwn ei gwblhau fel sy'n ofynnol gan Lywodraeth Cymru a chyrff rheoleiddio proffesiynol e.e. hyfforddiant CTG

en-gb	 Approved Education Institutions across Wales will develop multi-professional educational opportunities (with medical students, midwifery students and allied health professionals) to support understanding and respect for different professional roles
cy-gb	 Bydd Sefydliadau Addysg Cymeradwy ledled Cymru yn datblygu cyfleoedd addysgol amlbroffesiwn (gyda myfyrwyr meddygol, myfyrwyr bydwreigiaeth a gweithwyr proffesiynol sy'n gysylltiedig ag iechyd) i gefnogi dealltwriaeth a pharch at wahanol rolau proffesiynol

en-gb	 Health Boards will ensure that the Healthcare Education & Improvement Wales (HEIW) educational contract requirements for postgraduate training are met for trainees working in maternity services, and that information from the annual GMC survey is used to support and improve training 
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau bod gofynion contract addysgol Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) ar gyfer hyfforddiant ôl-raddedig yn cael eu bodloni ar gyfer hyfforddeion sy'n gweithio mewn gwasanaethau mamolaeth, a bod gwybodaeth o arolwg blynyddol y GMC yn cael ei defnyddio i gefnogi a gwella hyfforddiant 

en-gb	 Health Boards will commit to the SAS (specialty and associate specialist) Charter for Wales 11 in supporting and developing the role of SAS doctors.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn ymrwymo i Siarter yr SAS (arbenigol ac arbenigwr cyswllt) ar gyfer Cymru11 i gefnogi a datblygu rôl meddygon SAS.

en-gb	 Health Boards will enable all midwifery staff to have clinical supervision 12 , learn through group reflection and have access to one-to-one individualised support when required 
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn galluogi pob aelod o staff bydwreigiaeth i gael goruchwyliaeth glinigol12, i ddysgu drwy fyfyrio mewn grwpiau a chael mynediad at gymorth unigol, un i un pan fo angen

en-gb	 Health Boards will ensure that adequate resources are available to develop the additional skills required for the changing demographics of the maternity population.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau bod adnoddau digonol ar gael i ddatblygu'r sgiliau ychwanegol sydd eu hangen ar gyfer demograffeg newidiol y boblogaeth famolaeth.

en-gb	In particular, responding to national standards such as ‘Care of the critically ill woman in childbirth; enhanced maternal care’ 13
cy-gb	Yn benodol, ymateb i safonau cenedlaethol megis ‘Care of the critically ill woman in childbirth; enhanced maternal care’13

en-gb	 Health Boards will identify obstetric and midwifery leads for research and development and encourage engagement with research activities by all staff 
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn nodi arweinwyr obstetreg a bydwreigiaeth ar gyfer ymchwil a datblygu ac yn annog yr holl staff i gymryd rhan mewn gweithgareddau ymchwil

en-gb	 HEIW and Health Boards will promote inter-disciplinary learning and consider alternative methods of training clinical staff including simulation and ultrasound training through the National Imaging Academy Wales to ensure skilled ultrasound practitioners are available 24/7 in all obstetric units in Wales
cy-gb	 Bydd yr AaGIC a'r Byrddau Iechyd yn hyrwyddo dysgu rhyngddisgyblaethol ac yn ystyried dulliau amgen o hyfforddi staff clinigol gan gynnwys hyfforddiant efelychu ac uwchsain drwy Academi Ddelweddu Genedlaethol Cymru i sicrhau bod  ymarferwyr uwchsain medrus ar gael 24/7 ym mhob uned obstetrig yng Nghymru

en-gb	Sustainable Quality Services
cy-gb	Gwasanaethau o ansawdd cynaliadwy

en-gb	Women will receive maternity services which are sustainable and the highest quality possible
cy-gb	Bydd menywod yn cael gwasanaethau mamolaeth sy’n gynaliadwy ac o'r ansawdd uchaf posibl

en-gb	Maternity services in Wales should provide equity across health Boards to ensure all women and families have individualised care appropriate to their needs.
cy-gb	Dylai gwasanaethau mamolaeth yng Nghymru ddarparu cydraddoldeb ar draws byrddau iechyd er mwyn sicrhau bod pob menyw a phob teulu yn cael gofal unigol sy'n briodol i'w hanghenion.

en-gb	This will require key resources to ensure sustainable future delivery of services
cy-gb	Bydd hyn yn gofyn am adnoddau allweddol i sicrhau y caiff gwasanaethau eu darparu'n gynaliadwy yn y dyfodol

en-gb	 All units will have appropriate staffing levels to ensure safe and individualised care for all women in Wales.
cy-gb	 Bydd gan bob uned lefelau staffio priodol i sicrhau gofal diogel ac unigol i bob menyw yng Nghymru.

en-gb	Staffing will be optimised through retention of staff groups and safe workforce planning.
cy-gb	Caiff y lefelau staffio eu hoptimeiddio drwy gadw grwpiau staff a chynllunio'r gweithlu'n ddiogel.

en-gb	 Leadership development will be prioritised acknowledging the key role effective leadership has in developing safe, high quality services.
cy-gb	 Bydd datblygu arweinwyr yn cael blaenoriaeth gan gydnabod y rôl allweddol sydd gan arweinwyr effeithiol o ran datblygu gwasanaethau diogel o ansawdd uchel.

en-gb	 Succession planning will be embedded in national and local strategic plans to ensure sustainability of all maternity services long-term
cy-gb	 Bydd cynllunio olyniaeth yn rhan annatod o gynlluniau strategol cenedlaethol a lleol i sicrhau bod pob gwasanaeth mamolaeth yn gynaliadwy yn yr hirdymor 

en-gb	 Maternity services will seek to become more environmentally sustainable and globally responsible in line with the Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 14
cy-gb	 Bydd gwasanaethau mamolaeth yn ceisio bod yn fwy cynaliadwy yn amgylcheddol ac yn gyfrifol yn fyd-eang yn unol â Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 201514

en-gb	 Welsh Government will support leadership development through structured programmes provided centrally such as through Academi Wales, HEIW leadership fellows and multi professional opportunities
cy-gb	 Bydd Llywodraeth Cymru yn cefnogi'r gwaith o ddatblygu arweinyddiaeth drwy raglenni strwythuredig a ddarperir yn ganolog megis drwy Academi Cymru, cymrodyr arweinyddiaeth AaGIC a chyfleoedd amlbroffesiwn

en-gb	 Succession planning for specialist services will be developed through the professional networks and assisted by WHSSC (Welsh Health Specialised Services Committee)
cy-gb	 Bydd cynllunio olyniaeth ar gyfer gwasanaethau arbenigol yn cael ei ddatblygu drwy'r rhwydweithiau proffesiynol ac yn cael cymorth gan Bwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru (WHSSC)

en-gb	 Health Boards will ensure that staffing levels are Birthrate+ 15 compliant and align with RCOG (Royal College of Obstetricians & Gynaecologists), GPAS (Guidelines for the provision of Anaesthesia Standards) 16 , All Wales neonatal standards 17 and BAPM (British Association of Perinatal Medicine) guidance 18
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau bod lefelau staffio yn cydymffurfio â Birthrate+15 ac yn cyd-fynd ag RCOG (Coleg Brenhinol yr Obstetryddion a'r Gynaecolegwyr), GPAS (Canllawiau ar gyfer darparu Safonau Anesthesia)16, Safonau newyddenedigol Cymru gyfan17 a chanllaw BAPM (Cymdeithas Meddygaeth Amenedigol Prydain)18

en-gb	• Health Boards will work with obstetricians to ensure equitable job plans allow them to maintain continuity with women whilst extending their roles
cy-gb	• Bydd Byrddau Iechyd yn gweithio gydag obstetryddion i sicrhau bod cynlluniau  swyddi teg yn caniatáu iddynt gynnal parhad â menywod tra eu bod yn ymestyn eu rolau

en-gb	• Health Boards will commit to ensuring maternity staff have access to continual professional development and embed leadership skills into practice, at all levels, to  ensure that there are succession plans in place for leaders for the future
cy-gb	• Bydd Byrddau Iechyd yn ymrwymo i sicrhau bod datblygiad proffesiynol parhaus ar gael i staff mamolaeth a'u bod yn ymgorffori sgiliau arweinyddiaeth yn ymarferol, ar bob lefel, er mwyn sicrhau bod cynlluniau olyniaeth ar waith i arweinwyr ar gyfer y dyfodol

en-gb	• Healthcare Education and Improvement Wales (HEIW) will respond to the attrition rate of specialty trainees in Obstetrics & Gynaecology by considering alternative entry points to the specialty training programme, additional trainee numbers and flexibility of training delivery
cy-gb	• Bydd Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) yn ymateb i'r gyfradd gadael cyn gorffen ymysg hyfforddeion arbenigol ym maes Obstetreg a Gynaecoleg drwy ystyried pwyntiau mynediad amgen i'r rhaglen hyfforddi arbenigol, niferoedd ychwanegol o hyfforddeion a hyblygrwydd darparu hyfforddiant

en-gb	• HEIW and Health Boards will also provide structured job plans and professional development programmes for specialty and associate specialist (SAS) doctors to ensure retention of this essential staff group
cy-gb	• Bydd yr AaGIC a'r Byrddau Iechyd hefyd yn darparu cynlluniau swyddi strwythuredig a rhaglenni datblygiad proffesiynol ar gyfer meddygon arbenigol ac arbenigwyr cysylltiol (SAS) er mwyn sicrhau y cedwir y grŵp staff hanfodol hwn

en-gb	• Health Boards will work with Welsh Government, WHSSC and each other to ensure that specialist services such as fetal medicine, maternal medicine and those dependent on other services (e.g. cardiology) have appropriate plans in place to ensure sustainability of these services with staffing and resources
cy-gb	• Bydd Byrddau Iechyd yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru, WHSSC a'i gilydd i sicrhau bod gan wasanaethau arbenigol megis meddygaeth y ffetws, meddygaeth y fam a'r rheini sy'n dibynnu ar wasanaethau eraill (e.e. cardioleg) gynlluniau priodol ar waith i sicrhau cynaliadwyedd y gwasanaethau hyn o ran staffio ac adnoddau

en-gb	• Health Boards will facilitate representative members of the Maternity and Neonatal network, HOMAG and NSAG to attend their respective meetings, providing professional advice to Government and representation on work streams to further improve maternity services
cy-gb	• Bydd Byrddau Iechyd yn hwyluso aelodau cynrychioliadol o'r rhwydwaith Mamolaeth a Gofal Newyddenedigol, HOMAG ac NSAG i fynd i’w cyfarfodydd eu hunain, gan roi cyngor proffesiynol i'r Llywodraeth a chynrychiolaeth ar ffrydiau gwaith i wella gwasanaethau mamolaeth ymhellach

en-gb	• Health Boards will ensure that staff wellbeing is prioritised, with appropriate preceptorship and mentoring at all levels and identification of workplace behaviour champions to encourage a supportive environment that promotes compassion and mutual respect for team members.
cy-gb	 Bydd Byrddau Iechyd yn sicrhau y caiff lles staff ei flaenoriaethu, gyda thiwtoriaeth a mentora priodol ar bob lefel a nodi hyrwyddwyr ymddygiad yn y gweithle i annog amgylchedd cefnogol sy'n hyrwyddo tosturi a pharch at ei gilydd ar gyfer aelodau'r tîm.

en-gb	 Renfrew MJ et al (2014) Midwifery and quality care:
cy-gb	 Renfrew MJ et al (2014) Midwifery and quality care:

en-gb	findings from a new evidence- informed framework for maternal and newborn care.
cy-gb	findings from a new evidence- informed framework for maternal and newborn care.

en-gb	Lancet Midwifery Series.  https://www.thelancet.com/series/midwifery
cy-gb	Cyfres Bydwreigiaeth Lancet.  https://www.thelancet.com/series/midwifery

en-gb	Welsh Government (2011) The Strategic Vision for Maternity Services in Wales (2011)
cy-gb	Llywodraeth Cymru (2011) Y Weledigaeth Strategol ar gyfer Gwasanaethau Mamolaeth yng Nghymru (2011)

en-gb	Cardiff:
cy-gb	Caerdydd:

en-gb	Welsh Government.
cy-gb	Llywodraeth Cymru.

en-gb	Welsh Government (2017) Your Birth, We Care:
cy-gb	Llywodraeth Cymru (2017) Eich Babi, Eich Gofal:

en-gb	A survey exploring women’s experiences of pregnancy and birth in Wales .
cy-gb	Arolwg yn archwilio profiadau menywod o feichiogrwydd a genedigaeth yng Nghymru.

en-gb	Welsh Government (2019) Midwives Voices Wales:
cy-gb	Llywodraeth Cymru (2019) Lleisiau Bydwragedd yng Nghymru:

en-gb	A survey exploring midwives’ views and experiences of working in Wales .
cy-gb	Arolwg yn archwilio barn a phrofiadau bydwragedd o weithio yng Nghymru.

en-gb	Welsh Government (2018 ) A Healthier Wales:
cy-gb	Llywodraeth Cymru (2018) Cymru Iachach:

en-gb	Our plan for health and social care .
cy-gb	Ein cynllun ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol.

en-gb	RCOG (2019) Review of the Maternity Services at Cwm Taf health board .
cy-gb	 RCOG (2019) Adolygiad o Wasanaethau Mamolaeth Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf.

en-gb	The national perinatal mortality review tool .
cy-gb	The national perinatal mortality review tool.

en-gb	Oxford:
cy-gb	Rhydychen:

en-gb	NPEU.
cy-gb	NPEU.

en-gb	NICE Guideline CG190 Intrapartum care for healthy women and babies .
cy-gb	Canllaw NICE CG190 Intrapartum care for healthy women and babies .

en-gb	London.
cy-gb	Llundain.

en-gb	NPEU (2011) The birthplace national cohort study:
cy-gb	NPEU (2011) The birthplace national cohort study:

en-gb	perinatal and maternal outcomes by planned place of birth.
cy-gb	perinatal and maternal outcomes by planned place of birth.

en-gb	Birthplace in England research programme .
cy-gb	Rhaglen ymchwil Birthplace in England.

en-gb	NICE Guideline CG62 Antenatal Care for Uncomplicated pregnancies .
cy-gb	Canllaw NICE CG62 Antenatal Care for Uncomplicated pregnancies .

en-gb	London
cy-gb	Llundain

en-gb	SAS (specialty and associate specialist) Charter for Wales .
cy-gb	Siarter SAS (arbenigol ac arbenigwr cyswllt) ar gyfer Cymru .

en-gb	Clinical Supervision for Midwives in Wales .
cy-gb	Goruchwyliaeth Glinigol i Fydwragedd yng Nghymru.

en-gb	Care of the critically ill woman in childbirth; enhanced maternal care .
cy-gb	Care of the critically ill woman in childbirth; enhanced maternal care.

en-gb	Well-being of Future Generations (Wales) Act .
cy-gb	Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) .

en-gb	Birthrate plus.
cy-gb	Birthrate plus.

en-gb	https://www.birthrateplus.co.uk/
cy-gb	https://www.birthrateplus.co.uk/

en-gb	Guidelines for the Provision of Anaesthetic Services (GPAS).
cy-gb	Guidelines for the Provision of Anaesthetic Services (GPAS).

en-gb	RCOA
cy-gb	RCOA

en-gb	NHS Wales (2013) All Wales neonatal standards – 2 nd edition. 
cy-gb	GIG Cymru (2013) Safonau Newyddenedigol Cymru Gyfan – 2 il Argraffiad. 

en-gb	Wales
cy-gb	Cymru

en-gb	 BAPM (British Association of Perinatal Medicine) guidance.  https://www.bapm.org/resources/category/BAPM-publications
cy-gb	 Canllaw BAPM (Cymdeithas Meddygaeth Amenedigol Prydain).  https://www.bapm.org/resources/category/BAPM-publications

en-gb	Rural education action plan
cy-gb	Cynllun gweithredu addysg wledig

en-gb	Rural education action plan
cy-gb	Cynllun gweithredu addysg wledig

en-gb	Ministerial foreword
cy-gb	Rhagair gan y Gweinidog

en-gb	“ who represents the largest rural As an Assembly Member constituency in Wales, it will come as no surprise that supporting rural schools has been a long-held passion of mine.
cy-gb	Fel Aelod Cynulliad sy’n “ cynrychioli’r etholaeth wledig fwyaf yng Nghymru, nid yw’n fawr o syndod fy mod wedi bod yn cefnogi ysgolion gwledig yn frwd ers blynyddoedd lawer.

en-gb	If we ensure that learners and schools in rural Wales have the right support to succeed, then we can ensure that our rural communities and economy will go from strength to strength.
cy-gb	Os gwnawn ni sicrhau bod dysgwyr ac ysgolion yn ardaloedd gwledig Cymru yn derbyn y cymorth priodol i lwyddo, yna gallwn sicrhau bod ein cymunedau a’n heconomi gwledig yn mynd o nerth i nerth.

en-gb	There has never been a more exciting time to be involved in rural education in Wales.
cy-gb	Mae’n amser cyffrous iawn i fod yn rhan o addysg wledig yng Nghymru.

en-gb	Over the last two years, we have taken a number of actions to help give children in rural and remote areas the best start to their educational journey.
cy-gb	Dros y ddwy flynedd diwethaf, rydym wedi cymryd nifer o gamau i sicrhau bod plant mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell yn cael y dechrau gorau i’w taith addysgol.

en-gb	We have introduced a new Small and Rural Schools Grant to encourage innovation, raise standards and support collaborative working.
cy-gb	Rydym wedi cyflwyno Grant Ysgolion Bach a Gwledig newydd i annog arloesedd, codi safonau a chefnogi cydweithio.

en-gb	We are strengthening the School Organisation Code in respect of a presumption against the
cy-gb	Rydym yn cryfhau’r Cod Trefniadaeth Ysgolion mewn perthynas â’r rhagdybiaeth yn erbyn cau

en-gb	closure of rural schools and, for the first time ever, we will have a designation and list of rural schools within the School Organisation Code for this specific purpose.
cy-gb	ysgolion gwledig ac, am y tro cyntaf erioed, bydd gennym ddynodiad a rhestr o ysgolion gwledig yn y Cod Trefniadaeth Ysgolion ar gyfer hynny’n benodol.

en-gb	This Government’s commitment to raising education standards in rural areas remains unwavering.
cy-gb	Mae ymrwymiad y Llywodraeth hon i godi safonau addysg mewn ardaloedd gwledig yn parhau i fod yn gadarn.

en-gb	Every learner in Wales, wherever they live, has the right to benefit from  high-quality education and the opportunity to reach their full potential.
cy-gb	Mae gan bob dysgwr yng Nghymru, ble bynnag mae’n byw, hawl i dderbyn addysg o’r safon uchaf a’r cyfle i gyflawni ei lawn botensial.

en-gb	This document brings together initiatives for small and rural schools from across our national mission into one coherent action plan.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn cynnwys mentrau ar gyfer ysgolion bach a gwledig o genhadaeth ein cenedl mewn un cynllun gweithredu cydlynol.

en-gb	We are determined to keep on raising standards, reducing the attainment gap, and delivering an education system that is a source of national pride and public confidence.
cy-gb	Rydym yn benderfynol o barhau i godi safonau, lleihau’r bwlch cyrhaeddiad, a darparu system addysg sy’n destun balchder yn genedlaethol ac sy’n ennyn hyder y cyhoedd.

en-gb	Context
cy-gb	Cyd-destun

en-gb	This is the first ever rural education action plan for Wales.
cy-gb	Dyma’r cynllun gweithredu addysg wledig cyntaf i Gymru.

en-gb	It delivers on a commitment to develop a national approach to small and rural schools within the self-improving system as part of our national mission.
cy-gb	Mae’n cyflawni ar ymrwymiad i ddatblygu dull gweithredu cenedlaethol mewn perthynas ag ysgolion bach a gwledig o fewn y system hunanwella yn rhan o genhadaeth ein cenedl.

en-gb	As a government we know that places matter, and we recognise and support the distinctive regional strengths and priorities across our economy.
cy-gb	Fel llywodraeth gwyddom fod lleoedd yn bwysig, ac rydym yn cydnabod ac yn cefnogi cryfderau a blaenoriaethau rhanbarthol gwahanol ein heconomi.

en-gb	High-performing schools are crucial to the success and sustainability of rural Wales.
cy-gb	Mae ysgolion sy’n cyflawni’n dda yn hanfodol i lwyddiant a chynaliadwyedd y Gymru wledig.

en-gb	As the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) has said recently:
cy-gb	Fel y dywedodd y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD) yn ddiweddar:

en-gb	Providing access to quality education in rural areas is crucial to meet the needs
cy-gb	Providing access to quality education in rural areas is crucial to meet the needs

en-gb	of rural youth and also to attract young families to settle in these regions.
cy-gb	of rural youth and also to attract young families to settle in these regions.

en-gb	Our action plan draws on international evidence and best practice.
cy-gb	Mae ein cynllun gweithredu’n defnyddio’r dystiolaeth ryngwladol hon ac arferion gorau.

en-gb	Evidence tells us that rural schools are well-placed for strong co-operation and collaboration and facilitate a strong sense of belonging and community.
cy-gb	Mae tystiolaeth yn dweud wrthym fod ysgolion gwledig mewn sefyllfa dda i gydweithio a chydweithredu mewn modd cadarn ac maent yn hwyluso ymdeimlad cryf o berthyn a chymuned.

en-gb	For our education system to reach the very highest standards for all, we need to draw on these rural advantages, as well as the distinct strengths of urban and valleys schools. 
cy-gb	Os yw ein system addysg am gyrraedd y safonau uchaf i bawb, mae angen i ni ddefnyddio’r manteision gwledig hyn, a chryfderau unigryw ysgolion trefol a’r cymoedd.

en-gb	Our action plan is set out across three themes, which represent the main challenges and opportunities.
cy-gb	Mae ein cynllun gweithredu wedi’i gyflwyno mewn tair thema, sy’n cynrychioli’r prif heriau a chyfleoedd.

en-gb	Strengthened organisation and support for rural schools
cy-gb	Trefniadaeth a chymorth mwy cadarn i ysgolion gwledig

en-gb	•  How we are reforming and refreshing process and structures so that rural schools are better  supported to thrive and innovate.
cy-gb	•  Sut rydym yn diwygio ac adnewyddu prosesau a strwythurau fel bod ysgolion gwledig yn  derbyn gwell cefnogaeth i ffynnu ac arloesi.

en-gb	Supporting equity and excellence in rural schools
cy-gb	Cefnogi tegwch a rhagoriaeth mewn ysgolion gwledig

en-gb	•  How we are providing targeted support for rural schools and learners, and prioritising   leadership and professional learning opportunities for teachers.
cy-gb	•  Sut rydym yn darparu cymorth wedi’i dargedu i ysgolion gwledig a dysgwyr, ac yn    blaenoriaethu cyfleoedd arweinyddiaeth a dysgu proffesiynol i athrawon.

en-gb	Supporting rural schools as community and educational spaces
cy-gb	Cefnogi ysgolion gwledig fel mannau cymunedol ac addysgol

en-gb	•  How we are delivering the best digital education resources and ensuring rural schools are   modern educational and community hubs.
cy-gb	•  Sut rydym yn darparu’r adnoddau addysg ddigidol gorau ac yn sicrhau bod ysgolion      gwledig yn ganolfannau addysgol a chymunedol modern.

en-gb	Theme 1: Strengthened organisation and support for rural schools
cy-gb	Thema 1: Trefniadaeth a chymorth mwy cadarn i ysgolion gwledig

en-gb	Schools and communities in different parts of Wales face different challenges as we move forward with our reforms to raise education standards and reduce the attainment gap.
cy-gb	Mae ysgolion a chymunedau mewn gwahanol rannau o Gymru’n wynebu heriau gwahanol wrth i ni symud ymlaen gyda’n diwygiadau i godi safonau addysg a lleihau’r bwlch cyrhaeddiad.

en-gb	There are significant benefits – academic, cultural and social – to learners and communities through the delivery of high-quality education in small and rural schools 1 .
cy-gb	Mae darparu addysg o safon uchel mewn ysgolion bach a gwledig yn gallu dod â manteision sylweddol – academaidd, diwylliannol a chymdeithasol – i ddysgwyr a chymunedau 1 .

en-gb	This can be critical in engaging learners and families from the most disadvantaged backgrounds in rural areas and raising learner aspirations, as well as making a significant contribution to the long-term sustainability of the local community.
cy-gb	Gall hyn fod yn allweddol i sicrhau bod dysgwyr a theuluoedd o’r cefndiroedd mwyaf difreintiedig mewn ardaloedd gwledig yn ymgysylltu ac er mwyn codi dyheadau dysgwyr, yn ogystal â chyfrannu at gynaliadwyedd hirdymor y gymuned leol.

en-gb	Therefore we are introducing reforms to strengthen the processes to support rural schools, accelerate school-to-school relationships, and prioritise educational leadership.
cy-gb	Felly, rydym yn cyflwyno diwygiadau i gryfhau’r prosesau i gefnogi ysgolion gwledig, i gyflymu cysylltiadau rhwng ysgolion, a blaenoriaethu arweinyddiaeth addysgol.

en-gb	We have:
cy-gb	Rydym wedi:

en-gb	consulted on the School Organisation Code and laid the draft Code before the National  Assembly for Wales 2
cy-gb	ymgynghori ar y Cod Trefniadaeth Ysgolion ac wedi gosod y Cod drafft o flaen Cynulliad Cenedlaethol Cymru 2

en-gb	established an independent board to advise on changes to Welsh in Education  planning processes
cy-gb	sefydlu bwrdd annibynnol i gynghori ar newidiadau i brosesau cynllunio y Gymraeg    mewn Addysg

en-gb	invested in School Business Manager Pilots to free up headteachers‘ time to focus on  leadership and school standards
cy-gb	buddsoddi mewn Cynllun Peilot Rheolwyr Busnes Ysgolion i ryddhau amser penaethiaid    er mwyn iddynt ganolbwyntio ar arweinyddiaeth a safonau’r ysgol

en-gb	commissioned research into definitions of schools based on their provision of Welsh
cy-gb	comisiynu gwaith ymchwil er mwyn diffinio ysgolion yn seiliedig ar eu darpariaeth o ran   y Gymraeg

en-gb	invested in a Community Focussed School Business Manager initiative, to strengthen  school engagement with health and well-being services, and to increase the use of school premises and wider community engagement.
cy-gb	buddsoddi yn y fenter Rheolwyr Busnes Ysgolion sy’n canolbwyntio ar y Gymuned, i     gryfhau gwaith ymgysylltu ysgolion â gwasanaethau iechyd a lles, ac i gynyddu defnydd    o adeiladau ysgol ac ymgysylltu â’r gymuned yn ehangach.

en-gb	https://research.bangor.ac.uk/portal/files/21807216/ap_Gruffudd_G.S._et_al._2017_REAP_Rethinking_Educational_Attainment_and_Poverty_in_Rural_Wales_Final_Report.pdf
cy-gb	https://research.bangor.ac.uk/portal/files/21807216/ap_Gruffudd_G.S._et_al._2017_REAP_Rethinking_Educational _ Attainment_and_Poverty_in_Rural_Wales_Final_Report.pdf (Saesneg yn unig)

en-gb	www.assembly.wales/laid%20documents/sub-ld11730/sub-ld11730-e.pdf
cy-gb	www.assembly.wales/Laid%20Documents/SUB-LD9303%20-%20School%20Organisation%20Code-29042013-245748/ subld9303-e-Cymraeg.pdf

en-gb	We are:
cy-gb	Rydym yn:

en-gb	strengthening the School Organisation Code in respect of a presumption against the closure of rural schools
cy-gb	cryfhau’r Cod Trefniadaeth Ysgolion mewn perthynas â’r rhagdybiaeth yn erbyn cau ysgolion gwledig

en-gb	improving the statutory process for planning Welsh-medium education by local  authorities, following the recommendations of the Welsh in Education Strategic Plan (WESP) Advisory Board;
cy-gb	gwella‘r broses statudol ar gyfer cynllunio addysg cyfrwng Cymraeg gan awdurdodau lleol, yn dilyn argymhellion Bwrdd Cynghori Cynllun Strategol y Gymraeg mewn Addysg (CSGA);

en-gb	in particular this will improve longer term planning and include early years provision providing match funding for 11 School Business Manager Pilots for 2017–19, including  Powys, Anglesey, Conwy and Carmarthenshire; the pilot is already supporting
cy-gb	bydd hyn yn gwella cynllunio hirdymor yn arbennig ac yn cynnwys darpariaeth blynyddoedd cynnar darparu arian cyfatebol i 11 o Gynlluniau Peilot Rheolwyr Busnes Ysgolion yn ystod   2017–19, gan gynnwys Powys, Ynys Môn, Conwy a Sir Gaerfyrddin;

en-gb	100 schools across the country, freeing up headteachers‘ time by working on areas such as procurement and finance
cy-gb	mae‘r peilot eisoes yn cefnogi 100 o ysgolion ar draws y wlad ac yn rhyddhau penaethiaiad i weithio ar feysydd megis caffael a chyllid

en-gb	investing in the Pembrokeshire pilot as part of our Community Focussed School Business Manager initiative
cy-gb	buddsoddi yng nghynllun peilot Sir Benfro fel rhan o’r fenter Rheolwyr Busnes Ysgolion sy’n canolbwyntio ar y Gymuned

en-gb	developing an overarching Workforce Development Plan to include a focus on small and rural schools, developing Welsh language skills and improving the quality of the supply workforce.
cy-gb	datblygu Cynllun Datblygu Gweithlu trosfwaol i ganolbwyntio ar ysgolion bach a gwledig, datblygu sgiliau Cymraeg a gwella ansawdd y gweithlu cyflenwi.

en-gb	We know that learners, teachers and schools in rural communities can benefit from targeted support and investment which addresses specific challenges, and helps to set high expectations for all.
cy-gb	Gwyddom y gall dysgwyr, athrawon ac ysgolion mewn cymunedau gwledig elwa ar gymorth a buddsoddiad wedi’u targedu sy’n helpu i fynd i’r afael â heriau penodol, ac yn helpu i osod disgwyliadau uchel i bawb.

en-gb	Small and rural schools play an important role in raising standards and extending opportunities for all, and they must be supported to innovate, embed professional learning for staff, and recruit and retain motivated and excellent teachers.
cy-gb	Mae ysgolion bach a gwledig yn gwneud cyfraniad pwysig at godi safonau ac ehangu cyfleoedd i bawb, ac mae’n rhaid eu cefnogi i arloesi, ymgorffori dysgu proffesiynol i staff, a recriwtio a chadw athrawon brwdfrydig a rhagorol.

en-gb	Therefore, we are providing targeted investment, prioritising leadership and development opportunities, and reforming initial teacher education.
cy-gb	Felly, rydym yn darparu buddsoddiad wedi’i dargedu, yn blaenoriaethu cyfleoedd arwain a datblygu, ac yn diwygio addysg gychwynnol i athrawon.

en-gb	allocated £2.5 million per year (in 2017–18 and 2018–19) through the Small and Rural  Schools Grant, with over 300 schools already benefitting from this investment
cy-gb	dyrannu £2.5 miliwn y flwyddyn (yn 2017–18 a 2018–19) o dan y Grant Ysgolion Bach a    Gwledig, gyda thros 300 o ysgolion eisoes yn elwa ar y grant

en-gb	allocated infant class size reduction grants across Wales, with over 80 additional new  teachers already employed in classrooms (17 of which are in rural schools)
cy-gb	dyrannu grantiau ar gyfer lleihau maint dosbarthiadau babanod ar draws Cymru, gyda  thros 80 athrawon newydd ychwanegol eisioes yn cael eu cyflogi mewn dosbarthiadau (gydag 17 ohonynt mewn ysgolion gwledig)

en-gb	consulted with other countries and governments, such as Scotland, Ireland and Ontario,    on best practice for supporting rural education
cy-gb	ymgynghori â gwledydd a llywodraethau eraill, megis yr Alban, Iwerddon ac Ontario, ar    yr arferion gorau ar gyfer cefnogi addysg wledig

en-gb	published an evaluation of the Pupil Development Grant (PDG)
cy-gb	cyhoeddi gwerthusiad o’r Grant Datblygu Disgyblion (GDD)

en-gb	launched the National Academy for Educational Leadership   which will support our  current and future school leaders
cy-gb	lansio Academi Arweinyddiaeth Addysgol Genedlaethol  a fydd yn cefnogi ein harweinwyr   ysgol presennol ac at y dyfodol

en-gb	learning.gov.wales/resources/collections/national-academy-for-educational-leadership?lang=en
cy-gb	www.assembly.wales/laid%20documents/sub-ld11730/sub-ld11730-e.pdf

en-gb	commenced the Children and Adolescent Mental Health Service (CAMHS) In-reach pilot  programme delivering a targeted emotional and mental health support initiative across Wales, which includes a particular focus on rural communities.
cy-gb	rhoi cychwyn â‘r raglen beilot Mewngymorth Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a‘r  Glasoed (CAMHS) er mwyn darparu cymorth wedi'i dargedu ar gyfer iechyd meddwl ac emosiynol ar draws Cymru, sy‘n canolbwyntio‘n arbennig ar gymunedau gwledig.

en-gb	making available £10 million through the Small and Rural Schools Grant to encourage innovation, support greater school-to-school working and raise standards
cy-gb	darparu £10 miliwn drwy Grant Ysgolion Bach a Gwledig er mwyn annog arloesi, cefnogi mwy o gydweithio rhwng ysgolion a chodi safonau

en-gb	continuing to reduce class sizes across Wales, making £36 million available over this National Assembly for Wales term
cy-gb	parhau i leihau maint dosbarthiadau ar draws Cymru, gan ddarparu £36 miliwn dros dymor presennol Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	innovating through the new e-sgol project which will trial school-based bilingual online distance learning, ensuring access to a wide curriculum through, for example, live video streaming
cy-gb	arloesi trwy brosiect e-sgol newydd a fydd yn treialu dysgu dwyieithog ar-lein yn yr ysgol, gan roi mynediad i gwricwlwm eang, er enghraifft, drwy ffrydio fideo byw

en-gb	supporting our current and future school leaders, through the National Academy for  Educational Leadership, with new programmes to increase capacity and expertise, including a focus on the skills for leading rural schools and federations
cy-gb	cefnogi arweinwyr ysgol y presennol a’r dyfodol, drwy Academi Arweinyddiaeth Addysgol Genedlaethol, gyda rhaglenni newydd i gynyddu capasiti ac arbenigedd, yn cynnwys ffocws ar y sgiliau ar gyfer arwain ysgolion a ffederasiynau gwledig

en-gb	introducing a new school-based, university-partnered, part-time Postgraduate Certificate  in Education (PGCE), which includes a number of employment-based places and will deliver the qualification to students via a high-quality, blended learning model, ensuring a student‘s locality is not an issue;
cy-gb	cyflwyno Tystysgrif Addysg i Raddedigion (TAR) ran-amser newydd, mewn partneriaeth â phrifysgolion, mewn lleoliadau ysgol sy’n cynnwys nifer o leoliadau yn y gwaith, ac a fydd yn darparu’r cymhwyster i fyfyrwyr drwy fodel dysgu cymysg o safon uchel, gan sicrhau nad yw ardal y myfyriwr yn broblem;

en-gb	the employment-based route will mean that a student teacher can be employed in school from the outset, enabling regional consortia and local authorities to address proven shortages such as those in rural communities
cy-gb	bydd y llwybr ar sail cyflogaeth yn golygu y bydd yr athro dan hyfforddiant yn gallu cael ei gyflogi yn yr ysgol o’r dechrau, gan alluogi consortia rhanbarthol ac awdurdodau lleol i fynd i’r afael â phrinder athrawon fel sy’n broblem mewn ardaloedd gwledig

en-gb	extending the Early Years Pupil Development Grant (EYPDG)   so that early years children benefit from an increased grant, and expanding the definition so that schools have the flexibility to support learners who have been eligible for free school meals (e-FSM) in the previous two years (this can be a particular issue in rural and coastal communities with seasonal employment)
cy-gb	ymestyn y Grant Datblygu Disgyblion y Blynyddoedd Cynnar (GDDBC)  fel bod plant y blynyddoedd cynnar yn elwa ar fwy o grant, ac ehangu’r diffiniad fel bod gan ysgolion hyblygrwydd i gefnogi dysgwyr sydd wedi bod yn gymwys am brydau ysgol am ddim yn y ddwy flynedd flaenorol (gall hyn fod yn broblem yn arbennig mewn cymunedau gwledig ac arfordirol gyda swyddi tymhorol)

en-gb	gov.wales/newsroom/educationandskills/2018/schools-to-share-in-over-90m-to-help-disadvantaged- learners/?skip=1&lang=en
cy-gb	gov.wales/newsroom/educationandskills/2018/schools-to-share-in-over-90m-to-help-disadvantaged­ learners/?skip=1&lang=cy

en-gb	making available £1.4 million to deliver the CAMHS In-reach pilot projects.
cy-gb	gwneud £1.4 miliwn ar gael i lansio‘r prosiectiau peilot Mewngymorth CAMHS    ar draws Cymru.

en-gb	Theme 3: Supporting rural schools as community and educational spaces
cy-gb	Thema 3: Cefnogi ysgolion gwledig fel mannau cymunedol ac addysgol

en-gb	As a government, we believe in the principle that places matter and we are ambitious in delivering better jobs closer to home, within prosperous, healthier and secure communities.
cy-gb	Fel llywodraeth, rydym yn credu yn yr egwyddor bod lleoedd yn bwysig ac rydym yn uchelgeisiol i ddarparu swyddi yn agosach at adref, mewn cymunedau ffyniannus, iachach a diogel.

en-gb	Just as we are committed to working with businesses, we will continue to work with schools,  parents/carers and local authorities to give them the tools to shape successful and  sustainable futures.
cy-gb	Yn yr un modd ag yr ydym yn ymrwymedig i weithio gyda busnesau, byddwn yn parhau i weithio gydag ysgolion, rhieni/gofalwyr ac awdurdodau lleol i roi’r adnoddau iddynt i lywio dyfodol llwyddiannus a chynaliadwy.

en-gb	Therefore we are delivering the largest investment in our schools and colleges since the 1960s, rolling out superfast broadband and supporting rural schools to be at the heart of their communities.
cy-gb	Felly, rydym yn darparu’r buddsoddiad mwyaf yn ein hysgolion a cholegau ers yr 1960au, yn cyflwyno band eang cyflym iawn ac yn cefnogi ysgolion gwledig i fod wrth galon eu cymunedau.

en-gb	delivered digital tools and content to education stakeholders via Hwb
cy-gb	darparu adnoddau a chynnwys digidol i randdeiliaid addysg trwy Hwb

en-gb	delivered the ‘Food and Fun’/’Bwyd a Hwyl’ Programme in our most deprived communities, including in rural areas such as Powys, Denbighshire, Conwy and the  Vale of Glamorgan
cy-gb	darparu’r rhaglen ‘Bwyd a Hwyl’/‘Food and Fun’ yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig,    gan gynnwys mewn ardaloedd gwledig megis Powys, Sir Ddinbych, Conwy a    Bro Morgannwg

en-gb	intensified our work with BT to target a small number of ‘difficult to reach‘ schools to improve connectivity.
cy-gb	cynyddu ein gwaith gyda BT i dargedu‘r nifer fach o ysgolion ‘anodd i‘w cyrraedd‘    er mwyn gwella cysylltiadau.

en-gb	delivering our major, long-term and strategic capital investment programme (21st Century Schools and Education Capital Programme) creating modern and sustainable education communities right across rural Wales
cy-gb	darparu’n rhaglen buddsoddiad cyfalaf strategol fawr, hirdymor (Rhaglen Gyfalaf i Sicrhau Addysg ac Ysgolion ar gyfer yr 21ain Ganrif) gan greu cymunedau addysg modern a chynaliadwy ledled ardaloedd gwledig Cymru

en-gb	delivering an enhanced Learning in Digital Wales (LiDW) Programme, including Hwb and Google for Education, ensuring equity across the country in accessing the best in digital education resources
cy-gb	darparu Rhaglen Dysgu yn y Gymru Ddigidol ddatblygedig, yn cynnwys Hwb a Google for Education, gan sicrhau tegwch ledled y wlad o ran cael gafael ar yr adnoddau addysg ddigidol gorau

en-gb	introducing a new model of community learning centres so that schools can be supported as community hubs, offering not just education but a much wider array of community activities;
cy-gb	cyflwyno model newydd o ganolfannau dysgu cymunedol fel y gellir cefnogi ysgolion fel hybiau cymunedol, sy’n cynnig amrywiaeth ehangach o weithgareddau cymunedol yn hytrach nag addysg yn unig;

en-gb	the hubs will reflect the needs of the local area, particularly in rural communities as we work with partners to provide extended services such as childcare
cy-gb	bydd yr hybiau’n adlewyrchu anghenion yr ardal leol, yn enwedig mewn cymunedau gwledig wrth i ni weithio gyda phartneriaid i ddarparu gwasanaethau estynedig fel gofal plant

en-gb	increasing community use of school buildings through our Small and Rural Schools Grant
cy-gb	cynyddu defnydd y gymuned o adeiladau ysgolion drwy’n Grant Ysgolion Bach a Gwledig

en-gb	awarding funding under the Rural Development Programme 2019–20 to develop community transport networks, including school transport
cy-gb	dyfarnu cyllid o dan Raglen Datblygu Wledig 2019–20 i ddatblygu rhwydweithiau trafnidiaeth cymunedol, yn cynnwys trafnidiaeth ysgolion

en-gb	continuing to support the `Food and Fun‘/‘Bwyd a Hwyl‘ Programme which provides meals and educational activities over the summer holidays in our most deprived communities;
cy-gb	parhau i gefnogi‘r rhaglen ‘Bwyd a Hwyl‘/‘Food and Fun‘ sy‘n darparu prydau bwyd a gweithgareddau addysgiadol dros wyliau‘r haf yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig;

en-gb	the scheme runs across Wales, including in rural areas such as Powys, Denbighshire, Conwy and the Vale of Glamorgan.
cy-gb	mae‘r cynllun yn cael ei gynnal ledled Cymru mewn ardaloedd gwledig megis Powys,  Sir Ddinbych, Conwy a Bro Morgannwg.

en-gb	Timeline
cy-gb	Llinell amser

en-gb	The School Organisation Code is expected to come into force on  1 November (subject to approval by the National Assembly for Wales).
cy-gb	Disgwylir i’r Cod Trefniadaeth Ysgolion ddod i rym ar 1 Tachwedd  (yn amodol ar gymeradwyaeth gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru).

en-gb	Launch the e-sgol pilot project in Ceredigion and Powys.
cy-gb	Lansio’r prosiect peilot e-sgol yng Ngheredigion a Phowys.

en-gb	First programmes endorsed by the National Academy for Educational Leadership become available.
cy-gb	Daw‘r rhaglenni cyntaf a gymeradwywyd gan yr Academi   Arweinyddiaeth Addysgol Genedlaethol ar gael.

en-gb	Consult on the revised Welsh in Education Strategic Plans (WESPs) regulations.
cy-gb	Ymgynghori ar reoliadau diwygiedig Cynlluniau Strategol y Gymraeg  mewn Addysg (CSGA).

en-gb	Further allocation of the annual Small and Rural Schools Grant (and for each spring onwards).
cy-gb	Dyrannu‘r Grant Ysgolion Bach a Gwledig blynyddol ymhellach  (ac ar gyfer pob gwanwyn ymlaen).

en-gb	Development of Education Digital Standards to aid schools with  infrastructure, taking into account specific needs of rural schools.
cy-gb	Datblygu Safonau Digidol Addysgol i helpu ysgolion â‘u seilwaith,  gan ystyried anghenion penodol ysgolion gwledig.

en-gb	Commence community learning centre/community hubs pilot projects.
cy-gb	Cychwyn prosiectau peilot canolfan dysgu cymunedol/canolfannau  cymunedol.

en-gb	Updated guidance and website to support community learning  centres/community hubs.
cy-gb	Canllawiau a gwefan wedi‘u diweddaru i gefnogi canolfannau dysgu  cymunedol/canolfannau cymunedol.

en-gb	Complete research into definitions of schools based on their provision  of Welsh language.
cy-gb	Cwblhau ymchwil ar ddiffiniadau ysgolion yn seiliedig ar eu    darpariaeth Gymraeg.

en-gb	Lay revised WESP regulations.
cy-gb	Cyflwyno rheoliadau CSGA diwygiedig.

en-gb	Carry out an initial review of the e-sgol pilot project to consider future national rollout.
cy-gb	Cynnal adolygiad cychwynnol o‘r prosiect peilot e-sgol er mwyn ystyried y potensial i’w gyflwyno ledled Cymru yn y dyfodol.

en-gb	Publish the final report of the WESP Advisory Group.
cy-gb	Cyhoeddi adroddiad terfynol Gr wˆ p Cynghori CSGA.

en-gb	Publish revised WESP guidance.
cy-gb	Cyhoeddi canllawiau diwygiedig CSGA.

en-gb	Case studies
cy-gb	Astudiaethau achos

en-gb	Pembrokeshire College  has been supporting learning in rural areas by offering two forms of ‘online’ learning – asynchronous learning where learners follow a programme at their own time and pace, and synchronous learning where learners follow timetabled sessions.
cy-gb	Mae  Coleg Sir Benfro wedi bod yn cefnogi dysgu mewn ardaloedd gwledig drwy gynnig dau ddull o ddysgu ‘ar-lein’ – dysgu anghydamserol lle mae dysgwyr yn dilyn rhaglen yn eu hamser ac ar eu cyflymder eu hunain, a dysgu cydamserol lle mae dysgwyr yn dilyn sesiynau wedi’u hamserlennu.

en-gb	Learners additionally receive support and tutorials with college staff.
cy-gb	Mae dysgwyr yn derbyn cymorth a sesiynau tiwtorial gyda staff y coleg hefyd.

en-gb	Pembrokeshire College has also been offering A levels and IGCSEs online asynchronously for six years.
cy-gb	Mae Coleg Sir Benfro wedi bod yn cynnig pynciau Safon Uwch ac IGCSE ar-lein yn anghydamserol ers chwe blynedd.

en-gb	A levels are delivered centring on learner focus rather than institutional focus, including maximising course offer while minimising duplication, establishing guidance for financial viability, and minimising learner transport requirements during the core day.
cy-gb	Mae’r pynciau Safon Uwch yn cael eu darparu gan ganolbwyntio ar ffocws y dysgwr yn hytrach na ffocws y sefydliad, yn cynnwys darparu’r cynnig gorau posibl gan leihau dyblygiad gwaith, pennu canllawiau ar gyfer hyfywedd ariannol, a lleihau gofynion trafnidiaeth dysgwr yn ystod y diwrnod craidd.

en-gb	More information is available through LiveSchool at https://liveschool.co.uk
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth ar gael drwy LiveSchool yn https://liveschool.co.uk

en-gb	Ysgol Bro Teifi is a new 3 to 19 school in Ceredigion which utilises its school buildings for community needs.
cy-gb	Mae Ysgol Bro Teifi  yn ysgol 3 i 19 oed newydd yng Ngheredigion sy’n defnyddio ei hadeiladau ar gyfer anghenion y gymuned.

en-gb	The school’s excellent sports resources help support various clubs, with cycling, running and football clubs in the local area using these facilities and making the school a vibrant community hub during the evenings.
cy-gb	Mae adnoddau chwaraeon rhagorol yr ysgol yn helpu i gefnogi gwahanol glybiau, gyda chlybiau beicio, rhedeg a phêl-droed yn yr ardal yn defnyddio’r cyfleusterau hyn sy’n gwneud yr ysgol yn ganolfan gymunedol fywiog fin nos.

en-gb	Likewise, Ysgol Dyffryn Cledlyn  provides the base for the weekly meetings of the local Young Farmers Club, with many concerts and drama practices held in the well-equipped hall.
cy-gb	Yn yr un modd, mae Ysgol Dyffryn Cledlyn  yn darparu lleoliad i gyfarfodydd wythnosol y Clwb Ffermwyr Ifanc lleol, gyda llawer o gyngherddau ac ymarferion drama’n cael eu cynnal yn y neuadd bwrpasol hefyd.

en-gb	Ysgol Mynach, Ysgol Syr John Rhys and Ysgol Gynradd Gymunedol
cy-gb	Mae Ysgol Mynach, Ysgol Syr John Rhys ac Ysgol Gynradd Gymunedol

en-gb	Pontrhydfendigaid benefit from the Small and Rural Schools Grant and work closely in partnership to plan provision and share expertise within fields such as leadership in literacy, numeracy and additional learning needs (ALN).
cy-gb	Pontrhydfendigaid  yn elwa ar y Grant Ysgolion Bach a Gwledig ac yn gweithio’n agos mewn partneriaeth i gynllunio darpariaeth a rhannu arbenigedd mewn meysydd fel llythrennedd, rhifedd ac anghenion dysgu ychwanegol (ADY).

en-gb	Permanent leadership arrangements have been in place since the Federation was established, and all three schools have had successful Estyn inspections.
cy-gb	Mae trefniadau arwain parhaol wedi bod ar waith ers sefydlu’r Ffederasiwn, ac mae’r tair ysgol wedi derbyn adroddiadau arolygu llwyddiannus gan Estyn.

en-gb	Work has now commenced on a new building for Ysgol Carno which will further safeguard and strengthen the provision of education in the village.
cy-gb	Mae gwaith wedi dechrau ar adeilad newydd i Ysgol Carno a fydd yn diogelu a chryfhau darpariaeth addysg yn y pentref ymhellach.

en-gb	Llangedwyn CW School  and Llanfechain Church in Wales Primary School  are two small schools located in North Powys.
cy-gb	Ysgolion bach wedi’u lleoli yng Ngogledd Powys yw Ysgol yr Eglwys yng Nghymru Llangedwyn  ac Ysgol Gynradd yr Eglwys yng Nghymru Llanfechain .

en-gb	The schools have a shared headteacher, and received funding from the Small and Rural Schools Grant during 2017–18 to support collaboration between them.
cy-gb	Mae’r ysgolion yn rhannu pennaeth, a chawsant gyllid gan y Grant Ysgolion Bach a Gwledig yn 2017–18 i gefnogi gwaith ar y cyd.

en-gb	Having recognised the potential to further benefit the opportunities available for learners by strengthening the links between the two schools, the governing bodies decided to proceed with the federation process.
cy-gb	Penderfynodd y cyrff llywodraethu fwrw ymlaen gyda’r broses ffedereiddio gan eu bod yn cydnabod y potensial i elwa ymhellach ar y cyfleoedd sydd ar gael i ddysgwyr drwy gryfhau’r cysylltiadau rhwng y ddwy ysgol.

en-gb	Conwy County Borough Council , using the Small and Rural Schools Grant, has financed three School Business Managers (SBMs) operating from the secondary school Ysgol Dyffryn Conwy to support 21 primary schools in the Dyffryn Conwy cluster.
cy-gb	Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy  wedi defnyddio’r Grant Ysgolion Bach a Gwledig i ariannu tri Rheolwr Busnes Ysgolion sy’n gweithredu o’r ysgol uwchradd Ysgol Dyffryn Conwy i gefnogi 21 o ysgolion cynradd yng nghlwstwr Dyffryn Conwy.

en-gb	The aim is to release headteachers from administrative/organisational tasks so they can focus on leading, raising standards and improving learner performance contributing to the sustainability of the small and rural schools, in particular those where the headteacher has a significant teaching commitment.
cy-gb	Y nod yw rhyddhau penaethiaid o’u tasgau gweinyddol/trefniadol fel y gallant ganolbwyntio ar arwain, codi safonau a gwella perfformiad y dysgwyr gan gyfrannu at gynaliadwyedd yr ysgolion bach a gwledig, yn enwedig y rhai lle mae’r pennaeth yn treulio llawer o’i amser yn addysgu.

en-gb	Furthermore, the initiative encourages and supports school-to-school working, enabling headteachers to share good practice and collaborate to maximise capacity and share expertise.
cy-gb	Ymhellach, mae’r fenter yn annog a chefnogi gwaith rhwng ysgolion, gan alluogi penaethiaid i rannu arferion da a chydweithio i sicrhau cymaint o gapasiti â phosibl a rhannu arbenigedd.

en-gb	The Small and Rural Schools Grant has enabled Pembrokeshire County Council  to support a group of four schools to develop leadership and improve provision.
cy-gb	Mae’r Grant Ysgolion Bach a Gwledig wedi galluogi Cyngor Sir Penfro  i gefnogi gr wˆ p o bedair ysgol i ddatblygu arweinyddiaeth a gwella darpariaeth.

en-gb	The group has been working on provision for additional learning needs (ALN) and, with support from the Inclusion Service, they have appointed an ALN coordinator (ALNCo) to work across the group.
cy-gb	Mae’r grwp wedi bod yn gweithio ar ddarpariaeth anghenion dysgu ychwanegol (ADY) a, chyda chymorth gan y Gwasanaeth Cynhwysiant, maent wedi penodi cydlynydd ADY i weithio ar draws y grwp.

en-gb	The work so far has evidenced the potential of collaboration and has enabled headteachers of the schools, many of who teach the majority of the week, to delegate the day-to-day management of ALN to the ALNCo which has already resulted in reduced costs across the group.
cy-gb	Mae’r gwaith hyd yn hyn wedi dangos potensial cydweithio ac wedi galluogi penaethiaid yr ysgolion, llawer ohonynt yn addysgu y rhan fwyaf o’r wythnos, i ddirprwyo gwaith rheoli ADY o ddydd i ddydd i’r cydlynydd ADY sydd eisoes wedi arwain at lai o gostau ar draws y grwp.

en-gb	This grant is also providing a greater range of support which is being accessed by the schools to support their learners.
cy-gb	Mae’r grant hwn hefyd yn darparu ystod ehangach o gymorth sy’n cael ei ddefnyddio gan ysgolion i gefnogi eu dysgwyr.

en-gb	Gwynedd Council  is supporting its learners by promoting after-school homework clubs in its communities.
cy-gb	Mae Cyngor Gwynedd  yn cefnogi dysgwyr drwy hyrwyddo clybiau gwaith cartref ar ôl  ysgol yn y cymunedau.

en-gb	Twenty-four schools have received funding to purchase equipment to establish clubs in homework and ICT, film, coding and multimedia, physical education, cycling, Welsh language development and community gardening.
cy-gb	Mae pedair ar hugain o ysgolion wedi derbyn cyllid i brynu cyfarpar i sefydlu clybiau gwaith cartref a TGCh, ffilm, codio ac aml-gyfrwng, addysg gorfforol, beicio, datblygu’r Gymraeg a garddio cymunedol.

en-gb	The Ysgol Calon Cymru Cluster in Powys has used grant funding to appoint a Business Manager to manage the cluster.
cy-gb	Mae Clwstwr Ysgol Calon Cymru  ym Mhowys wedi defnyddio cyllid grant i benodi Rheolwr Busnes i reoli’r clwstwr.

en-gb	The school is now looking to establish a cluster-wide behaviour support project.
cy-gb	Mae’r ysgol nawr yn bwriadu sefydlu prosiect cymorth ymddygiad ledled y clwstwr.

en-gb	The business manager was funded via the Business Manager Pilot, and the behaviour support project will be supported by the Small and Rural  Schools Grant.
cy-gb	Cafodd y rheolwr busnes ei ariannu drwy’r Cynllun Peilot Rheolwyr Busnes, a bydd y prosiect cymorth ymddygiad yn cael ei gefnogi gan y Grant Ysgolion Bach a Gwledig.

en-gb	Support and guidance
cy-gb	Cymorth a chanllawiau

en-gb	Further information about what we are doing can be found online.
cy-gb	Mae rhagor o wybodaeth am beth rydym yn ei wneud ar gael ar-lein.

en-gb	We are also in the process of gathering evidence and compiling case studies to report on the progress we are making to support small and rural schools.
cy-gb	Rydym hefyd wrthi’n casglu tystiolaeth ac yn llunio astudiaethau achos i adrodd ar ein cynnydd i gefnogi ysgolion bach a gwledig.

en-gb	These will be published on our website.
cy-gb	Bydd y rhain yn cael eu cyhoeddi ar ein gwefan.

en-gb	Taking Wales Forward 2016–21  (2016) gov.wales/docs/strategies/160920-taking-wales-forward-en.pdf
cy-gb	Symud Cymru Ymlaen 2016–21  (2016) gov.wales/docs/strategies/160920-taking-wales-forward-cy.pdf

en-gb	the natonal strategy (2017) gov.wales/docs/strategies/170919-prosperity-for-all-en.pdf
cy-gb	y strategaeth genedlaethol (2017) gov.wales/docs/strategies/170919-prosperity-for-all-cy.pdf

en-gb	economic action plan (2017) gov.wales/topics/businessandeconomy/economic-action-plan/?lang=en
cy-gb	y cynllun gweithredu ar yr economi (2017) gov.wales/topics/businessandeconomy/economic-action-plan/?skip=1&lang=cy

en-gb	Education in Wales:
cy-gb	Addysg yng Nghymru:

en-gb	Our national mission, Action plan 2017–21  (2017)  beta.gov.wales/education-our-national-mission
cy-gb	Cenhadaeth ein cenedl, Cynllun gweithredu 2017–21  (2017)  beta.llyw.cymru/addysg-cenhadaeth-ein-cenedl

en-gb	Progressive Agreement
cy-gb	Cytundeb Blaengar

en-gb	gov.wales/newsroom/firstminister/2016/160623-working-together-to-take-wales forward/ ?lang=en
cy-gb	gov.wales/newsroom/firstminister/2016/160623-working-together-to-takewalesforward/?skip=1&lang=cy

en-gb	Federation process of maintained schools in Wales:
cy-gb	Proses ffedereiddio ysgolion a gynhelir yng Nghymru:

en-gb	Guidance for governing bodies and local authorities (2014)
cy-gb	Canllawiau i gyrff llywodraethu ac awdurdodau lleol (2014)

en-gb	https://beta.gov.wales/federation-process-maintained-schools-guidance-governing-bodies and-local-authorities
cy-gb	beta.llyw.cymru/proses-ffedereiddio-ysgolion-gynhelir-canllawiau-ar-gyfer-cyrffllywodraethu-ac-awdurdodau-lleol

en-gb	Education Digital Guidance
cy-gb	Addysg Canllawiau Digidol

en-gb	https://gov.wales/topics/educationandskills/schoolshome/raisingstandards/education digital-guidance/?skip=1&lang=en
cy-gb	gov.wales/topics/educationandskills/schoolshome/raisingstandards/education-digitalguidance/?skip=1&lang=cy

en-gb	e-Sgoil, Ynysoedd Allanol Heledd (Saesneg yn unig) www.e-sgoil.com/e-sgoil-english-home
cy-gb	e-Sgoil, Ynysoedd Allanol Heledd (Saesneg yn unig) www.e-sgoil.com/e-sgoil-english-home

en-gb	The Welsh in Education Strategic Plans and Assessing Demand for Welsh Medium Education  (Wales) 2013 www.legislation.gov.uk/wsi/2013/3048/pdfs/wsi_20133048_mi.pdf
cy-gb	Rheoliadau Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg ac Asesu’r Galw am Addysg Cyfrwng Cymraeg (Cymru) 2013 www.legislation.gov.uk/wsi/2013/3048/pdfs/wsi_20133048_mi.pdf

en-gb	Criteria for the accreditation of initial teacher education programmes in Wales:
cy-gb	Meini prawf ar gyfer achredu rhaglenni addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru:

en-gb	Teaching tomorrow's teachers (2017)
cy-gb	Addysgu athrawon yfory (2017)

en-gb	learning.gov.wales/docs/learningwales/publications/170310-accreditation-criteria-for initial-teacher-education-en-v4.pdf
cy-gb	learning.gov.wales/docs/learningwales/publications/170310-accreditation-criteria-forinitial-teacher-education-cy-v4.pdf

en-gb	Early Years Pupil Development Grant:
cy-gb	Grant Datblygu Disgyblion Blynyddoedd Cynnar:

en-gb	Guidance beta.gov.wales/early-years-pupil-development-grant-guidance
cy-gb	Canllawiau  beta.llyw.cymru/grant-datblygu-disgyblion-blynyddoedd-cynnar-canllawiau

en-gb	Learner Travel (Wales) Measure 2008 and school transport beta.gov.wales/school-transport
cy-gb	Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008 a chludiant ar gyfer ysgolion beta.llyw.cymru/cludiant-ar-gyfer-ysgolion

en-gb	Cymraeg 2050:
cy-gb	Cymraeg 2050:

en-gb	A million Welsh speakers
cy-gb	Miliwn o siaradwyr

en-gb	gov.wales/topics/welshlanguage/welsh-language-strategy-and-policies/cymraeg-2050 welsh-language-strategy/?lang=en
cy-gb	gov.wales/topics/welshlanguage/welsh-language-strategy-and-policies/cymraeg-2050welsh-language-strategy/?skip=1&lang=cy

en-gb	Food and Fun’/‘Bwyd a Hwyl‘ School Holiday Enrichment Programme www.wlga.gov.uk/food-and-fun-school-holiday-enrichment-programme
cy-gb	‘Bwyd a Hwyl’/‘Food and Fun‘ Rhaglen Gwella Gwyliau’r Haf www.wlga.gov.uk/food-and-fun-school-holiday-enrichment-programme

en-gb	Re-thinking Educational Attainment and Poverty (REAP) – in Rural Wales  (Bangor University, 2017) https://research.bangor.ac.uk/portal/files/21807216/ap_Gruffudd_G.S._et_al._2017_REAP_ Rethinking_Educational_Attainment_and_Poverty_in_Rural_Wales_Final_Report.pdf
cy-gb	Re-thinking Educational Attainment and Poverty (REAP) – in Rural Wales (Prifysgol Bangor, 2017) (Saesneg yn unig) https://research.bangor.ac.uk/portal/files/21807216/ap_Gruffudd_G.S._et_al._2017_REAP _ Rethinking_Educational_Attainment_and_Poverty_in_Rural_Wales_Final_Report.pdf

en-gb	Good Practice Guide to inclusive Pre-School Education in the Czech Republic, England, Slovakia and Wales  (Erasmus+, 2016) www.researchgate.net/publication/304117704_Good_Practice_Guide_to_inclusive_Pre School_Education_in_the_Czech_Republic_England_Slovakia_and_Wales)
cy-gb	Good Practice Guide to inclusive Pre-School Education in the Czech Republic, England, Slovakia and Wales  (Erasmus+, 2016) (Saesneg yn unig) www.researchgate.net/publication/304117704_Good_Practice_Guide_to_inclusive_Pre School_Education_in_the_Czech_Republic_England_Slovakia_and_Wales)

en-gb	Poverty and Ethnicity in Wales  (JRF, 2013) www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/poverty-ethnicity-wales-full.pdf
cy-gb	Poverty and Ethnicity in Wales (JRF, 2013) (Saesneg yn unig) www.jrf.org.uk/sites/default/files/jrf/migrated/files/poverty-ethnicity-wales-full.pdf

en-gb	Specialist emotional and mental health support in Wales’ schools from CAMHS gov.wales/newsroom/health-and-social-services/2017/specialist/?lang=en
cy-gb	Cefnogaeth emosiynol ac iechyd meddwl yn ysgolion Cymru gan CAMHS gov.wales/newsroom/health-and-social-services/2017/specialist/?skip=1&lang=cy

en-gb	Action Plan for Pollinators
cy-gb	Cynllun Gweithredu ar gyfer Beillwyr:

en-gb	Action Plan for Pollinators Task Force
cy-gb	Cynllun Gweithredu ar gyfer Tasglu Pollinwyr

en-gb	Photography © Liam Olds
cy-gb	Ffotograffiaeth © Liam Olds

en-gb	Review 2013-18 and Future Actions
cy-gb	Adolygiad 2013-18 a Gweithredoedd y Dyfodol

en-gb	Review 2013-18 – What we’ve achieved – Celebrating our successes
cy-gb	Adolygu 2013-18 - Beth ydyn ni wedi'i wneud - Dathlu'n llwyddiannau

en-gb	What we’re going to do - the future
cy-gb	Beth ydyn ni'n mynd i wneud - y dyfodol

en-gb	Annex 1 – Case Studies
cy-gb	Atodiad 1 - Astudiaethau Achos

en-gb	Annex 2 – Detailed summary of actions 2013-18
cy-gb	Atodiad 2 - Crynodeb manwl o'r camau a gymerwyd yn 2013-18

en-gb	Pollination is a fundamental component of our biodiversity.
cy-gb	Mae pryfed peillio'n elfen hollol sylfaenol o'n bioamrywiaeth.

en-gb	Twenty percent of the UK cropped area contains crops which are dependent on pollinators and the value of pollinators to UK agriculture is over £690 million per year .
cy-gb	Mae 20% o dir y DU sydd o dan gnydau yn tyfu cnydau sy'n dibynnu ar bryfed peillio ac mae pryfed peillio'n werth dros £690 miliwn y flwyddyn i amaethyddiaeth y DU .

en-gb	https://www.reading.ac.uk/web/files/food - security/cfs_case_studies_ -
cy-gb	https://www.reading.ac.uk/web/files/food - security/cfs_case_studies_ -

en-gb	_sustainable_pollination_services.pdf
cy-gb	_sustainable_pollination_services.pdf

en-gb	There has been growing concern regarding the population status of insect pollinators, and in turn the pollination service they provide ( Potts et al.  2010; Garratt et al.  2014 ).
cy-gb	Mae yna bryderon cynyddol ynghylch cyflwr ein poblogaethau o bryfed peillio ac am hynny, am y gwasanaethau peillio y maen nhw'n eu cynnig ( Potts et al.  2010;Garratt et al.  2014 ).

en-gb	As with most other areas of biodiversity, the main threats to pollinators include habitat loss, environmental pollution, climate change and the spread of alien species (Klein et al. 
cy-gb	Fel y rhan fwyaf o fioamrywiaeth, y bygythiad mwyaf i bryfed peillio yw colli cynefin, llygredd amgylcheddol, hinsawdd sy'n newid a rhywogaethau estron (Klein et al. 

en-gb	2007; Potts et al. 
cy-gb	2007;Potts et al. 

en-gb	2010; Vanbergen & The Insect Pollinators Initiative 2013).
cy-gb	2010;Vanbergen & The Insect Pollinators Initiative 2013).

en-gb	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169534710000364
cy-gb	https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169534710000364

en-gb	http://www.reading.ac.uk/caer/Project_IPI_Crops/documents/Ag_Eco_Env_2014_Garratt_et_al.pdf
cy-gb	http://www.reading.ac.uk/caer/Project_IPI_Crops/documents/Ag_Eco_Env_2014_Garratt_et_al.pdf

en-gb	Wales’ natural resources – our land, sea and air - are at the heart of our wellbeing.
cy-gb	Mae adnoddau Naturiol Cymru - ein tir, môr ac aer - yn sylfaenol i'n lles.

en-gb	They support our health, our livelihoods and our vibrant culture, but we must recognise that our natural resources come with a responsibility.
cy-gb	Maen nhw'n cynnal ein hiechyd, ein bywoliaeth a'n diwylliant, ond rhaid inni gofio bod cyfrifoldebau'n dod eu sgil.

en-gb	Improvements are needed in the way we manage our natural resources.
cy-gb	Mae angen i ni reoli'n hadnoddau naturiol yn well.

en-gb	The three national priorities for managing natural resources sustainably set out in the Welsh Government statutory Natural Resources Policy, are:
cy-gb	Y tair blaenoriaeth genedlaethol ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy, yn unol â Pholisi Adnoddau Naturiol statudol Llywodraeth Cymru, yw:

en-gb	Delivering nature based solutions
cy-gb	Cynnig atebion sy’n seiliedig ar natur

en-gb	Increasing resource efficiency and renewable energy  
cy-gb	Defnyddio adnoddau’n fwy effeithlon a defnyddio mwy o ynni adnewyddadwy

en-gb	 Taking a place based approach.
cy-gb	Gweithredu mewn ffordd sy’n seiliedig ar le.

en-gb	The Action Plan for Pollinators in Wales (APP) was launched by the then Minister for Natural Resources and Food at the Royal Welsh Show in July 2013 with the aim of reducing and reversing the decline in pollinators.
cy-gb	Cafodd y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yng Nghymru (CPP) ei lansio gan y Gweinidog Adnoddau Naturiol a Bwyd bryd hynny yn y Sioe Fawr ym mis Gorffennaf 2013 a'i nod oedd arafu a gwyrdroi'r dirywiad yn nifer y pryfed peillio.

en-gb	It was developed by a wide range of stakeholders and has been recognised as an exemplar of co-design and co-production in the UK.
cy-gb	Cafodd ei ddatblygu trwy gydweithrediad amrywiaeth eang o randdeiliaid ac mae'n cael ei ystyried yn esiampl o ddylunio a chynhyrchu ar y cyd yn y DU.

en-gb	It is not a Welsh Government Action Plan, but belongs to all stakeholders, who have remained jointly responsible for its delivery.
cy-gb	Nid Cynllun Gweithredu gan Lywodraeth Cymru mohono.  Mae'n eiddo i'w randdeiliaid sydd wedi bod yn gyfrifol rhyngddynt am ei roi ar waith.

en-gb	The Action Plan for Pollinators in Wales was the first of its kind across the UK.
cy-gb	Y Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio yw'r cyntaf o'i fath yng ngwledydd y DU.

en-gb	It has the overall aim of reducing and reversing the decline in pollinators in Wales through:
cy-gb	Ei amcan cyffredinol yw arafu a gwyrdroi'r dirywiad yn nifer y pryfed peillio yng Nghymru trwy:

en-gb	Providing more diverse flower rich habitats  Maintaining healthy, sustainable populations of pollinators
cy-gb	Ddarparu cynefinoedd mwy amrywiol ag ynddynt gyfoeth o flodau  Cynnal poblogaethau iach a chynaliadwy o bryfed peillio;

en-gb	Raising awareness and providing information
cy-gb	Codi ymwybyddiaeth a rhoi gwybodaeth

en-gb	Encouraging positive action by everyone
cy-gb	Annog pawb i gymryd camau cadarnhaol

en-gb	Building an evidence base to inform future actions.
cy-gb	Creu sylfaen o dystiolaeth a fydd yn llywio camau yn y dyfodol.

en-gb	The Action Plan sets out four key outcomes, and we have used these to report on what has been achieved since its launch in 2013.
cy-gb	Mae'r Cynllun Gweithredu'n disgrifio pedwar prif ganlyniad y mae am ei weld, ac rydyn ni wedi'u defnyddio fel sail i'n hadroddiad ar yr hyn sydd wedi'i wneud ers ei lansio yn 2013.

en-gb	This review refers to some of the key achievements.
cy-gb	Mae'r adolygiad hwn yn cyfeirio at rai o'r prif lwyddiannau.

en-gb	More detailed information of the work undertaken in provided separately in Annex 2.
cy-gb	Fe welwch ddisgrifiad manylach o'r gwaith sydd wedi'i wneud yn Atodiad 2.

en-gb	The four key outcomes are:
cy-gb	Y pedwar prif ganlyniad yw:

en-gb	Outcome 1:
cy-gb	Canlyniad 1:

en-gb	Wales has joined up policy, governance and a sound evidence base for action for pollinators
cy-gb	Mae gan Gymru bolisi a threfniadau llywodraethu cydgysylltiedig a sail gadarn o dystiolaeth ar gyfer gweithredu er lles pryfed peillio

en-gb	Outcome 2 :
cy-gb	Canlyniad 2:

en-gb	Wales provides diverse and connected flower rich habitats to support our pollinators
cy-gb	Mae Cymru yn darparu cynefinoedd amrywiol a chysylltiedig sy’n llawn blodau i gynnal ein pryfed peillio

en-gb	Wales’ pollinator populations are healthy
cy-gb	Mae poblogaethau pryfed peillio Cymru yn iach

en-gb	Wales’ citizens are better informed and aware of the importance and management of pollinators
cy-gb	Mae pobl Cymru yn fwy gwybodus ac ymwybodol o bwysigrwydd pryfed peillio a sut i reoli er eu lles.

en-gb	Also of relevance is the Welsh Government’s action to support the health of both managed honey bees and wild bees.
cy-gb	Hefyd mae'r hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn ei wneud i gefnogi iechyd gwenyn mêl dof a gwenyn gwyllt yn berthnasol.

en-gb	In 2009, Defra and the Welsh Government published the Healthy Bees Plan and this aims to achieve a sustainable and healthy population of honey bees for pollination and honey production in England and Wales.
cy-gb	Yn 2009, cyhoeddodd Defra a Llywodraeth Cymru Gynllun Gwenyn Iach.  Ei nod yw cynnal poblogaeth gynaliadwy ac iach o wenyn mêl ar gyfer peillio a chynhyrchu mêl yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	In addition, the National Bee Unit (NBU), part of the Animal and Plant Health
cy-gb	Hefyd, mae'r Uned Wenyn Genedlaethol (NBU), rhan o'r Asiantaeth Iechyd

en-gb	Agency (APHA) and supported by the Welsh Government, delivers the Bee Health Programme.
cy-gb	Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) ac sy'n cael ei hariannu gan Lywodraeth Cymru, yn gyfrifol am y Rhaglen Iechyd Gwenyn.

en-gb	The NBU promotes good standards of husbandry to minimise pest and disease risks through inspection, education, research, and regularly updates contingency plans together with holding annual contingency exercises to test responses to the introduction of exotic pests into Wales and England.
cy-gb	Mae'r NBU yn hyrwyddo'r safonau gorau o ran gofalu am wenyn i gadw'r risg o blâu a chlefydau mor fach â phosib, hynny trwy archwilio, addysgu ac ymchwilio.  Mae'n diweddaru'r cynlluniau argyfwng yn rheolaidd ac yn cynnal ymarferiadau bob blwyddyn i brofi'r ymatebion i ymddangosiad plâu egsotig yng Nghymru a Lloegr.

en-gb	The review
cy-gb	Yr adolygiad

en-gb	A Task and Finish Group of stakeholders was established and has gathered evidence of positive activities for pollinators which have been undertaken by Welsh Government and its stakeholders in support of the APP.
cy-gb	Cafodd Grŵp Gorchwyl a Gorffen o randdeiliaid ei sefydlu ac mae wedi casglu tystiolaeth am y gweithgareddau y mae Llywodraeth Cymru a'i rhanddeiliaid wedi'u cynnal sy'n llesol i bryfed peillio fel rhan o'r CPP.

en-gb	A second role has been to identify additional future opportunities for pollinator conservation, including through increased community engagement, the ways in which public bodies can manage public land, and through the opportunity provided by future land management initiatives in Wales.
cy-gb	Ei ail rôl yw clustnodi cyfleoedd yn y dyfodol i warchod pryfed peillio, gan gynnwys trwy gefnogaeth y gymuned, y ffyrdd y gall cyrff cyhoeddus reoli tir cyhoeddus a'r cyfleoedd a ddaw trwy raglenni rheoli tir newydd yng Nghymru.

en-gb	An important element of the review is to further the integration of bee health policy and activity, identifying future challenges and opportunities for solitary pollinators and honey bee colonies.
cy-gb	Elfen bwysig o'r adolygiad hwn yw integreiddio polisi a gweithgarwch er lles iechyd gwenyn ymhellach, gan nodi heriau a chyfleoedd y dyfodol ar gyfer pryfed peillio di-haid a nythfeydd gwenyn mêl.

en-gb	This review will ensure all stakeholders Welsh Ministers have confidence that the exercise has had a solid co-operation base in both the collating of evidence and setting future priorities to ensure the opportunities for pollinators are met.
cy-gb	Bydd yr adolygiad yn sicrhau bod yr holl randdeiliaid a Gweinidogion Cymru'n ffyddiog bod sail gydweithredol gadarn o ran casglu tystiolaeth a phennu blaenoriaethau'r dyfodol, hynny i wneud yn siŵr y gwneir y gorau o'r cyfleoedd ar gyfer pryfed peillio.

en-gb	The review has taken into account ‘Prosperity for All, ’, the national strategy for Wales, which sets out Ministerial commitments over the next term (2016-21).
cy-gb	Mae'r adolygiad wedi ystyried 'Ffyniant i Bawb', 4  strategaeth genedlaethol Cymru, sy'n disgrifio ymrwymiadau Gweinidogion dros y tymor nesaf (2016-2021).

en-gb	https://gov.wales/docs/strategies/170919-prosperity-for-all-en.pdf
cy-gb	4 https://llyw.cymru/docs/strategies/170919 - prosperity - for - all - cy.pdf

en-gb	Importantly, this review is underpinned by the 2015 Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 and the Environment Act (Wales) 2016.
cy-gb	Seilir yr adolygiad hwn ar Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 a Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016.

en-gb	Many public authorities, including Welsh Government, are obligated to comply with Section 6 under Part 1 of the Environment (Wales) Act 2016, which introduced an enhanced biodiversity and resilience of ecosystems duty (the S6 duty) .
cy-gb	Mae llawer o gyrff cyhoeddus gan gynnwys Llywodraeth Cymru o dan ddyletswydd i gydymffurfio ag Adran 6 o Ran 1 Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 i gyfoethogi bioamrywiaeth a chryfhau ecosystemau (dyletswydd adran 6) .

en-gb	http://gov.wales/topics/environmentcountryside/consmanagement/natural - resources management/environment - act/?lang=en
cy-gb	https://gov.wales/topics/environmentcountryside/consmanagement/natural resources - management/environment - act/?skip=1&lang=cy

en-gb	Review 2013-18 -  What we’ve achieved – Celebrating our Successes
cy-gb	Adolygu 2013-18 - Beth ydyn ni wedi'i wneud - Dathlu'n llwyddiannau

en-gb	APP Task Force.
cy-gb	Tasglu'r CPP.

en-gb	A key element of the Action Plan was the establishment of the Wales Pollinator Task Force, a group of partner organisations with particular focus on pollinators.
cy-gb	Un o brif elfennau'r Cynllun Gweithredu oedd sefydlu Tasglu Pryfed Peillio, grŵp o fudiadau sy'n rhoi sylw arbennig i bryfed peillio.

en-gb	It has been the driving force in co-ordinating the delivery of the Action Plan.
cy-gb	Y nhw oedd y grym y tu ôl i'r trefniadau ar gyfer rhoi'r Cynllun Gweithredu ar waith.

en-gb	The Task Force comes together twice a year to discuss issues, share practice and to ensure consistency in the promotion of pollinators.
cy-gb	Mae'r Tasglu'n cwrdd ddwywaith y flwyddyn i drafod problemau, rhannu arferion da a sicrhau cysondeb wrth hyrwyddo pryfed peillio.

en-gb	Baseline Monitoring.
cy-gb	Monitro Llinell Sylfaen.

en-gb	The Glastir Monitoring and Evaluation Programme  pollinator monitoring surveys pollinators on a 4-year cycle on a number of random sites and targeted squares chosen to capture the effects of the Glastir agri-environment scheme on pollinators.
cy-gb	Mae Rhaglen Monitro a Gwerthuso Glastir  yn cynnal arolygon i fonitro pryfed peillio mewn cylchoedd o 4 blynedd ar nifer o hapsafleoedd a sgwariau targed a ddewiswyd i fesur effaith cynllun Glastir ar bryfed peillio.

en-gb	https://gmep.wales/
cy-gb	https://gmep.wales/

en-gb	UK-wide Pollinator Monitoring.
cy-gb	Monitro Pryfed Peillio ar lefel y DU.

en-gb	The Welsh Government is a member of the UK-wide Pollinator Monitoring and Research Partnership (PMRP), which aims to combine improved analyses of long-term records with new systematic survey activity to establish how insect pollinator populations are changing. These include providing muchneeded data on the state of our insect pollinators, especially wild bees and hoverflies, and the role they fulfil in supporting farming and other wildlife.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n aelod o Bartneriaeth Monitro ac Ymchwilio Pryfed Peillio'r DU (PMRP) sy'n ceisio cyfuno dadansoddiad gwell o hen gofnodion ag arolygon systematig newydd i weld sut mae poblogaethau o bryfed peillio'n newid. Maen nhw'n darparu data mawr eu hangen ar gyflwr ein pryfed peillio, yn enwedig gwenyn gwyllt a chlêr hofran, a'u rhan wrth gefnogi ffermwyr a natur.

en-gb	Programme for Government Indicators.
cy-gb	Rhaglen Dangosyddion y Llywodraeth.

en-gb	At a UK level, UK biodiversity indicator D1C  reports on the status of pollinating insects.
cy-gb	Ar lefel y DU, mae dangosydd bioamrywiaeth D1C  y DU yn mesur statws pryfed peillio.

en-gb	At a Wales level, work is ongoing to develop indicators 43 (Areas of healthy ecosystems in Wales) and 44 (Status of Biological diversity in Wales).
cy-gb	Ar lefel Cymru, mae gwaith yn mynd rhagddo i ddatblygu dangosyddion 43 (Ardaloedd ag ecosystemau iach yng Nghymru) a 44 (statws bioamrywiaeth Cymru).

en-gb	http://jncc.defra.gov.uk/page - 6851
cy-gb	http://jncc.defra.gov.uk/page - 6851

en-gb	Research.
cy-gb	Ymchwil.

en-gb	The Saving Pollinators programme at The National Botanic Garden of Wales investigates the foraging requirements of honeybees and wild pollinators, using cutting edge DNA barcoding research.
cy-gb	Mae'r rhaglen Achub Pryfed Peillio Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn ymchwilio i'r bwyd sydd ei angen ar wenyn mêl a phryfed peillio gwyllt, gan ddefnyddio ymchwil flaengar ar gyfer bargodio DNA.

en-gb	It aims to ensure that suitable plants can be provided within gardens, amenity areas and within agricultural landscapes.
cy-gb	Ei nod yw sicrhau bod planhigion addas yn cael eu darparu mewn gerddi, parciau a thir ffermio.

en-gb	 Caru Gwenyn / Bee Friendly. 
cy-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly.

en-gb	A major success of the Action Plan has been the Caru Gwenyn / Bee Friendly initiative, which, at the time, was the first co-ordinated national scheme of its kind.
cy-gb	Un o lwyddiannau mawr y Cynllun Gweithredu yw'r fenter Caru Gwenyn / Bee Friendly, sef ar y pryd, y cynllun cenedlaethol cyntaf o'i fath.

en-gb	It has the aim of making Wales a Pollinator-Friendly country.
cy-gb	Y nod yw gwneud Cymru'n wlad gyfeillgar i bryfed peillio.

en-gb	Launched by the Task Force in September 2016, the initiative has engaged with a variety of communities, community groups, businesses, third sector organisations, town and community councils, and has provided support and advice of actions to take, including a certificate of accreditation and logo for participating organisations.
cy-gb	Cafodd y fenter ei lansio gan y Tasglu ym mis Medi 2016, ac y mae ers hynny wedi cydweithio â chymunedau, grwpiau cymunedol, busnesau a mudiadau'r trydydd sector gan roi cyngor a help ynghylch y camau i'w cymryd, gan gynnwys tystysgrif achredu a logo i'r mudiadau sy'n cymryd rhan.

en-gb	 Sharing and Publicising Information.
cy-gb	Rhannu a Hyrwyddo Gwybodaeth.

en-gb	As an accompaniment for BeeFriendly accredited organisations, members of the Task Force (Jan Miller, North Wales Wildlife Trust  and Mark Carlton, Wildlife Gardening Forum) have also collaborated to produce a suggested plant list for pollinators.
cy-gb	I helpu mudiadau sydd wedi'u hachredu gan Caru Gwenyn, mae aelodau'r Tasglu wedi cydweithio hefyd i baratoi rhestr o blanhigion sy'n llesol i bryfed peillio.

en-gb	https://www.biodiversitywales.org.uk/File/268/en - GB
cy-gb	https://www.biodiversitywales.org.uk/File/268/cy - GB

en-gb	Action by Local Authorities .
cy-gb	Gweithredu gan Awdurdodau Lleol .

en-gb	Local authorities have also a played major part in supporting the Action Plan.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol hefyd wedi bod yn bwysig i lwyddiant y Cynllun Gweithredu.

en-gb	Monmouthshire County Council has launched a Green Infrastructure Plan for pollinators, and has produced a series of guidance booklets for highway managers, green space managers, head teachers and public estates managers .
cy-gb	Mae Cyngor Sir Fynwy wedi lansio Cynllun Seilwaith Gwyrdd ar gyfer pryfed peillio ac mae wedi cynhyrchu cyfres o lawlyfrau i helpu rheolwyr priffyrdd, rheolwyr mannau gwyrdd, prifathrawon a rheolwyr ystadau cyhoeddus .

en-gb	http://www.monmouthshire.gov.uk/countryside - services/green - infrastructure
cy-gb	http://www.monmouthshire.gov.uk/countryside - services/green - infrastructure

en-gb	In addition, a number of projects have been supported through the
cy-gb	Yn ogystal, mae nifer o brosiectau wedi cael help Grant Cyfalaf

en-gb	Welsh Government Local Authority Green Infrastructure Capital Grant;
cy-gb	Seilwaith Gwyrdd Awdurdodau Lleol Llywodraeth Cymru:

en-gb	Caerphilly, Monmouth, Torfaen and Wrexham local authorities are all undertaking work beneficial for pollinators.
cy-gb	mae Caerffili, Mynwy, Tor-faen a Wrecsam i gyd yn gwneud gwaith er lles pryfed peillio.

en-gb	Nature Fund and Sustainable Management Scheme.
cy-gb	Y Gronfa Natur a'r Cynllun Rheoli Cynaliadwy.

en-gb	The Welsh Government Rural Communities – Rural Development Programme 2014-2020 has been used to support habitat improvement works through the Nature Fund and Sustainable Management Scheme (SMS).
cy-gb	Mae Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig 2014-2020 wedi cael ei defnyddio i gefnogi gwaith gwella cynefinoedd trwy'r Gronfa Natur a'r Cynllun Rheoli Cynaliadwy.

en-gb	These are integrated projects with the aim of improving the health of ecosystems which, in turn, will aid pollinators:
cy-gb	Prosiectau integredig yw'r rhain ar gyfer gwella iechyd ecosystemau.  Bydd hynny'n helpu pryfed peillio.

en-gb	Keep Wales Tidy Natural Buzz
cy-gb	Buzz Naturiol Cadwch Gymru'n Daclus

en-gb	A pan Wales project led by Keep Wales Tidy through Summer 2015 maximised multiple ecosystem services of undervalued green sterile spaces – mowed areas on industrial estates, school and hospital grounds, business parks and roadside verges transforming them into pollinator supporting areas of wildflowers.
cy-gb	Prosiect gan Cadwch Gymru'n Daclus yn Haf 2015 oedd hwn i wella gwasanaethau ecosystemau ar fannau gwyrdd ledled Cymru sy'n ddiffrwyth a segur - tiroedd glas sy'n cael eu torri'n grop ar ystadau diwydiannol, ysgolion ac ysbytai, parciau busnes ac ymylon ffyrdd - a'u troi'n gynefinoedd llawn blodau i bryfed peillio.

en-gb	Pollinators for Life Project
cy-gb	Prosiect Peillwyr am Oes

en-gb	This ambitious and innovative project was delivered in 2015 and led by Torfaen County Borough Council.
cy-gb	Cafodd y prosiect uchelgeisiol ac arloesol hwn ei gynnal yn 2015 o dan arweiniad Cyngor Tor-faen.

en-gb	It undertook a range of initiatives to promote long term sustainable land management and to improve habitats and conditions for all pollinating species across the South Wales Valleys.
cy-gb	Roedd yn cynnwys nifer o fentrau i hybu rheolaeth tymor hir gynaliadwy ar dir ac i wella cynefinoedd a'r amodau ar gyfer holl bryfed peillio Cymoedd y De.

en-gb	One element of the project partnered with Gwent Beekeepers to provide education facilities at Greenmeadow Community Farm to deliver courses on beekeeping to the local community.
cy-gb	Un elfen o'r prosiect ar y cyd â Gwenynwyr Gwent oedd darparu cyfleusterau addysg i Fferm Gymunedol Greenmeadow i gynnal cyrsiau ar wenyna i'r gymuned leol.

en-gb	Pennal 2050 (Future project)
cy-gb	Pennal 2050 (Prosiect i'r Dyfodol)

en-gb	An inter-generational, collaborative, landscape scale project to be delivered by a cooperative group (The Pennal Partnership) from 2018 – 2021 of more than 40 partner landowners, community groups, environmental organisations, farming unions and local businesses including tourism, leisure, health, farming and recreation sectors.
cy-gb	Prosiect cydweithredol i'r hen a'r ifanc ar raddfa tirlun fydd yn cael ei gynnal o 2018-21 gan grŵp cydweithredol (Partneriaeth Pennal) o fwy na 40 o berchenogion tir, grwpiau cymunedol, mudiadau amgylcheddol, undebau ffermwyr a busnesau lleol gan gynnwys y sectorau twristiaeth, hamdden, iechyd a ffermio.

en-gb	Working together and drawing on local expertise and involving people across the community the project aims to tackle key threats in the Dyfi catchment area including climate change, habitat degeneration, reduced biodiversity, biosecurity issues, flooding risk, reduced water and land quality, health inequalities and social exclusion.
cy-gb	Trwy weithio gyda'i gilydd a dibynnu ar arbenigwyr lleol a chyfraniad pobl ar draws y gymuned, bydd y prosiect yn ceisio mynd i'r afael â bygythiadau yn nalgylch afon Dyfi gan gynnwys hinsawdd sy'n newid, cynefinoedd sy'n dirywio, bioamrywiaeth sy'n crebachu, problemau bioddiogelwch, llifogydd, dirywiad yn ansawdd yr aer a'r dŵr, anghydarddoldebau iechyd ac allgáu cymdeithasol.

en-gb	The project will enable a better understanding of these threats and how to best address them and towards using natural resources efficiently and building more resilient ecosystems to safeguard the services these provide to the community.
cy-gb	Bydd y prosiect yn ein helpu i ddeall y bygythiadau hyn yn well a sut i fynd i'r afael â nhw, defnyddio adnoddau naturiol yn well a datblygu ecosystemau cryfach i ddiogelu'r gwasanaethau y maen nhw'n eu darparu i'r gymuned.

en-gb	The project will also explore the role for Payments for Ecosystem Services (PES) in an agricultural context and take action to support tourism.
cy-gb	Bydd y prosiect yn archwilio hefyd rôl talu am wasanaethau ecosystemau mewn cyd-destun amaethyddol ac yn cymryd camau i gefnogi twristiaeth.

en-gb	One of the activities in the area supports pollinators and includes the establishment of 10 community hives of native Welsh bees assisting biodiversity and resilience of both pollinators and flowering plants.
cy-gb	Mae un o'r gweithgareddau'n cefnogi pryfed peillio trwy sefydlu 10 cwch gwenyn cymunedol o wenyn brodorol gan gyfoethogi bioamrywiaeth a chadernid pryfed peillio a phlanhigion blodeuol.

en-gb	There are opportunities for developing further links (commercial and educational) with commercial producers such as Hilltop Honey .
cy-gb	Mae cyfleoedd i ddatblygu cysylltiadau eraill (masnachol ac addysgol) â chynhyrchwyr masnachol fel Hilltop Honey.

en-gb	Road Verges for Wildflowers’ initiative  In June 2014, the previous Minister for Economy, Science and Transport announced the ‘Road Verges for Wildflowers’ initiative.
cy-gb	Menter Blodau Gwyllt ar Ymylon Ffyrdd.  Ym mis Mehefin 2014, cyhoeddodd Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth bryd hynny y fenter 'Blodau Gwyllt ar Ymylon Ffyrdd'.

en-gb	Coordinated by Transport officials, the 5 year initiative focuses on delivering road verge improvements along the Welsh Trunk road and Motorway Network.
cy-gb	Wedi'i drefnu gan swyddogion Trafnidiaeth, nod y rhaglen 5 mlynedd fydd gwella ymylon ffyrdd Cefnffyrdd a Thraffyrdd Cymru.

en-gb	To date over 50 road verge projects have been completed successfully, delivered by the South Wales, and the North and Mid Wales Trunk Road Agents.
cy-gb	Hyd yma, mae 50 o brosiectau wedi'u cynnal yn llwyddiannus, o dan ofal Asiantaethau Cefnffyrdd y De a'r Gogledd a'r Canolbarth.

en-gb	Projects range from improving maintenance techniques at key sites to encourage existing wildflower communities to thrive and spread (e.g. wild orchids on the A40 at Llandeilo), to creating new wildflower verges using techniques such as harvesting wildflower seeds from donor sites and sowing onto prepared verges (e.g. on the A487 at Maentwrog).
cy-gb	Mae'r prosiectau'n amrywio o wella technegau cynnal a chadw ar safleoedd allweddol er mwyn helpu cymunedau o flodau gwyllt i ffynnu a lledaenu (e.e. tegeirian ar yr A40 yn Llandeilo) i greu ymylon blodau gwyllt newydd gan ddefnyddio technegau fel cynaeafu hadau o safleoedd brodorol a'u hau ar ymylon wedi'u trin (e.e. ar yr A487 ym Maentwrog).

en-gb	Road verge management  The Welsh Government organised two seminars for Local Authority officials in summer 2017 to help promote best practice in the management of roadside verges for biodiversity whilst still meeting road safety requirements.
cy-gb	Rheoli ymylon ffyrdd. Trefnodd Llywodraeth Cymru ddau seminar ar gyfer swyddogion Awdurdodau Lleol yn haf 2017 i hybu'r arfer gorau wrth reoli ymylon ffyrdd er lles bioamrywiaeth heb aberthu gofynion diogelwch ar y ffyrdd.

en-gb	These seminars provided an excellent opportunity to share examples of positive roadside management and demonstrate best practice, but it was clear, there is still much to do to change traditional thinking around these important wildlife corridors.
cy-gb	Bu'r seminarau hyn yn gyfle ardderchog i rannu enghreifftiau o ddulliau gwahanol o reoli ymylon ffyrdd a dangos yr arferion gorau, ond mae'n amlwg bod llawer eto i'w wneud i newid meddyliau ynghylch y coridorau pwysig hyn i fywyd gwyllt.

en-gb	B-Lines  In 2017 Buglife Cymru produced B-Lines maps for South and West Wales further to consultation with a large partnership including Welsh Government, Local Authorities, local record centres environmental NGOs and others.
cy-gb	B-Lines. Yn 2017, cyhoeddodd Buglife Cymru fapiau B-Lines ar gyfer y De a'r Gorllewin ar ôl ymgynghori ag amrywiaeth o bartneriaid gan gynnwys Llywodraeth Cymru, Awdurdodau Lleol, canolfannau cofnodion lleol, mudiadau amgylcheddol ac eraill.

en-gb	Whilst co-ordinated by Buglife, B-Lines is a tool that can be used by any organisation, group, business or individual that wishes to restore or create habitat for pollinators and other wildlife – everyone can take part.
cy-gb	Er mai Buglife oedd yn ei drefnu, mae B-Lines yn erfyn y gall unrhyw fudiad, grŵp, busnes neu unigolyn ei ddefnyddio i adfer neu greu cynefin ar gyfer pryfed peillio ac anifeiliaid eraill - gall pawb gymryd rhan.

en-gb	B-Lines is a landscape-scale approach to pollinator and habitat conservation that provides;
cy-gb	Mae B-Lines yn gwarchod pryfed peillio a chynefinoedd ar lefel y dirwedd, gan ddarparu:

en-gb	A high profile programme that can engage all sectors of society to learn more about wildlife, enjoy nature and take practical action to help wildlife.
cy-gb	Rhaglen uchel ei phroffil sy'n siarad â phob sector yn y gymdeithas i ddysgu mwy am fywyd gwyllt, mwynhau natur a gweithredu i helpu bywyd gwyllt.

en-gb	A framework for organisations and individuals carrying out enhancements for wildlife to work together to collectively achieve much more than they could on their own and record their progress.
cy-gb	Dyma fframwaith i fudiadau ac unigolion ei ddefnyddio i gynnal gwelliannau er lles anifeiliaid gwyllt a chofnodi'r gwaith. Trwy weithio gyda'i gilydd, maen nhw'n gallu gwneud mwy nag y bydden nhw ar eu pen eu hunain.

en-gb	A mechanism for long term delivery of habitat restoration projects, which can attract funding from a wide variety of sources, ensure best practise and make good use of resources.
cy-gb	Mecanwaith ar gyfer cynnal prosiectau tymor hir ar gyfer adfer cynefinoedd fydd yn gallu denu nawdd o amrywiaeth eang o ffynonellau, sicrhau'r arferion gorau a gwneud y gorau o'r adnoddau.

en-gb	An approach that is supported by numerous stakeholder organisations, who can all contribute to its delivery.
cy-gb	Ffordd o weithio sy'n cael ei chefnogi gan nifer o gyrff a mudiadau gyda phob un yn cyfrannu at ei rhoi ar waith.

en-gb	Guidance for Local Authorities 
cy-gb	Arweiniad i Awdurdodau Lleol.

en-gb	In 2017 Buglife Cymru and Friends of the Earth Cymru produced the guidance ‘Helping pollinators locally in Wales – Developing a local pollinator Action Plan or Strategy’  primarily aimed at Local Authorities but also relevant to other statutory bodies.
cy-gb	Yn 2017, cyhoeddodd Buglife Cymru a Cyfeillion y Ddaear Cymru lawlyfr o'r enw ' ‘Helping pollinators locally in Wales – Developing a local pollinator Action Plan or Strategy’'  sydd wedi'i ysgrifennu er lles Awdurdodau Lleol ond sy'n berthnasol i gyrff statudol eraill hefyd.

en-gb	The guide outlines key considerations when producing a pollinator plan or strategy, framing it within the context of Welsh Policy and legislation.
cy-gb	Mae'r llawlyfr yn nodi'r prif ffactorau y dylech eu hystyried wrth baratoi cynllun neu strategaeth er lles pryfed peillio, ac yn ei r(h)oi yng nghyd-destun polisi a deddfwriaeth Cymru.

en-gb	https://www.buglife.org.uk/developing - a - local - pollinator - action - plan
cy-gb	https://www.buglife.org.uk/developing - a - local - pollinator - action - plan

en-gb	Wales’ Pollinator Populations are Healthy Beekeeping in Wales.
cy-gb	Mae poblogaethau pryfed peillio Cymru yn iach

en-gb	There are currently 3,366 beekeepers in Wales registered on the National Bee Unit’s (NBU) online database Beebase.
cy-gb	Gwenynwyr yng Nghymru  Ar hyn o bryd, mae yna 3,366 o wenynwyr yng Nghymru wedi'u cofrestru ar gronfa ddata ar-lein yr Uned Wenyn Genedlaethol (NBU), Beebase.

en-gb	Between them, they have 18,675 colonies in 4,624 apiaries – an average of 5.5 colonies per beekeeper and 4 colonies per apiary.
cy-gb	Rhyngddyn nhw, mae ganddyn nhw 18,675 o gychod mewn 4,624 gwenynfa - cyfartaledd o 5.5 cwch i bob gwenynwr neu 4 cwch ym mhob gwenynfa.

en-gb	Over the past 5 years, the number of new beekeepers registering on Beebase in Wales has fluctuated - in 2013 there were 218 but 2014 saw an upward trend with 331 new beekeeper registrations, followed by 347 in 2015 dropping to 246 in 2016 and 205 in 2017.
cy-gb	Dros y 5 mlynedd diwethaf, mae nifer y gwenynwyr newydd sy'n cofrestru ar Beebase yng Nghymru'n amrywio - yn 2013 roedd 218 ond gwelwyd cynnydd yn 2014 gyda 331 o wenynwyr newydd, gyda 347 yn 2015 gan gwympo i 246 yn 2016 a 205 yn 2017.

en-gb	Supporting Beekeepers.
cy-gb	Helpu Gwenynwyr.

en-gb	The Welsh Government continues to work in partnership with the other UK devolved administrations in supporting the National Bee Unit to deliver the Bee Health Programme in Wales to achieve a sustainable and healthy population of honey bees for pollination and honey production in the UK.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i weithio mewn partneriaeth â gweinyddiaethau datganoledig eraill y DU i gefnogi'r Uned Wenyn Genedlaethol i ddarparu'r Rhaglen Iechyd Gwenyn yng Nghymru i sicrhau poblogaeth gynaliadwy ac iach o wenyn mêl ar gyfer peillio a chynhyrchu mêl yn y DU.

en-gb	Inspections.
cy-gb	Archwiliadau.

en-gb	In 2017, Welsh Inspectorate visits totalled 730 beekeepers, 1280 apiaries, 6195 colonies and carried out 430 inspections in 2017 specific to exotic pests, targeting a combination of identified risk points and random sites.
cy-gb	Yn 2017, gwnaeth Arolygiaeth Cymru ymweld â 730 o wenynwyr, 1280 o wenynfeydd a 6195 o gychod a chynnal 430 o archwiliadau yn benodol i chwilio am blâu egsotig, mewn cyfuniad o fannau risg penodedig a safleoedd a ddewiswyd ar hap.

en-gb	Exotic pest surveillance (EPS) inspections check for Small Hive Beetle (SHB), Tropilaelaps mites and Asian hornets (AH) as well as being a normal brood inspection looking for foulbrood.
cy-gb	Mae archwiliadau ar gyfer plâu egsotig yn chwilio am chwilen fach y cwch, gwiddon Tropilaelaps a phicwn Asia tra bo archwiliadau arferol o'r mag yn chwilio am glefyd y gwenyn.

en-gb	The identified risk points are ports, airports, crude hive product importers, fruit and vegetable wholesale markets and landfill sites associated with imported products.
cy-gb	Y mannau risg penodedig yw porthladdoedd, meysydd awyr, mewnforwyr cynnyrch crai ar gyfer nythfeydd, marchnadoedd cyfanwerthu ffrwythau a llysiau a safleoedd claddu cynnyrch sydd wedi'u mewnforio.

en-gb	Given the continued presence of Small Hive Beetle in Italy this year and the incursion of the Asian Hornet from across the channel in France, the importance of exotic pest surveillance work cannot be overstated.
cy-gb	O gofio bod chwilen fach y cwch yn dal i fod yn yr Eidal eleni, a bod picwnen Asia wedi croesi'r môr o Ffrainc, mae'n amhosib gorbwysleisio pwysigrwydd cadw golwg am blâu.

en-gb	Being Prepared.
cy-gb	Bod yn Barod.

en-gb	Exotic pest contingency plans are published on BeeBase .
cy-gb	Mae cynlluniau wrth gefn i ddelio â phlâu wedi'u cyhoeddi ar BeeBase .

en-gb	Welsh Government continues to work with colleagues in APHA and Defra in promoting enhanced vigilance of bee diseases amongst Welsh bee keepers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n parhau i gydweithio ag APHA a Defra i annog gwenynwyr Cymru i gadw golwg am glefydau gwenyn.

en-gb	http://www.nationalbeeunit.com/index.cfm?pageid=206
cy-gb	http://www.nationalbeeunit.com/index.cfm?pageid=206

en-gb	Sentinel Apiaries.
cy-gb	Gwenynfeydd sentinel.

en-gb	Fifteen Sentinel Apiaries exist in Wales in order to improve capacity to combat the arrival of pests from abroad.
cy-gb	Mae gennym bymtheg o wenynfeydd sentinel yng Nghymru i'n gwneud yn fwy abl i ymateb i blâu o wledydd tramor.

en-gb	Sentinel apiaries are set up in areas considered ‘at risk’ where a volunteer beekeeper agrees to monitor their colonies specifically for exotic pests.
cy-gb	Mae gwenynfeydd sentinel yn cael eu sefydlu mewn ardaloedd mewn 'perygl' lle mae gwenynwyr yn gwirfoddoli i gadw golwg ar eu nythfeydd yn unswydd am blâu egsotig.

en-gb	Wales’ citizens are better informed and aware of the importance and management of pollinators.
cy-gb	Mae pobl Cymru yn fwy gwybodus ac ymwybodol o bwysigrwydd pryfed peillio a’r gwaith o’u rheoli.

en-gb	Guidance for land managers.
cy-gb	Arweiniad i reolwyr tir.

en-gb	Welsh Government has provided support and guidance  for farmers and landowners on managing farmland for pollinators  through the Welsh Government Farming Connect programme, supported under the Wales Rural Development Programme 2014-2020 (RDP).
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi help ac arweiniad  i ffermwyr a pherchenogion tir ar reoli tir fferm er lles pryfed peillio trwy raglen Cyswllt Ffermio Llywodraeth Cymru gyda chefnogaeth Rhaglen Datblygu Gwledig 2014-2020.

en-gb	Social media.
cy-gb	Y Cyfryngau Cymdeithasol.

en-gb	There is no doubt that the plight of pollinators globally has increased in recent years.
cy-gb	Does dim dwywaith bod y pryderon am bryfed peillio drwy'r byd wedi cynyddu yn y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Through Bee Friendly, accredited organisations are encouraged to publicise their achievements and these are routinely shared through the Bee Friendly Facebook page and the Welsh Government Twitter account including re-tweeting by Welsh Ministers.
cy-gb	Mae mudiadau sy'n aelodau o Caru Gwenyn yn cael eu hannog i roi cyhoeddusrwydd i'w llwyddiannau a'u rhannu ar dudalen Facebook Caru Gwenyn a chyfrif Trydar Llywodraeth Cymru ac yn cael eu haildrydaru gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Eco-schools.
cy-gb	Eco-Sgolion.

en-gb	We have made great strides with the Keep Wales Tidy ‘Eco Schools’ programme.
cy-gb	Rydyn ni wedi cymryd camau breision â rhaglen 'EcoSgolion' Cadwch Gymru'n Daclus.

en-gb	This is an international initiative which provides a framework to support sustainable development and global citizenship in schools.
cy-gb	Menter ryngwladol yw hon sy'n rhoi fframwaith i gefnogi datblygu cynaliadwy a dinasyddiaeth fyd-eang mewn ysgolion.

en-gb	Eco Schools extends learning beyond the classroom and develops responsible citizenship attitudes both at home and in the wider community.
cy-gb	Mae Eco-Sgolion yn mynd â'r dysgu y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth ac yn datblygu dinasyddiaeth gyfrifol gartref ac yn y gymuned ehangach.

en-gb	The Eco Schools programme has been invaluable in promoting and enhancing the profile of the Bee Friendly initiative.
cy-gb	Mae'r rhaglen Eco-Sgolion wedi gwneud gwaith gwerthfawr wrth hyrwyddo a chodi proffil Caru Gwenyn.

en-gb	Stakeholder activities.
cy-gb	Gweithgareddau rhanddeiliaid.

en-gb	Many stakeholders have used the Caru Gwenyn/Bee Friendlly initiative to develop new activities supporting pollinators.
cy-gb	Mae llawer o randdeiliaid wedi defnyddio'r fenter Caru Gwenyn/Bee Friendly i ddatblygu gweithgareddau newydd i helpu pryfed peillio.

en-gb	These have centred largely on engagement at a community level, right from primary schools, colleges and universities to town councils, community gardens and housing associations.
cy-gb	Mae'r gweithgareddau hynny'n ymwneud yn bennaf â gweithio â'r gymuned, o ysgolion cynradd, colegau a phrifysgolion i gynghorau tref, gerddi cymunedol a chymdeithasau tai.

en-gb	It is using this co-design model, in conjunction with stakeholders that further avenues can be explored, resulting in positive outcomes for pollinators.
cy-gb	Trwy ddefnyddio'r model cyd-ddylunio hwn law yn llaw â rhanddeiliaid, gellir ymchwilio i drywyddau newydd a sicrhau canlyniadau positif i bryfed peillio.

en-gb	Some examples of Bee Friendly organisations include the following:
cy-gb	Dyma enghreifftiau o gyrff Caru Gwenyn:

en-gb	Conwy, Monmouthshire and Denbighshire Local Authorities
cy-gb	Awdurdodau Lleol Conwy, Sir Fynwy a Sir Ddinbych

en-gb	Swansea, Cardiff and Cardiff Met Universities
cy-gb	Prifysgolion Abertawe, Caerdydd a Metropolitan Caerdydd

en-gb	Cardiff and Vale University Health Board
cy-gb	Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro

en-gb	Coleg y Cymoedd, one of the biggest Further Education Colleges in Wales
cy-gb	Coleg y Cymoedd, un o Golegau Addysg Bellach mwyaf Cymru

en-gb	The RSPB Reserve at Lake Vyrnwy
cy-gb	Gwarchodfa'r RSPB yn Llyn Efyrnwy

en-gb	The National Trust property at Chirk Castle
cy-gb	Castell y Waun, Ymddiriedolaeth Genedlaethol

en-gb	Bron Afon Housing Association
cy-gb	Cymdeithas Dai Bron Afon

en-gb	St Davids – the first city in Wales to attain Bee Friendly status
cy-gb	Tyddewi - dinas caru gwenyn gyntaf Cymru

en-gb	Examples of Caru Gwenyn/Bee Friendly activities
cy-gb	Enghreifftiau  o weithgareddau Caru Gwenyn

en-gb	Schoolchildren on a beekeeping visit
cy-gb	Plant ysgol yn ymweld â gwenynwr

en-gb	Bee Friendly Tweet
cy-gb	Trydar Caru Gwenyn

en-gb	Caru Gwenyn/Bee Friendly Activities
cy-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly

en-gb	This section summarises a range of the key activities that will be taken forward to support the APP outcomes.
cy-gb	Mae'r bennod hon yn crynhoi'r prif weithgareddau fydd yn cael eu cynnal i gefnogi canlyniadau'r CPP.

en-gb	It is not exhaustive, and other stakeholders will also be taking action in support of the APP.
cy-gb	Nid yw'n rhestr gyflawn a bydd rhanddeiliaid eraill yn cynnal gweithgareddau i helpu'r CPP.

en-gb	Case Study 1 – Monmouthshire County Council
cy-gb	Astudiaeth Achos 1 - Cyngor Sir Fynwy

en-gb	In December 2016, the Green Infrastructure Action Plan for Pollinatorswon the Landscape Institute’s annual President’s Award.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2016, enillodd Cynllun Gweithredu'r Seilwaith Gwyrdd ar gyfer Pryfed Peillio Wobr flynyddol Llywydd y Sefydliad Tirweddau.

en-gb	The plan is the first of its kind and sets out how land owners can manage their property more effectively and work
cy-gb	Y cynllun hwn yw'r cyntaf o'i fath ac mae'n esbonio sut y gall perchenogion tir reoli eu heiddo'n fwy effeithiol a

en-gb	together to tackle the decline of bees and other pollinators
cy-gb	gweithio gyda'i gilydd i wyrdroi'r dirywiad yn niferoedd gwenyn a phryfed peillio eraill.

en-gb	It was produced by Cardiff based TACP landscape architects and project managed by Mackley Davies Associates Ltd to create new habitats for pollinators on behalf of the local councils in Blaenau Gwent, Caerphilly, Monmouthshire and Torfaen.
cy-gb	Cafodd ei lunio gan TACP, y penseiri tirweddau o Gaerdydd, a'i reoli gan Mackley Davies Associates Ltd i greu cynefinoedd newydd i bryfed peillio ar ran cynghorau lleol ym Mlaenau Gwent, Caerffili, Sir Fynwy a Thorfaen.

en-gb	The plan was one of a number of individual and collaborative projects that formed part of the Pollinators for Lifeproject coordinated by Torfaen council, delivered by the four local councils and financed by the Welsh Government’s Nature Fund programme.
cy-gb	Roedd y cynllun yn un o nifer o brosiectau unigol a chydweithredol sy'n ffurfio prosiect Peillwyr am Oes Cyngor Torfaen, sy'n cael ei gynnal gan bedwar cyngor lleol a'i ariannu trwy raglen Cronfa Natur Llywodraeth Cymru.

en-gb	Monmouthshire’s lead on the Green Infrastructure Action Plan for Pollinators was complemented by the development of its pollinator garden at Usk and inspired by its new green infrastructure policy approach to development and management
cy-gb	Ynghyd ag arwain Cynllun Gweithredu'r Seilwaith Gwyrdd ar gyfer Pryfed Peillio, datblygodd Sir Fynwy ardd ar gyfer pryfed peillio ym Mrynbuga.  Yn sail i hyn yw ei pholisi newydd ar seilwaith gwyrdd yn ei gwaith datblygu a rheoli.

en-gb	The plan was praised in particular for the benefits brought by collaboration between neighbouring councils, social landlords, emergency services, schools, land owners and other community groups.
cy-gb	Bu canmol ar y cynllun, yn enwedig yn sgil y manteision a ddaeth trwy'r cydweithio rhwng cynghorau cyffiniol, landlordiaid cymdeithasol, gwasanaethau brys, ysgolion, perchenogion tir a grwpiau cymunedol eraill.

en-gb	It outlines actions to encourage bees and other pollinating insects.
cy-gb	Mae'n disgrifio'r hyn a wneir i ddenu gwenyn a phryfed peillio eraill.

en-gb	These include cutting grass to different heights at different times of the year and the development of wild flower meadows or formal planting areas.
cy-gb	Mae hynny'n cynnwys torri porfa at uchder gwahanol ar adegau gwahanol o'r flwyddyn a datblygu gweirgloddiau a mannau plannu ffurfiol.

en-gb	Case Study 2 – Bee Friendly
cy-gb	Astudiaeth Achos 2 - Caru Gwenyn

en-gb	Caru Gwenyn / Bee Friendly was launched in September 2016.
cy-gb	Cafodd Caru Gwenyn / Bee Friendlyei lansio ym mis Medi 2016.

en-gb	It is the first coordinated national scheme of its kind and has making Wales a PollinatorFriendly country at its heart.
cy-gb	Dyma'r cynllun cenedlaethol cydgysylltiedig cyntaf o'i fath ac mae sicrhau bod Cymru yn wlad gyfeillgar i beillwyr yn ganolog iddo.

en-gb	Todate, a total of twenty nine organisations across Wales have so far attained Bee Friendly status and are undertaking positive activities for pollinators.
cy-gb	Hyd yma, mae dauddegnaw o sefydliadau ledled Cymru wedi cyrraedd statws Caru Gwenyn ac maent yn cynnal gweithgareddau positif er lles pryfed peillio.

en-gb	There are Four Goals for Beefriendly:
cy-gb	Mae gan Caru Gwenyn bedwar nod:

en-gb	Food
cy-gb	Bwyd

en-gb	providing pollinatorfriendly food sources in your area
cy-gb	darparu ffynonellau bwyd sy'n addas i bryfed peillio yn eich ardal

en-gb	Five Star accommodation
cy-gb	Lle da i fyw ynddo

en-gb	providing places for insect pollinators to live
cy-gb	darparu lle i bryfed peillio fyw ynddo

en-gb	Freedom from pesticides and herbicides
cy-gb	Dim plaladdwyr na chwynladdwyr

en-gb	committing to avoid chemicals that harm pollinators
cy-gb	ymrwymo i osgoi cemegion sy'n niweidio pryfed peillio

en-gb	Fun
cy-gb	Hwyl

en-gb	involving all the community and telling people why you are helping pollinators.
cy-gb	cael y gymuned gyfan i gymryd rhan ac esbonio pam rydych chi'n helpu pryfed peillio.

en-gb	Notable successes have been:
cy-gb	Dyma rai o'r llwyddiannau mwyaf:

en-gb	Conwy County Borough Council being the first Bee Friendly local authority in Wales, and Monmouthshire County Council the second.
cy-gb	Cyngor Conwy oedd yr awdurdodCaru Gwenyn cyntaf yng Nghymru; Cyngor Mynwy oedd yr ail.

en-gb	Swansea University being the first Bee Friendly University in Wales, with Cardiff University being the second.
cy-gb	Prifysgol Abertawe oedd y Brifysgol Caru Gwenyn gyntaf yng Nghymru; Prifysgol Caerdydd oedd yr ail.

en-gb	Usk Town Council being the first Bee Friendly Town Council in Wales, with Newport (Pembrokeshire) Town Council being the second.
cy-gb	Cyngor Tref Brynbuga oedd y Cyngor Tref Caru Gwenyn cyntaf yng Nghymru; Cyngor Tref Trefdraeth oedd yr ail.

en-gb	Coleg y Cymoedd Nantgarw Campus being the first Bee Friendly Further Education College in Wales.
cy-gb	Campws Nantgarw Coleg y Cymoedd oedd y Coleg Addysg Bellach Caru Gwenyn cyntaf yng Nghymru.

en-gb	Other Bee Friendly organisations include the RSPB, Montgomery Wildlife Trust, and a variety of schools up and down Wales.
cy-gb	Mae'r RSPB, Ymddiriedolaeth Natur Trefaldwyn a nifero ysgolion ar hyd a lled y wlad hefyd wedi ennill statws Caru Gwenyn.

en-gb	Case Study 3 - Pembrokeshire Coast National Park Authority National Park HQ
cy-gb	Astudiaeth Achos 3 - Prif Swyddfa Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro

en-gb	Pembrokeshire Coast National Park Authority HQ is situated in Pembroke Dock in an  area that is quite urban in character.
cy-gb	Mae prif swyddfa Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Sir Benfro yn Noc Penfro, mewn  ardal eithaf trefol ei natur.

en-gb	The grassland surrounding the offices was switched from a regular amenity mow to meadow management with aim of increasing the wildness of the area and creating a bit of a buzz -  in particular for wildflowers and pollinators.
cy-gb	Yn hytrach na'i thorri'n rheolaidd gan y Cyngor, mae'r borfa o gwmpas y swyddfeydd bellach yn cael ei lladd fel pe bai'n ddôl er mwyn ei gwneud yn wylltach ac er mwyn denu blodau gwyllt a'r pryfed sy'n eu peillio.

en-gb	The grounds are now cut annually and baled using a compact tractor small hay baling equipment.
cy-gb	Mae'r borfa'n cael ei thorri unwaith y flwyddyn bellach ac yn cael ei chasglu'n fyrnau gan ddefnyddio offer byrnu bach.

en-gb	The resulting hay is then offered on our Facebook page and is normally collected for use by a local farmer or landowner.
cy-gb	Rydyn ni'n cynnig y gwair hwnnw ar ein tudalen Facebook ac mae fel arfer yn cael ei gymryd gan ffermwr neu berchennog tir lleol.

en-gb	The meadow at Llanion is still developing but already contains a range of typical wildflowers including Common Catsear, Black Knapweed, Birds-foot trefoil and Selfheal and we hope these will continue to spread under the new regime.
cy-gb	Mae'r ddôl yn Llanion wrthi'n cael ei datblygu ond mae nifer o flodau gwyllt nodweddiadol yn tyfu arni gan gynnwys y melynydd, y pengaled, pŷs-y-ceirw a'r feddyges las ac rydyn ni'n gobeithio y gwelwn ni nhw'n lledaenu o dan y drefn newydd.

en-gb	We recorded an Early Purple orchid the first time in 2015.
cy-gb	Gwnaethom ni weld tegeirian coch y gwanwyn am y tro cyntaf yn 2015.

en-gb	The meadow is now alive with bees and butterflies through the summer months and the management is also benefitting a range of other wildlife;
cy-gb	Mae'r ddôl bellach yn fyw o wenyn a phili palod gydol misoedd yr haf ac mae anifeiliaid eraill o bob math yn teimlo'i mantais;

en-gb	house sparrows are a regular visitor and a small flock of goldfinches were seen this year feeding on the seedheads.
cy-gb	mae adar y to yn ymweld â'r ddôl yn rheolaidd a gwelwyd haid fechan o nicos yn bwydo ar yr hadau eleni.

en-gb	Swallows skim over the area in the summer taking advantage of invertebrate food above the grassland.
cy-gb	Mae gwenoliaid yn saethu dros wyneb y ddôl i hela'r pryfed sy'n crynhoi yno.

en-gb	The area is also very good for grassland fungi including Meadow, Parrott, Butter, Scarlet, Crimson and Snowy waxcaps as well as a population of Olive Earthtoungue.
cy-gb	Mae'r ardal yn dda iawn hefyd am ffyngau tir pori fel cap cŵyr y ddôl, cap cŵyr y parot, cap cŵyr ymenyn, cap cŵyr rhuddgoch, cap cŵyr coch a'r cap cŵyr claerwyn yn ogystal â thafod daear melynwyrdd.

en-gb	We have learnt quite a lot when establishing the meadow.
cy-gb	Gwnaethon ni ddysgu llawer wrth sefydlu'r ddôl.

en-gb	The switch did cause some complaints initially about tidiness and to combat these we have diversified the mowing regime so that some areas such as the edges of the paths ad in front of the buildings are now cut on a long rotation amenity mow (at least 6 weeks between cuts).
cy-gb	Cawsom gwynion pan wnaethon ni'r newid yn y lle cyntaf ynghylch ei olwg anniben ac i ddatrys y broblem, aethon ni ati i amrywio'r drefn dorri fel bod rhannau bychain, fel y rheini wrth ymyl y llwybrau ac o flaen yr adeiladau'n cael eu torri o leiaf bob 6 wythnos.

en-gb	These areas look smart but have also established a different but equally interesting flora with lots of low growing clover, yarrow and birdsfoot trefoil.
cy-gb	Mae'r rhannau hyn nawr yn daclusach ac mae mathau gwahanol ond yr un mor ddiddorol o blanhigion yn tyfu yno, gan gynnwys meillion, milddail a phys-y-ceirw.

en-gb	This has the added benefit of continuing to provide a nectar source once the haymeadow has been cut.
cy-gb	Mantais arall hyn yw eu bod yn ffynhonnell neithdar ar ôl torri'r weirglodd.

en-gb	Case Study 4 – B-Lines
cy-gb	Astudiaeth Achos 4 - B-Lines

en-gb	Buglife’s B-Lines project is working to identify linear pathways across the UK, along which a series of wildflower-rich habitat stepping stones will be restored and created.
cy-gb	Mae prosiect B-Lines yr elusen Buglife yn gweithio i nodi llwybrau llinellol ar draws Prydain lle gellir adfer a chreu cyfres o 'gerrig camu' llawn blodau ar eu hyd.

en-gb	These enhanced linear pathways will help pollinator movement across the landscape, aiming to improve habitat connectivity and contribute to more resilient pollinator populations.
cy-gb	Bydd y llwybrau llinellol hyn yn helpu pryfed peillio i symud ar draws y wlad gan gysylltu cynefinoedd a chyfrannu at gfyrhau poblogaethau pryfed peillio.

en-gb	B-Lines are 3km wide ‘dispersal corridors’ which encompass and link the best and most extensive areas of existing wildflower-rich habitat.
cy-gb	Mae B-Lines yn 'goridorau gwasgaru' 3km o led sy'n cynnwys ac yn cysylltu'r cynefinoedd llawn blodau gwyllt gorau a helaethaf.

en-gb	These are mapped based on key habitat assets from both national and local habitat datasets, and where possible by taking advantage of existing ecological network and biodiversity opportunity maps to help locate key linkages.
cy-gb	Defnyddir setiau data cenedlaethol a lleol o'r prif gynefinoedd a lle gellir, defnyddir mapiau o rwydweithiau a bioamrywiaeth ecolegol i helpu i nodi'r llefydd gorau ar gyfer creu cysylltiadau.

en-gb	A local stakeholder group is brought together to discuss and agree upon the proposed B-Lines network.
cy-gb	Mae grŵp o randdeiliaid lleol yn cael ei ffurfio i drafod rhwydweithiau B-lines posib a chytuno arnyn nhw.

en-gb	In 2016 Buglife Cymru carried out this exercise, mapping B-Lines across South and West Wales . 
cy-gb	Aeth Buglife Cymru ati i fapio B-Lines yn Ne a Gorllewin Cymru yn 2016.

en-gb	Datasets including the Wales Phase 1 Habitat map, SSSI layer and local wildlife site layers were used to create a draft B-Lines map.
cy-gb	Defnyddir setiau data gan gynnwys map Cynefinoedd Cam 1 Cymru, haenen SoDdGAoedd a haenau safleoedd bywyd gwyllt lleol i greu map B-Lines drafft.

en-gb	Workshops engaged a wide range of partners including Local Authorities, NGOs, local record centres, Natural Resources Wales, Welsh Government and local naturalists.
cy-gb	Daeth amrywiaeth o bartneriaid ynghyd gan gynnwys Awdurdodau Lleol, cyrff anllywodraethol, canolfannau cofnodion lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, Llywodraeth Cymru  a naturiaethwyr lleol, ynghyd ar gyfer gweithdai.

en-gb	Thanks to continued funding from Welsh Government and the North and Mid Wales Trunk Road Agents (NMWTRA) we are now working with partners to map B-Lines in mid and north Wales.
cy-gb	Diolch i nawdd Lywodraeth Cymru ac Asiantaethau Cefnffyrdd y Gogledd a'r Canolbarth, rydyn ni nawr yn gweithio gyda phartneriaid i fapio B-Lines yn y Canolbarth a'r Gogledd.

en-gb	B-Lines have the potential to:
cy-gb	Mae gan B-Lines y potensial i:

en-gb	Restore and create permanent high quality wildflower-rich grasslands (and other wildflower-rich habitats), increasing the overall area of habitat and helping conserve and enhance populations of a wide range of invertebrates
cy-gb	Adfer a chreu dolydd blodeuog o ansawdd uchel (a chynefinoedd eraill llawn blodau), gan gynyddu'r arwynebedd sy'n gynefin a helpu poblogaethau o amrywiaeth o infertebratâu

en-gb	Reduce habitat fragmentation across our landscapes and improve habitat connectivity and species movement/dispersal
cy-gb	Lleihau darnio cynefinoedd a chysylltu cynefinoedd yn well a helpu rhywogaethau i symud a gwasgaru

en-gb	Contribute towards a number of ecosystem services, including pollination, carbon sequestration and water resource management.
cy-gb	Cyfrannu at nifer o wasanaethau ecosystem, gan gynnwys peillio, dal a storio carbon a rheoli adnoddau dŵr.

en-gb	Importantly the B-Lines Initiative allows participation whether you are a large landowner, a local authority, community group, business or as an individual – everyone has a part to play.
cy-gb	Yr hyn sy'n bwysig am y fenter B-Lines yw bod gan bawb, yn berchenogion tir mawr, awdurdodau lleol, grwpiau cymunedol, busnesau neu unigolion, ran i'w chwarae.

en-gb	Case Study 5 – Saving Pollinators at the National Botanic Garden of Wales
cy-gb	Astudiaeth Achos 5 - Achub Pryfed Peillio yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

en-gb	The interacting factors of habitat loss, agricultural intensification, pests, disease and climate change contribute to worldwide pollinator declines.
cy-gb	Mae colli cynefinoedd, ffermio dwys, plâu, clefydau a hinsawdd sy'n newid i gyd yn cyfrannu at y gostyngiad yn niferoedd pryfed peillio drwy’r byd.

en-gb	Understanding the reasons for these pollinator losses and providing conservation guidance requires detailed information on the habitat requirements and foraging preferences of pollinating insects.
cy-gb	Er mwyn deall y rhesymau pam mae  pryfed peillio'n prinhau a llunio canllawiau ar sut i'w diogelu, mae angen gwybodaeth fanwl ynghylch pa gynefinoedd a bwyd sydd eu hangen ar bryfed peillio.

en-gb	We use our DNA barcoding expertise and extensive horticultural resource to research the floral preferences of both honeybees and wild pollinators.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio'n harbenigedd mewn barcodio DNA a'n hadnoddau garddwriaethol helaeth i ymchwilio i ba flodau sy'n well gan wenyn mêl a phryfed peillio gwyllt.

en-gb	By using DNA barcoding to identify pollen from the bodies of pollinators and from honey samples, we are investigating which plants honeybees and wild pollinators use.
cy-gb	Trwy farcodio DNA i adnabod y paill ar gyrff pryfed peillio a samplau o fêl, rydyn ni'n  ymchwilio i ba blanhigion y mae gwenyn mêl a phryfed peillio yn eu defnyddio.

en-gb	We are using this information to provide guidance on the best plants to provide within gardens, amenity areas and within agricultural landscapes.
cy-gb	Rydyn ni'n defnyddio'r wybodaeth i baratoi cyngor ar ba blanhigion y dylid eu plannu mewn gerddi,  ardaloedd amwynder ac o fewn tirweddau amgylcheddol.

en-gb	We currently have four PhD students conducting this research, three of which are funded through the Knowledge Exchange Skills Scholarship (KESS2).
cy-gb	Mae gennym bedwar myfyriwr PhD i wneud y gwaith ymchwil hwn.  Mae tri ohonyn nhw'n cael eu hariannu trwy Ysgoloriaeth  Sgiliau Cyfnewid Gwybodaeth (KESS2).

en-gb	Laura Jones (NBGW and Bangor University) is investigating the foraging preferences of honeybees throughout the UK.
cy-gb	Mae Laura Jones (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Bangor) yn ymchwilio i'r planhigion y mae gwenyn mêl yn bwydo arnyn nhw ym Mhrydain.

en-gb	Andrew Lucas (NBGW and Swansea University) investigating the plants used by hoverflies in semi-natural agricultural grasslands.
cy-gb	Mae Andrew Lucas (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Abertawe) yn ymchwilio i ba blanhigion y mae clêr hofran yn eu defnyddio mewn glaswelltiroedd amaethyddol  lled-naturiol.

en-gb	Abigail Lowe (NBGW and Bangor University) researching the value of gardens for providing floral resources to pollinating insects.
cy-gb	Mae Abigail Lowe (Gardd Fotaneg a Phrifysgol Bangor) yn ymchwilio i werth gerddi o ran darparu blodau er lles pryfed peillio.

en-gb	developing and testing pollinator-friendly seed mixes and planting schemes for gardens, amenity spaces and agricultural systems.
cy-gb	datblygu a phrofi cymysgeddau o hadau a chynlluniau plannu ar gyfer gerddi, ardaloedd amwynder a systemau amaethyddol fydd yn denu pryfed peillio.

en-gb	Growing the Future – Plants for Pollinators Assurance Scheme
cy-gb	Tyfu'r Dyfodol - Cynllun Gwarantu Planhigion ar gyfer Peillwyr

en-gb	We are embarking on a five-year project to champion Welsh horticulture, protect wildlife and extol the virtues of growing plants for food, fun, health and well-being.
cy-gb	Rydyn ni'n dechrau ar brosiect pum mlynedd i hyrwyddo garddwriaeth Cymru, diogelu bywyd gwyllt a hyrwyddo manteision tyfu planhigion am ein bwyd ac er mwynhad ac er budd ein  hiechyd a'n lles.

en-gb	The project has received £2.3 million of funding through the Welsh Government Rural Communities – Rural Development Programme 2014-2020, which is funded by the European Agricultural Fund for Rural Development and the Welsh Government.
cy-gb	Mae Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig 2014 – 2020, sy'n cael ei hariannu gan Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu  Gwledig, wedi neilltuo £2.3 miliwn ar gyfer y prosiect.

en-gb	Part of this project will see the development of a ‘Plants for Pollinators Assurance Scheme’.
cy-gb	Mae 'Cynllun Gwarantu Planhigion ar gyfer Peillwyr' yn rhan o'r prosiect.

en-gb	Using the results of our Saving Pollinators research we will work with Welsh growers to provide pollinator-friendly plants that are sustainably produced in Wales without the use of peat and pesticides.
cy-gb	Gan ddefnyddio canlyniadau'n gwaith ymchwil i Achub  Pryfed Peillio, byddwn yn gweithio gyda thyfwyr Cymru i ddarparu planhigion sy'n denu pryfed peillio ac sy'n cael eu cynhyrchu'n gynaliadwy yng Nghymru heb ddefnyddio mawn na  phlaladdwyr.

en-gb	U K Open Government National Action Plan 2019-21:
cy-gb	C ynllun Gweithredu Cenedlaethol Llywodraeth Agored y DU 2019-21:

en-gb	Welsh Government Commitments
cy-gb	Ymrwymiadau Llywodraeth Cymru

en-gb	Introduction................................................................................................................2 Commitment 1:
cy-gb	Cyflwyniad .................................................................................................................2 Ymrwymiad 1:

en-gb	Engagement.....................................................................................3 Commitment 2:
cy-gb	Ymgysylltu..........................................................................................3 Ymrwymiad 2:

en-gb	Access to Information.......................................................................5 Commitment 3:
cy-gb	Mynediad at Wybodaeth ....................................................................5 Ymrwymiad 3:

en-gb	Guidance on Open Data Publication for Public Bodies.....................7 Commitment 4:
cy-gb	Canllawiau ar Gyhoeddi Data Agored ar gyfer Cyrff Cyhoeddus .......7 Ymrwymiad 4:

en-gb	Grants...............................................................................................9 Commitment 5:
cy-gb	Grantiau .............................................................................................9 Ymrwymiad 5:

en-gb	Legislation ......................................................................................11 Commitment 6:
cy-gb	Deddfwriaeth....................................................................................11 Ymrwymiad 6:

en-gb	Financial Engagement....................................................................13
cy-gb	Ymgysylltu Ariannol .........................................................................13

en-gb	This latest set of Welsh Government Open Government commitments forms part of the overall UK Open Government National Action Plan 2019-21, along with commitments from the other devolved administrations.
cy-gb	Mae ’ r set ddiweddaraf hon o ymrwymiadau Llywodraeth Agored Llywodraeth Cymru yn rhan o Gynllun Gweithredu Cenedlaethol Llywodraeth Agored cyffredinol y DU 2019-21, ynghyd ag ymrwymiadau gan y gweinyddiaethau datganoledig eraill.

en-gb	The commitments outline our ambitions over the next two years to be more open and responsive to citizens, more accountable and to take a more collaborative approach to the way we work.
cy-gb	Mae'r ymrwymiadau ’ n nodi ein huchelgeisiau dros y ddwy flynedd nesaf i fod yn fwy agored ac ymatebol i ddinasyddion, yn fwy atebol ac i fabwysiadu dull mwy cydweithredol o weithio.

en-gb	In developing this set of commitments, we have engaged with civil society and active citizens via the Open Government Network Wales, seeking to address some of the areas for more open working that they identified.
cy-gb	Wrth ddatblygu'r set hon o ymrwymiadau, rydym wedi ymgysylltu â chymdeithas sifil a dinasyddion gweithredol trwy Rwydwaith Llywodraeth Agored Cymru, gan geisio mynd i'r afael â rhai o'r meysydd ar gyfer gweithio ’n f wy agored a nodwyd ganddynt.

en-gb	We aim to continue and build upon this collaborative approach during the implementation of this current set of commitments and in developing future commitments.
cy-gb	Amcanwn at barhau â’r dull cydweithredol hwn ac adeiladu arno wrth roi'r gyfres bresennol hon o ymrwymiadau ar waith ac wrth ddatblygu ymrwymiadau ar gyfer y dyfodol.

en-gb	Commitment 1:
cy-gb	Ymrwymiad 1:

en-gb	Engagement
cy-gb	Ymgysylltu

en-gb	We will investigate different ways of engaging with people and organisations in order to support greater collaboration and openness, including how to provide a more coherent, whole of Government holistic approach.
cy-gb	Byddwn yn ymchwilio i wahanol ffyrdd o ymgysylltu â phobl a sefydliadau er mwyn cefnogi mwy o gydweithio a bod yn agored, gan gynnwys sut i ddarparu dull cyfannol, Llywodraeth gyfan mwy cydlynol.

en-gb	To involve and increase engagement and collaboration with a wider range of stakeholders.
cy-gb	Cynnwys a chynyddu ymgysylltiad a chydweithio ag ystod ehangach o randdeiliaid.

en-gb	Status quo
cy-gb	Y sefyllfa ar hyn o bryd

en-gb	The Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015 places a duty on public bodies (including the Welsh Government) to take account of the importance of involving people with an interest in achieving the seven well-being goals set out in the Act and to ensure those people reflect the diversity of the population that they operate within.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015 yn gosod dyletswydd ar gyrff cyhoeddus (gan gynnwys Llywodraeth Cymru) i ystyried pwysigrwydd cynnwys pobl sydd â buddiant mewn cyrraedd y saith nod llesiant a nodir yn y Ddeddf ac i sicrhau bod y bobl hynny’ n adlewyrchu amrywiaeth y boblogaeth y maent yn gweithredu ynddi.

en-gb	The Welsh Government has a long-standing commitment to engagement, for example through the National Principles for Engagement, which it has endorsed.
cy-gb	Mae gan Lywodraeth Cymru ymrwymiad hirsefydlog i ymgysylltu, er enghraifft trwy'r Egwyddorion Cenedlaethol ar gyfer Ymgysylltu, a gymeradwywyd ganddi.

en-gb	The Well-being of Future Generations Act has given renewed impetus to assess how the Welsh Government engages with and involves people in policy and decision - making.
cy-gb	Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol wedi rhoi hwb o'r newydd i asesu sut y mae Llywodraeth Cymru yn ymgysylltu â phobl ac yn eu cynnwys wrth lunio polisïau a gwneud penderfyniadau.

en-gb	We are engaging widely on our priorities and we continue to seek new and different ways of involving people and organisations.
cy-gb	Rydym yn ymgysylltu'n eang ynghylch ein blaenoriaethau ac rydym yn parhau i chwilio am ffyrdd newydd a gwahanol o gynnwys pobl a sefydliadau.

en-gb	We have already made improvements to the way that we consult by developing an improved consultation service via gov.wales and we want to build upon this work.
cy-gb	Rydym eisoes wedi gwneud gwelliannau i'r ffordd yr ydym yn ymgynghori trwy ddatblygu gwasanaeth ymgynghori gwell trwy llyw.cymru, ac rydym am adeiladu ar y gwaith hwn.

en-gb	Ambition
cy-gb	Uchelgais

en-gb	To identify and develop different ways of engaging with people and organisations in order to gain a better understanding of the issues faced by citizens in Wales.
cy-gb	Nodi a datblygu gwahanol ffyrdd o ymgysylltu â phobl a sefydliadau er mwyn cael gwell dealltwriaeth am y materion sy'n wynebu dinasyddion yng Nghymru.

en-gb	The intended outcome is to ensure that citizens are involved in helping to develop policies that affect them and in the delivery of the services they may use.
cy-gb	Y canlyniad a fwriedir yw sicrhau bod dinasyddion yn cael eu cynnwys wrth helpu i ddatblygu polisïau sy'n effeithio arnynt ac wrth ddarparu'r gwasanaethau y gallant eu defnyddio.

en-gb	Leading implementing organisation
cy-gb	Sefydliad gweithredu arweiniol

en-gb	Timeline
cy-gb	Amserlen

en-gb	March 2019 – March 2021
cy-gb	Mawrth 2019 – Mawrth 2021

en-gb	OGP values
cy-gb	Gwerthoedd y Bartneriaeth Llywodraeth Agored

en-gb	Civic Participation
cy-gb	3

en-gb	3
cy-gb	Cyfranogiad dinesig

en-gb	New or ongoing commitment
cy-gb	Ymrwymiad newydd neu barhaus

en-gb	New
cy-gb	Newydd

en-gb	Other actors involved
cy-gb	Cyfranwyr eraill

en-gb	The Open Government Network and Civil Society
cy-gb	Y Rhwydwaith Llywodraeth Agored a Chymdeithas Sifil

en-gb	Verifiable and measurable milestones to fulfil the commitment
cy-gb	Cerrig milltir gwiriadwy a mesuradwy i gyflawni'r ymrwymiad

en-gb	New or ongoing Start date End date
cy-gb	Dyddiad cychwyn Newydd neu barhaus Dyddiad gorffen

en-gb	Continue to work and engage with civil society within Wales.
cy-gb	Parhau i weithio ac ymgysylltu â chymdeithas sifil yng Nghymru.

en-gb	New March 2019
cy-gb	Newydd Mawrth 2019

en-gb	Use different methods to engage and collaborate with communities to improve prosperity in the South Wales valleys.
cy-gb	Defnyddio gwahanol ddulliau i ymgysylltu a chydweithio â chymunedau i wella ffyniant yng nghymoedd De Cymru.

en-gb	New September  2018
cy-gb	Newydd Medi 2018

en-gb	Pilot new approaches to stakeholder management, utilising digital engagement and collaboration tools to support the work of the taskforce
cy-gb	Treialu dulliau newydd o reoli rhanddeiliaid, gan ddefnyddio offer ymgysylltu a chydweithio digidol i gefnogi gwaith y tasglu

en-gb	New November
cy-gb	Newydd Tachwedd

en-gb	Identify and increase take up of digital tools and platforms to enable improved engagement
cy-gb	Nodi a chynyddu'r defnydd o offer a phlatfformau digidol er mwyn ei gwneud  yn bosibl ymgysylltu’n well 

en-gb	Develop a toolkit for officials to help them engage and involve the public and organisations in policy making and delivery.
cy-gb	Datblygu pecyn cymorth i helpu swyddogion i ymgysylltu â'r cyhoedd a sefydliadau a'u cynnwys yn y broses o lunio a chyflwyno polisïau.

en-gb	Develop a package of development opportunities for officials to improve their engagement and involvement skills
cy-gb	Datblygu pecyn o gyfleoedd datblygu ar gyfer swyddogion i wella eu sgiliau ymgysylltu a chynnwys

en-gb	Continue to develop Cadw’s  engagement activities that connect communities with their local monuments and buildings 
cy-gb	Parhau i ddatblygu gweithgareddau ymgysylltu Cadw sy'n cysylltu cymunedau â'u henebion a'u hadeiladau lleol

en-gb	Access to Information
cy-gb	Mynediad at Wybodaeth

en-gb	We will make information about how Welsh Government works easier to find and to access by making improvements to our website.
cy-gb	Byddwn yn trefnu bod gwybodaeth am ddulliau gweithio Llywodraeth Cymru yn haws i’w chanfod a’i chyrchu trwy wella ein gwefan.

en-gb	To help users find the information about Welsh Government and how it operates.
cy-gb	Helpu defnyddwyr i ddod o hyd i’r wybodaeth am Lywodraeth Cymru a sut y mae’n gweithredu.

en-gb	The Welsh Government website contains a substantial amount of information concerning the business of Government, how Government works and the relationship with the UK Government, Local Government and the National Assembly for Wales.
cy-gb	Mae gwefan Llywodraeth Cymru yn cynnwys cryn dipyn o wybodaeth sy’ n ymwneudâ busnes y Llywodraeth, sut mae'r Llywodraeth yn gweithio a'r berthynas â Llywodraeth y DU, Llywodraeth Leol a Chynulliad Cenedlaethol Cymru.

en-gb	Government business is wide ranging and the associated business processes can be complex.
cy-gb	Mae busnes y Llywodraeth yn amrywio’n eang a gall y prosesau busnes cysylltiedig fod yn gymhleth.

en-gb	Although information about Government business is hosted on the Welsh Government website(s), it is often dispersed, which can make it difficult for users to access the information that they require.
cy-gb	Er bod gwybodaeth am fusnes y Llywodraeth yn cael ei chynnal ar wefan(nau) Llywodraeth Cymru, mae’n aml yn wasgaredig , sy’n gallu ei gwneud yn anodd i ddefnyddwyr gael gafael ar yr wybodaeth y mae ei hangen arnynt.

en-gb	Improving accessibility to information that is held on gov.wales will enable people to gain a better understanding of the role of Welsh Government and how it works in relation to the UK and local government.
cy-gb	Bydd gwella hygyrchedd gwybodaeth a ddelir ar llyw.cymru yn galluogi pobl i gael dealltwriaeth well am rôl Llywodraeth Cymru a sut y mae'n gweithio mewn perthynasâ Llywodraeth y DU a llywodraeth leol.

en-gb	This will also help people to identify where in Welsh Government responsibilities lie so that they can engage with the relevant department or an appropriate external body on issues of interest to them.
cy-gb	Bydd hyn hefyd yn helpu pobl i wybod pa rannau o Lywodraeth Cymru sydd â pha gyfrifoldebau fel y gallant gysylltu â'r adran berthnasol neu gorff allanol priodol ar faterion sydd o ddiddordeb iddynt.

en-gb	Access to information
cy-gb	Mynediad at wybodaeth

en-gb	New or ongoing
cy-gb	Newydd neu barhaus

en-gb	Start date
cy-gb	Dyddiad cychwyn

en-gb	End date
cy-gb	Dyddiad gorffen

en-gb	Continue to populate Open Government pages on the Welsh Government website
cy-gb	Parhau i boblogi ’r tudalennau Llywodraeth agored ar wefan Llywodraeth Cymru

en-gb	Produce and publish details of areas covered by senior civil servants and the Ministerial portfolios that they support
cy-gb	Cynhyrchu a chyhoeddi manylion y meysydd y mae uwch weision sifil yn gyfrifol amdanynt a'r portffolios Gweinidogol y maent yn eu cefnogi

en-gb	Make information about how and why we use personal data available by ensuring Welsh Government Privacy Notices are published openly and are easily accessible
cy-gb	Trefnu bod gwybodaeth am sut a pham yr ydym yn defnyddio data personol ar gael trwy sicrhau bod Hysbysiadau Preifatrwydd Llywodraeth Cymru yn cael eu cyhoeddi'n agored a'u bod ar gael yn rhwydd

en-gb	Openly publish a list of data sharing agreements relating to statistics and research.
cy-gb	Cyhoeddi'n agored restr o gytundebau rhannu data sy'n ymwneud ag ystadegau ac ymchwil.

en-gb	Develop pages explaining how government works in Wales and its relationships with UK government and local government
cy-gb	Datblygu tudalennau sy’ n egluro sut y mae'r Llywodraeth yn gweithio yng Nghymru a'i chysylltiadau â Llywodraeth y DU a llywodraeth leol

en-gb	Develop pages to help users understand how we procure goods and services and help them find the relevant information
cy-gb	Datblygu tudalennau i helpu defnyddwyr i ddeall sut yr ydym yn caffael nwyddau a gwasanaethau a'u helpu i ddod o hyd i'r wybodaeth berthnasol

en-gb	New January 2019
cy-gb	Newydd Ionawr 2019

en-gb	Investigate how we can help users find and access the open data they need
cy-gb	Ymchwilio i ’r modd y gallwn helpu defnyddwyr i ganfod a chael gafael ar y data agored y mae ei angen arnynt

en-gb	Guidance on Open Data Publication for Public Bodies
cy-gb	Canllawiau ar Gyhoeddi Data Agored ar gyfer Cyrff Cyhoeddus

en-gb	We will work collaboratively to develop guidance that encourages greater publication and use of open data across the Welsh public sector.
cy-gb	Byddwn yn cydweithio i ddatblygu canllawiau sy'n rhoi anogaeth i gyhoeddi a defnyddio data agored yn fwy ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	To increase the amount of open data that is published by the Welsh public sector.
cy-gb	Cynyddu swm y data agored a gyhoeddir gan y sector cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	The publication programme should have an emphasis on addressing the requirements of users, with an aim to encourage the greater use of open data.
cy-gb	Dylai'r rhaglen gyhoeddi roi pwyslais ar fynd i'r afael â gofynion defnyddwyr, gyda'r nod o roi anogaeth i ddefnyddio data agored yn fwy.

en-gb	Status quo
cy-gb	Y sefyllfa bresennol

en-gb	Whilst there is interest in publishing open data in Wales, publication can be inhibited due to a lack of understanding of how to make data open and what data should be prioritised.
cy-gb	Er bod diddordeb mewn cyhoeddi data agored yng Nghymru, mae’r gallu i gyhoeddi ’n gallu cael ei rwystro oherwydd diffyg dealltwriaeth am sut i wneud data’n agored a pha ddata y dylid ei flaenoriaethu.

en-gb	This can result in information not being available or only being partially available, which can negate or limit its potential use by consumers.
cy-gb	Gall hyn beri i wybodaeth beidio â bod ar gael neu fod ar gael yn rhannol yn unig, a all negyddu neu gyfyngu ar ei ddefnydd posibl gan ddefnyddwyr.

en-gb	By working collaboratively to develop guidance for the whole of the Welsh public sector, we envisage that more open data will be released, that there will be a consistent of approach to the releasing of open data and that the requirements of users will be addressed.
cy-gb	Trwy gydweithio i ddatblygu canllawiau ar gyfer y sector cyhoeddus cyfan yng Nghymru, rhagwelwn y bydd mwy o ddata agored yn cael ei ryddhau, y bydd dull cyson o ryddhau data agored ac y rhoddir sylw i ofynion defnyddwyr.

en-gb	Through the increased use of published open data, a number of potential benefits could be realised, these include improvements in service delivery, increasing public engagement, greater accountability and the encouragement of economic activity.
cy-gb	Trwy ddefnyddio data agored cyhoeddedig yn fwy, gellid gwireddu nifer o fanteision posibl, gan gynnwys gwelliannau o ran darparu gwasanaethau, cynyddu ymgysylltiad y cyhoedd, mwy o atebolrwydd ac ysgogi gweithgarwch economaidd.

en-gb	June 2019 – March 2021
cy-gb	Mehefin 2019 – Mawrth 2021

en-gb	Access to information, Open Data
cy-gb	Mynediad at wybodaeth, Data Agored

en-gb	The Open Government Network, ODI-Cardiff, Data Cymru and Public Sector bodies
cy-gb	Y Rhwydwaith Llywodraeth Agored, ODI-Cardiff, Data Cymru a chyrff y Sector Cyhoeddus

en-gb	Identify public sector publishers and potential users of open data in Wales
cy-gb	Nodi cyhoeddwyr data agored yn y sector cyhoeddus a darpar ddefnyddwyr data agored yng Nghymru

en-gb	Engage with potential publishers and users of open data to agree content and coverage of the guidance
cy-gb	Ymgysylltu â darpar gyhoeddwyr a defnyddwyr data agored i gytuno ar gynnwys a chwmpas y canllawiau

en-gb	New May 2019 October 2019
cy-gb	Newydd Mai 2019 Hydref 2019

en-gb	Develop draft guidance
cy-gb	Datblygu canllawiau drafft

en-gb	New October 2019
cy-gb	Newydd Hydref 2019

en-gb	Pilot the use of draft guidance
cy-gb	Treialu'r defnydd o ’r canllawiau drafft

en-gb	We are committed to making information about the grants and the grant application processes more openly available.
cy-gb	Rydym yn ymrwymedig i drefnu bod gwybodaeth am y grantiau a'r prosesau ymgeisio am grantiau ar gael yn fwy agored.

en-gb	To provide greater clarity about the application and provision of Welsh Government grants.
cy-gb	Darparu mwy o eglurder ynglŷn â’r broses o ymgeisio am grantiau Llywodraeth Cymru ac o ddarparu’r grantiau hynny . 

en-gb	Status quo
cy-gb	Y sefyllfa bresennol 

en-gb	Each year Welsh Government spends in the region of £13bn on grants across all Ministerial portfolio areas.
cy-gb	Bob blwyddyn mae Llywodraeth Cymru yn gwario tua £13bn ar grantiau ar draws meysydd portffolio pob Gweinidog.

en-gb	Welsh Government routinely releases details of all payments made that are over £25,000 in value.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn rhyddhau manylion yr holl daliadau a wneir sydd dros £25,000 mewn gwerth fel mater o drefn.

en-gb	An annual report on grants management is published, which presents a number of high - level grants statistics, however, there is no routine/regular publication of grant scheme or grant offer data.
cy-gb	Cyhoeddir adroddiad blynyddol ar reoli grantiau, sy'n cyflwyno nifer o ystadegau grantiau lefel-uchel; fodd bynnag, nid yw data ynghylch y cynlluniau grantiau na'r arlwy grantiau’n cael ei gyhoeddi fel mater o drefn .

en-gb	By making grants data openly available, it is anticipated that the public will gain a better understanding about how Welsh Government spends money in Wales.
cy-gb	Trwy sicrhau bod data ynghylch grantiau ar gael yn agored, rhagwelir y bydd y cyhoedd yn cael dealltwriaeth well am y modd y mae Llywodraeth Cymru yn gwario arian yng Nghymru.

en-gb	Making information available about how grants are issued will provide citizens with a better understanding of how public money in Wales is used and the activities that it funds.
cy-gb	Bydd trefnu bod gwybodaeth ar gael ynghylch y modd y caiff grantiau eu dosbarthu’ n rhoi dealltwriaeth well i ddinasyddion am y modd y defnyddir arian cyhoeddus yng Nghymru a'r gweithgareddau y mae'n eu hariannu.

en-gb	This will provide greater accountability.
cy-gb	Bydd hyn yn darparu mwy o atebolrwydd.

en-gb	Providing clarity on what grants are available and how citizens can access them will ensure that everyone will have an opportunity to apply for the grants that they require.
cy-gb	Bydd egluro pa grantiau sydd ar gael a sut y gall dinasyddion gael gafael arnynt yn sicrhau bod pawb yn cael cyfle i wneud cais am y grantiau y mae eu hangen arnynt.

en-gb	Access to information, Public accountability
cy-gb	Mynediad at wybodaeth, Atebolrwydd cyhoeddus

en-gb	Begin a process to compile, publish and maintain a central list of existing Welsh Government grants
cy-gb	Dechrau proses i lunio, cyhoeddi a chynnal rhestr ganolog o grantiau presennol Llywodraeth Cymru

en-gb	New June 2019
cy-gb	Newydd Mehefin 2019

en-gb	Look to openly publish up to date information on Welsh Government grants
cy-gb	Ceisio cyhoeddi'r wybodaeth ddiweddaraf am grantiau Llywodraeth Cymru yn agored

en-gb	Coordinate guidance on Welsh Government grant schemes
cy-gb	Cydgysylltu'r canllawiau ar gynlluniau grantiau Llywodraeth Cymru

en-gb	Legislation
cy-gb	Deddfwriaeth

en-gb	We will help citizens understand the law applicable in Wales, by making information easier to find and by providing bilingual searching services and content.
cy-gb	Byddwn yn helpu dinasyddion i ddeall y gyfraith sy'n gymwys yng Nghymru, trwy ei gwneud yn haws dod o hyd i wybodaeth a thrwy ddarparu gwasanaethau chwilio a chynnwys dwyieithog.

en-gb	To make Welsh law accessible, clear and straightforward to use.
cy-gb	Gwneud cyfraith Cymru yn hygyrch, yn glir ac yn syml i'w defnyddio.

en-gb	For many years, concerns have been raised about the complexity of the law in the UK.
cy-gb	Am nifer o flynyddoedd, codwyd pryderon ynghylch cymhlethdod y gyfraith yn y DU.

en-gb	This issue is particularly acute in Wales due to the devolution settlement, the single legal jurisdiction, difficulty in ascertaining where Acts of Parliament apply differently in Wales and the continued expansion of a bilingual body of distinct Welsh law.
cy-gb	Mae'r mater hwn yn arbennig o ddifrifol yng Nghymru oherwydd y setliad datganoli, yr awdurdodaeth gyfreithiol unigol, anhawster canfod ble mae Deddfau Seneddol yn gymwys mewn ffordd wahanol yng Nghymru a pharhau i ehangu corff dwyieithog o gyfreithiau unigryw i Gymru.

en-gb	The Law Commission’s 2016 report, “Form and Accessibility of the Law Applicable in Wales” considered the causes and impacts of inaccessible laws .
cy-gb	Roedd adroddiad Comisiwn y Gyfraith yn 2016, "Ffurf a Hygyrchedd y Gyfraith sy'n Gymwys yng Nghymru" yn ystyried achosion ac effeithiau cyfreithiau anhygyrch.

en-gb	The long-term aim is to create a well-organised Welsh statute book that will categorise the law by Codes on specific subjects.
cy-gb	Y nod hirdymor yw creu llyfr statud trefnus ar gyfer Cymru a fydd yn categoreiddio'r gyfraith yn ôl Codau ar bynciau penodol.

en-gb	We are also working towards improving how existing legislation (and its supporting documentation) is published and organised.
cy-gb	Rydym hefyd yn gweithio tuag at wella sut y mae'r ddeddfwriaeth bresennol (a'i dogfennaeth ategol) yn cael ei chyhoeddi a'i threfnu.

en-gb	This will include providing information about and demonstrating how the law in Wales is made.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys darparu gwybodaeth am sut y mae'r gyfraith yng Nghymru ’ n cael ei llunio a dangos sut y gwneir hynny.

en-gb	December 2018 – March 2021
cy-gb	Rhagfyr 2018 – Mawrth 2021

en-gb	Access to information;
cy-gb	Mynediad at wybodaeth;

en-gb	Technology and innovation for openness and accountability
cy-gb	Technoleg ac arloesi ar gyfer bod yn agored ac yn atebol

en-gb	The National Archives;
cy-gb	Yr Archifau Cenedlaethol;

en-gb	the Law Commission of England and Wales, Westlaw UK
cy-gb	Comisiwn y Gyfraith (Cymru a Lloegr), Westlaw UK

en-gb	Place a new legal duty on the Counsel General to keep accessibility of Welsh Law under review and create new duties on the Welsh Ministers and the Counsel General to develop and implement an ongoing programme of improving accessibility of Welsh Law.
cy-gb	Gosod dyletswydd gyfreithiol newydd ar y Cwnsler Cyffredinol i adolygu hygyrchedd cyfraith Cymru a chreu dyletswyddau newydd ar Weinidogion Cymru a'r Cwnsler Cyffredinol i ddatblygu a gweithredu rhaglen barhaus i wella hygyrchedd cyfraith Cymru.

en-gb	New December 2018
cy-gb	Newydd Rhagfyr 2018

en-gb	Redevelop the Cyfraith Cymru / Law Wales website (which provides information about the constitutional settlement of Wales, and the law applicable in Wales).
cy-gb	Ailddatblygu gwefan Cyfraith Cymru / Law Wales (sy'n darparu gwybodaeth am setliad cyfansoddiadol Cymru, a'r gyfraith sy'n gymwys yng Nghymru).

en-gb	Expand the information that is available on Cyfraith Cymru / Law Wales about the law made in Wales, including bilingual text and explanatory material
cy-gb	Ehangu'r wybodaeth sydd ar gael ar Cyfraith Cymru / Law Wales am y gyfraith a gaiff ei llunio yng Nghymru, gan gynnwys testun dwyieithog a deunydd eglurhaol

en-gb	Improve the accessibility to Wales law available via legislation.gov.uk by publishing and updating legislation bilingually and by developing new bilingual search tools to make Wales law easier to find.
cy-gb	Gwella hygyrchedd yr wybodaeth am gyfraith Cymru sydd ar gael ar legislation.gov.uk trwy gyhoeddi a diweddaru deddfwriaeth yn ddwyieithog a thrwy ddatblygu offer chwilio dwyieithog newydd i wneud cyfraith Cymru yn haws dod o hyd iddi.

en-gb	Improve information on the making of law, including publication of guidance on both the gov.wales website and on Cyfraith Cymru / Law Wales about how legislation is prepared and made.
cy-gb	Gwella'r wybodaeth am y broses ddeddfu, gan gynnwys cyhoeddi canllawiau ar wefan llyw.cymru ac ar Cyfraith Cymru / Law Wales ynghylch sut y caiff deddfwriaeth ei pharatoi a'i gwneud.

en-gb	Financial Engagement
cy-gb	Ymgysylltu Ariannol

en-gb	We will explore different ways of engaging with people and organisations to support a greater understanding, awareness and openness in relation to how the Welsh Government gets its funding, how money is raised through taxes devolved to Wales and how that funding is spent across devolved public services.
cy-gb	Byddwn yn archwilio gwahanol ffyrdd o ymgysylltu â phobl a sefydliadau i gefnogi gwell dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth a natur fwy agored mewn perthynas â’r modd y mae Llywodraeth Cymru yn cael ei chyllid, sut y caiff arian ei godi drwy drethi a ddatganolwyd i Gymru a sut y caiff y cyllid hwnnw ei wario ar draws gwasanaethau cyhoeddus datganoledig.

en-gb	To raise awareness of Welsh Government finances, specifically about where the money comes from and how it is spent.
cy-gb	Codi ymwybyddiaeth o gyllid Llywodraeth Cymru, yn benodol o ble y daw'r arian a sut y caiff ei wario.

en-gb	Welsh Government is keen to engage with citizens to provide greater clarity and understanding about Welsh public finances.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i ymgysylltu â dinasyddion i roi mwy o eglurder a dealltwriaeth ynglŷn â ch yllid cyhoeddus Cymru.

en-gb	Civil society wish to understand how Welsh Government determines budgets and how taxes are spent in Wales.
cy-gb	Mae cymdeithas sifil yn dymuno deall sut y mae Llywodraeth Cymru yn pennu cyllidebau a sut y caiff trethi eu gwario yng Nghymru.

en-gb	They would like:
cy-gb	Byddent yn hoffi:

en-gb	 to understand how Welsh Government decides where tax money is spent 
cy-gb	 deall sut y mae Llywodraeth Cymru yn penderfynu ble y caiff arian treth ei wario 

en-gb	 information about where tax money is spent 
cy-gb	 gwybodaeth am ble y caiff arian treth ei wario 

en-gb	 assurances that Welsh Government is financially competent and spends money wisely.
cy-gb	 sicrwydd bod Llywodraeth Cymru yn gymwys yn ariannol a'i bod yn gwario arian yn ddoeth.

en-gb	To identify and develop different ways of engaging with citizens and organisations to increase understanding and participation in the journey between taxation and public spending in Wales.
cy-gb	Nodi a datblygu gwahanol ffyrdd o ymgysylltu â dinasyddion a sefydliadau er mwyn cynyddu dealltwriaeth a chyfranogiad yn y daith rhwng trethiant a gwariant cyhoeddus yng Nghymru.

en-gb	To gain an understanding of citizen’s priorities for Welsh Govern ment spending and to help support decision-making about how those resources are used.
cy-gb	Cael dealltwriaeth am flaenoriaethau dinasyddion o ran gwariant Llywodraeth Cymru a helpu i gefnogi'r broses o wneud penderfyniadau ynghylch sut y defnyddir yr adnoddau hynny.

en-gb	To develop more open processes and transparency around the budget process and Welsh Government spending.
cy-gb	Datblygu prosesau mwy agored a thryloywder o ran proses y gyllideb a gwariant Llywodraeth Cymru.

en-gb	To enable better access to the data that underpins the Welsh Government decisions to allocate resources in the most effective way.
cy-gb	Ei gwneud yn haws cael gafael ar y data sy'n sail i benderfyniadau Llywodraeth Cymru i ddyrannu adnoddau yn y ffordd fwyaf effeithiol.

en-gb	Civic Participation, Access to Information
cy-gb	Cyfranogiad Dinesig, Mynediad at Wybodaeth

en-gb	The Welsh Revenue Authority, the Open Government Network, HMRC, National Assembly for Wales and Civil Society
cy-gb	Awdurdod Cyllid Cymru, y Rhwydwaith Llywodraeth Agored, Cyllid a Thollau EM,Cynulliad Cenedlaethol Cymru a’r Gymdeithas Sifil

en-gb	Identify ways to increase the understanding of Welsh Government budgets and the resources available to fund devolved public services.
cy-gb	Nodi ffyrdd o wella dealltwriaeth am gyllidebau Llywodraeth Cymru a'r adnoddau sydd ar gael i ariannu gwasanaethau cyhoeddus datganoledig.

en-gb	Publish more budgetary and financial information, including contact details, in open format, via the Welsh Government website.
cy-gb	Cyhoeddi mwy o wybodaeth gyllidebol ac ariannol, gan gynnwys manylion cyswllt, mewn fformat agored, trwy wefan Llywodraeth Cymru.

en-gb	Look to build upon and improve our engagement activities around the development of Welsh taxes and taxation policy.
cy-gb	Ceisio adeiladu ar ein gweithgareddau ymgysylltu a gwella’r gweithgareddau  hynny mewn perthynas â datblygu trethi a pholisi trethiant ar gyfer Cymru.

en-gb	The Welsh Revenue Authority to regularly publish information openly about taxes devolved to Wales.
cy-gb	Awdurdod Cyllid Cymru i fynd ati’n  rheolaidd i gyhoeddi gwybodaeth yn agored am drethi a ddatganolwyd i Gymru.

en-gb	To periodically publish information concerning infrastructure projects funded via the Mutual Investment Model (a process to enable Welsh Government and the private sector to jointly fund projects).
cy-gb	Cyhoeddi gwybodaeth o bryd i'w gilydd ynghylch prosiectau seilwaith a ariennir trwy'r Model Buddsoddi Cydfuddiannol (proses i alluogi Llywodraeth Cymru a'r sector preifat i ariannu prosiectau ar y cyd).

en-gb	Grey Squirrel Management
cy-gb	Cynllun Gweithredu Cymru

en-gb	Action Plan for Wales
cy-gb	i Reoli’r Wiwer Lwyd

en-gb	.1
cy-gb	.1

en-gb	Need for a management action plan
cy-gb	Pam fod angen cynllun gweithredu i reoli’r wiwer lwyd

en-gb	Welsh Government Woodlands for Wales Strategy
cy-gb	Strategaeth Coetiroedd i Gymru Llywodraeth Cymru

en-gb	The IAS Regulation
cy-gb	Y Rheoliad Rhywogaethau Estron Goresgynnol

en-gb	Red Squirrel Conservation Plan for Wales – inter-relationship
cy-gb	Cynllun Cymru i Ddiogelu’r Wiwer Goch  – cydberthynas

en-gb	UK Squirrel Accord
cy-gb	Cytundeb Gwiwerod y DU

en-gb	Grey Squirrel Management Action Plan – aims and objectives
cy-gb	Cynllun Gweithredu i Reoli’r Wiwer Lwyd – nodau ac amcanion

en-gb	Other relevant Welsh Government strategies and policies
cy-gb	Strategaethau a pholisïau perthnasol eraill Llywodraeth Cymru

en-gb	Need for action
cy-gb	Pam fod angen gweithredu

en-gb	Evidence of impact
cy-gb	Tystiolaeth o effaith y wiwer lwyd