en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience will provide learners with opportunities to experience spoken and written language as well as images in a range of forms and genres.
cy-gb	Bydd y Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cynnigcyﬂeoedd i ddysgwyr broﬁ iaith lafar ac ysgrifenedig yn ogystal â delweddau mewn amrywiaeth o ffurﬁau a genres.

en-gb	The rich and varied nature of these experiences will be designed to improve learners’ ability to become creative and enterprising in their use of Welsh, English and international languages.
cy-gb	Cynllunnir y proﬁadau cyfoethog ac amrywiol hyn er mwyn datblygu gallu dysgwyr i ddod yn greadigol ac yn fentrus wrth ddefnyddio Cymraeg, Saesneg ac ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	They will also help learners to develop the skills to become unbiased and critically aware interpreters of what they hear, see and read in order to interact as capable citizens of Wales and the world.
cy-gb	Byddant hefyd yn helpu dysgwyr i feithrin y sgiliau sydd eu hangen arnynt i ddehongli’n feirniadol a diduedd yr hyn a glywant, a welant ac a ddarllenant, ac er mwyn chwarae eu rhan yn effeithiol fel dinasyddion Cymru a’r byd.

en-gb	Languages, Literacy and Communication 07
cy-gb	Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu 08

en-gb	Clear and effective communication through spoken and written language is an important life skill. It calls for the ability to use and adapt language in a range of roles, genres, forms, media and styles and in a suitable register.
cy-gb	Mae cyfathrebu clir ac effeithiol drwy iaith lafar ac ysgrifenedig yn sgil bywyd pwysig.Mae’n gofyn am allu defnyddio ac addasu iaith mewn amrywiaeth o rolau, genres, ffurﬁau, cyfryngau ac arddulliau a hynny mewn cywair addas.

en-gb	In a bilingual and multilingual context, this also calls for the ability to choose an appropriate language.
cy-gb	Mewn cyd-destun dwyieithog ac amlieithog, mae hyn hefyd yn gofyn am allu dewis iaith briodol.

en-gb	In the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience, learners will be given opportunities to speak and write in order to be effective as they interact, explore ideas, express viewpoints, knowledge and understanding and build relationships.
cy-gb	Ym Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu, rhoddircyﬂeoedd i ddysgwyr siarad ac ysgrifennu er mwyn iddynt fod yn effeithiol wrth iddynt ryngweithio, archwilio syniadau, mynegi safbwyntiau, gwybodaeth a dealltwriaeth a meithrin cydberthnasau.

en-gb	They will be enabled to develop an awareness of how they use language(s) as they experience opportunities to express themselves for different purposes and audiences in both Welsh and English as well as international languages.
cy-gb	Cânt eu galluogi i ddod yn ymwybodol o sut y maent yn defnyddio iaith (ieithoedd) wrth iddynt broﬁ cyﬂeoedd i fynegi eu hunain at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd yn Gymraeg ac yn Saesneg yn ogystal â mewn ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	Literature expands horizons.
cy-gb	Mae llenyddiaeth yn ehangu gorwelion.

en-gb	It inspires and motivates us while also helping us to learn more about language.
cy-gb	Mae’n ein hysbrydoli ac yn ein cymell, gan ein helpu hefyd i ddysgu mwy am iaith.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience will provide learners with literary experiences that will engage their interest and imagination as readers, listeners, viewers, writers and creators.
cy-gb	Bydd y Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cynnigproﬁadau llenyddol i ddysgwyr a fydd yn ennyn eu diddordeb a’u dychymyg fel darllenwyr, gwrandawyr, gwylwyr, awduron a llenorion.

en-gb	They will not only be enabled to appreciate a creator’s craft but also to develop their own creative skills.
cy-gb	Byddant nid yn unig yn gallu gwerthfawrogi crefft y llenor ond byddant hefyd yn gallu meithrin eu sgiliau creadigol eu hunain.

en-gb	They will experience and respond to a variety of literature that gives them insight into the culture, people and history of Wales as well as the wider world.
cy-gb	Byddant yn proﬁ ac yn ymateb i amrywiaeth o lenyddiaeth sy’n rhoi dealltwriaeth iddynt o ddiwylliant, pobl a hanes Cymru yn ogystal â’r byd ehangach.

en-gb	Through this, as their understanding of their own and other people’s experiences, beliefs and cultures is enhanced, learners will be helped to develop their ability to demonstrate empathy.
cy-gb	Drwy hyn, wrth i’w dealltwriaeth o’u proﬁadau, eu credoau a’u diwylliannau eu hunain a phobl eraill wella, caiff dysgwyr gymorth i ddatblygu eu gallu i ddangos empathi.

en-gb	This in turn will contribute to their emotional and mental well-being.
cy-gb	Yn ei dro, bydd hyn yn cyfrannu at eu lles emosiynol a’u lles meddwl.

en-gb	In all, the experiences offered in this area of learning and experience will spark learners’ imagination and creativity and help to build a lifelong love of literature.
cy-gb	Gyda’i gilydd, bydd y proﬁadau a gynigir fel rhan o’r maes dysgu a phroﬁad hwn yn tanio dychymyg a chreadigrwydd dysgwyr ac yn helpu i feithrin cariad gydol oes tuag at lenyddiaeth.

en-gb	Introduction Draft Curriculum for Wales 202 D 2 r : a L ft a C n u g r u ri a c g u e lu s m , L f i o te r r W ac a y le a s nd 20 C 2 o 2 m :
cy-gb	Cyﬂwyniad Cwricwlwm Drafft i Gymru D 2 r 0 a 2 ft 2 C :

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 08
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 09

en-gb	Relationships between what matters statements in Languages, Literacy and Communication
cy-gb	Y berthynas rhwng y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

en-gb	The four areas identiﬁed as what matters in Languages, Literacy and Communication are highly  interconnected.  Listening and reading as well as speaking and writing exist in relation to each other and not separately.
cy-gb	Mae cyswllt agos iawn rhwng y pedair elfen a nodwyd fel yr hyn sy’n bwysig o ran Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.Mae gwrando a darllen, yn ogystal â siarad ac ysgrifennu, yn perthyn i’w gilydd ac nid ar wahân  i’w gilydd.

en-gb	The following what matters statements must be considered side by side.
cy-gb	Felly mae’n rhaid ystyried y datganiadau o’r hyn sy’n bwysig canlynol ochr yn ochr.

en-gb	• Learners who listen and read effectively are prepared to learn throughout their lives.
cy-gb	• Mae dysgwyr sy’n gwrando ac yn darllen yn effeithiol yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes.

en-gb	• Learners who speak and write effectively are prepared to play a full part in life and work.
cy-gb	• Mae dysgwyr sy’n siarad ac yn ysgrifennu’n effeithiol yn barod i chwarae rhan lawn mewn bywyd a gwaith.

en-gb	The other two what matters statements can be seen woven throughout everything we do in Languages, Literacy and Communication.
cy-gb	Gwëir y ddau ddatganiad arall o’r hyn sy’n bwysig trwy bopeth a wnaed mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	• Learning about identity and culture through languages prepares us to be citizens of Wales and the world.
cy-gb	• Mae dysgu am hunaniaeth a diwylliant drwy ieithoedd yn ein paratoi i fod yn ddinasyddion Cymru a’r byd.

en-gb	• Literature ﬁres imagination and inspires creativity.
cy-gb	• Mae llenyddiaeth yn tanio’r dychymyg ac yn ysbrydoli creadigrwydd.

en-gb	We see language skills and understanding of identity and culture developed through literature;
cy-gb	Gwelir sgiliau iaith a dealltwriaeth o hunaniaeth a diwylliant yn cael eu datblygu trwy lenyddiaeth;

en-gb	identity and culture provide a context for learning languages.
cy-gb	mae hunaniaeth a diwylliant yn cynnig cyd-destun ar gyfer dysgu ieithoedd.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 09
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 10

en-gb	The Languages, Literacy and Communication achievement outcomes recognise that not all learners will move forward at the same pace or with the same degree of depth.
cy-gb	Mae deilliannau cyﬂawniad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cydnabod na fydd pob dysgwr yn symud ymlaen ar yr un cyﬂymder na dyfnder.

en-gb	The achievement outcomes for ‘Learning about identity and culture through languages prepares us to be citizens of Wales and the world’ are the same for all learners in all schools.
cy-gb	Mae deilliannau cyﬂawniad ‘Mae dysgu am hunaniaeth a diwylliant drwy ieithoedd yn ein paratoi  i fod yn ddinasyddion Cymru a’r byd’ yr un fath i bob dysgwr ym mhob ysgol. 

en-gb	For the other what matters statements in Languages, Literacy and Communication, there are achievement outcomes for Welsh/English, for Welsh in English-medium settings/schools/streams and for international languages.
cy-gb	Ar gyfer y datganiadau eraill o’r hyn sy’n bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu, mae deilliannau cyﬂawniad ar gyfer Cymraeg/Saesneg, Cymraeg mewn lleoliadau/ysgolion/ffrydiau cyfrwng Saesneg ac ar gyfer ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	The expectations for Welsh in English-medium settings/schools/streams will be reviewed and increased over time as the ﬁrst cohorts learn through Curriculum for Wales 2022 and as professional learning increases capacity.
cy-gb	Caiff y disgwyliadau ar gyfer Cymraeg mewn lleoliadau/ysgolion/ffrydiau cyfrwng Saesneg eu hadolygua’u cynyddu dros amser wrth i’r carfanau cyntaf ddysgu drwy Gwricwlwm i Gymru 2022 ac wrth i ddysgu proffesiynol wella galluoedd.

en-gb	The achievement outcomes have been developed based on a continuum or framework of progression in languages, starting with little or no language and working towards ﬂuency.
cy-gb	Cafodd y deilliannau cyﬂawniad eu datblygu ar sail continwwm neu fframwaith cynnydd mewn ieithoedd, gan ddechrau gyda dim iaith neu heb fawr ddim iaith a gweithio tuag at ruglder.

en-gb	Language knowledge and skills in one language should support development of knowledge and skills in other languages, no matter which is acquired or learned ﬁrst.
cy-gb	Dylai’r wybodaeth a’r sgiliau a ddysgir mewn un iaith gefnogi’r broses o feithrin gwybodaeth a sgiliau mewn ieithoedd eraill, ni waeth pa un sy’n cael ei dysgu gyntaf.

en-gb	Settings and schools will need to plan for learners’ progression in both Welsh and English, and in international languages.
cy-gb	Bydd angen i leoliadau ac ysgolion gynllunio ar gyfer cynnydd dysgwyr yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	Schools will need to consider the Welsh achievement outcomes most suited to their learners.
cy-gb	Bydd angen i ysgolion ystyried y deilliannau cyﬂawniad Cymraeg sydd fwyaf addas i’w dysgwyr.

en-gb	As well as Welsh-medium schools, the progression in Welsh shown in the Welsh/English achievement outcomes may also be the most suitable for some learners in English-medium schools who, for example, have attended cylch meithrin or have transferred from a Welsh-medium school to an English-medium school.
cy-gb	Yn ogystal ag ysgolion cyfrwng Cymraeg,mae’n bosibl hefyd mai’r cynnydd yn y Gymraeg a ddangosir yn y deilliannau cyﬂawniad Cymraeg/Saesneg fydd yr un mwyaf addas i rai dysgwyr mewn ysgolion cyfrwng Saesneg sydd, er enghraifft, wedi mynychu cylch meithrin neu sy’n trosglwyddo o ysgol cyfrwng Cymraeg i ysgol cyfrwng Saesneg.

en-gb	Bilingual schools may also need to consider both the Welsh/English achievement outcomes and the achievement outcomes for Welsh in English-medium settings/schools/streams.
cy-gb	Efallai y bydd angen i ysgolion dwyieithog hefyd ystyried y deilliannau cyﬂawniad ar gyfer Cymraeg a Saesneg a’r deilliannau cyﬂawniad ar gyfer Cymraeg mewn lleoliadau/ysgolion/ffrydiau cyfrwng Saesneg.

en-gb	Achievement outcomes for international languages show progression from Progression step 3.
cy-gb	Mae deilliannau cyﬂawniad ar gyfer ieithoedd rhyngwladol yn dangos cynnydd o Gam cynnydd 3.

en-gb	Learners will develop an awareness of the languages around them from an early age and should experience increasing exposure to a variety of languages.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn datblygu ymwybyddiaeth o’r ieithoedd o’u hamgylch o oedran cynnar, a dylent gael amlygiad cynyddol i amrywiaeth o ieithoedd.

en-gb	Within these progression routes, learners’ pathways will vary and the process will not be linear.
cy-gb	O fewn y llwybrau cynnydd hyn, bydd teithiau dysgwyr yn amrywio ac ni fydd y broses yn un llinol.

en-gb	It is essential, for example, to recognise that second language learners may use formulaic language with few mistakes initially and as they progress, when being more ambitious and spontaneous in their use of language, they may appear to make more mistakes. Learners must be encouraged to be ambitious in their use of languages and to embrace this as an intrinsic part of successful language learning which can lead to becoming more ﬂuent and accurate language users.
cy-gb	Mae’n hanfodol cydnabod, er enghraifft, y gall dysgwyr ail iaith ddefnyddio iaith fformiwläig heb fawr ddim camgymeriadau i ddechrau ac wrth iddynt ddatblygu i fod yn fwy uchelgeisiol a ddigymell yn eu defnydd o iaith, efallai y byddant yn gwneud mwy o gamgymeriadau i bob golwg.Mae’n rhaid i ddysgwyr gael eu hannog i fod yn uchelgeisiol yn y ffordd y maent yn defnyddio ieithoedd a derbyn hyn fel rhan annatod o ddysgu iaith yn llwyddiannus a all arwain at fod yn ddefnyddwyr iaith mwy rhugl a chywir.

en-gb	Progression will also be seen through the application of the same skill in increasingly challenging contexts.
cy-gb	Bydd cynnydd hefyd yn cael ei ystyried drwy gymhwyso’r un sgil mewn cyd-destunau cynyddol heriol.

en-gb	The Five Stage Model for English/Welsh as an additional language (EAL/WAL) and support materials should be referenced when considering progression of EAL learners in English-medium schools and WAL learners in Welsh-medium schools.
cy-gb	Dylid cyfeirio at y Model Pum Cam ar gyfer Saesneg/Cymraeg fel iaith ychwanegol (SIY/CIY) a deunyddiau cymorth wrth ystyried cynnydd dysgwyr SIY mewn ysgolion cyfrwng Saesneg a dysgwyr CIY mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg.

en-gb	The Language acquisition needs assessment survey toolkit for primary and secondary teachers are available online on Hwb at
cy-gb	Mae’r Pecyn cymorth arolwg asesu anghenion caffael iaith i athrawon cynradd ac uwchradd ar gael ar-lein ar Hwb yn

en-gb	hwb.gov.wales/repository/resource/441c39ca-a432-416b-be4d-41b83fcbc95d/en hwb.gov.wales/repository/resource/f7b96158-f832-48b2-8fc3-d366e03cf137/en
cy-gb	hwb.gov.wales/repository/resource/441c39ca-a432-416b-be4d-41b83fcbc95d/cy hwb.gov.wales/repository/resource/f7b96158-f832-48b2-8fc3-d366e03cf137/cy

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 10
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 11

en-gb	Schools will ensure highly effective pedagogical approaches and collaboration with relevant partners to ensure all learners have fair equitable access to the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Bydd ysgolion yn sicrhau dulliau addysgeg effeithiol iawn a chydweithio â phartneriaid perthnasol er mwyn sicrhau bod pob dysgwr yn cael mynediad teg at Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	This process begins with the school recognising its own linguistic landscape, including the strengths and challenges of its learners with additional learning needs (ALN).
cy-gb	Mae’r broses hon yn dechrau gyda’r ysgol yn cydnabod ei thirwedd ieithyddol ei hun, gan gynnwys cryfderau a heriau ei dysgwyr sydd ag anghenion dysgu ychwanegol (ADY).

en-gb	With this knowledge schools will be equipped to plan relevant pathways for all learners including consideration of the learning environment, reﬁnement/differentiation of teaching and appropriate collaboration with relevant partners.
cy-gb	Gyda’r wybodaeth hon, bydd ysgolion yn barod i gynllunio llwybrau perthnasol i bob dysgwr, gan gynnwys ystyried yr amgylchedd dysgu, mireinio/gwahaniaethu o ran addysgu a chydweithio priodol â phartneriaid perthnasol.

en-gb	A learner with highly complex physical needs can make very good progress in their development in all aspects of the what matters statements in Languages, Literacy and Communication via their individual pathway, e.g. through using technology to communicate, read and write with the support of partners in health, advisory services and other specialist groups.
cy-gb	Gall dysgwr sydd ag anghenion corfforol hynod gymhleth wneud cynnydd da iawn yn ei ddatblygiad ym mhob agwedd ar yr hyn sy’n bwysig ym maes Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu drwy ei lwybr unigol, e.e. drwy ddefnyddio technoleg i gyfathrebu, darllen ac ysgrifennu gyda chymorth partneriaid ym maes iechyd, gwasanaethau cynghori a grwpiau arbenigol eraill.

en-gb	It is recognised that some of our youngest learners may come to school with a language delay.
cy-gb	Cydnabyddir bod rhai o’n dysgwyr ieuengaf yn dod i’r ysgol gydag oedi mewn datblygu iaith.

en-gb	Schools will need to plan in their particular context and with specialist support where appropriate so that developmental, physiological, pragmatic and other additional learning needs can be assessed and supported.
cy-gb	Bydd angen i ysgolion gynllunio yn eu cyd-destun penodol a chyda chymorth arbenigol lle y bo’n briodol fel y gellir asesu a chefnogi anghenion datblygiadol, fﬁsiolegol ac ymarferol ac anghenion dysgu ychwanegol eraill.

en-gb	Any additional support with the physical aspects of writing, e.g. the speciﬁc requirements of left-handed learners, should be planned for.
cy-gb	Dylid cynllunio ar gyfer unrhyw gymorth ychwanegol gyda’r agweddau corfforol ar ysgrifennu, e.e. gofynion penodol dysgwyr llaw chwith.

en-gb	In all circumstances professionals should be encouraged to plan for and support young children’s linguistic development in line with child development, recognising, for example, the importance of young learners developing their speaking skills well enough before focusing on writing.
cy-gb	Ym mhob achos, dylid annog gweithwyr proffesiynol i gynllunio ar gyfer datblygiad ieithyddol plant ifanc a’i gefnogi yn unol â datblygiad plentyn, gan gydnabod, er enghraifft, bwysigrwydd datblygu sgiliau siarad yn ddigon da cyn canolbwyntio ar ysgrifennu.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 11
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 12

en-gb	The cross-curricular responsibilities of literacy, numeracy and digital competence support almost all learning and are essential for learners to be able to participate successfully and conﬁdently in the modern world.
cy-gb	Mae cyfrifoldebau trawsgwricwlaidd llythrennedd, rhifedd a chymhwysedd digidol yn cefnogi y rhan fwyaf o ddysgu ac maent yn hanfodol er mwyn i ddysgwyr allu cymryd rhan yn llwyddiannus ac yn hyderus yn y byd modern.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience by deﬁnition has literacy at its heart.
cy-gb	Drwy ddifﬁniad, mae llythrennedd wrth wraidd Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	Literacy skills will be explicitly taught through this area of learning and experience.
cy-gb	Caiff sgiliau llythrennedd eu haddysgu’n benodol drwy’r maes dysgu a phroﬁad hwn.

en-gb	Other areas of learning and experience will facilitate the application and development of these skills in authentic contexts and allow these skills to be consolidated.
cy-gb	Bydd meysydd dysgu a phroﬁad eraill yn hwyluso’r broses o ddefnyddio a datblygu’r sgiliau hyn mewn cyd-destunau dilys a’i gwneud yn bosibl i’r sgiliau hyn gael eu hatgyfnerthu.

en-gb	Oracy and writing should be viewed as the tools through which learners express themselves, which includes demonstrating their understanding of a range of contexts and skills.
cy-gb	Dylid ystyried llafaredd ac ysgrifennu fel yr adnoddau a ddefnyddir gan ddysgwyr i fynegi eu hunain, sy’n cynnwys dangos eu dealltwriaeth o amrywiaeth o gyd-destunau a sgiliau.

en-gb	Reading skills should be developed to support learning, e.g. to extract relevant information and data from tables, charts, graphs and text in order to support their decision-making.
cy-gb	Dylai sgiliau darllen gael eu datblygu i gefnogi dysgu, e.e. echdynnu gwybodaeth a data perthnasol o dablau, siartiau, grafﬁau a thestun i gefnogi eu prosesau gwneud penderfyniadau.

en-gb	The development of writing skills will support learners to articulate meaning and purposes across a range of areas.
cy-gb	Bydd datblygu sgiliau ysgrifennu yn helpu dysgwyr i fynegi ystyr a dibenion mewn nifer o feysydd.

en-gb	There are elements of numeracy which will have clear overlaps with this area of learning and experience, such as drawing key information from a variety of sources or using reasoning skills to make decisions.
cy-gb	Mae elfennau o rifedd a fydd yn gorgyffwrdd yn amlwg â’r maes dysgu a phroﬁad hwn, megis echdynnu gwybodaeth allweddol o amrywiaeth o ffynonellau neu ddefnyddio sgiliau rhesymu i wneud penderfyniadau.

en-gb	Learners’ ﬁrst experiences and application of numeracy may be through activities such as number rhymes, as they begin to respond and analyse texts, and further progress and develop to comment on different interpretations of issues and ideas, using texts to support opinions.
cy-gb	Gallai proﬁadau cyntaf dysgwyr o ddefnyddio rhifedd godi drwy weithgareddau megis rhigymau rhif, wrth iddynt ddechrau ymateb a dadansoddi testunau, ac yn gwneud cynnydd a datblygiad pellach i wneud sylwadau ar ddehongliadau gwahanol o faterion a syniadau, gan ddefnyddio testunau i ategu barnau.

en-gb	As learners use numbers in other languages this in turn will consolidate learning and reinforcelearners’ mental and written numeracy skills.
cy-gb	Wrth i ddysgwyr ddefnyddio rhifau mewn ieithoedd eraill bydd hyn yn ei dro yn atgyfnerthu dysgu a sgiliau rhifedd y pen a sgiliau rhifedd ysgrifenedig.

en-gb	As they begin to be immersed in rich and varied language experiences, concepts such as chronological awareness will naturally occur and be developed.
cy-gb	Wrth i ddysgwyr ddechrau cael eu trochi mewn proﬁadau iaith cyfoethog ac amrywiol, bydd cysyniadau megis ymwybyddiaeth gronolegol yn digwydd yn naturiol ac yn cael eu datblygu.

en-gb	Digital skills are recognised as having increasing importance in developing learners’ literacy, languages and wider communication skills.
cy-gb	Cydnabyddir bod sgiliau digidol yn gynyddol bwysig o ran datblygu llythrennedd, ieithoedd a sgiliau cyfathrebu ehangach dysgwyr.

en-gb	It is ever more important to be able to use digital technology appropriately and operate across a variety of digital environments and media, working collaboratively, creatively and critically.
cy-gb	Mae’r gallu i ddefnyddio technoleg ddigidol yn briodol a gweithredu mewn amrywiaeth o amgylcheddau a chyfryngau digidol, gan weithio’n greadigol, ar y cyd, ac yn feirniadol, yn dod yn fwyfwy pwysig.

en-gb	Digital rights, licensing and ownership can be discussed as learners work independently or collaborate on projects.
cy-gb	Gellir trafod hawliau digidol, trwyddedu a pherchenogaeth wrth i ddysgwyr weithio’n annibynnol neu gydweithio ar brosiectau.

en-gb	As learners explore methods of communication for a given situation, they can learn how to compose clear and appropriate messages tailored for particular audiences, sharing, editing and adapting as required.
cy-gb	Wrth i ddysgwyr archwilio dulliau cyfathrebu ar gyfer sefyllfa benodol, gallant ddysgu sut i greu negeseuon clir a phriodol wedi’u teilwra ar gyfer cynulleidfaoedd penodol, gan rannu, golygu ac addasu yn ôl y gofyn.

en-gb	They can also be given the opportunity to understand and develop an awareness of how to store data appropriately, and to be mindful of the implications of data laws, including the use of copyright.
cy-gb	Gallant hefyd gael y cyﬂe i ddeall a datblygu ymwybyddiaeth o sut i storio data yn briodol a bod yn ystyriol o oblygiadau cyfreithiau data, gan gynnwys y defnydd o hawlfraint.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 12
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 13

en-gb	Literature can be accessed through technology as well as further information about themes encountered through literature, or differing responses to it.
cy-gb	Gellir cael mynediad at lenyddiaeth drwy dechnoleg yn ogystal â rhagor o wybodaeth am themâu y deuir ar eu traws drwy lenyddiaeth, neu ymatebion gwahanol i lenyddiaeth.

en-gb	The digital environment also facilitates increased awareness and understanding of different cultures, enables communication with learners both in this country and other countries, and provides a wealth of tools for learning and experiencing languages.
cy-gb	Mae’r amgylchedd digidol hefyd yn hwyluso ymwybyddiaeth a dealltwriaeth gynyddol o ddiwylliannau gwahanol, yn galluogi dysgwyr i gyfathrebu â’i gilydd yn y wlad hon ac mewn gwledydd eraill, ac yn cynnig cyfoeth o adnoddau ar gyfer dysgu ieithoedd a chael proﬁad ohonynt.

en-gb	Through the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience, learners develop a strong sense of identity as citizens in their local community, Wales, the United Kingdom and the wider world, acknowledging the cultural and linguistic diversity of each context.
cy-gb	Drwy Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu, mae dysgwyr yn datblygu ymdeimlad cryf o hunaniaeth fel dinasyddion yn eu cymuned leol, Cymru, y Deyrnas Unedig a’r byd ehangach, gan gydnabod amrywiaeth ddiwylliannol ac ieithyddol pob cyd-destun.

en-gb	Learners’ journeys start with their own language(s) and culture(s) in their homes, communities and within Wales.
cy-gb	Mae teithiau dysgwyr yn dechrau gyda’u hiaith (hieithoedd) a’u diwylliant (diwylliannau) eu hunain yn y cartref, yn eu cymunedau ac yng Nghymru.

en-gb	This provides a foundation as they broaden their understanding of national and global contexts while continuing to reﬂect on their personal and local perspective.
cy-gb	Mae hyn yn rhoi sylfaen wrth iddynt ehangu eu dealltwriaeth o gyd-destun cenedlaethol a’r cyd-destun byd-eang, a pharhau i fyfyrio ar eu persbectif personol a lleol ar yr un pryd.

en-gb	This is particularly the case with the following what matters statements in the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae hyn yn arbennig o wir am y datganiadau canlynol o’r hyn sy’n bwysig ym Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	For these what matters statements the Welsh dimension and international perspective forms a key part.
cy-gb	Ar gyfer y datganiadau hyn o’r hyn sy’n bwysig, mae’r dimensiwn Cymreig a’r persbectif rhyngwladol yn ffurﬁo rhan allweddol.

en-gb	For example, learners will have opportunities to build on connections, commonalities and distinctions between their own language(s) and culture(s) and those of their local and wider community.
cy-gb	Er enghraifft, bydd dysgwyr yn cael cyﬂeoedd i adeiladu ar gysylltiadau, pethau cyffredin a gwahaniaethau rhwng eu hiaith (hieithoedd) a’u diwylliant (diwylliannau) eu hunain a rhai eu cymuned leol a’u cymuned ehangach.

en-gb	Access through the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience to a range of literature enables learners to embrace their place in the world, and opens their minds to a variety of viewpoints, perspectives and ideas.
cy-gb	Mae mynediad drwy Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu at amrywiaeth o lenyddiaeth yn galluogi dysgwyr i dderbyn a dathlu eu lle yn y byd, ac mae’n agor eu meddyliau at amrywiaeth o safbwyntiau, persbectifau a syniadau.

en-gb	They will experience Welsh literature, Welsh literature in English, English literature, literature from other cultures and literature written in international languages, including work in translation.
cy-gb	Byddant yn proﬁ llenyddiaeth Gymraeg, llenyddiaeth Gymreig yn Saesneg, llenyddiaeth Saesneg, llenyddiaeth o ddiwylliannau eraill a llenyddiaeth a ysgrifennwyd mewn ieithoedd rhyngwladol, gan gynnwys gwaith wedi’i gyﬁeithu.

en-gb	It is important that learners are given opportunities to celebrate literature from their own culture(s) and that they are introduced to the other cultures around them.
cy-gb	Mae’n bwysig bod dysgwyr yn cael cyﬂeoedd i ddathlu llenyddiaeth eu diwylliant (diwylliannau) eu hunain a’u bod yn cael eu cyﬂwyno i’r diwylliannau eraill o’u hamgylch.

en-gb	Languages play an important part in realising the four purposes of the curriculum, supporting learners in becoming global citizens who are able to communicate effectively and who are able to appreciate other cultures, while celebrating their own.
cy-gb	Mae iaith yn chwarae rhan bwysig o ran gwireddu pedwar diben y cwricwlwm, gan helpu dysgwyr i fod yn ddinasyddion byd-eang sy’n gallu cyfathrebu’n effeithiol ac sy’n gallu gwerthfawrogi diwylliannau eraill, a dathlu eu diwylliant eu hunain.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience provides ample opportunities for learners to develop all four of the wider skills.
cy-gb	Mae Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cynnig cyﬂeoedd lu i ddysgwyr datblygu pob un o’r pedwar sgil ehangach.

en-gb	The skills of listening, reading, speaking and writing are intrinsic to the development of critical thinking and problem-solving.
cy-gb	Mae sgiliau gwrando, darllen, siarad ac ysgrifennu yn rhan annatod o ddatblygu’r gallu i feddwl yn feirniadol a datrys problemau.

en-gb	We listen and read in order to analyse and understand situations and develop responses and solutions through speaking and writing.
cy-gb	Rydym yn gwrando ac yn darllen er mwyn dadansoddi a deall sefyllfaoedd a llunio ymatebion drwy siarad ac ysgrifennu.

en-gb	Learners also develop their critical-thinking skills through engaging with literature and their problem-solving skills through deconstructing and using their languages.
cy-gb	Mae dysgwyr hefyd yn datblygu eu sgiliau meddwl yn feirniadol drwy ymdrin â llenyddiaeth ac yn datblygu eu sgiliau datrys problemau drwy ddadadeiladu a defnyddio eu hieithoedd.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 13
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 14

en-gb	As learners develop their skills in listening and reading, speaking and writing, they will also develop the skills of planning and organising, deciding how best to present their ideas and creative works, and reﬂecting on their work and planning and implementing further improvements.
cy-gb	Wrth i ddysgwyr ddatblygu eu sgiliau gwrando a darllen, siarad ac ysgrifennu, byddant hefyd yn datblygu sgiliau cynllunio a threfnu, yn penderfynu ar y ffordd orau o gyﬂwyno eu syniadau a’u gwaith creadigol, yn myfyrio ar eu gwaith a chynllunio a rhoi gwelliannau pellach ar waith.

en-gb	Literature inspires creativity, and skills in listening, reading, speaking and writing are essential for exploring ideas and expressing opinions in Welsh, English and international languages.
cy-gb	Mae llenyddiaeth yn ysbrydoli creadigrwydd ac mae sgiliau gwrando, darllen, siarad ac ysgrifennu yn hanfodol er mwyn archwilio syniadau a mynegi safbwyntiau yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	Understanding their own identity and culture through languages, and developing an openness to others, give learners the courage to take risks, experiment and use languages creatively.
cy-gb	Mae deall eu hunaniaeth a’u diwylliant eu hunain drwy ieithoedd, a datblygu agwedd agored tuag at eraill, yn rhoi dewrder i ddysgwyr fentro, arbroﬁ a defnyddio ieithoedd yn greadigol.

en-gb	Reﬂecting on and understanding their own and others’ cultures and identities through languages is an important aspect of the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae myfyrio ar eu diwylliannau a’u hunaniaeth eu hunain a diwylliannau a hunaniaeth eraill drwy ieithoedd yn agwedd bwysig ar ddatganiadau o’r hyn sy’n bwysig ym Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	Through listening, viewing and reading, learners develop their understanding of effective and appropriate communication which they further develop through their own speaking and writing.
cy-gb	Drwy wrando, gwylio a darllen, mae dysgwyr yn datblygu eu dealltwriaeth o gyfathrebu effeithiol a phriodol y maent yna’n ei ddatblygu ymhellach drwy eu siarad a’u hysgrifennu.

en-gb	Learners will develop their personal effectiveness and self-awareness when using languages which will in turn support learning across the whole curriculum.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn datblygu eu heffeithiolrwydd personol a’u hunanymwybyddiaeth wrth ddefnyddio ieithoedd a fydd yn eu tro yn cefnogi dysgu ar draws y cwricwlwm cyfan.

en-gb	It is vital for learners to access high-quality careers and labour market information and have an understanding of what this means to them, in order to make well-informed, sustainable career decisions.
cy-gb	Mae’n hanfodol i ddysgwyr gael gafael ar wybodaeth o ansawdd uchel am yrfaoedd a’r farchnad lafur ac iddynt feddu ar ddealltwriaeth o’r hyn y mae hynny’n ei olygu iddynt, er mwyn gwneud penderfyniadau gwybodus a chynaliadwy am eu gyrfa.

en-gb	The beneﬁts of bilingualism and multilingualism are well documented.
cy-gb	Mae cryn dipyn wedi cael ei ysgrifennu am fanteision dwyieithrwydd ac amlieithrwydd.

en-gb	Speaking more than one language is a skill which will increase learners’ marketability and many universities and employers favour those who are able to speak more than one language.
cy-gb	Mae siarad mwy nag un iaith yn sgil a fydd yn gwneud dysgwyr yn fwy atyniadol ar y farchnad lafur, ac mae llawer o brifysgolion a chyﬂogwyr yn ffafrio’r rhai sy’n gallu siarad mwy nag un iaith.

en-gb	Skills in international languages are essential for Wales to thrive as an international trading nation.
cy-gb	Mae sgiliau mewn ieithoedd rhyngwladol yn hanfodol i Gymru ffynnu fel gwlad fasnachol ryngwladol.

en-gb	International languages open up a vast array of career pathways for learners, from working with MI5 to working in marketing for an international company, from cabin crew to event management.
cy-gb	Mae ieithoedd rhyngwladol yn cynnig llu o lwybrau gyrfa i ddysgwyr, o weithio gyda MI5 i weithio ym maes marchnata i gwmni rhyngwladol, o griw awyren i reoli digwyddiadau.

en-gb	There are opportunities in Wales, in the United Kingdom and globally for linguists.
cy-gb	Mae cyﬂeoedd yng Nghymru, yn y Deyrnas Unedig ac yn fyd-eang i ieithyddion.

en-gb	There are many careers that link directly to Languages, Literacy and Communication.
cy-gb	Mae llawer o yrfaoedd sy’n cysylltu’n uniongyrchol ag Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	However, the skills developed, such as the ability to read and write clearly, to undertake research, to give a presentation, to communicate clearly and to have attention to detail, are valued by a wide range of employers, providing a wide range of opportunities for learners.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r sgiliau a ddatblygir, megis y gallu i ddarllen ac ysgrifennu’n glir, cynnal ymchwil, rhoi cyﬂwyniad, cyfathrebu’n glir a rhoi sylw i fanylion, yn cael eu gwerthfawrogi gan amrywiaeth eang o gyﬂogeion, gan gynnig amrywiaeth eang o gyﬂeoedd i ddysgwyr.

en-gb	Linking the area of learning and experience to careers and work-related experiences
cy-gb	Cysylltu’r maes dysgu a phroﬁad â gyrfaoedd a phroﬁadau sy’n gysylltiedig â gwaith

en-gb	The career management and planning skills of motivation, self-awareness, opportunity awareness, decision-making, application and resilience are all key components of the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae sgiliau rheoli gyrfa a sgiliau cynllunio, megis cymhelliant, hunanymwybyddiaeth,ymwybyddiaeth o gyﬂeoedd, gwneud penderfyniadau, ymroddiad a gwydnwch, i gyd yn elfennau allweddol o Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	Communication and literacy are essential to career readiness, as are social competencies such as critical thinking, persuasive argument and conﬁdent presentation.
cy-gb	Mae cyfathrebu a llythrennedd yn hanfodol i fod yn barod at yrfa, ynghyd â chymwyseddau cymdeithasol fel meddwl yn feirniadol, dadlau darbwyllol ac ymgyﬂwyno hyderus.

en-gb	Learners should understand and be able to explain the links between Languages, Literacy and Communication and the career paths that these open up to them.
cy-gb	Dylai dysgwyr ddeall y cysylltiadau rhwng Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu a’r llwybrau gyrfa y maent yn eu cynnig iddynt a gallu eu hesbonio.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 14
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 15

en-gb	Bilingual skills are useful for any job but especially those involving communicating with people.
cy-gb	Mae sgiliau dwyieithog yn ddefnyddiol ar gyfer unrhyw swydd ond yn enwedig y rhai sy’n cynnwys cyfathrebu â phobl.

en-gb	Areas where the demand for people with bilingual skills is increasing include education, health, child care, social care, business and information technology, tourism and leisure, media and performing arts, linguistics, computational linguistics and agriculture.
cy-gb	Mae meysydd lle mae’r galw am bobl sydd â sgiliau dwyieithog yn cynyddu yn cynnwys addysg, iechyd, gofal plant, gofal cymdeithasol, busnes a thechnoleg gwybodaeth, twristiaeth a hamdden, y cyfryngau a’r celfyddydau perfformio, ieithyddiaeth, ieithyddiaeth gyfriﬁannu ac amaethyddiaeth.

en-gb	Importantly, the transferable skills which sit at the heart of the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience contribute to the preparation of a workforce for professions and jobs that are not yet in existence, to meet the needs of new and emerging careers.
cy-gb	Bydd y sgiliau trosglwyddadwy sydd wrth wraidd Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cyfrannu at baratoi gweithlu ar gyfer proffesiynau a swyddi nad ydynt yn bodoli eto, er mwyn diwallu anghenion gyrfaoedd newydd ac sy’n datblygu.

en-gb	The Welsh language can also open doors in the world of work, providing an advantage in the jobs market in Wales and an opportunity to gain valuable experience in competitive industries which can lead to further opportunities both within and beyond Wales.
cy-gb	Gall y Gymraeg hefyd agor drysau i fyd gwaith, gan roi mantais yn y farchnad swyddi yng Nghymru a chyﬂe i gael proﬁad gwerthfawr mewn diwydiannau cystadleuol a all arwain at gyﬂeoedd eraill yng Nghymru a thu hwnt.

en-gb	Public services in Wales must not treat the Welsh language less favourably than English.
cy-gb	Mae’n rhaid i wasanaethau cyhoeddus yng Nghymru beidio â thrin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg.

en-gb	This has meant a rise in demand for people who can communicate well in both languages.
cy-gb	Mae hyn wedi golygu cynnydd yn y galw am bobl sy’n gallucyfathrebu’n dda yn y ddwy iaith.

en-gb	More people now feel able to use their Welsh when using services and, as a result, research shows that demand from employers for staff with Welsh language skills is increasing.
cy-gb	Mae mwy o bobl bellach yn teimlo eu bod yn gallu defnyddio eu Cymraeg wrth ddefnyddio gwasanaethau ac, o ganlyniad, dengys ymchwil fod y galw gan gyﬂogwyr am staff sydd â sgiliau Cymraeg yn cynyddu.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience helps learners to understand diversity and challenge stereotypes in order to raise learners’ aspirations and belief in their potential future.
cy-gb	Mae Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn helpu dysgwyr i ddeall amrywiaeth a herio stereoteipiau er mwyn codi uchelgais dysgwyr a’u cred yn eu dyfodol posibl.

en-gb	Learner progression relating to careers and work-related experiences is part of a continuum of learning for learners aged 3 to 16.
cy-gb	Mae cynnydd dysgwyr o ran gyrfaoedd a phroﬁadau sy’n gysylltiedig â gwaith yn rhan o gontinwwm dysgu ar gyfer dysgwyr rhwng 3 ac 16 oed.

en-gb	Success for a young primary school learner could include:
cy-gb	Gallai llwyddiant i ddysgwr ifanc ysgol gynradd gynnwys:

en-gb	• belief that they can do any job – tackling gender stereotyping
cy-gb	• y gred y gallant gyﬂawni unrhyw swydd – gan fynd i’r afael â stereoteipiau rhyw

en-gb	• communicating with people in their community about the different jobs they do and the rewards that a job can bring.
cy-gb	• cyfathrebu â phobl yn eu cymuned am y gwahanol swyddi y maent yn eu gwneud a’r boddhad a all ddeillio ohonynt.

en-gb	• identifying interests, strengths and skills to make informed post-16 choices
cy-gb	• adnabod diddordebau, cryfderau a sgiliau er mwyn gwneud dewisiadau gwybodus ôl-16 

en-gb	• understanding and demonstrating the behaviours an employer looks for in a good employee
cy-gb	• deall ac arddangos y mathau o ymddygiad mae cyﬂogwr yn dymuno eu gweld mewn cyﬂogai da

en-gb	• evaluating risks when developing a business idea and exploring different methods of setting up and sustaining an enterprise.
cy-gb	• gwerthuso risgiau wrth ddatblygu syniad busnes ac ystyried gwahanol ffyrdd o sefydlu a chynnal menter.

en-gb	Work-related experiences
cy-gb	Proﬁadau sy’n gysylltiedig â gwaith

en-gb	Learners develop interests, strengths, knowledge, skills and aspirations through their educational experiences within and beyond school.
cy-gb	Mae dysgwyr yn datblygu diddordebau, cryfderau, sgiliau a dyheadau drwy broﬁadau fel rhan o’r cwricwlwm ac mewn bywyd y tu hwnt i’r ysgol.

en-gb	A range of partners support these exciting journeys through co-design and co-delivery and together they shape learners’ decisions about their future and the pathways they follow.
cy-gb	Mae amrywiaeth o bartneriaid ynghlwm â’r teithiau cyffrous hyn drwy gyd-ddylunio a chyd-gyﬂwyno a, chyda’i gilydd, maent yn llywio penderfyniadau dysgwyr am eu dyfodol a’r llwybrau y byddant yn eu dilyn.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 15
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 16

en-gb	Collaboration and access to individuals and employers, e.g. in local government, hospitality, public relations, advertising, teaching, retail, computing, tourism and social work, can provide learners with opportunities to learn about work, employment and the skills valued in the workplace.
cy-gb	Gall cydweithio a chyﬂeoedd i gysylltu ag unigolion a chyﬂogwyr, e.e. mewn llywodraeth leol, lletygarwch, cysylltiadau cyhoeddus, hysbysebu, addysgu, manwerthu, cyfriﬁaduro, twristiaeth a gwaith cymdeithasol, roi cyﬂeoedd i ddysgwyr ddysgu am waith, cyﬂogaeth a’r sgiliau a werthfawrogir yn y gweithle.

en-gb	These can provide an authentic learning experience which leads to sustainability for this area of learning and experience, developing learners as creative, enterprising contributors, forming links to the world of work.
cy-gb	Gall y rhain gynnigproﬁad dysgu dilys sy’n arwain at gynaliadwyedd i’r maes dysgu a phroﬁad hwn, gan ddatblygu dysgwyr yn gyfranwyr creadigol a mentrus, a chreu cysylltiadau â’r byd gwaith.

en-gb	Opportunities for engagement should include attending careers and skills fairs, talks from and visits to further and higher education providers, as well as presentations from students in further or higher education.
cy-gb	Dylai’r cyﬂeoedd ymgysylltu gynnwys mynychu ffeiriau gyrfaoedd a sgiliau, sgyrsiau gan ddarparwyr addysg bellach ac uwch ac ymweliadau gan y darparwyr hynny, yn ogystal â chyﬂwyniadau gan fyfyrwyr mewn addysg bellach neu uwch.

en-gb	Languages, Literacy and Communication offers learners authentic opportunities to critically engage with contemporary global challenges, social norms and attitudes to support relationships and sexuality education.
cy-gb	Mae Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cynnig cyﬂeoedd dilys i ddysgwyr feddwl yn feirniadol am heriau byd-eang cyfoes, normau cymdeithasol ac agweddau sy’n cefnogi addysg cydberthynas a rhywioldeb.

en-gb	Learners will explore relationships in a range of contexts through literature and language learning.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn ystyried cydberthnasau mewn nifer o gyd-destunau drwy lenyddiaeth a dysgu ieithoedd.

en-gb	Learners will be exposed to a range of models of relationships, cultural norms and values, developing methods of analysis and evaluation to assess and reach judgements on forming safe and healthy relationships.
cy-gb	Caiff dysgwyr eu hamlygu i nifer o fodelau o gydberthnasau, normau a gwerthoedd diwylliannol, datblygu dulliau o ddadansoddi a gwerthuso er mwyn asesu a llunio barnau ar ffurﬁo cydberthnasau diogel ac iach.

en-gb	Learners can:
cy-gb	Gall dysgwyr:

en-gb	• explore and articulate factors that inﬂuence healthy relationships
cy-gb	• ystyried ffactorau sy’n dylanwadu ar gydberthnasau iach a’u mynegi

en-gb	• explore and articulate the feelings associated with developing healthy relationships
cy-gb	• ystyried y teimladau sy’n gysylltiedig â datblygu cydberthnasau iach a’u mynegi

en-gb	• develop the skills for forming successful interpersonal relationships, including opportunities to collaborate in discussion and debate key concepts
cy-gb	• datblygu’r sgiliau ar gyfer ffurﬁo cydberthnasau rhyngbersonol llwyddiannus, gan gynnwys cyﬂeoedd i fod yn rhan o drafodaethau a thrafod cysyniadau allweddol

en-gb	• analyse and evaluate the way in which relationships are created and presented through literature
cy-gb	• dadansoddi a gwerthuso’r ffordd y mae cydberthnasau yn cael eu creu a’u cyﬂwyno drwy lenyddiaeth

en-gb	• analyse and evaluate the diversity of relationships among a range of cultures
cy-gb	• dadansoddi a gwerthuso’r amrywiaeth o gydberthnasau ymhlith amrywiaeth o ddiwylliannau

en-gb	• develop listening skills that enable the creation of positive relationships.
cy-gb	• datblygu sgiliau gwrando sy’n galluogi dysgwyr i ffurﬁo cydberthnasau cadarnhaol.

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 16
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 17

en-gb	• explore and articulate factors that inﬂuence social and cultural values
cy-gb	• ystyried ffactorau sy’n dylanwadu ar werthoedd cymdeithasol a diwylliannol a’u mynegi

en-gb	• evaluate the ways in which concepts are created and presented to develop a considered view of society and the challenges it faces
cy-gb	• gwerthuso’r ffyrdd y mae cysyniadau’n cael eu creu a’u cyﬂwyno i ddatblygu barn ystyriol o gymdeithas a’r heriau y mae’n eu hwynebu

en-gb	• develop the disposition and motivation required as an active global citizen and to develop as an empathetic, knowledgeable and valued member of society
cy-gb	• datblygu’r ymagweddau a’r cymhelliant sydd eu hangen i fod yn ddinesydd byd-eang gweithredol a datblygu’n aelod empathig, gwybodus a gwerthfawr o gymdeithas

en-gb	• explore and debate the use of suitable terminology to articulate themselves accurately with tolerance and respect.
cy-gb	• archwilio a thrafod y defnydd o derminoleg addas i fynegi eu hunain yn gywir gyda goddefgarwch a pharch.

en-gb	• explore factors that inﬂuence power dynamics and the use of gender language
cy-gb	• ystyried ffactorau sy’n dylanwadu ar ddeinamig pŵer a’r defnydd o iaith sy’n ymwneud â rhywedd

en-gb	• experience positive and informative literature to develop self-identity, emotional intelligence and positive well-being
cy-gb	• proﬁ llenyddiaeth llawn gwybodaeth i ddatblygu hunaniaeth, deallusrwydd emosiynol a lles cadarnhaol

en-gb	• identify gender bias in language to make inferences around meaning and context
cy-gb	• adnabod rhagfarn ar sail rhyw mewn iaith er mwyn dod i gasgliadau ynglŷn ag ystyr a chyd-destun

en-gb	• explore themes in literature and media around stereotyping and gender bias
cy-gb	• ystyried themâu mewn llenyddiaeth a’r cyfryngau sy’n ymwneud â stereoteipio a rhagfarn ar sail rhyw

en-gb	• explore and articulate appropriate language and register to develop gender equality and equity in language and literature.
cy-gb	• ystyried a defnyddio iaith a chywair priodol er mwyn datblygu cydraddoldeb rhywiol a chydraddoldeb o ran iaith a llenyddiaeth.

en-gb	• analyse and evaluate the ways in which aspects of bullying, violence and consent are presented and interpreted through language development and context
cy-gb	• ddadansoddi a gwerthuso’r ffyrdd y mae agweddau ar fwlio, trais a chydsynio yn cael eu cyﬂwyno a’u dehongli drwy ddatblygiad iaith a chyd-destun

en-gb	• interpret and evaluate themes in literature that explore issues such as bullying, violence and consent
cy-gb	• dehongli a gwerthuso themâu mewn llenyddiaeth sy’n ystyried materion megis bwlio, trais a chydsynio

en-gb	• identify bias and intent in language and literature in order to make safe decisions in sharing of information
cy-gb	• adnabod rhagfarn a bwriad mewn iaith a llenyddiaeth er mwyn gwneud penderfyniadau diogel wrth rannu gwybodaeth

en-gb	• develop the language skills required to articulate themselves clearly in order to keep themselves safe and employ safe privacy practises
cy-gb	• datblygu’r sgiliau iaith sydd eu hangen i fynegi eu hunain yn glir er mwyn cadw eu hunain yn ddiogel a defnyddio arferion preifatrwydd diogel

en-gb	• analyse and evaluate the ways in which bodily integrity is developed through language and literature to develop respectful attitudes to self and others.
cy-gb	• dadansoddi a gwerthuso’r ffyrdd y mae annibyniaeth corfforol yn cael ei ddatblygu drwy iaith a llenyddiaeth er mwyn meithrin agweddau parchus tuag at eu hunain ac eraill.

en-gb	• develop language skills that allow for engagement and effective articulation of emotions and feelings
cy-gb	• ddatblygu sgiliau iaith sy’n eu galluogi i ymwneud ag eraill a mynegi emosiynau a theimladau’n effeithiol

en-gb	• identify bias in language and literature to discuss and debate attitudes towards positive health and well-being in order to inform decisions that permit a healthy lifestyle
cy-gb	• adnabod rhagfarn mewn iaith a llenyddiaeth i drafod agweddau tuag at iechyd a lles er mwyn llywio penderfyniadau sy’n caniatáu ffordd o fyw iach

en-gb	• develop a positive attitude towards learning languages to engage effectively with others and improve mental health
cy-gb	• datblygu agwedd gadarnhaol tuag at ddysgu ieithoedd er mwyn ymgysylltu’n effeithiol ag eraill a gwella iechyd meddwl

en-gb	• exploit the health beneﬁts associated with literature.
cy-gb	• manteisio ar y buddiannau i iechyd sy’n gysylltiedig â llenyddiaeth.

en-gb	• identify connections between and across languages that explore elements of the human body and development
cy-gb	• ddod o hyd i gysylltiadau rhwng ac ar draws ieithoedd sy’n ystyried elfennau o’r corff dynol a’i ddatblygiad

en-gb	• develop language skills that allow for engagement and effective articulation of emotions and feelings that inﬂuence body image
cy-gb	• datblygu sgiliau iaith sy’n galluogi dysgwyr i ymgysylltu a mynegi’n effeithiol emosiynau a theimladau sy’n dylanwadu ar ddelwedd gorfforol

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 17
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 18

en-gb	• analyse and evaluate the way in which elements of the human body and its development is created and presented through literature.
cy-gb	• dadansoddi a gwerthuso’r ffordd y mae elfennau o’r corff dynol a’i ddatblygiad yn cael eu creu a’u cyﬂwyno drwy lenyddiaeth.

en-gb	Providing authentic opportunities to listen, read, speak and write, both in Welsh and English and in international languages, is essential for learners.
cy-gb	Mae cynnig cyﬂeoedd dilys i wrando, darllen, siarad ac ysgrifennu, yn Gymraeg ac yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol, yn hanfodol i ddysgwyr.

en-gb	In English-medium and bilingual schools it is important to consider and plan opportunities to use Welsh across the curriculum and in activities beyond the classroom as a means of enriching language development and extending the use of Welsh.
cy-gb	Mewn ysgolion cyfrwng Saesneg a dwyieithog mae’n bwysig ystyried a chynllunio ar gyfer cyﬂeoedd i ddefnyddio Cymraeg ym mhob rhan o’r cwricwlwm ac mewn gweithgareddau y tu allan i’r ystafell ddosbarth fel modd i gyfoethogi datblygiad iaith ac ymestyn y defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	Learning and using Welsh beyond the classroom provides all learners with valuable, authentic learning contexts.
cy-gb	Mae dysgu a defnyddio Cymraeg y tu allan i’r ystafell ddosbarth yn rhoi cyd-destunau dysgu dilys, gwerthfawr i bob dysgwr.

en-gb	This is the principle also at the heart of the Welsh Language Charter which provides a framework for enabling learners’ wider use of Welsh.
cy-gb	Yr egwyddor hon hefyd sydd wrth wraidd y Siarter Iaith sy’n rhoi fframwaith ar gyfer galluogi defnydd ehangach dysgwyro’r Gymraeg.

en-gb	All learners should have access to literature which interests and excites them.
cy-gb	Dylai pob dysgwr gael cyﬂe i ddarllen llenyddiaeth sy’n ddiddorol ac yn gyffrous iddynt.

en-gb	Engaging with writers and hearing them read is a powerful motivator.
cy-gb	Mae cael cysylltiad ag awduron a gwrando arnynt yn darllen yn gymhelliant grymus.

en-gb	Writers/poets/performers from the local area can provide important and relevant role models.
cy-gb	Gall awduron/beirdd/perfformwyr o’r ardal leol fod yn fodelau rôl pwysig a pherthnasol.

en-gb	Performance brings a text alive, whether a learner observes or takes part.
cy-gb	Mae perfformiad yn dod â thestun yn fyw, p’un a yw’r dysgwr yn gwylio neu’n cymryd rhan.

en-gb	Experiences such as those found through storytelling and drama workshops, the Writers on Tour scheme, school eisteddfodau and the Urdd eisteddfod, literature festivals, spoken word and poetry slam competitions, etc., have a signiﬁcant role in providing valuable applied learning for learners.
cy-gb	Mae proﬁadau fel y rhai a geir drwy weithdai adrodd stori a drama, y cynllun Llenorion ar Daith, eisteddfodau ysgol ac eisteddfod yr Urdd, gwyliau llên, cystadlaethau’r gair llafar a stomp barddoniaeth, ac ati, yn chwaraerôl bwysig i gynnig dysgu cymhwysol gwerthfawr i ddysgwyr.

en-gb	Learners need something to speak and write about, and incorporating play and the outdoor environment where possible provides a means of developing imagination and stimuli for expressing themselves.
cy-gb	Mae dysgwyr angen rhywbeth i siarad ac ysgrifennu amdano, ac mae ymgorffori chwarae a’r amgylchedd awyr agored lle y bo modd yn ffordd o ddatblygu’r dychymyg a chynnig ysgogiadau iddynt fynegi eu hunain.

en-gb	Acknowledging, celebrating and making the most of the cultural and linguistic diversity of Wales can enrich the lives of our learners, and facilitate social cohesion.
cy-gb	Gall cydnabod amrywiaeth ddiwylliannol ac ieithyddol Cymru, ei dathlu a manteisio i’r eithaf arni gyfoethogi bywydau ein dysgwyr, a hwyluso cydlyniant cymdeithasol.

en-gb	Experiential learning generates motivation and an appetite for learning and using languages.
cy-gb	Mae dysgu drwy broﬁad yn creu cymhelliant ac awydd i ddysgu a defnyddio ieithoedd.

en-gb	Language learning and learning about different cultures can be enriched by engaging with people in the local and wider community and by connecting digitally.
cy-gb	Gellir cyfoethogi dysgu iaith a dysgu am ddiwylliannau gwahanol drwy ymgysylltu â phobl yn y gymuned leol a’r gymuned ehangach a thrwy gysylltu’n ddigidol.

en-gb	Schools should make the most of opportunities to involve parents, carers and the wider community.
cy-gb	Dylai ysgolion fanteisio i’r eithaf ar gyﬂeoedd i gynnwys rhieni, gofalwyr a’r gymuned ehangach.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 18
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 19

en-gb	The four areas identiﬁed as what matters in Languages Literacy and Communication are highly interconnected.
cy-gb	Mae cyswllt agos iawn rhwng y pedair elfen a nodwyd fel yr hyn sy’n bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	Listening and reading as well as speaking and writing exist in relation to each other and not separately.
cy-gb	Mae gwrando a darllen, yn ogystal â siarad ac ysgrifennu, yn perthyni’w gilydd ac nid ar wahân i’w gilydd.

en-gb	Rich experiences in each of these four elements will support the development of the other three, and school-level curriculum planning should reﬂect this.
cy-gb	Bydd proﬁadau cyfoethog ym mhob un o’r pedair elfen yn cefnogi datblygiad yn y tair arall, a dylai gwaith cynllunio’r cwricwlwm ar lefel ysgol adlewyrchu hyn.

en-gb	Similarly, planning should reﬂect how this area of learning and experience recognises the links between languages and that learning skills in one language strengthens the learning of those skills in second and subsequent languages.
cy-gb	Yn yr un modd, dylai’r gwaith cynllunio adlewyrchu’r ffordd y mae’r maes dysgu a phroﬁad hwn yn cydnabod y cyswllt sydd rhwng ieithoedd a’i gilydd a bod dysgu sgiliau mewn un iaith yn cryfhaudysgu’r sgiliau hynny mewn ail a thrydedd iaith, ac yn y blaen.

en-gb	In this respect, the area of learning and experience addresses the vision expressed in one of the four purposes of the curriculum, namely that in Wales’ bilingual context, both the Welsh language and the English language belong to all the people of Wales and that ‘All our children and young people will be ambitious and capable learners who can communicate effectively in different forms and settings, using both Welsh and English’.
cy-gb	O ran hynny, mae’r maes dysgu a phroﬁad hwn yn mynd i’r afael â’r weledigaeth a fynegir yn un o bedwar diben y cwricwlwm, sef, yng nghyd-destun Cymru ddwyieithog, fod Gymraeg a Saesneg fel ei gilydd yn perthyn i holl bobl Cymru ac y bydd ‘ein holl blant a phobl ifanc yn ddysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd yn gallu cyfathrebu’n effeithiol mewn gwahanol ffurﬁau a lleoliadau, drwy Gymraeg a Saesneg’.

en-gb	Furthermore, this area of learning and experience recognises how languages are a key to social inclusion and can promote better local, national and global understanding.
cy-gb	Yn ogystal â hyn, mae’r maes dysgu a phroﬁad hwn yn cydnabod sut y mae ieithoedd yn cynnig allwedd i gynhwysiant cymdeithasol ac yn gallu hybu gwell dealltwriaeth yn lleol, yn genedlaethol ac yn fyd-eang.

en-gb	Following from this, the area of learning and experience has been designed to enable learners to build on their knowledge of Welsh and English to learn at least one international language at school and, where learners bring other languages with them to school from home and from their communities, to celebrate these languages and to support literacy development in these languages as far as possible.
cy-gb	O ganlyniad, mae’r maes dysgu a phroﬁad wedi ei gynllunio er mwyn caniatáu i ddysgwyr adeiladu ar yr hyn y maent yn ei wybod am Gymraeg a Saesneg i ddysgu o leiaf un iaith ryngwladol yn yr ysgol a, lle bo dysgwyr yn dod ag ieithoedd eraill i’r ysgol o’u cartreﬁ neu eu cymunedau, bod modd dathlu’r ieithoedd hynny a datblygu llythrennedd ynddynt i’r graddau y bo hynny’n bosibl.

en-gb	Learners’ experiences of literature will inﬂuence their ability to use language creatively to express themselves.
cy-gb	Bydd y modd y mae dysgwyr yn proﬁ llenyddiaeth yn dylanwadu ar eu gallu i ddefnyddio iaith mewn ffordd greadigol i fynegi eu hunain.

en-gb	Access to and immersion in literature at all stages will help facilitate language learning, as well as inspire more creative language use and help learners to reﬂect on personal and social experiences.
cy-gb	Bydd mynediad at lenyddiaeth a chyﬂeoedd ymdrochi ynddi yn ystod pob cyfnod yn helpu i hwyluso’r broses o ddysgu iaith, yn ogystal ag ysbrydoli defnydd mwy creadigol o iaith, ac i helpu dysgwyr i fyfyrio ar eu proﬁadau personol a chymdeithasol.

en-gb	In addition, literature offers a valuable context for the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience in general, as well as for other areas of learning and experience.
cy-gb	At hyn, mae llenyddiaeth yn cynnig cyd-destun gwerthfawr ar gyfer y Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn gyffredinol, yn ogystal ag ar gyfer y meysydd dysgu a phroﬁad eraill.

en-gb	In addition, literature, as well as opportunities to explore identity and culture, offers a valuable context for the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience and the wider curriculum.
cy-gb	Ar ben hynny, mae llenyddiaeth yn cynnig cyd-destun amrywiol i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu a’r cwricwlwm ehangach, yn ogystal â chyﬂeoedd i archwilio hunaniaeth a diwylliant.

en-gb	Languages, Literacy and Communication 19
cy-gb	Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu 20

en-gb	WHAT MATTERS IN LANGUAGES, LITERACY AND COMMUNICATION
cy-gb	YR HYN SY’N BWYSIG MEWN IEITHOEDD, LLYTHRENNEDD A CHYFATHREBU

en-gb	Learning and using languages connects us with people, places and communities.
cy-gb	Mae dysgu a defnyddio ieithoedd yn ein cysylltu â phobl, lleoedd a chymunedau.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience is designed to equip learners, as citizens of a bilingual Wales and a multilingual world, with the ability to use Welsh, English and international languages.
cy-gb	Mae’r Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu wedi’i gynllunio i sicrhau bod dysgwyr, fel dinasyddion Cymru ddwyieithog a byd amlieithog, yn gallu defnyddio Gymraeg, Saesneg ac ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	By raising an awareness of the diversity of languages from a young age, learners will be enabled to recognise similarities between languages and also embrace the differences between them.
cy-gb	Drwy godi ymwybyddiaeth o amrywiaeth ieithoedd o oedran cynnar, bydd dysgwyr yn gallu adnabod nodweddion tebyg rhwng ieithoedd a gwerthfawrogi’r gwahaniaethau rhyngddynt.

en-gb	They will be supported to develop an understanding of the origins, evolution and features of Welsh, English and international languages, which will provide them with a set of skills that goes beyond those of Languages, Literacy and Communication which include, for example, creativity, resilience, adaptability and empathy.
cy-gb	Cânt gymorth i feithrin dealltwriaeth o darddiad, esblygiad a nodweddion Cymraeg, Saesneg ac ieithoedd rhyngwladol a fydd yn rhoi set o sgiliau iddynt sy’n mynd y tu hwnt i sgiliau Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu ac yn cynnwys nodweddion megis creadigrwydd, gwydnwch, y gallu i addasu ac empathi.

en-gb	This area of learning and experience will therefore foster in the learners a pride in their sense of identity as citizens of Wales and the world.
cy-gb	Gan hyn felly, bydd y maes dysgu a phroﬁad hwn yn meithrin balchder dysgwyr yn eu hunaniaeth fel dinasyddion Cymru a’r byd.

en-gb	What Matters in Languages, Literacy and Communication Draft Curriculum for Wales 202 D 2 r : a L ft a C n u g r u ri a c g u e lu s m , L f i o te r r W ac a y le a s nd 20 C 2 o 2 m :
cy-gb	Yr Hyn sy’n Bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu Cwricwlwm Drafft i Gymru D 2 r 0 a 2 ft 2 C :

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 20
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 21

en-gb	Principles of progression are the basis on which the achievement outcomes have been developed and should guide the progression of learning within the area of learning and experience.
cy-gb	Egwyddorion cynnydd yw’r sail ar gyfer datblygu’r deilliannau cyﬂawniad, a dylent lywio dilyniant y dysgu o fewn y maes dysgu a phroﬁad.

en-gb	The expectations for this aspect of the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience are for all learners in all settings and schools.
cy-gb	Mae’r disgwyliadau ar gyfer yr agwedd hon o’r Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd  a Chyfathrebu yn berthnasol i bob dysgwr ym mhob lleoliad ac ysgol. 

en-gb	Learners progress from showing an awareness of the languages and cultures around them at school and in the community to showing a wider understanding of multicultural societies and plurilingualism both here in Wales and across the world.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn gwneud cynnydd o ddangos ymwybyddiaeth o’r ieithoedd a’r diwylliannau sydd o’u cwmpas yn yr ysgol a’r gymuned yn lleol i ddangos dealltwriaeth o gymdeithasau amlddiwylliannol a lluosieithog, nid yn unig yng Nghymru ond dros y byd i gyd.

en-gb	Concepts and ideas will be revisited and addressed in more complex ways as understanding and ability becomes more sophisticated.
cy-gb	Ailymwelir â chysyniadau a syniadau ac ymdrinnir â nhw mewn ffyrdd mwy cymhleth wrth i ddealltwriaeth a gallu’r dysgwyr ddod yn fwy sofﬁstigedig.

en-gb	Knowledge and skills in one language should support the development of knowledge and skills in other languages and all learners should be supported to develop their translanguaging skills.
cy-gb	Dylai gwybodaeth a sgiliau mewn un iaith gefnogi datblygiad gwybodaeth a sgiliau mewn iaith arall, a dylai pob dysgwr gael cefnogaeth i ddatblygu ei sgiliau trawsieithu.

en-gb	I have developed an awareness of the different languages within my school and community including Welsh, English and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Rwyf wedi dod yn ymwybodol o’r gwahanol ieithoedd yn fy ysgol ac yn fy nghymuned, gan gynnwys Cymraeg, Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can see links between my languages, e.g. tri in Welsh, three in English and trzy in Polish.
cy-gb	Gallaf weld cysylltiadau rhwng fy ieithoedd, e.e. tri yn y Gymraeg, three yn Saesneg, a trzy mewn Pwyleg.

en-gb	I can recognise that people have different accents.
cy-gb	Gallaf gydnabod bod gan bobl wahanol acenion.

en-gb	I can share basic aspects of my own culture and of my relationship to Wales.
cy-gb	Gallaf rannu agweddau sylfaenol ar fy niwylliant fy hun a’m perthynas â Chymru.

en-gb	I can understand that some people have more than one language and those languages may be different from my own.
cy-gb	Gallaf ddeall fod gan rai pobl fwy nag un iaith a bod yr ieithoedd hynny o bosibl yn wahanoli’m hieithoedd i.

en-gb	I can communicate in different languages including Welsh, English and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Gallaf gyfathrebu mewn gwahanol ieithoedd, gan gynnwys Cymraeg, Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can see links between vocabulary patterns and cognates in the languages I speak and those
cy-gb	Gallaf weld cysylltiadau rhwng patrymau geirfa a geiriau cytras yn yr ieithoedd rwy’n eu siarad

en-gb	that I am learning, e.g.
cy-gb	ac yn eu dysgu, e.e.

en-gb	car coch/red car/voiture rouge/rotes auto .
cy-gb	car coch/red car/voiture rouge/rotes auto .

en-gb	I can recognise that people have different accents and different words for things.
cy-gb	Gallaf gydnabod bod gan bobl wahanol acenion a gwahanol eiriau am bethau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 21
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 22

en-gb	I can recognise and discuss several aspects of my own culture and beliefs and my own sense of Welsh identity, and recognise that other people’s cultures, beliefs and sense of Welsh identity may be different.
cy-gb	Gallaf adnabod a thrafod sawl agwedd ar fy niwylliant a’m credoau fy hun a’m hymdeimlad o Gymreictod, a chydnabod bod gan bobl eraill ddiwylliant gwahanol, cred wahanol ac ymdeimlad gwahanol o Gymreictod.

en-gb	I can understand that people use different languages and that there are similarities and differences between us and our languages.
cy-gb	Gallaf ddeall fod pobl yn defnyddio ieithoedd amrywiol a bod nodweddion tebyg a gwahanol rhyngom ni a rhwng ein hieithoedd.

en-gb	I can understand that there are beneﬁts to learning languages.
cy-gb	Gallaf ddeall buddiannau dysgu ieithoedd.

en-gb	I can use translanguaging skills in Welsh and English and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg ac yn Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can communicate in a growing range of languages (Welsh, English, an international language and, where applicable, home/community languages).
cy-gb	Gallaf gyfathrebu mewn amrywiaeth gynyddol o ieithoedd (Cymraeg, Saesneg, iaith ryngwladol a, lle bo hynny’n berthnasol, ieithoedd y cartref/gymuned).

en-gb	I can use my language skills and my knowledge of links between languages to understand commonalities and differences in grammatical structures, vocabulary, idiomatic language and parts of speech to help me learn.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy sgiliau iaith a’r hyn rwy’n ei wybod am y cysylltiadau rhwng ieithoedd i ddeall nodweddion cyffredin a gwahaniaethau o ran strwythurau gramadegol, geirfa, iaith idiomatig a rhannau ymadrodd i’m helpu i ddysgu.

en-gb	I have an awareness of how root words work and how languages have developed.
cy-gb	Rwy’n ymwybodol o’r ffordd y mae gwreiddeiriau yn gweithio a’r ffordd y mae ieithoedd wedi datblygu.

en-gb	I can recognise and understand different accents and dialects.
cy-gb	Gallaf adnabod a deall gwahanol acenion a thafodieithoedd.

en-gb	I can see connections between and across languages, and can show an appreciation and understanding of the diversity of languages.
cy-gb	Gallaf weld cysylltiadau rhwng ac ar draws ieithoedd, a gallaf ddangos gwerthfawrogiad a dealltwriaeth o amrywiaeth ieithoedd.

en-gb	I can understand why plurilingualism beneﬁts people and society and increases employability.
cy-gb	Gallaf ddeall pam mae lluosieithrwydd o fudd i bobl a chymdeithas a pham mae’n cynyddu cyﬂogadwyedd.

en-gb	I can use translanguaging skills in Welsh, English and an international language, and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn iaith ryngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can make full use of and derive beneﬁt from all my linguistic knowledge and skills to facilitate my language learning, e.g. through comparing, substituting and adapting patterns in syntax and grammar or through expressing the sense of a word or text in another language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy holl wybodaeth a sgiliau ieithyddol yn llawn, a chael budd ohonynt, gan hwyluso fy ngallu i ddysgu iaith, e.e. drwy gymharu, amnewid ac addasu patrymau cystrawen a gramadeg neu drwy fynegi ystyr gair neu destun mewn iaith arall.

en-gb	I can use familiar idiomatic language and appropriate register.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio iaith idiomatig gyfarwydd a chywair priodol.

en-gb	I can appreciate and adapt to dialects, accents and a diversity of languages in familiar circumstances.
cy-gb	Gallaf werthfawrogi ac ymaddasu i dafodieithoedd, acenion ac amrywiaeth o ieithoedd mewn amgylchiadau cyfarwydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 22
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 23

en-gb	I can explain and discuss languages within their cultural contexts, reﬂecting on values, beliefs and attitudes, and how they provide a sense of belonging to a local and global community.
cy-gb	Gallaf egluro a thrafod ieithoedd o fewn eu cyd-destun diwylliannol, gan fyfyrio ar werthoedd, credoau ac agweddau, a sut y maent yn rhoi ymdeimlad o berthyn i gymunedau’n lleol neu’n fyd-eang.

en-gb	I am aware of the etymology of words and how languages have evolved over time across the world.
cy-gb	Rwy’n ymwybodol o etymoleg geiriau a sut mae ieithoedd ledled y byd wedi esblygu gydag amser.

en-gb	I can see connections between and across languages and can discuss my own attitudes towards different languages and cultural diversity.
cy-gb	Gallaf weld cysylltiadau rhwng ac ar draws ieithoedd a gallaf drafod fy agwedd bersonol tuag at wahanol ieithoedd ac amrywiaeth ddiwylliannol.

en-gb	I can analyse cultural connections, attitudes, assumptions, behaviours and linguistic similarities and differences.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi cysylltiadau diwylliannol, agweddau, rhagdybiaethau, ymddygiadau a nodweddion ieithyddol tebyg a gwahanol.

en-gb	I can analyse how and why plurilingualism beneﬁts people and society and increases employability.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi sut a pham bod lluosieithrwydd o fudd i bobl ac i gymdeithas a pham ei fod yn cynyddu cyﬂogadwyedd.

en-gb	I can use translanguaging skills independently to support my learning and communication in Welsh, English and an international language, and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio sgiliau trawsieithu yn annibynnol i’m cefnogi wrth i mi ddysgu a chyfathrebu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn iaith ryngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can communicate and interact in multiple languages.
cy-gb	Gallaf gyfathrebu a rhyngweithio mewn sawl iaith.

en-gb	I can use a range of idiomatic language and appropriate register in a variety of contexts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o iaith idiomatig a chywair priodol mewn amrywiaeth o gyd-destunau.

en-gb	I can appreciate and adapt conﬁdently to dialects, accents and a variety of languages where necessary.
cy-gb	Gallaf werthfawrogi ac addasu’n hyderus i dafodieithoedd, acenion ac amrywiaeth o ieithoedd lle bo angen.

en-gb	I can understand that learning about the association between language and culture, values and beliefs is preparing me for global citizenship.
cy-gb	Gallaf ddeall bod dysgu am y cysylltiad rhwng iaith a diwylliant, gwerthoedd a chredoau yn fy mharatoi ar gyfer dinasyddiaeth fyd-eang.

en-gb	I can apply my knowledge of the etymology of words in different linguistic contexts such as historic, technical or specialist language.
cy-gb	Gallaf gymhwyso’r hyn rwy’n ei wybod am etymoleg geiriau mewn gwahanol gyd-destunau ieithyddol megis iaith hanesyddol, dechnegol neu arbenigol.

en-gb	I have, as a citizen of Wales, developed an open attitude towards learning different languages and learning about different cultures.
cy-gb	Rwyf wedi meithrin agwedd agored tuag at ddysgu ieithoedd gwahanol a dysgu am ddiwylliannau gwahanol fel dinesydd Cymru a’r byd.

en-gb	I can analyse and evaluate cultural connections, attitudes, assumptions, behaviours and linguistic similarities and differences.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi a gwerthuso cysylltiadau diwylliannol, agweddau, rhagdybiaethau, ymddygiadau a nodweddion ieithyddol tebyg a gwahanol.

en-gb	I can evaluate how and why plurilingualism beneﬁts people and society and increases employability for citizens of Wales and the world.
cy-gb	Gallaf werthuso sut a pham mae lluosieithrwydd o fudd i bobl a chymdeithas a sut a pham mae’n cynyddu cyﬂogadwyedd i ddinasyddion Cymru a’r byd.

en-gb	I can independently identify opportunities to apply my translanguaging skills to enhance my learning and communication.
cy-gb	Gallaf adnabod, yn annibynnol, gyﬂeoedd i roi fy sgiliau trawsieithu ar waith er mwyn cyfoethogi’r modd rwy’n dysgu a chyfathrebu.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 23
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 24

en-gb	This section presents where learning can be enriched through drawing links with all what matters statements across the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	Mae’r adran hon yn cyﬂwyno lle gellid cyfoethogi dysgu drwy wneud cysylltiadau gyda phob un datganiad o’r hyn sy’n bwysig ar draws Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	Different elements of learning are considered together in order to support more holistic learning.
cy-gb	Ystyrir gwahanol elfennau o ddysgu gyda’i gilydd er mwyn cefnogi dysgu sy’n fwy holistaidd.

en-gb	• Receptive skills:
cy-gb	• Sgiliau derbyn:

en-gb	listening/viewing and reading.
cy-gb	gwrando/gwylio a darllen.

en-gb	• Productive skills:
cy-gb	• Sgiliau cynhyrchu:

en-gb	speaking and writing.
cy-gb	siarad ac ysgrifennu.

en-gb	• Literature and creativity.
cy-gb	• Llenyddiaeth a chreadigrwydd.

en-gb	• Visual literature (media and ﬁlm). 
cy-gb	• Llenyddiaeth weledol (y cyfryngau a fﬁlm). 

en-gb	• Expressive Arts terminology and its etymology.
cy-gb	• Terminoleg y Celfyddydau Mynegiannol a’i hetymoleg.

en-gb	• Drama, performance, singing.
cy-gb	• Drama, perfformiad, canu.

en-gb	• Creative thinking.
cy-gb	• Meddwl yn greadigol.

en-gb	• Developing cultural empathy and sensitivity.
cy-gb	• Datblygu empathi a sensitifrwydd diwylliannol.

en-gb	• Use of literature as a source for Humanities.
cy-gb	• Defnyddio llenyddiaeth fel ffynhonnell ar gyfer y Dyniaethau.

en-gb	• Developing empathy through language/literature.
cy-gb	• Datblygu empathi drwy iaith/llenyddiaeth.

en-gb	• Humanities terminology and its etymology.
cy-gb	• Terminoleg y Dyniaethau a’i hetymoleg.

en-gb	• Events and people who have inﬂuenced society and identity in Wales.
cy-gb	• Digwyddiadau a phobl sydd wedi dylanwadu ar gymdeithas a hunaniaeth yng Nghymru.

en-gb	• Evolution of languages (societal inﬂuences).
cy-gb	• Esblygiad ieithoedd (dylanwadau cymdeithasol).

en-gb	• Classical civilisations and classical languages.
cy-gb	• Gwareiddiad clasurol ac ieithoedd clasurol.

en-gb	• Relationships developed through communication.
cy-gb	• Hunaniaeth ac iaith.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 24
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 25

en-gb	• Health and Well-being terminology and its etymology.
cy-gb	Iechyd a Lles

en-gb	• Science and Technology terminology and its etymology.
cy-gb	• Terminoleg Gwyddoniaeth a Thechnoleg a’i hetymoleg.

en-gb	• Making informed decisions.
cy-gb	• Gwneud penderfyniadau gwybodus.

en-gb	• The role of digital tools in contemporary communication.
cy-gb	• Rôl adnoddau digidol mewn cyfathrebu cyfoes.

en-gb	• Computer languages.
cy-gb	• Ieithoedd cyfriﬁadurol.

en-gb	• Digital communications.
cy-gb	• Cyfathrebu digidol.

en-gb	• Health and Well-being terminology and its etymology.
cy-gb	• Terminoleg Iechyd a Lles a’i hetymoleg.

en-gb	• Literature/reading/writing linked to well-being.
cy-gb	• Llenyddiaeth/darllen/ysgrifennu sy’n gysylltiedig â lles.

en-gb	• Use of songs and rhymes to teach early numeracy.
cy-gb	• Defnyddio caneuon a rhigymau i addysgu rhifedd cynnar.

en-gb	• Literacy for comprehension.
cy-gb	• Llythrennedd ar gyfer cyfathrebu.

en-gb	• Mathematical terminology and its etymology.
cy-gb	• Terminoleg fathemategol a’i hetymoleg.

en-gb	• Mathematics as an international language.
cy-gb	• Mathemateg fel iaith ryngwladol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 25
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 26

en-gb	(from Progression step 1)
cy-gb	(o Gam cynnydd 1)

en-gb	• the opportunity to communicate with others face-to-face, via digital or written means
cy-gb	• y cyﬂe i gyfathrebu ag eraill wyneb yn wyneb, drwy ddulliau digidol neu ysgrifenedig

en-gb	• exposure to their own and other cultures, e.g. through audio, visual and literary media, encounters and exchanges
cy-gb	• y cyﬂe i ddysgu am eu diwylliant eu hunain a diwylliannau eraill, e.e. drwy gyfrwng sain a chyfryngau gweledol a llenyddol, a phroﬁadau a chyfnewidiadau

en-gb	• the opportunity to hear different accents and dialects, beginning with local and familiar accents and dialects
cy-gb	• y cyﬂe i glywed gwahanol acenion a thafodieithoedd, gan ddechrau gydag acenion a thafodieithoedd lleol a chyfarwydd

en-gb	• open attitudes and respect towards languages and cultures, and the differences between them (from Progression step 2)
cy-gb	• agweddau agored a pharch tuag at ieithoedd a diwylliannau, a’r gwahaniaethau rhyngddynt (o Gam cynnydd 2)

en-gb	• exposure to word roots and language origins to celebrate the similarities and differences across languages
cy-gb	• y cyﬂe i ddysgu am wreiddeiriau a tharddiad ieithoedd er mwyn dathlu’r nodweddion sy’n debyg ac yn wahanol rhwng ieithoedd â’i gilydd

en-gb	• the opportunity to learn that languages belong to different language families
cy-gb	• y cyﬂe i ddysgu bod ieithoedd yn perthyn i wahanol deuluoedd iaith

en-gb	• opportunities to learn about links between languages (e.g. in terminology) across the curriculum.
cy-gb	• cyﬂeoedd i ddysgu am y cysylltiadau rhwng ieithoedd (e.e. mewn terminoleg) ar draws yr holl gwricwlwm.

en-gb	• there are different languages in their communities, in Wales and globally
cy-gb	• bod gwahanol ieithoedd yn eu cymunedau, yng Nghymru ac yn fyd-eang

en-gb	• that languages and cultures are entwined, they inﬂuence each other and promote certain ways of seeing and understanding the world
cy-gb	• bod ieithoedd a diwylliannau wedi’u rhyngblethu, eu bod yn dylanwadu ar ei gilydd ac yn hyrwyddo ffyrdd penodol o weld y byd a’i ddeall

en-gb	• more than half the population of the world uses two or more languages in daily life and bilingualism is found across all age groups, all aspects of society and all continents
cy-gb	• bod mwy na hanner poblogaeth y byd yn defnyddio dwy iaith neu fwy fel rhan o’u bywyd  pob-dydd a bod amlieithrwydd i’w weld ar draws bob grŵp oedran, ym mhob agwedd ar  gymdeithas ac ar bob cyfandir

en-gb	• languages belong to different language families and therefore have similarities and differences
cy-gb	• bod ieithoedd yn perthyn i wahanol deuluoedd iaith a’u bod felly yn cynnwys nodweddion tebyg ac annhebyg

en-gb	• how languages are shaped by their own history and how they inﬂuence society, starting with Welsh and English and, where applicable, home/community languages
cy-gb	• sut y caiff ieithoedd eu llywio gan eu hanes eu hunain a sut y maent yn dylanwadu ar  gymdeithas, gan ddechrau â’r Gymraeg a Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, ieithoedd  y cartref/gymuned

en-gb	• through learning different languages we acquire linguistic skills that reinforce skills in our ﬁrst language
cy-gb	• ein bod, drwy ddysgu gwahanol ieithoedd, yn caffael sgiliau ieithyddol sy’n atgyfnerthu sgiliau yn ein mamiaith

en-gb	• languages are used and adapted dependent on the situation and context • languages can change over time
cy-gb	• bod y modd y caiff ieithoedd eu defnyddio a’u haddasu yn dibynnu ar y sefyllfa a’r cyd-destun • y gall ieithoedd newid dros amser

en-gb	• the economic beneﬁts of languages for individuals and society locally, nationally and globally.
cy-gb	• manteision economaidd ieithoedd ar gyfer unigolion a chymdeithas yn lleol, yn genedlaethol ac yn fyd-eang.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 26
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 27

en-gb	• show open attitudes and respect towards languages and cultures, and the differences between them
cy-gb	• dangos agwedd agored a pharch tuag at ieithoedd a diwylliannau, a’r gwahaniaethau rhyngddynt

en-gb	• appreciate, recognise and understand different accents, dialects and idiolect (from Progression step 2)
cy-gb	• gwerthfawrogi, adnabod a deall gwahanol acenion, tafodieithoedd a phriodieithoedd (o Gam cynnydd 2)

en-gb	• communicate in a growing range of languages and show awareness of how competence in one language can scaffold learning another language
cy-gb	• cyfathrebu mewn ystod gynyddol o ieithoedd a dangos ymwybyddiaeth o’r modd y mae cymhwysedd mewn un iaith yn gallu bod yn gymorth i ddysgu iaith arall

en-gb	• use the links between their languages in order to advance their language learning both within and beyond the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience
cy-gb	• defnyddio’r cysylltiadau rhwng eu hieithoedd er mwyn hyrwyddo eu gallu i ddysgu iaith oddi fewn i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn ogystal â thu hwnt iddo

en-gb	• adapt or change their language according to the social and linguistic situation and recognise how their language can affect others
cy-gb	• addasu neu newid eu hiaith yn ôl y sefyllfa gymdeithasol ac ieithyddol a chydnabod sut y gall eu hiaith effeithio ar eraill

en-gb	• notice, compare and contrast the similarities and differences in languages being learned
cy-gb	• sylwi ar y nodweddion tebyg ac annhebyg yn yr ieithoedd a gaiff eu dysgu

en-gb	• reﬂect on cultural attitudes and consider the beneﬁts that multiple languages can bring to society
cy-gb	• myfyrio ar agweddau diwylliannol ac ystyried y buddiannau y gall ieithoedd lluosog eu cyfrannu at gymdeithas

en-gb	• develop translanguaging skills in Welsh and English and, where applicable, home/community languages
cy-gb	• datblygu sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned

en-gb	• show plurilingual competence
cy-gb	• dangos cymhwysedd lluosieithog

en-gb	• develop translanguaging skills in Welsh, English and international languages, and, where applicable, home/community languages
cy-gb	• datblygu sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned

en-gb	• use translanguaging and basic translation skills, including understanding how to make effective use of translation software while understanding its limitations and the risks of overreliance on it.
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu a sgiliau cyﬁeithu sylfaenol, gan gynnwys deall sut i ddefnyddio meddalwedd cyﬁeithu’n effeithiol, ond gan ddeall ei chyfyngiadau a’r risgiau sy’n gysylltiedig â gorddibynnu arni.

en-gb	Languages, Literacy and Communication 27
cy-gb	Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu 28

en-gb	WHAT MATTERS IN
cy-gb	YR HYN SY’N BWYSIG MEWN

en-gb	LANGUAGES, LITERACY AND COMMUNICATION
cy-gb	IEITHOEDD, LLYTHRENNEDD A CHYFATHREBU

en-gb	The rich and varied nature of these experiences will be designed to improve learners’ ability to become creative and enterprising in their use of Welsh, English and international languages.
cy-gb	Cynllunnir y proﬁadau cyfoethog ac amrywiol hyn er mwyn datblygu gallu dysgwyr i ddod yn greadigol ac yn fentrus wrth ddefnyddio Cymraeg, Saesneg ac ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 28
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 29

en-gb	Listening and reading
cy-gb	Gwrando a darllen

en-gb	Listening and reading skills developed in one language support their development in another language, no matter which language came ﬁrst, e.g. developing listening and reading skills in Welsh supports the development of these skills in English and vice versa.
cy-gb	Mae’r sgiliau gwrando a darllen a ddatblygir mewn un iaith yn darparu sail i’w datblygiad mewn iaith arall, waeth pa iaith ddaeth yn gyntaf, e.e. mae datblygu sgiliau gwrando a darllen yn Gymraeg yn cefnogi datblygiad y sgiliau hyn yn Saesneg ac fel arall.

en-gb	Progression of listening and reading in international languages is shown from Progression step 3, while recognising that it builds on language knowledge and skills learned from Progression step 1.
cy-gb	Caiff cynnydd mewn gwrando a darllen yn yr ieithoedd rhyngwladol ei nodi o Gam cynnydd 3, tra bo cydnabyddiaeth fod hyn yn adeiladu ar yr wybodaeth a’r sgiliau ieithyddol a ddysgwyd o Gam cynnydd 1.

en-gb	Listening
cy-gb	Gwrando

en-gb	When learning listening skills, learners progress from being passive and attentive listeners to active, reﬂective and empathetic listeners.
cy-gb	Wrth ddysgu sgiliau gwrando, mae dysgwyr yn gwneud cynnydd o fod yn wrandawyr goddefol a sylwgar i fod yn wrandawyr gweithredol, myfyriol ac empathetig.

en-gb	In their second and subsequent language(s), learners progress from understanding people speaking slowly and clearly to understanding a variety of speakers with different accents and dialects who may speak more quickly.
cy-gb	Yn eu hail a’u trydedd iaith ac yn y blaen, mae dysgwyr yn gwneud cynnydd o ddeall pobl yn siarad yn araf a chlir i ddeall amrywiaeth o siaradwyr sydd ag acenion a thafodieithoedd gwahanol ac sydd o bosib yn siarad yn fwy cyﬂym.

en-gb	When learning to read, learners progress from developing phonological awareness to developing higher-order reading skills such as inference, deduction and interpretation.
cy-gb	Wrth ddysgu darllen, mae dysgwyr yn gwneud cynnydd o ddatblygu ymwybyddiaeth ffonolegol i ddatblygu uwch sgiliau darllen megis deall ystyron sydd ymhlyg yn y testun, dod i gasgliad a dehongli.

en-gb	As learners’ skills develop, they can read more challenging, varied and complex texts.
cy-gb	Wrth i sgiliau dysgwyr ddatblygu, gallant ddarllen testunau mwy heriol, amrywiol a chymhleth.

en-gb	Concepts and ideas will be revisited and addressed in more complex ways as understanding and  the ability to reﬂect becomes more sophisticated. 
cy-gb	Ailymwelir â chysyniadau a syniadau ac ymdrinnir â nhw mewn ffyrdd mwy cymhleth wrth i ddealltwriaeth a gallu’r dysgwyr ddod yn fwy sofﬁstigedig.

en-gb	All learners need to be supported to develop their translanguaging skills.
cy-gb	Mae angen i bob dysgwr gael cefnogaeth i feithrin eu sgiliau trawsieithu.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 29
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 30

en-gb	Welsh/English
cy-gb	Cymraeg/Saesneg

en-gb	Progression step 1
cy-gb	 Cam cynnydd 1

en-gb	Achievement outcomes Listening
cy-gb	Deilliannau cyﬂawniad

en-gb	I can use cues to predict the general meaning in everyday spoken language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi’r ystyr yn fras wrth wrando ar iaith gyffredin.

en-gb	I can recognise and follow information on familiar topics.
cy-gb	Gallaf adnabod a dilyn gwybodaeth am bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can understand a range of questions and requests for information about everyday subjects or actions.
cy-gb	Gallaf ddeall amrywiaeth o gwestiynau a cheisiadau am wybodaeth yn ymwneud â phynciau

en-gb	I can listen to others and attempt to copy their vocabulary, syntax, grammar structures and pronunciation to improve my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando ar eraill a cheisio efelychu eu geirfa, cystrawen, strwythurau gramadeg ac ynganiad er mwyn gwella fy ngallu personol i gyfathrebu.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can recognise that some letters mutate at the beginning of words.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf sylwi bod rhai llythrennau’n treiglo ar ddechrau geiriau.

en-gb	I can use knowledge of rhymes, syllables, letters and sound–symbol relationships to read words and establish meaning.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio gwybodaeth am odlau, sillafau, llythrennau a’r berthynas rhwng synau a symbolau er mwyn darllen geiriau a phennu ystyr.

en-gb	I can recognise and read high-frequency words.
cy-gb	Gallaf adnabod a darllen geiriau aml eu defnydd.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can recognise that letters mutate at the beginning of words.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf sylwi bod rhai llythrennau’n treiglo ar ddechrau geiriau.

en-gb	I can listen to what is read and respond to what I hear, view or read.
cy-gb	Gallaf wrando ar destunau y byddaf yn eu clywed, eu gweld neu eu darllen, ac ymateb iddynt.

en-gb	I can ask and answer questions about what I hear, view or read.
cy-gb	Gallaf ofyn ac ateb cwestiynau am y testunau y byddaf yn eu clywed, eu gweld neu eu darllen.

en-gb	I can use cues to predict the general meaning in a variety of familiar and unfamiliar spoken contexts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi’r ystyr cyffredinol mewn amrywiaeth o gyd-destunau llafar cyfarwydd ac anghyfarwydd.

en-gb	I can understand straightforward information about familiar topics, identifying general messages.
cy-gb	Gallaf ddeall gwybodaeth syml am bynciau cyfarwydd, gan sylwi ar negeseuon cyffredinol a manylion penodol.

en-gb	I can understand a range of questions and requests about a variety of familiar and unfamiliar subjects.
cy-gb	Gallaf ddeall ystod o gwestiynau a cheisiadau am amrywiaeth o bynciau cyfarwydd ac anghyfarwydd.

en-gb	I can listen to work out the meaning of new words, idiomatic phrases and sentences and use these in my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando er mwyn pennu ystyr geiriau newydd, ymadroddion idiomatig a brawddegau,a’u defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can recognise familiar words which have mutated.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf adnabod geiriau cyfarwydd sydd wedi eu treiglo.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 30
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 31

en-gb	I can read words and sentences from different texts using a range of strategies to make meaning.
cy-gb	Gallaf ddarllen geiriau a brawddegau o wahanol destunau gan ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i greu ystyr.

en-gb	I can read aloud with expression, paying attention to punctuation.
cy-gb	Gallaf ddarllen ar goedd gyda mynegiant, gan roi sylw i atalnodi.

en-gb	I can use simple inference and deduction when responding to what I read, asking questions and showing my understanding of content.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ystyron sydd ymhlyg mewn testun a chasgliadau syml wrth ymateb i destunau y byddaf yn eu darllen, gan ofyn cwestiynau a dangos fy mod wedi deall y cynnwys.

en-gb	I can ﬁnd, compare and use information from different materials that I read.
cy-gb	Gallaf ddod o hyd i wybodaeth o wahanol destunau y byddaf yn eu darllen, cymharu’r wybodaeth honno a’i defnyddio.

en-gb	I can use cues to predict the general meaning in different contexts across a range of topics.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi’r ystyr cyffredinol mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth o bynciau.

en-gb	I can understand straightforward information about familiar topics, identifying both general messages and speciﬁc details.
cy-gb	Gallaf ddeall gwybodaeth syml am bynciau cyfarwydd, gan sylwi ar negeseuon cyffredinol a manylion penodol.

en-gb	I can understand a range of questions and requests about a variety of familiar and unfamiliar subjects.
cy-gb	Gallaf ddeall amrywiaeth o gwestiynau a cheisiadau am amrywiaeth o bynciau cyfarwydd ac anghyfarwydd.

en-gb	I can understand ideas that are only implied and not explicitly signalled.
cy-gb	Gallaf ddeall syniadau a gaiff eu hawgrymu’n unig ac nid eu nodi’n amlwg.

en-gb	I can listen to build a bank of words, idiomatic language and sentences and use these in my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando er mwyn creu cronfa o eiriau, iaith idiomatig a brawddegau a’u defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use my knowledge of common mutation types to work out meaning.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am fathau cyffredin o dreigladau i bennu ystyr.

en-gb	I can use my knowledge of word roots, word families, syntax and how texts are organised to support my understanding.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am wreiddeiriau, teuluoedd o eiriau, cystrawen a’r ffordd y caiff testunau eu trefnu er mwyn fy helpu i ddeall.

en-gb	I can read aloud with ﬂuency and conﬁdence.
cy-gb	Gallaf ddarllen ar goedd gan ddangos rhuglder a hyder.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 31
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 32

en-gb	I can engage the listener appropriately, as required.
cy-gb	Gallaf ennyn diddordeb y gwrandäwr yn briodol, fel y bo angen.

en-gb	I can use complex inference and deduction, and ask questions when evaluating the content of what I read.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ystyron sydd ymhlyg mewn testun a chasgliadau cymhleth, a gofyn cwestiynau wrth werthuso cynnwys testunau y byddaf yn eu darllen.

en-gb	I can consider the reliability of what I read to help inform my views and ideas.
cy-gb	Gallaf ystyried dibynadwyedd yr hyn y byddaf yn ei ddarllen er mwyn helpu i lywio fy safbwyntiau a’m syniadau.

en-gb	I can recognise and predict the general meaning in different contexts across a wide range of complex subjects and contexts.
cy-gb	Gallaf adnabod a rhagfynegi’r ystyr cyffredinol mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth eang o bynciau a chyd-destunau cymhleth.

en-gb	I can understand extended speech in a variety of dialects and accents.
cy-gb	Gallaf ddeall iaith lafar estynedig mewn amrywiaeth o dafodieithoedd ac acenion.

en-gb	I can independently identify when ideas are only implied and not explicitly signalled.
cy-gb	Gallaf nodi’n annibynnol syniadau a gaiff eu hawgrymu’n unig ond nid eu nodi’n amlwg.

en-gb	I can show my understanding of open questions on a range of subjects by providing the detailed information required in response.
cy-gb	Gallaf ddangos fy mod yn deall cwestiynau agored ar amrywiaeth o bynciau drwy ddarparu’r wybodaeth fanwl sydd ei hangen mewn ymateb.

en-gb	I can listen to build a comprehensive bank of words, idiomatic language and sentences to use in my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando er mwyn creu cronfa gynhwysfawr o eiriau, iaith idiomatig a brawddegau i’w defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use my knowledge of all mutation types to work out meaning.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am bob math o dreigladau i bennu ystyr.

en-gb	I can use translanguaging skills independently to support my learning and communication, in Welsh, English and an international language, and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio sgiliau trawsieithu yn annibynnol i’m cefnogi wrth i mi ddysgu a chyfathrebu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn iaith ryngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	I can use inference and deduction to evaluate critically authorial technique and purpose.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ystyron sydd ymhlyg mewn testun a chasgliadau i werthuso techneg a diben awdur yn feirniadol.

en-gb	I can compare and contrast themes and issues across a range of materials that I read, identifying facts, evidence and bias.
cy-gb	Gallaf gymharu a chyferbynnu themâu a materion ar draws amrywiaeth o destunau y byddaf yn eu darllen, gan ddod o hyd i ffeithiau, tystiolaeth a thuedd.

en-gb	I can summarise, synthesise and analyse information to gain in-depth understanding.
cy-gb	Gallaf grynhoi, cyfosod a dadansoddi gwybodaeth er mwyn meithrin dealltwriaeth fanwl.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 32
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 33

en-gb	Achievement outcomes 
cy-gb	Deilliannau cyﬂawniad

en-gb	I can recognise and predict the general meaning across a wide range of formal and informal registers, contexts, subjects.
cy-gb	Gallaf adnabod a rhagfynegi’r ystyr cyffredinol ar draws amrywiaeth eang o gyweiriau, cyd-destunau a phynciau ffurﬁol ac anffurﬁol.

en-gb	I can identify implied themes or ideas in different contexts.
cy-gb	Gallaf adnabod themâu neu syniadau a awgrymir mewn gwahanol gyd-destunau.

en-gb	I can understand detailed or extended questions.
cy-gb	Gallaf ddeall cwestiynau manwl neu estynedig.

en-gb	I can listen to ideas and views expressed by others to explore, adapt and critically evaluate my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando ar syniadau a safbwyntiau a fynegwyd gan eraill er mwyn ystyried, addasu a gwerthuso’n feirniadol y modd yr wyf ﬁ fy hun yn cyfathrebu.

en-gb	I can read critically to reach an informed and balanced perspective.
cy-gb	Gallaf ddarllen yn feirniadol er mwyn llunio safbwynt gwybodus a chytbwys.

en-gb	I can offer insightful and/or original interpretations of what I read.
cy-gb	Gallaf gynnig dehongliadau craff a/neu wreiddiol o’r hyn y byddaf yn ei ddarllen.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 33
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 34

en-gb	The following achievement outcomes for Welsh in English-medium settings/schools/streams will be  reviewed and expectations increased as the ﬁrst cohorts learn through Curriculum for Wales 2022. 
cy-gb	Wrth i’r carfanau cyntaf o ddysgwyr gwblhau eu taith drwy Gwricwlwm i Gymru 2022, caiff y deilliannau cyﬂawniad canlynol ar gyfer y Gymraeg mewn lleoliadau/ysgolion/ffrydiau cyfrwng Saesneg eu hadolygu a bydd y disgwyliadau’n cynyddu.

en-gb	I can use cues to predict, recognise and follow the general meaning in everyday spoken language which is accompanied, where appropriate, by visuals or by physical gestures to support my understanding.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi, adnabod a dilyn yr ystyr yn fras wrth wrando ar iaith lafar gyffredin sydd yn cael ei hategu, lle bo hynny’n berthnasol, gan luniau neu ystumiau corfforol i gefnogi fy nealltwriaeth.

en-gb	I can respond verbally or non-verbally when listening.
cy-gb	Gallaf ymateb gyda geiriau neu heb eiriau wrth wrando.

en-gb	I can understand greetings and simple information, supported by visuals or physical gestures or repeated when necessary.
cy-gb	Gallaf ddeall cyfarchion a gwybodaeth syml, wedi’u hategu gan luniau neu ystumiau corfforol neu wedi’u hailadrodd lle bo angen.

en-gb	I can listen to others and attempt to copy sounds and everyday words and phrases to improve my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando ar eraill a cheisio efelychu synau a geiriau ac ymadroddion pob-dydd er mwyn gwella fy ngallu personol i gyfathrebu.

en-gb	I can recognise and pronounce Welsh letters and simple words.
cy-gb	Gallaf adnabod ac ynganu llythrennau a geiriau syml yn Gymraeg.

en-gb	I can listen and respond to what is read to me.
cy-gb	Gallaf wrando ar yr hyn a ddarllenir i mi ac ymateb.

en-gb	I can answer questions about things which are read to me.
cy-gb	Gallaf ateb cwestiynau am yr hyn a gaiff ei darllen i mi.

en-gb	I can use cues to predict and recognise the general meaning in everyday spoken language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi ac adnabod yr ystyr mewn iaith lafar gyffredin.

en-gb	I can recognise language and follow information on familiar topics.
cy-gb	Gallaf adnabod iaith a dilyn gwybodaeth ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can understand a range of questions and requests about information relating to familiar subjects or actions.
cy-gb	Gallaf ddeall amrywiaeth o gwestiynau a cheisiadau am wybodaeth sy’n ymwneud â phynciau neu weithredoedd cyfarwydd.

en-gb	I can listen to others to copy their language to improve my own pronunciation and language skills and to enhance my own communication.
cy-gb	Gallaf wrando ar eraill i efelychu eu hiaith er mwyn gwella fy ynganiad a’m sgiliau iaith ac er mwyn gwella fy nghyfathrebu.

en-gb	I can recognise that letters mutate at the beginning of words.
cy-gb	Gallaf sylwi bod llythrennau yn treiglo ar ddechrau geiriau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 34
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 35

en-gb	I can use knowledge of rhymes, syllables, letters and sound–symbol relationships to read words and establish meaning.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio gwybodaeth am odlau, sillafau, llythrennau a’r perthnasau rhwng synau a symbolau er mwyn darllen geiriau a phennu ystyr.

en-gb	I can recognise and read high-frequency words and learn new vocabulary and idiomatic language.
cy-gb	Gallaf adnabod a darllen geiriau aml eu defnydd a dysgu geirfa ac iaith idiomatig newydd.

en-gb	I can respond to what I read.
cy-gb	Gallaf ymateb i’r hyn y byddaf yn ei ddarllen.

en-gb	I can ask and answer questions about what I read.
cy-gb	Gallaf ofyn ac ateb cwestiynau am yr hyn y byddaf yn ei ddarllen.

en-gb	I can use cues to predict and recognise meaning in different contexts across a range of familiar topics.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi ac adnabod ystyr mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth o bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can understand information about familiar topics, identifying general messages and speciﬁc details.
cy-gb	Gallaf ddeall gwybodaeth am bynciau cyfarwydd, gan sylwi ar negeseuon cyffredinol a manylion penodol.

en-gb	I can understand a range of questions and requests about a variety of subjects.
cy-gb	Gallaf ddeall ystod o gwestiynau a cheisiadau am amrywiaeth o bynciau.

en-gb	I can use listening opportunities to understand new words, idiomatic language and sentence syntax, and can use these in my own communication.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando er mwyn deall geiriau newydd, iaith idiomatig a chystrawen brawddegau, a gallaf eu defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	I can recognise familiar words which have mutated.
cy-gb	Gallaf adnabod geiriau cyfarwydd sydd wedi eu treiglo.

en-gb	I can use my knowledge of Welsh letter sounds and word roots to decode words.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am synau llythrennau a gwreiddeiriau Cymraeg i ddadgodio geiriau.

en-gb	I can use vocabulary, idiomatic language, phrases, sentences and texts I have read to improve my speaking and writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geiriau, iaith idiomatig, ymadroddion, brawddegau a thestunau rwyf wedi’u darllen i wella fy sgiliau siarad ac ysgrifennu.

en-gb	I can read words and sentences from different texts using a range of strategies to make meaning.
cy-gb	Gallaf ddarllen geiriau a brawddegau o wahanol destunau gan ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i bennu ystyr.

en-gb	I can read aloud to others with expression to convey meaning.
cy-gb	Gallaf ddarllen ar goedd i eraill gyda mynegiant i gyﬂeu ystyr.

en-gb	I can read different text types and understand their meaning and purposes.
cy-gb	Gallaf ddarllen gwahanol fathau o destun a deall eu hystyr a’u dibenion.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 35
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 36

en-gb	I can recognise and predict the meaning in different contexts across a range of familiar and unfamiliar subjects.
cy-gb	Gallaf adnabod a rhagfynegi’r ystyr mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth o bynciau cyfarwydd ac anghyfarwydd.

en-gb	I can understand standard spoken language, on both familiar and unfamiliar topics, in a variety of contexts.
cy-gb	Gallaf ddeall iaith lafar safonol, ar bynciau cyfarwydd ac anghyfarwydd, mewn amrywiaeth o gyd-destunau.

en-gb	I can use listening opportunities to build a bank of words, idiomatic language and sentences to use in my own communication.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando er mwyn creu cronfa o eiriau, iaith idiomatig a brawddegau i’w defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	I can use my knowledge of common mutation types to work out meaning.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am fathau cyffredin o dreigladau i bennu ystyr.

en-gb	I can use what I have read to engage with the wider world.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwyf wedi’i ddarllen i roi ystyriaeth i’r byd ehangach.

en-gb	I can read a variety of texts which improve my own speaking and writing.
cy-gb	Gallaf ddarllen amrywiaeth o destunau sy’n gwella fy sgiliau siarad ac ysgrifennu fy hun.

en-gb	I can use inference and deduction and ask questions when evaluating the content of texts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ystyron sydd ymhlyg mewn testun a chasgliadau a gofyn cwestiynau wrth werthuso cynnwys testunau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 36
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 37

en-gb	Achievement outcomes
cy-gb	Deilliannau cyﬂawniad

en-gb	Listening
cy-gb	Gwrando

en-gb	I can use cues to predict and recognise the meaning in different contexts across a wide range of topics.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi ac adnabod yr ystyr mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth eang o bynciau.

en-gb	I can understand detailed information imparted through extended speech in a variety of dialects and accents.
cy-gb	Gallaf ddeall gwybodaeth fanwl wrth wrando ar iaith lafar estynedig mewn amrywiaeth o dafodieithoedd ac acenion.

en-gb	I can use listening opportunities to build a comprehensive bank of words, idiomatic language and sentences to use in my own communication.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando er mwyn creu cronfa gynhwysfawr o eiriau, iaith idiomatig a brawddegau i’w defnyddio wrth gyfathrebu.

en-gb	I can use my knowledge of all mutation types to work out meaning.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am bob math o dreigladau i bennu ystyr.

en-gb	I can use knowledge of word roots, verbs, syntax and text organisation to support higher-order reading skills.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio gwybodaeth am wreiddeiriau, berfau, cystrawen a dulliau trefnu testun i ategu uwch sgiliau darllen.

en-gb	I can read aloud with good ﬂuency and conﬁdence, and my reading engages the listener.
cy-gb	Gallaf ddarllen ar goedd gan ddangos lefel dda o ruglder a hyder, ac mae fy narllen yn ennyn diddordeb y gwrandäwr.

en-gb	I can make informed responses to texts.
cy-gb	Gallaf ymateb yn wybodus i destunau.

en-gb	I have read widely to improve my spoken and written Welsh.
cy-gb	Rwyf wedi darllen yn eang er mwyn gwella fy sgiliau Cymraeg llafar ac ysgrifenedig.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 37
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 38

en-gb	International languages  Progression step 1
cy-gb	Ieithoedd rhyngwladol  Cam cynnydd 1

en-gb	I have developed knowledge and skills in both Welsh and English, and in home and community languages where applicable, and these skills are a foundation for my learning of international language(s).
cy-gb	Rwyf wedi meithrin gwybodaeth a sgiliau yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn ieithoedd cartref a chymunedol lle bo hynny’n berthnasol, sy’n cynnig sail ar gyfer dysgu iaith ryngwladol (ieithoedd rhyngwladol).

en-gb	I have heard and seen international languages being used.
cy-gb	Rwyf wedi clywed ac wedi gweld ieithoedd rhyngwladol yn cael eu defnyddio.

en-gb	I can recognise the general meaning in simple sentences.
cy-gb	Gallaf adnabod yr ystyr cyffredinol mewn brawddegau syml.

en-gb	I can recognise and understand familiar words, cognates and basic phrases, conversations and questions concerning my everyday life and immediate surroundings.
cy-gb	Gallaf adnabod a deall geiriau cyfarwydd, geiriau cytras ac ymadroddion, sgyrsiau a chwestiynau sylfaenol am fy mywyd bob dydd a’m hamgylchedd uniongyrchol.

en-gb	I can use listening opportunities to improve my own pronunciation, intonation and accent to enhance my language skills.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando i wella fy ynganiad, fy ngoslef a’m hacen er mwyn gwella fy sgiliau iaith.

en-gb	I can recognise the letters/characters and corresponding sounds when reading.
cy-gb	Gallaf adnabod y llythrennau/cymeriadau a’r synau cyfatebol wrth ddarllen.

en-gb	I can pronounce most words correctly when I read familiar words and phrases aloud.
cy-gb	Gallaf ynganu’r rhan fwyaf o eiriau yn gywir pan fyddaf yn darllen geiriau ac ymadroddion cyfarwydd ar goedd.

en-gb	I can read and recognise familiar vocabulary and sentences within short texts in everyday, taught contexts.
cy-gb	Gallaf ddarllen ac adnabod geirfa a brawddegau cyfarwydd mewn testunau byr sy’n codi o gyd-destun bob-dydd y dosbarth.

en-gb	I can use tools, including dictionaries and glossaries, and other strategies in order to understand unfamiliar words.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio offer, gan gynnwys geiriadur neu restr geirfa, a strategaethau eraill er mwyn deall geiriau anghyfarwydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 38
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 39

en-gb	I can understand simple sentence constructions with some understanding of words, cognates, signs and symbols.
cy-gb	Gallaf ddeall strwythurau brawddeg syml a gallaf ddeall rhai geiriau, geiriau cytras, arwyddion a symbolau.

en-gb	I can read and understand stage-appropriate texts.
cy-gb	Gallaf ddarllen a deall testunau sy’n addas i’r cam cynnydd.

en-gb	I can agree or disagree with basic facts that I read.
cy-gb	Gallaf gytuno neu anghytuno â ffeithiau sylfaenol y byddaf yn eu darllen.

en-gb	I can use cues to predict the general meaning in everyday conversations.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi’r ystyr cyffredinol mewn sgyrsiau pob-dydd.

en-gb	I can recognise and understand phrases, main points, facts, ideas, opposing opinions, unfamiliar word patterns and questions on familiar topics in different contexts.
cy-gb	Gallaf adnabod a deall ymadroddion, prif bwyntiau, ffeithiau, syniadau, barnau cyferbyniol, patrymau geiriau anghyfarwydd a chwestiynau ar bynciau cyfarwydd mewn gwahanol gyd-destunau.

en-gb	I can use listening opportunities in different contexts to evaluate and improve my own knowledge of pronunciation, intonation, accent, structures and vocabulary to enhance my language skills.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando mewn gwahanol gyd-destunau i werthuso a gwella yr hyn rwy’n ei wybod am ynganiad, goslef, acen, strwythurau a geirfa er mwyn gwella fy sgiliau iaith.

en-gb	I can read and recognise familiar vocabulary and sentences within texts in everyday contexts.
cy-gb	Gallaf ddarllen ac adnabod geirfa a brawddegau cyfarwydd o fewn testunau sy’n codi o amgylchiadau pob-dydd.

en-gb	I can use a range of literacy strategies to understand, draw conclusions and evaluate texts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau llythrennedd er mwyn deall, dod i gasgliadau a gwerthuso testunau.

en-gb	I can use my knowledge of grammar to deconstruct a text in order to work out its meaning.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am ramadeg i ddadansoddi testun er mwyndidynnu’r ystyr.

en-gb	I can read and understand straightforward factual texts on subjects related to my experience and interests.
cy-gb	Gallaf ddarllen a deall testunau ffeithiol syml ar bynciau sy’n ymwneud â’m proﬁad a’m diddordebau.

en-gb	I can pronounce most words correctly with an appropriate accent when I read aloud.
cy-gb	Gallaf ynganu’r rhan fwyaf o’r geiriau yn gywir gydag acen briodol wrth ddarllen ar goedd.

en-gb	I can agree, disagree or express an opinion based on stage-appropriate texts.
cy-gb	Gallaf gytuno, anghytuno neu fynegi barn yn seiliedig ar destunau sy’n addas i’r cam cynnydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 39
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 40

en-gb	I can use cues to predict the meaning in different contexts across a range of topics and registers.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ciwiau i ragfynegi’r ystyr mewn gwahanol gyd-destunau ar draws amrywiaeth o bynciau a chyweiriau.

en-gb	I can understand speciﬁc details, relevant information, extended conversations, questions and sentence structures about common, everyday contexts or familiar specialist topics.
cy-gb	Gallaf ddeall manylion penodol, gwybodaeth berthnasol, sgyrsiau estynedig, cwestiynau a strwythurau brawddegau am gyd-destunau pob-dydd neu bynciau arbenigol cyfarwydd.

en-gb	I can, as an independent linguist, use listening opportunities in many different contexts to evaluate critically what I hear and to improve my spoken language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cyﬂeoedd gwrando mewn llawer o wahanol gyd-destunau i werthuso’n feirniadol yr hyn y byddaf yn ei glywed ac i wella fy mynegiant llafar fel ieithydd annibynol.

en-gb	I can read and analyse longer texts to locate desired information and gather information from different parts of a text or from different sources to complete a speciﬁc task.
cy-gb	Gallaf ddarllen a dadansoddi testunau hwy er mwyn dod o hyd i’r wybodaeth sydd ei hangen a chasglu gwybodaeth o wahanol rannau o destun neu o wahanol ffynonellau er mwyn cwblhau tasg benodol.

en-gb	I can use a range of strategies to read and understand unfamiliar texts to form conclusions.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i ddarllen a deall testunau anghyfarwydd er mwyn dod i gasgliadau.

en-gb	I can use my knowledge of other languages to infer, predict and deduce the probable meaning of unknown words in challenging texts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am ieithoedd eraill er mwyn dehongli, rhagfynegi a dod i gasgliad ynghylch ystyr tebygol geiriau anghyfarwydd mewn testunau heriol.

en-gb	I can understand extended texts in a range of styles and forms.
cy-gb	Gallaf ddeall testunau estynedig mewn amrywiaeth o arddulliau a ffurﬁau.

en-gb	I can pronounce words correctly with an appropriate accent when I read aloud.
cy-gb	Gallaf ynganu geiriau yn gywir ag acen briodol wrth ddarllen ar goedd.

en-gb	I can respond to and analyse text, form opinions and draw conclusions, and make connections based on what I read.
cy-gb	Gallaf ymateb i destun a’i ddadansoddi, llunio barnau a dod i gasgliadau, a chreu cysylltiadau yn seiliedig ar yr hyn y byddaf yn ei ddarllen.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 40
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 41

en-gb	• Identity and cultures through languages.
cy-gb	• Hunaniaeth a diwylliannau trwy ieithoedd.

en-gb	Good language, literacy and communication skills are necessary in all areas of learning and experience, for example to:
cy-gb	Mae sgiliau ieithoedd, llythrennedd a chyfathrebu da yn hanfodol ym mhob maes dysgu a phroﬁad, er enghraifft er mwyn:

en-gb	• ﬁnd meaning, and understand texts that are read
cy-gb	• canfod ystyr, a deall y testunau a ddarllenir

en-gb	• make use of assessment for learning techniques that require them to evaluate their own and others’ work, and make suggestions for improvement.
cy-gb	• defnyddio technegau asesu ar gyfer dysgu sy’n gofyn iddynt werthuso eu gwaith eu hunain a gwaith eraill, a gwneud awgrymiadau ar gyfer gwella.

en-gb	• discuss what they have read and come to a full understanding of a text
cy-gb	• trafod yr hyn y maent wedi’i ddarllen a dod i ddeall testun yn llawn

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 41
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 42

en-gb	• Links between critical thinking/analytical skills.
cy-gb	• Y cysylltiadau rhwng sgiliau meddwl yn feirniadol/dadansoddol.

en-gb	• Dealing with and interpreting complex information.
cy-gb	• Ymdrin â gwybodaeth gymhleth a’i dadansoddi. 

en-gb	• Relationships developed through communication.
cy-gb	• Cydberthnasau a gaiff eu meithrin drwy gyfathrebu.

en-gb	• Literacy for comprehension.
cy-gb	• Llythrennedd er mwyn deall.

en-gb	• Communication skills for collaborative problem-solving.
cy-gb	• Sgiliau cyfathrebu ar gyfer datrys problemau mewn ffordd gydweithredol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 42
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 43

en-gb	• rich language environments
cy-gb	• amgylcheddau iaith cyfoethog

en-gb	• a variety of different types of talk (individual, group, formal and informal) from a variety of sources
cy-gb	• amrywiaeth o wahanol fathau o sgyrsiau (unigol, grŵp, ffurﬁol ac anffurﬁol) o amrywiaeth o ffynonellau

en-gb	• language models from a variety of speakers
cy-gb	• modelau iaith gan amrywiaeth o siaradwyr

en-gb	• opportunities to engage and interact with a variety of people
cy-gb	• cyﬂeoedd i ymgysylltu a rhyngweithio ag amrywiaeth o bobl 

en-gb	• ambitious vocabulary and idiomatic language to enhance language choices
cy-gb	• geirfa uchelgeisiol ac iaith idiomatig er mwyn gwella dewisiadau iaith

en-gb	• opportunities to question in order to develop understanding
cy-gb	• cyﬂeoedd i gwestiynu er mwyn meithrin dealltwriaeth

en-gb	• exposure to different subject matter in authentic contexts, including through other areas of learning and experience
cy-gb	• cyﬂeoedd i broﬁ gwahanol bynciau mewn cyd-destunau dilys, gan gynnwys drwy feysydd dysgu a phroﬁad eraill

en-gb	• talk which challenges them and encourages them to explore areas of interest with increasing complexity
cy-gb	• sgyrsiau sy’n eu herio ac yn eu hannog i archwilio meysydd o ddiddordeb gyda dyfnder cynyddol

en-gb	• opportunities to reﬂect on their own listening to develop skills further
cy-gb	• cyﬂeoedd i fyfyrio ar eu gwaith gwrando eu hunain er mwyn meithrin eu sgiliau ymhellach

en-gb	• opportunities to hear stage-appropriate texts in the language(s) they are able to understand, both in and beyond the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience
cy-gb	• cyﬂeoedd i glywed testunau sy’n addas i’r cam cynnydd yn yr iaith (ieithoedd) y gallant ei (eu) deall, nid yn unig o fewn ond tu hwnt i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a  Chyfathrebu

en-gb	• language which can be interpreted in different ways
cy-gb	• iaith y gellir ei dehongli mewn gwahanol ffyrdd

en-gb	• discussions which may be controversial
cy-gb	• trafodaethau a all fod yn ddadleuol

en-gb	• discussions which allow deduction and focus on inference
cy-gb	• trafodaethau sy’n caniatáu iddynt ddod i gasgliadau a chanolbwyntio ar ystyron sydd ymhlyg mewn testunau

en-gb	• discussions which may be controversial, including online interactions • multilingual environments.
cy-gb	• trafodaethau a all fod yn ddadleuol, gan gynnwys rhyngweithio ar-lein • amgylcheddau amlieithog.

en-gb	• how to ask for help when they do not understand
cy-gb	• sut i ofyn am help pan na fyddant yn deall

en-gb	• the terms associated with speaking (e.g. register, tone, dialect)
cy-gb	• y termau sy’n gysylltiedig â siarad (e.e. cywair, tôn, tafodiaith)

en-gb	• that the way talk is structured, organised and presented affects the listener’s understanding of its content
cy-gb	• bod y ffordd y caiff sgwrs ei strwythuro, ei threfnu a’i chyﬂwyno yn effeithio ar ddealltwriaeth gwrandawyr o’i chynnwys

en-gb	• that what we hear inﬂuences our opinions on a conscious and subconscious level
cy-gb	• bod yr hyn y byddwn yn ei glywed yn dylanwadu ar ein safbwyntiau ar lefel ymwybodol ac isymwybodol

en-gb	• that the interpretation of spoken language differs according to the personal and social experiences and cultural background and understanding of the listener
cy-gb	• bod y ffordd y caiff iaith lafar ei dehongli yn wahanol yn ôl proﬁadau personol a chymdeithasol a chefndir diwylliannol a dealltwriaeth y gwrandäwr

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 43
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 44

en-gb	• how to understand word functions to draw meaning from unfamiliar words in unfamiliar situations.
cy-gb	• sut i ddeall swyddogaethau geiriau er mwyn pennu ystyr geiriau anghyfarwydd mewn sefyllfaoedd anghyfarwydd.

en-gb	• listen for gist, details and questions and decode their meaning
cy-gb	• gwrando er mwyn pennu hanfod, manylion a chwestiynau a dadgodio eu hystyr

en-gb	• predict what is going to happen from spoken cues
cy-gb	• rhagfynegi ar sail ciwiau llafar yr hyn sy’n mynd i ddigwydd

en-gb	• interpret facial expressions and non-verbal cues
cy-gb	• dehongli mynegiad wyneb a chiwiau dieiriau

en-gb	• use body language to show engagement
cy-gb	• defnyddio iaith y corff er mwyn dangos eu bod yn talu sylw

en-gb	• take part in group and social interactions knowing appropriate times to join in
cy-gb	• cymryd rhan wrth ryngweithio mewn grŵp ac yn gymdeithasol gan wybod pa adegau sy’n briodol i ymuno

en-gb	• follow the sound/word patterns in songs and rhymes
cy-gb	• dilyn y patrymau sain/geiriau mewn caneuon a rhigymau

en-gb	• develop language skills through songs and rhymes, and through listening to, retelling and engaging with stories
cy-gb	• meithrin sgiliau iaith drwy ganeuon a rhigymau a thrwy wrando ar straeon, eu hailadrodd a dangos diddordeb

en-gb	• listen to the main points in order to recount
cy-gb	• gwrando ar y prif bwyntiau er mwyn ailadrodd

en-gb	• listen in order to formulate and respond to questions
cy-gb	• gwrando er mwyn ffurﬁo cwestiynau ac ymateb iddynt

en-gb	• listen to the main points in order to summarise
cy-gb	• gwrando ar y prif bwyntiau er mwyn crynhoi

en-gb	• use a range of listening strategies to infer and deduce meaning
cy-gb	• defnyddio amrywiaeth o strategaethau gwrando er mwyn awgrymu ystyr a dod i gasgliad ynghylch ystyr

en-gb	• employ techniques to engage in activities which require extended listening
cy-gb	• defnyddio technegau er mwyn cymryd rhan mewn gweithgareddau lle mae angen gwrando am gyfnodau estynedig

en-gb	• take part in debates and discussions building on and responding to the views of others
cy-gb	• cymryd rhan mewn dadleuon a thrafodaethau gan adeiladu ar safbwyntiau eraill ac ymateb iddynt

en-gb	• identify and reﬂect critically on the purpose and effect of different types of talk 
cy-gb	• adnabod diben ac effaith gwahanol fathau o sgwrs a myfyrio’n feirniadol arnynt

en-gb	• use translanguaging skills in Welsh, English and, where applicable, home/community languages (from Progression step 3)
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned (o Gam cynnydd 3)

en-gb	• use translanguaging skills in Welsh, English and international languages, and, where applicable, home/community languages.
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned.

en-gb	• the systematic development of phonological awareness
cy-gb	• datblygu ymwybyddiaeth ffonolegol mewn modd systematig

en-gb	• a wide range of texts, including multimodal texts, in paper, digital, electronic and live form, which fosters their enjoyment of purposeful reading and viewing, and encourages them to explore books and new technologies
cy-gb	• amrywiaeth eang o destunau, gan gynnwys testunau amlfodd, ar ffurf papur, digidol, electronig a byw, sy’n meithrin eu mwynhad o ddarllen a gwylio pwrpasol, ac yn eu hannog i archwilio llyfrau a thechnolegau newydd

en-gb	• opportunities to select their own reading materials according to interest or purpose
cy-gb	• cyﬂeoedd i ddewis eu deunyddiau darllen eu hunain yn ôl eu diddordebau neu ddiben 

en-gb	• opportunities to talk about texts, relating them to their own experiences
cy-gb	• cyﬂeoedd i drafod testunau, gan eu cysylltu â’u proﬁadau eu hunain

en-gb	• opportunities to read stage-appropriate texts in the language(s) they are able to read, both in and beyond the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience
cy-gb	• cyﬂeoedd i ddarllen testunau sy’n addas i’r cam cynnydd yn yr iaith (ieithoedd) y gallant ei (eu) deall, nid yn unig o fewn ond tu hwnt i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd  a Chyfathrebu

en-gb	• challenging texts
cy-gb	• testunau heriol

en-gb	• opportunities to reﬂect on their own reading to improve their skills
cy-gb	• cyﬂeoedd i fyfyrio ar eu gwaith darllen eu hunain er mwyn gwella eu sgiliau

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 44
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 45

en-gb	• opportunities to talk about texts, relating them to their own experiences, including online collaborative discussion
cy-gb	• cyﬂeoedd i drafod testunau, gan eu cysylltu â’u proﬁadau eu hunain, gan gynnwys trafodaethau cydweithredol ar-lein

en-gb	• texts, including multimodal texts, which encourage them to consider complex themes and contemporary issues, and to discuss and question values presented in those texts
cy-gb	• testunau, gan gynnwys testunau amlfodd, sy’n eu hannog i ystyried themâu cymhleth a materion cyfoes, ac i drafod a chwestiynu’r gwerthoedd a gyﬂwynir yn y testunau hynny

en-gb	• opportunities to investigate literal and symbolic meanings.
cy-gb	• cyﬂeoedd i ymchwilio i ystyron llythrennol a symbolaidd.

en-gb	• how letters map to sounds and that one letter, or letter cluster, can have multiple pronunciations
cy-gb	• sut mae llythrennau yn mapio i synau a bod un llythyren, neu glwstwr o lythrennau, yn cael ei hynganu (eu hynganu) mewn sawl ffordd

en-gb	• that reading serves different purposes (from Progression step 2)
cy-gb	• bod gan ddarllen wahanol ddibenion (o Gam cynnydd 2)

en-gb	• that the interpretation of a text can differ according to the personal experiences and the social and cultural background and understanding of the reader
cy-gb	• y gellir dehongli testunau mewn ffyrdd gwahanol yn ôl proﬁadau personol a chefndir cymdeithasol a diwylliannol a dealltwriaeth y darllenwr

en-gb	• that some texts can be read on multiple levels and that texts have the power to inﬂuence
cy-gb	• y gellir darllen rhai testunau ar sawl lefel ac y gall testunau ddylanwadu

en-gb	• the organisational and structural features of different texts including multimodal texts.
cy-gb	• nodweddion trefniadol a strwythurol gwahanol destunau, gan gynnwys testunau amlfodd.

en-gb	• use a range of strategies to identify unknown words
cy-gb	• defnyddio amrywiaeth o strategaethau er mwyn adnabod geiriau anghyfarwydd

en-gb	• use a range of strategies to understand text(s)
cy-gb	• defnyddio amrywiaeth o strategaethau er mwyn deall testun(au)

en-gb	• identify parts of a text that are of particular interest to them (from Progression step 2)
cy-gb	• dod o hyd i rannau o destun sydd o ddiddordeb penodol iddynt (o Gam cynnydd 2)

en-gb	• locate and retrieve information from appropriate sources and in a range of texts, including multimodal texts
cy-gb	• dod o hyd i wybodaeth a’i hadfer o ffynonellau priodol ac mewn amrywiaeth o destunau, gan gynnwys testunau amlfodd

en-gb	• identify, discuss and compare the purpose of different texts, including multimodal texts
cy-gb	• adnabod, trafod a chymharu diben gwahanol destunau, gan gynnwys testunau amlfodd

en-gb	• independently and collaboratively question and respond to texts, orally and in writing, focusing on the meaning of images, sound, print, presentation and movement
cy-gb	• cwestiynu ac ymateb i destunau, yn annibynnol ac ar y cyd, ar lafar ac yn ysgrifenedig, gan ganolbwyntio ar ystyr delweddau, sain, print, cyﬂwyniad a symudiad

en-gb	• recognise that the text does not always mean what it says
cy-gb	• cydnabod nad yw’r testun bob amser yn golygu’r hyn y mae’n ei ddweud

en-gb	• read with awareness of the author’s intention and/or viewpoint
cy-gb	• darllen gan fod yn ymwybodol o fwriad a/neu safbwynt yr awdur

en-gb	• use translanguaging skills in Welsh, English and, where applicable, home/community languages
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned

en-gb	• evaluate texts in terms of quality, effect and reliability
cy-gb	• gwerthuso testunau o ran ansawdd, effaith a dibynadwyedd

en-gb	• use translanguaging skills in Welsh, English and international languages, and, where applicable, home/community languages
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol, a, lle bo hynny’n berthnasol, yn ieithoedd y cartref/gymuned

en-gb	• use basic translation skills, including understanding how to make effective use of translation software while understanding its limitations and the risks of overreliance on it.
cy-gb	• defnyddio sgiliau cyﬁeithu sylfaenol, gan gynnwys deall sut i ddefnyddio meddalwedd cyﬁeithu’n effeithiol ond ar yr un pryd gan ddeall ei wendidau a’r risg a ddaw o orddibynnu arno.

en-gb	Languages, Literacy and Communication 45
cy-gb	Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu 47

en-gb	Clear and effective communication through spoken and written language is an important life skill.
cy-gb	Mae cyfathrebu clir ac effeithiol drwy iaith lafar ac ysgrifenedig yn sgil bywyd pwysig.

en-gb	It calls for the ability to use and adapt language in a range of roles, genres, forms, media and styles and in a suitable register.
cy-gb	Mae’n gofyn am allu defnyddio ac addasu iaith mewn amrywiaeth o rolau, genres, ffurﬁau, cyfryngau ac arddulliau a hynny mewn cywair addas.

en-gb	In a bilingual and multilingual context, this also calls for the ability to choose an appropriate language.
cy-gb	Mewn cyd-destun dwyieithog ac amlieithog, mae hyn hefyd yn gofyn am allu dewis iaith briodol.

en-gb	In the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience, learners will be given opportunities to speak and write in order to be effective as they interact, explore ideas, express viewpoints, knowledge and understanding and build relationships.
cy-gb	Ym Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu, rhoddir cyﬂeoedd i ddysgwyr siarad ac ysgrifennu er mwyn iddynt fod yn effeithiol wrth iddynt ryngweithio, archwilio syniadau, mynegi safbwyntiau, gwybodaeth a dealltwriaeth a meithrin cydberthnasau.

en-gb	They will be enabled to develop an awareness of how they use language(s) as they experience opportunities to express themselves for different purposes and audiences in both Welsh and English as well as international languages.
cy-gb	Cânt eu galluogi i ddod yn ymwybodol o sut y maent yn defnyddio iaith (ieithoedd) wrth iddynt broﬁ cyﬂeoedd i fynegi eu hunain at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd yn Gymraeg ac yn Saesneg yn ogystal ag mewn ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	Speaking and writing
cy-gb	Siarad ac ysgrifennu

en-gb	Speaking and writing skills developed in one language support their development in another language, no matter which language came ﬁrst, e.g. developing speaking and writing skills in Welsh supports the development of these skills in English and vice versa.
cy-gb	Mae’r sgiliau siarad ac ysgrifennu a ddatblygir mewn un iaith yn darparu sail i’w datblygiad mewn iaith arall, waeth pa iaith ddaeth yn gyntaf, e.e. mae datblygu sgiliau siarad ac ysgrifennu yn y Gymraeg yn cefnogi datblygiad y sgiliau hyn yn y Saesneg ac fel arall.

en-gb	Learners reﬂect on their speaking and writing to develop their skills further.
cy-gb	Mae dysgwyr yn myfyrio ar eu siarad ac ysgrifennu er mwyn datblygu eu sgiliau ymhellach.

en-gb	Progression of speaking and writing international languages is shown from Progression step 3, while recognising that it builds on language knowledge and skills learned from Progression step 1.
cy-gb	Caiff cynnydd siarad ac ysgrifennu yn yr ieithoedd rhyngwladol ei arddangos o Gam cynnydd 3, tra bo cydnabyddiaeth fod hyn yn adeiladu ar yr wybodaeth a’r sgiliau ieithyddol a ddysgwyd o Gam cynnydd 1.

en-gb	Speaking
cy-gb	Siarad

en-gb	Learners become increasingly articulate, able to express more complex ideas and opinions in an increasing range of contexts.
cy-gb	Daw dysgwyr yn gynyddol groyw wrth siarad, a gallant fynegi syniadau a safbwyntiau mwy cymhleth mewn amrywiaeth gynyddol o gyd-destunau.

en-gb	Writing
cy-gb	Ysgrifennu

en-gb	In writing, learners progress from drawing pictures and forming letters to expressing themselves and drafting and reﬁning their writing.
cy-gb	Wrth ysgrifennu, mae dysgwyr yn gwneud cynnydd o dynnu lluniau a ffurﬁo llythrennau i fynegi eu  hunain a drafftio a mireinio eu gwaith ysgrifenedig. 

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 47
cy-gb	Yr Hyn sy’n Bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu Cwricwlwm Drafft i Gymru D 2 r 0 a 2 ft 2 C :

en-gb	Speaking
cy-gb	Siarad

en-gb	I can pronounce sounds, words and phrases, copying accurate pronunciation.
cy-gb	Gallaf ynganu synau, geiriau ac ymadroddion, gan efelychu’r ynganiad cywir.

en-gb	I can speak clearly, conveying meaning to others using appropriate gestures.
cy-gb	Gallaf siarad yn glir, gan gyﬂeu ystyr i eraill drwy ddefnyddio ystumiau priodol.

en-gb	I can organise, select and use simple language forms and structures.
cy-gb	Gallaf drefnu, dethol a defnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith syml.

en-gb	I can change the way I talk depending on my audience.
cy-gb	Gallaf newid y ffordd rwy’n siarad gan ddibynnu gyda phwy rwy’n siarad.

en-gb	I can use familiar words and phrases and experiment with new words and syntax.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geiriau ac ymadroddion cyfarwydd ac arbroﬁ â geiriau a chystrawen newydd.

en-gb	I can explain information and share ideas and feelings.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth a rhannu syniadau a theimladau.

en-gb	I can ask and answer simple questions, and can initiate and respond to simple statements on familiar topics.
cy-gb	Gallaf ofyn ac ateb cwestiynau syml, a gallaf wneud ac ymateb i ddatganiadau syml ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can express what I like and dislike and can express an opinion on familiar subjects.
cy-gb	Gallaf fynegi fy hoff bethau a’m cas bethau, a gallaf fynegi barn ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can take part in group discussions, taking turns and showing understanding of conversational etiquette.
cy-gb	Gallaf gymryd rhan mewn trafodaethau grŵp, gan gymryd tro a dangos dealltwriaeth o foesau sgwrsio.

en-gb	I can adopt a role using appropriate language.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu rôl gan ddefnyddio iaith briodol.

en-gb	I can understand that writing can be for different purposes and audiences.
cy-gb	Gallaf ddeall y gellir ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.

en-gb	I can contribute to shared writing for different audiences and purposes.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu ar y cyd ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd ac at wahanol ddibenion.

en-gb	I can write independently in a familiar form using familiar words and phrases appropriately.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu’n annibynnol mewn ffurf gyfarwydd gan ddefnyddio geiriau ac ymadroddion cyfarwydd yn briodol.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can show awareness of mutations.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddangos ymwybyddiaeth o dreigladau.

en-gb	I can write simple words and phrases by using knowledge of letters and the sounds they represent.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu geiriau ac ymadroddion syml gan ddefnyddio gwybodaeth am lythrennaua’r synau maent yn eu cynrychioli.

en-gb	I can use capital letters and full stops.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio priﬂythrennau ac atalnodau llawn.

en-gb	I can look over my work to improve my writing.
cy-gb	Gallaf fwrw golwg dros fy ngwaith er mwyn gwella fy ngwaith.

en-gb	I can form upper-case and lower-case letters.
cy-gb	Gallaf ffurﬁo llythrennau bras a llythrennau bach.

en-gb	I can use appropriate software to create multimedia components.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio meddalwedd priodol i greu cydrannau aml-gyfryngol.

en-gb	I can create and explore the use of text, image, sound, animation and video.
cy-gb	Gallaf greu testun, delwedd, sain, animeiddiadau a ﬁdeo, ac archwilio’u defnydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 48
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 50

en-gb	I can speak clearly, varying expression and gestures to communicate my ideas.
cy-gb	Gallaf siarad yn glir, gan amrywio mynegiant ac ystumiau er mwyn cyﬂeu fy syniadau.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use the most common mutations when speaking.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio’r treigladau mwyaf cyffredin wrth siarad.

en-gb	I can pronounce familiar words and phrases with clarity.
cy-gb	Gallaf ynganu geiriau ac ymadroddion cyfarwydd yn eglur.

en-gb	I can organise, select and use appropriate language forms and structures.
cy-gb	Gallaf drefnu, dethol a defnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith priodol.

en-gb	I can change how I communicate, depending on where I am and with whom.
cy-gb	Gallaf newid y ffordd rwy’n cyfathrebu, gan ddibynnu ar ble rwyf i a chyda phwy.

en-gb	I can use appropriate vocabulary and syntax, including subject-speciﬁc and context-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa a chystrawen briodol, gan gynnwys geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can explain information and share ideas, simple opinions and feelings using relevant vocabulary.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth a rhannu syniadau, safbwyntiau syml a theimladau gan ddefnyddio geirfa berthnasol.

en-gb	I can ask and answer questions and exchange ideas and information on familiar topics in everyday situations.
cy-gb	Gallaf ofyn ac ateb cwestiynau a chyfnewid syniadau a gwybodaeth am bynciau cyfarwydd mewn sefyllfaoedd pob-dydd.

en-gb	I can adopt a range of given roles in group discussion and manage my contributions appropriately.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu amrywiaeth o rolau penodedig mewn trafodaethau grŵp a rheoli fy nghyfraniad yn briodol.

en-gb	I can keep in role and support others in role play.
cy-gb	Gallaf aros yn fy rôl a helpu eraill wrth chwarae rôl.

en-gb	I can plan and write for different purposes and audiences.
cy-gb	Gallaf gynllunio ac ysgrifennu at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd.

en-gb	I can organise my writing into a logical sequence or structure in a paragraph.
cy-gb	Gallaf drefnu fy ngwaith ysgrifennu mewn dilyniant neu strwythur rhesymegol mewn paragraff.

en-gb	I can use a range of words, phrases and idiomatic language for effect, in simple and compound sentences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o eiriau, ymadroddion ac iaith idiomatig er mwyn creu effaith, mewn brawddegau syml a chyfansawdd.

en-gb	I can use sight vocabulary and my knowledge of sounds and letter patterns to spell most familiar words correctly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa weledol a’r hyn rwy’n ei wybod am synau a phatrymau llythrennau i sillafu’r rhan fwyaf o eiriau cyfarwydd yn gywir.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use the most common mutations where appropriate.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio’r treigladau mwyaf cyffredin lle bo hynny’n briodol.

en-gb	I can use familiar punctuation correctly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio atalnodi cyfarwydd yn gywir.

en-gb	I can read over my work and use a range of familiar strategies and tools to improve my writing.
cy-gb	Gallaf ddarllen dros fy ngwaith a defnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau cyfarwydd i wella fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can explain simply where and why I have made any changes or corrections.
cy-gb	Gallaf egluro’n syml ble a pham rwyf wedi gwneud unrhyw newidiadau neu gywiriadau.

en-gb	I can create and edit multimedia components.
cy-gb	Gallaf greu a golygu cydrannau aml-gyfryngol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 49
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 51

en-gb	I can organise a range of text, image, sound, animation and video for selected purposes.
cy-gb	Gallaf drefnu amrywiaeth o destun, delwedd, sain, animeiddiad a ﬁdeo at ddibenion penodol.

en-gb	I can speak ﬂuently, using appropriate language.
cy-gb	Gallaf siarad yn rhugl, gan ddefnyddio iaith briodol.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use an increasing range of mutations.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio amrywiaeth gynyddol o dreigladau.

en-gb	I can vary expression, tone and volume to keep listeners interested.
cy-gb	Gallaf amrywio mynegiant, tôn a chryfder y llais er mwyn cynnal diddordeb gwrandawyr.

en-gb	I can organise, select and use varied and appropriate language forms and structures.
cy-gb	Gallaf drefnu, dethol a defnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith amrywiol a phriodol.

en-gb	I can speak effectively in a variety of situations and with different audiences for different purposes and contexts.
cy-gb	Gallaf siarad yn effeithiol mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd a chyda gwahanol gynulleidfaoedd at wahanol ddibenion ac mewn gwahanol gyd-destunau.

en-gb	I can make ambitious vocabulary and syntax choices, including subject-speciﬁc andcontext-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf fod yn uchelgeisiol wrth ddewis geirfa a chystrawen, gan gynnwys geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can talk about issues and express ideas clearly, reasoning and giving examples and using subject-speciﬁc and context-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf siarad am faterion a mynegi syniadau yn glir, gan resymu a rhoi enghreifftiau a chan ddefnyddio geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can ask questions to conﬁrm and check information.
cy-gb	Gallaf ofyn cwestiynau er mwyn cadarnhau a gwirio gwybodaeth.

en-gb	I can identify main points by summarising what I have heard.
cy-gb	Gallaf adnabod y prif bwyntiau drwy grynhoi’r hyn rwyf wedi’i glywed.

en-gb	I can understand implicit meaning including sarcasm, idiomatic language and ﬁgures of speech.
cy-gb	Gallaf ddeall ystyr sydd ymhlyg, gan gynnwys coegni, iaith idiomatig a throsiadau.

en-gb	I can explain information, ideas, my own and others’ points of view.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth, syniadau, fy safbwyntiau i a safbwyntiau eraill.

en-gb	I can adopt a range of roles in group discussion with greater autonomy, including in more formal situations.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu amrywiaeth o rolau mewn trafodaethau grŵp mewn ffordd gynyddol annibynnol, gan gynnwys mewn sefyllfaoedd mwy ffurﬁol.

en-gb	I can use a range of strategies to plan my writing in a range of forms and genres.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i gynllunio fy ngwaith ysgrifennu mewn amrywiaeth o ffurﬁau a genres.

en-gb	I can adapt my writing style to suit purpose and audience.
cy-gb	Gallaf addasu fy arddull ysgrifennu er mwyn bod yn addas at y diben ac ar gyfer y gynulleidfa.

en-gb	I can develop my ideas and organise my writing.
cy-gb	Gallaf ddatblygu fy syniadau a threfnu fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can use a wide range of suitable vocabulary, including idiomatic language, subject-speciﬁc and context-speciﬁc words.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa addas, gan gynnwys iaith idiomatig, geiriau pwnc-benodol a geiriau ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 50
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 52

en-gb	I can use various strategies to spell an increasing range of familiar, unfamiliar, subject-speciﬁc and context-speciﬁc words correctly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i sillafu amrywiaeth gynyddol o eiriau cyfarwydd, anghyfarwydd, pwnc-benodol ac ar gyfer cyd-destunau penodol yn gywir.

en-gb	I can use a range of sentence structures, including complex sentences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strwythurau brawddeg, gan gynnwys brawddegau cymhleth.

en-gb	I can use a range of punctuation accurately.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o atalnodi yn gywir.

en-gb	I can use a range of strategies and tools to proofread, draft and edit my writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i brawf-ddarllen, drafftio a golygu fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can explain where and why I made any changes or corrections.
cy-gb	Gallaf egluro ble a pham y gwnaed unrhyw newidiadau neu gywiriadau gennyf.

en-gb	I can use a range of software to produce and reﬁne multimedia components.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o feddalwedd i gynhyrchu a mireinio cydrannau aml-gyfryngol.

en-gb	I can select and combine a range of text, image, sound, animation and video to produce an outcome for a selected purpose.
cy-gb	Gallaf ddewis a chyfuno amrywiaeth o destun, delwedd, sain, animeiddiad a ﬁdeo i sicrhau canlyniad at ddiben penodol.

en-gb	I can use software tools to enhance the outcomes for speciﬁc audiences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio dulliau meddalwedd i wella’r canlyniadau ar gyfer cynulleidfaoedd penodol.

en-gb	I can speak ﬂuently, using a range of techniques, expressions and gestures.
cy-gb	Gallaf siarad yn rhugl, gan ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau, mynegiadau ac ystumiau.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use a range of mutations.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dreigladau.

en-gb	I can use tone, intonation and body language to enhance my communication.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio tôn, goslef ac iaith y corff i gyfathrebu’n well.

en-gb	I can organise, select and use varied and appropriate language forms and structures to create effects.
cy-gb	Gallaf drefnu, dethol a defnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith amrywiol a phriodol er mwyn creu effeithiau.

en-gb	I can adapt my speaking effectively depending on purpose, audience and context.
cy-gb	Gallaf addasu fy ffordd o siarad yn effeithiol, yn ôl diben, cynulleidfa a chyd-destun.

en-gb	I can use varied and ambitious vocabulary and syntax, including subject-speciﬁc terminology and context-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa a chystrawen amrywiol ac uchelgeisiol, gan gynnwys terminoleg pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can understand meaning can change depending on how things are said.
cy-gb	Gallaf ddeall bod ystyr yn gallu newid yn ôl y ffordd y caiff pethau eu dweud.

en-gb	I can present ideas and issues convincingly using a range of techniques for impact.
cy-gb	Gallaf gyﬂwyno syniadau a materion mewn ffordd sy’n argyhoeddi gan ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau er mwyn cael effaith.

en-gb	I can respond in group discussions to the ideas of others in thoughtful and considerate ways,
cy-gb	Gallaf ymateb mewn trafodaethau grŵp i syniadau eraill mewn ffyrdd ystyrlon ac ystyriol, gan

en-gb	including seeking clariﬁcation through appropriate questioning.
cy-gb	gynnwys gofyn am eglurhad drwy ddulliau cwestiynu priodol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 51
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 53

en-gb	I can infer meaning and identify implied themes and ideas.
cy-gb	Gallaf ddehongli ystyr ac adnabod themâu a syniadau sydd ymhlyg.

en-gb	I can respond critically and/or creatively, justifying my views.
cy-gb	Gallaf ymateb yn feirniadol a/neu’n greadigol, gan gyﬁawnhau fy safbwyntiau.

en-gb	I can produce writing, including extended pieces, which uses appropriate tone and style for speciﬁc purposes and audiences.
cy-gb	Gallaf gynhyrchu gwaith ysgrifennu, gan gynnwys darnau estynedig, sy’n defnyddio tôn ac arddull briodol at ddibenion penodol ac ar gyfer cynulleidfaoedd penodol.

en-gb	I can structure my writing in different forms to engage the reader’s interest and sustain my ideas coherently.
cy-gb	Gallaf strwythuro fy ngwaith ysgrifennu mewn gwahanol ffurﬁau, er mwyn ennyn diddordeb y darllenwr a sicrhau bod fy syniadau yn gydlynus.

en-gb	I can use wide-ranging vocabulary and idiomatic language effectively to convey meaning and to engage the audience.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa eang ac iaith idiomatig yn effeithiol i gyﬂeu ystyr ac i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

en-gb	I can use various strategies to spell correctly an increasing range of complex words, including subject-speciﬁc and context-speciﬁc words.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i sillafu amrywiaeth gynyddol o eiriau cymhleth yn gywir, gan gynnwys geiriau pwnc-benodol a geiriau ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can use a wide range of sentence structures in my writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o strwythurau brawddeg wrth ysgrifennu.

en-gb	I can use a wide range of punctuation consistently and accurately.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o atalnodi yn gyson ac yn gywir.

en-gb	I can make carefully considered improvements to my writing by proofreading, drafting and editing.
cy-gb	Gallaf wneud gwelliannau i’m gwaith ysgrifennu sydd wedi’u hystyried yn ofalus, drwy brawf-ddarllen, drafftio a golygu.

en-gb	I can explain in detail where and why I made any changes or corrections.
cy-gb	Gallaf egluro’n fanwl ble a pham y gwnaed unrhyw newidiadau neu gywiriadau gennyf.

en-gb	I can select and use a variety of appropriate software, tools and techniques to create, modify and combine multimedia components.
cy-gb	Gallaf ddewis a defnyddio amrywiaeth o feddalwedd, dulliau a thechnegau priodol i greu, addasu a chyfuno cydrannau aml-gyfryngol.

en-gb	I can use software tools to create, enhance and combine text, images, sound, video and animation for a range of audiences and purposes.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio dulliau meddalwedd i greu, gwella a chyfuno testun, delweddau, sain, ﬁdeo ac animeiddiad ar gyfer amrywiaeth o gynulleidfaoedd a dibenion.

en-gb	I can develop a range of formal text document structures for different audiences and purposes.
cy-gb	Gallaf ddatblygu ystod o strwythurau dogfen testun ffurﬁol ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a dibenion.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 52
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 54

en-gb	I can present ideas and issues ﬂuently and conﬁdently in a wide range of contexts.
cy-gb	Gallaf gyﬂwyno syniadau a materion yn rhugl ac yn hyderus mewn amrywiaeth eang o gyd-destunau.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use a range of mutations correctly in context.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o dreigladau yn gywir mewn cyd-destun.

en-gb	I can use tone, intonation and body language to enhance communication in increasingly challenging contexts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio tôn, goslef ac iaith y corff i gyfathrebu’n well mewn cyd-destunau cynyddol heriol.

en-gb	I can organise, select and use a variety of effective methods of communication with a high level of precision.
cy-gb	Gallaf drefnu, dethol a defnyddio amrywiaeth o ddulliau cyfathrebu effeithiol yn fanwl iawn.

en-gb	I can fulﬁll independently the demands of a range of roles as required by audience and purpose.
cy-gb	Gallaf gyﬂawni gofynion amrywiaeth o rolau yn annibynnol, fel sy’n ofynnol gan y gynulleidfa a’r diben.

en-gb	I can use rich and ambitious vocabulary, and I can use syntax to create effect or convey precise meaning, relevant to contexts.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa gyfoethog ac uchelgeisiol, a gallaf ddefnyddio cystrawen i greu effaith neu i gyﬂeu union ystyr, sy’n berthnasol i gyd-destunau.

en-gb	I can present ideas and issues persuasively using a range of techniques for impact.
cy-gb	Gallaf gyﬂwyno syniadau a materion mewn ffordd sy’n dwyn perswâd gan ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau er mwyn cael effaith.

en-gb	I can follow and deconstruct arguments to pose questions and challenges.
cy-gb	Gallaf ddilyn a mynd dan groen dadleuon er mwyn gofyn cwestiynau a gosod heriau.

en-gb	I can draw meanings and conclusions by using inference.
cy-gb	Gallaf bennu ystyron a dod i gasgliadau gan ddefnyddio ystyron sydd ymhlyg.

en-gb	I can reﬂect critically on my language use and speak convincingly from a range of perspectives.
cy-gb	Gallaf fyfyrio’n feirniadol ar fy nefnydd o iaith a siarad mewn ffordd sy’n argyhoeddi o amrywiaeth o safbwyntiau.

en-gb	I can respond with conﬁdence and sensitivity to others’ ideas in a variety of situations.
cy-gb	Gallaf ymateb yn hyderus ac yn sensitif i syniadau eraill mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd.

en-gb	I can write in an assured manner to produce text that is well structured and is effectively adapted for the purpose and audience.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu mewn modd cadarn a hyderus er mwyn cynhyrchu gwaith ysgrifennu syddwedi’i strwythuro’n dda ac wedi’i addasu’n effeithiol at y diben ac ar gyfer y gynulleidfa.

en-gb	I can engage and sustain the reader’s interest.
cy-gb	Gallaf ennyn a chynnal diddordeb y darllenwr.

en-gb	I can use sophisticated vocabulary to write in a range of styles and forms to convey meaning convincingly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa sofﬁstigedig er mwyn ysgrifennu mewn amrywiaeth o arddulliau a ffurﬁau i gyﬂeu ystyr mewn ffordd sy’n argyhoeddi.

en-gb	[Welsh-medium statement] I can use a full range of mutations correctly in context.
cy-gb	[Datganiad Cymraeg] Gallaf ddefnyddio amrywiaeth lawn o dreigladau yn gywir mewn cyd-destun.

en-gb	I can spell a range of complex and sophisticated words accurately.
cy-gb	Gallaf sillafu amrywiaeth o eiriau cymhleth a sofﬁstigedig yn gywir.

en-gb	I can use a full range of punctuation accurately to clarify meaning, vary pace and create deliberate effects.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o atalnodi yn gywir er mwyn egluro ystyr, amrywio cyﬂymder a chreu effeithiau bwriadol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 53
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 55

en-gb	I can use a variety of strategies to improve the content and structure of my work and the accuracy of my writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i wella cynnwys a strwythur fy ngwaith a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can consider the effects of my writing objectively.
cy-gb	Gallaf ystyried effaith fy ngwaith ysgrifennu mewn ffordd wrthrychol.

en-gb	I can use a variety of software, tools and techniques to create a professional individual or collaborative project outcome incorporating a range of multimedia components.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ystod o feddalwedd, dulliau a thechnegau i greu canlyniad proffesiynol i brosiect, boed yn unigol neu ar y cyd, a hynny gan gynnwys ystod o gydrannau aml-gyfryngol.

en-gb	I can create formal text documents for a professional audience, incorporating the use of collaborative review tools into activities.
cy-gb	Gallaf greu dogfennau testun ffurﬁol ar gyfer cynulleidfa broffesiynol, gan gynnwys defnyddio dulliau adolygu ar y cyd yn y gweithgareddau.

en-gb	I can use appropriate indexing and referencing tools to enhance documents.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio dulliau mynegeio a chyfeirio i wella dogfennau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 54
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 56

en-gb	I can repeat sounds, words and phrases, copying pronunciation.
cy-gb	Gallaf ailadrodd synau, geiriau ac ymadroddion, gan efelychu ynganiad.

en-gb	I can pronounce Welsh letter sounds and simple everyday words and phrases.
cy-gb	Gallaf ynganu synau llythrennau a geiriau ac ymadroddion pob-dydd syml yn Gymraeg.

en-gb	I can select and use familiar language to convey meaning to others.
cy-gb	Gallaf ddethol a defnyddio iaith gyfarwydd i gyﬂeu ystyr i eraill.

en-gb	I can answer simple questions and express basic feelings and opinions.
cy-gb	Gallaf ateb cwestiynau syml a mynegi teimladau a barnau sylfaenol.

en-gb	I can adopt a role, repeating familiar language.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu rôl yn ailadrodd iaith gyfarwydd.

en-gb	I can express familiar Welsh sounds, words and phrases in writing.
cy-gb	Gallaf fynegi synau, geiriau ac ymadroddion cyfarwydd Cymraeg ar ffurf ysgrifenedig.

en-gb	I can pronounce familiar words and phrases clearly.
cy-gb	Gallaf ynganu geiriau ac ymadroddion cyfarwydd yn glir.

en-gb	I can select, organise and use a range of familiar language forms and structures.
cy-gb	Gallaf ddethol, trefnu a defnyddio amrywiaeth o ffurﬁau a strwythurau iaith cyfarwydd.

en-gb	I can understand that there are different ways of talking to different people, e.g. chi/ti.
cy-gb	Gallaf ddeall fod gwahanol ffyrdd o siarad â gwahanol bobl, e.e. chi/ti.

en-gb	I can use familiar words, phrases, idiomatic language and sentences, including subject-speciﬁc and context-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geiriau, ymadroddion, iaith idiomatig a brawddegau cyfarwydd, gan gynnwys geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can convey information and share ideas and feelings about familiar topics.
cy-gb	Gallaf gyﬂeu gwybodaeth a rhannu syniadau a theimladau am bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can ask and answer simple questions, initiate and respond to simple statements on familiar topics.
cy-gb	Gallaf ofyn ac ateb cwestiynau syml, gwneud ac ymateb i ddatganiadau syml ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can express opinions on familiar subjects.
cy-gb	Gallaf fynegi safbwyntiau ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can contribute in group discussion, taking turns appropriately.
cy-gb	Gallaf gyfrannu mewn trafodaethau grŵp, gan gymryd tro yn briodol.

en-gb	I can adopt a role, using familiar language.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu rôl, gan ddefnyddio iaith gyfarwydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 55
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 57

en-gb	I can organise my words into a logical structure or sequence.
cy-gb	Gallaf drefnu fy ngeiriau i strwythur neu ddilyniant rhesymegol.

en-gb	I can write an increasing range of familiar words and phrases in simple sentences.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu amrywiaeth gynyddol o eiriau ac ymadroddion cyfarwydd mewn brawddegau syml.

en-gb	I can use my phonic knowledge to spell words.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio yr hyn rwy’n ei wybod am ffonig i sillafu geiriau.

en-gb	I can use familiar strategies to help me read through my writing and to check for mistakes.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio strategaethau cyfarwydd i’m helpu i ddarllen drwy fy ngwaith ysgrifennu ac i chwilio am gamgymeriadau.

en-gb	I can speak clearly, beginning to vary expression and gestures to communicate my ideas.
cy-gb	Gallaf siarad yn glir, gan ddechrau amrywio mynegiant ac ystum er mwyn cyﬂeu fy syniadau.

en-gb	I can vary tone and volume to attract listeners’ attention.
cy-gb	Gallaf amrywio tôn a chryfder y llais er mwyn denu sylw gwrandawyr.

en-gb	I can select, organise and use a range of appropriate language forms and structures.
cy-gb	Gallaf ddethol, trefnu a defnyddio amrywiaeth o ffurﬁau a strwythurau iaith priodol.

en-gb	I can change how I communicate, depending on where I am and with whom.
cy-gb	Gallaf newid y modd rwy’n cyfathrebu, yn ôl lle’r wyf i a chyda phwy.

en-gb	I can use appropriate vocabulary, idiomatic language and syntax, including subject-speciﬁc and context-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa, iaith idiomatig a chystrawen briodol, gan gynnwys geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can explain information and share ideas, giving simple reasons for opinions and feelings.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth a rhannu syniadau, gan roi rhesymau syml dros safbwyntiau a theimladau.

en-gb	I can explain information and ideas using relevant vocabulary.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth a syniadau gan ddefnyddio geirfa berthnasol.

en-gb	I can take a range of given roles in group discussion and manage my contributions appropriately.
cy-gb	Gallaf ymgymryd ag amrywiaeth o rolau penodedig mewn trafodaethau grŵp a rheoli fy nghyfraniadau yn briodol.

en-gb	I can use different strategies to plan my writing in a range of forms and genres.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio gwahanol strategaethau i gynllunio fy ngwaith ysgrifennu mewn amrywiaeth o ffurﬁau a genres.

en-gb	I can organise my writing into paragraphs.
cy-gb	Gallaf drefnu fy ngwaith ysgrifennu yn baragraffau.

en-gb	I can adapt my writing style to suit the purpose and audience.
cy-gb	Gallaf addasu fy arddull ysgrifennu er mwyn bod yn addas at y diben ac ar gyfer y gynulleidfa.

en-gb	I can write using a range of appropriate vocabulary, including correct syntax and subject-speciﬁc and context-speciﬁc words.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu gan ddefnyddio amrywiaeth o eirfa briodol, gan gynnwys cystrawen gywir a geiriau pwnc-benodol a geiriau ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can use compound sentences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio brawddegau cyfansawdd.

en-gb	I can use various strategies to spell most familiar words correctly and use the most common mutations.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i sillafu’r rhan fwyaf o eiriau cyfarwydd yn gywir ac i ddefnyddio’r treigladau mwyaf cyffredin.

en-gb	I can use a range of strategies and knowledge of phonetic structure to review and improve my work.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau a gwybodaeth o strwythur ffonetig i adolygu a gwella fy ngwaith.

en-gb	I can use a range of strategies and tools to proofread, redraft and edit my writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau ac adnoddau i brawf-ddarllen, ailddrafftio a golygu fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can speak clearly, varying my expression and gestures to communicate my ideas.
cy-gb	Gallaf siarad yn glir, gan amrywio fy mynegiant a’m hystum er mwyn cyﬂeu fy syniadau.

en-gb	I can vary tone and volume to keep listeners interested.
cy-gb	Gallaf amrywio tôn a chryfder y llais er mwyn cynnal diddordeb gwrandawyr.

en-gb	I can select, organise and use varied and suitable language forms and structures.
cy-gb	Gallaf ddethol, trefnu a defnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith amrywiol ac addas.

en-gb	I can speak effectively in different situations and with different audiences for different purposes and contexts.
cy-gb	Gallaf siarad yn effeithiol mewn gwahanol sefyllfaoedd a chyda gwahanol gynulleidfaoedd at wahanol ddibenion ac mewn gwahanol gyd-destunau.

en-gb	I can use a wide range of vocabulary and syntax choices, including subject-speciﬁc andcontext-speciﬁc vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa a chystrawen, gan gynnwys geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol.

en-gb	I can express issues and ideas clearly, reasoning and giving examples.
cy-gb	Gallaf fynegi materion a syniadau yn glir, gan resymu a rhoi enghreifftiau.

en-gb	I can show I understand the main points by summarising what I have heard.
cy-gb	Gallaf ddangos fy mod yn deall y prif bwyntiau drwy grynhoi’r hyn rwyf wedi’i glywed.

en-gb	I can use idiomatic language and ﬁgures of speech to make me speak more eloquently.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio iaith idiomatig a throsiadau i gyfoethogi’r ffordd rwy’n siarad.

en-gb	I can explain information, ideas and my own and others’ points of view.
cy-gb	Gallaf egluro gwybodaeth, syniadau a’m safbwyntiau i a safbwyntiau eraill.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 56
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 58

en-gb	I can adopt a range of roles in group discussion independently, including in more formal situations.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu amrywiaeth o rolau yn annibynnol mewn trafodaethau grŵp, gan gynnwys mewn sefyllfaoedd mwy ffurﬁol.

en-gb	I can produce coherent writing, including extended pieces that are structured suitably in a range of forms, using an appropriate tone for a speciﬁc audience and purpose.
cy-gb	Gallaf gynhyrchu gwaith ysgrifennu cydlynus, gan gynnwys darnau estynedig sydd wedi’u strwythuro’n addas mewn amrywiaeth o ffurﬁau, gan ddefnyddio tôn briodol ar gyfer cynulleidfa benodol ac at ddiben penodol.

en-gb	I can use a wide range of vocabulary and correct syntax to convey meaning and to engage the audience.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa a chystrawen gywir i gyﬂeu ystyr ac i ennyn diddordeb y gynulleidfa.

en-gb	I can use a range of sentence structures including some complex sentences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strwythurau brawddeg, gan gynnwys rhai brawddegau cymhleth.

en-gb	I can use various strategies to spell familiar words and an increasing number of unfamiliar and subject-speciﬁc and context-speciﬁc words correctly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i sillafu geiriau cyfarwydd a nifer gynyddol o eiriau anghyfarwydd, pwnc-benodol ac ar gyfer cyd-destunau penodol yn gywir.

en-gb	I can use an increasing range of mutations.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth gynyddol o dreigladau.

en-gb	I can use a variety of strategies to review my writing and make carefully considered improvements to my work.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i wirio fy ngwaith ysgrifennu ac i wneud gwelliannau gofalus i’m gwaith.

en-gb	I can explain where and why I made changes or corrections.
cy-gb	Gallaf egluro ble a pham y gwnaed newidiadau neu gywiriadau gennyf.

en-gb	I can speak with proﬁciency, using a range of techniques, expressions and gestures.
cy-gb	Gallaf siarad gyda hyfedredd gan ddefnyddio ystod o dechnegau gan gynnwys amrywio mynegiant ac ystum.

en-gb	I can use tone, intonation and body language to show meaning and enhance my communication.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio tôn, goslef ac iaith y corff i ddangos ystyr ac i gyfathrebu’n well.

en-gb	I can select, plan and organise what I say using varied and appropriate language forms and structures to create effects.
cy-gb	Gallaf ddethol, cynllunio a threfnu’r hyn rwy’n ei ddweud gan ddefnyddio ffurﬁau a strwythurau iaith amrywiol a phriodol er mwyn creu effeithiau.

en-gb	I can communicate effectively for different purposes, audiences and contexts.
cy-gb	Gallaf gyfathrebu’n effeithiol at wahanol ddibenion ac ar gyfer gwahanol gynulleidfaoedd a chyd-destunau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 57
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 60

en-gb	I can use varied vocabulary, idioms and syntax, including subject-speciﬁc terminology andcontext-speciﬁc vocabulary, and understand that there may be different ways of saying the same thing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio geirfa, idiomau a chystrawen amrywiol, gan gynnwys terminoleg pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol, ac rwy’n deall y gall fod gwahanol ffyrdd o ddweud yr un peth.

en-gb	I can respond to the ideas of others appropriately and can ask appropriate questions.
cy-gb	Gallaf ymateb i syniadau pobl eraill yn briodol a gallaf ofyn cwestiynau priodol.

en-gb	I can respond to others’ opinions independently during group discussions, showing respect and empathy.
cy-gb	Gallaf ymateb i safbwyntiau pobl eraill yn annibynnol yn ystod trafodaethau grŵp, gan ddangos parch ac empathi.

en-gb	I can produce writing that is well structured, is effectively adapted for the audience and purpose, and engages the reader’s interest.
cy-gb	Gallaf gynhyrchu gwaith ysgrifennu sydd wedi’i strwythuro’n dda, wedi’i addasu’n effeithiol ar gyfer y gynulleidfa ac at y diben, ac sy’n ennyn diddordeb y darllenwr.

en-gb	I can write using a wide range of vocabulary effectively in a range of styles and forms to convey meaning convincingly.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu gan ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa yn effeithiol mewn amrywiaeth o arddulliau a ffurﬁau i gyﬂeu ystyr mewn ffordd sy’n argyhoeddi.

en-gb	I can vary sentence structures when writing to create speciﬁc effects.
cy-gb	Gallaf amrywio strwythurau brawddegau wrth ysgrifennu er mwyn creu effeithiau penodol.

en-gb	I can spell an increasing range of complex words, including subject-speciﬁc andcontext-speciﬁc words, correctly.
cy-gb	Gallaf sillafu amrywiaeth gynyddol o eiriau cymhleth, gan gynnwys geiriau pwnc-benodol a geiriau ar gyfer cyd-destunau penodol, yn gywir.

en-gb	I can use a full range of mutations with increasing accuracy.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrediad llawn o dreigladau yn gynyddol gywir.

en-gb	I can use a full range of punctuation to clarify meaning, vary pace and create deliberate effects.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrediad llawn o atalnodi i ddangos ystyr, amrywio cyﬂymder a chreu effeithiau bwriadol.

en-gb	I can use a variety of strategies to improve the content, structure and accuracy of my writing.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o strategaethau i wella cynnwys, strwythur a chywirdeb fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	I can consider objectively the effects of my writing.
cy-gb	Gallaf ystyried yn wrthrychol effaith fy ngwaith ysgrifennu.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 58
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 61

en-gb	I have developed knowledge and skills in both Welsh and English, and home and community languages where applicable, and these skills are a foundation for my international language(s).
cy-gb	Rwyf wedi meithrin gwybodaeth a sgiliau yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn ieithoedd cartref a chymunedol lle bo hynny’n berthnasol, sy’n cynnig sail ar gyfer iaith ryngwladol (ieithoedd rhyngwladol).

en-gb	I have had the opportunity to use international languages.
cy-gb	Rwyf wedi cael y cyﬂe i ddefnyddio ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	I can use a range of simple vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o eirfa syml.

en-gb	I can use simple patterns in common tenses to speak about familiar matters.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio patrymau syml yn amseroedd cyffredin y ferf er mwyn sôn am faterion cyfarwydd.

en-gb	I can use basic phrases to talk about likes and dislikes.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ymadroddion sylfaenol er mwyn sôn am fy hoff bethau a’m cas bethau.

en-gb	I can demonstrate a good level of accuracy in learned patterns of language.
cy-gb	Gallaf ddangos lefel dda o gywirdeb mewn patrymau iaith a ddysgwyd.

en-gb	I have developed an awareness of good pronunciation and intonation and copy this when I speak.
cy-gb	Rwyf wedi dod yn ymwybodol o ynganiad a goslef dda ac yn efelychu hyn wrth siarad.

en-gb	I can repeat words and phrases, copying accurate accent and pronunciation.
cy-gb	Gallaf ailadrodd geiriau ac ymadroddion, gan efelychu acen ac ynganiad yn gywir.

en-gb	I can speak in short sentences, pausing to think and self-correct.
cy-gb	Gallaf siarad mewn brawddegau byr, gan aros i feddwl a chywiro fy hun.

en-gb	I can use expressions and sentences to give information.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio ymadroddion a brawddegau i roi gwybodaeth.

en-gb	I can ask basic questions to gather simple information from others and I can respond to these questions when asked.
cy-gb	Gallaf ofyn cwestiynau sylfaenol er mwyn casglu gwybodaeth syml gan eraill, a gallaf ymatebi’r cwestiynau hyn pan ofynnir i mi.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 59
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 62

en-gb	I can copy words and phrases accurately and legibly.
cy-gb	Gallaf gopïo geiriau ac ymadroddion yn gywir ac yn ddarllenadwy.

en-gb	I can learn, memorise and use familiar spelling.
cy-gb	Gallaf ddysgu, coﬁo a defnyddio sillaﬁadau cyfarwydd.

en-gb	I can write simple phrases and more complex sentences using familiar vocabulary.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu ymadroddion syml a brawddegau mwy cymhleth gan ddefnyddio geirfa gyfarwydd.

en-gb	I can reﬂect upon the quality of my work in order to improve it.
cy-gb	Gallaf fyfyrio ar ansawdd fy ngwaith er mwyn ei wella.

en-gb	I can use my glossary or dictionary when checking spelling.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy rhestr eirfa neu eiriadur wrth wirio fy sillafu.

en-gb	I can use a range of relevant, simple vocabulary, including varied grammatical structures and connectives.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o eirfa berthnasol, syml, gan gynnwys strwythurau gramadegol a chysyllteiriau amrywiol.

en-gb	I can connect phrases in order to describe experiences and events in a range of tenses where appropriate.
cy-gb	Gallaf gysylltu ymadroddion er mwyn disgriﬁo proﬁadau a digwyddiadau mewn amrywiaeth o amseroedd y ferf lle bo hynny’n berthnasol.

en-gb	I can give some detailed reasons and explanations to justify opinions, agreeing or disagreeing with others.
cy-gb	Gallaf roi rhai rhesymau ac esboniadau manwl i gyﬁawnhau safbwyntiau, gan gytuno neu anghytuno ag eraill.

en-gb	I can demonstrate a good level of accuracy in familiar structures.
cy-gb	Gallaf ddangos lefel dda o gywirdeb mewn strwythurau cyfarwydd.

en-gb	I can speak with clear pronunciation, aware of the purpose of stress and intonation.
cy-gb	Gallaf siarad ag ynganiad clir, yn ymwybodol o ddiben pwyslais a goslef.

en-gb	I can initiate and lead basic conversations and discussions with some detailed and relevant information with a sympathetic listener.
cy-gb	Gallaf gychwyn ac arwain sgyrsiau a thrafodaethau sylfaenol â gwrandäwr cydymdeimladol sy’n cynnwys rhywfaint o wybodaeth fanwl a pherthnasol.

en-gb	I can speak continuously in short utterances, pausing to think and possibly needing to restart and self-correct.
cy-gb	Gallaf siarad yn barhaus mewn ymadroddion byr, gan aros i feddwl ac o bosibl ailddechrau a chywiro fy hun.

en-gb	I can ask questions and I respond to basic follow-up questions when asked clearly on familiar topics.
cy-gb	Gallaf ofyn cwestiynau ac rwy’n ymateb i gwestiynau dilynol sylfaenol pan gânt eu gofyn yn glir ar bynciau cyfarwydd.

en-gb	I can use some language spontaneously.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio rhywfaint o iaith yn ddigymell.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 60
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 63

en-gb	I can plan texts with some detailed and relevant information and can structure text in paragraphs.
cy-gb	Gallaf gynllunio testunau a chynnwys rhywfaint o wybodaeth fanwl a pherthnasol a gallaf strwythuro testun yn baragraffau.

en-gb	I can use connectives to structure the text and show an awareness of style and register.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio cysyllteiriau i strwythuro’r testun a dangos ymwybyddiaeth o arddull a chywair.

en-gb	I can use familiar resources when planning my work, to help me communicate my points.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio adnoddau cyfarwydd wrth gynllunio fy ngwaith, i’m helpu i gyﬂeu fy mhwyntiau.

en-gb	I can spell familiar words and phrases accurately and legibly.
cy-gb	Gallaf sillafu geiriau ac ymadroddion cyfarwydd yn gywir ac yn daclus.

en-gb	I can write coherently with increasing precision, including spelling and punctuation.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu’n gydlynus gan ddangos manylder cynyddol, gan gynnwys sillafu ac atalnodi.

en-gb	I can learn, memorise and review familiar spellings and vocabulary.
cy-gb	Gallaf ddysgu, coﬁo ac adolygu sillaﬁadau a geirfa gyfarwydd.

en-gb	I can use a range of vocabulary and grammatical structures, including some complex sentences.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o eirfa a strwythurau gramadegol, gan gynnwys rhai brawddegau cymhleth.

en-gb	I can refer to events in a range of tenses where appropriate.
cy-gb	Gallaf gyfeirio at ddigwyddiadau mewn amrywiaeth o amseroedd y ferf lle bo hynny’n berthnasol.

en-gb	I can use various strategies to reﬂect upon the quality of my work in order to improve it.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i fyfyrio ar ansawdd fy ngwaith er mwyn ei wella.

en-gb	I can select appropriate reference materials when checking work.
cy-gb	Gallaf ddethol deunyddiau cyfeirio priodol wrth wirio gwaith.

en-gb	I can use a wide range of vocabulary, structures and grammatical patterns, including complex structures, to convey meaning clearly.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa, strwythurau a phatrymau gramadegol, gan gynnwys strwythurau cymhleth, i gyﬂeu ystyr yn glir.

en-gb	I can present sequences of events, describing my reactions to them and moving between a range of tenses.
cy-gb	Gallaf gyﬂwyno cyfres o ddigwyddiadau, gan ddisgriﬁo fy ymatebion iddynt a symud rhwng amrywiaeth o amseroedd y ferf.

en-gb	I can give extended and detailed reasons and explanations to justify thoughts and points of view, agreeing or disagreeing with others.
cy-gb	Gallaf roi rhesymau ac esboniadau estynedig a manwl i gyﬁawnhau meddyliau a safbwyntiau, gan gytuno neu anghytuno ag eraill.

en-gb	I can correct myself to improve my level of accuracy.
cy-gb	Gallaf gywiro fy hunan er mwyn gwella lefel fy nghywirdeb.

en-gb	I have developed good pronunciation and intonation, and speak with an authentic accent.
cy-gb	Rwyf wedi datblygu ynganiad a goslef dda, ac rwy’n siarad ag acen sy’n argyhoeddi.

en-gb	I can speak at length continuously, at times pausing to think and self-correct.
cy-gb	Gallaf siarad yn barhaus am gyfnodau hir, gan aros o bryd i’w gilydd i feddwl a chywiro fy hun.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 61
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 64

en-gb	I can initiate and lead conversations and discussions with conﬁdence using detailed and relevant information.
cy-gb	Gallaf gychwyn ac arwain sgyrsiau a thrafodaethau yn hyderus, gan ddefnyddio gwybodaeth fanwl a pherthnasol.

en-gb	I can ask a range of questions on a variety of more challenging topics and respond spontaneously to follow-up questions, asking for repetition when necessary.
cy-gb	Gallaf ofyn amrywiaeth o gwestiynau ar amrywiaeth o bynciau mwy heriol ac ymateb yn ddigymell i gwestiynau dilynol, gan ofyn iddynt gael eu hailadrodd lle bo angen.

en-gb	I can plan and reﬁne the content of texts to include relevant and detailed information, in an appropriate style and register.
cy-gb	Gallaf gynllunio a mireinio cynnwys testunau er mwyn cynnwys gwybodaeth berthnasol a manwl, mewn arddull a chywair priodol.

en-gb	I can use a variety of resources independently to help me communicate my points.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiaeth o adnoddau yn annibynnol i’m helpu i gyﬂeu fy mhwyntiau.

en-gb	I can write intelligibly and legibly, with reasonable precision, spelling and punctuation.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu mewn ffordd ddealladwy a darllenadwy, gan ddefnyddio manylder, sillafu ac atalnodi rhesymol.

en-gb	I can write accurately at length in familiar contexts without reference material.
cy-gb	Gallaf ysgrifennu’n gywir am gyfnod estynedig mewn cyd-destunau cyfarwydd heb ddeunydd cyfeirio.

en-gb	I can produce coherent writing using a wide variety of vocabulary and grammatical constructions, including complex structures.
cy-gb	Gallaf gynhyrchu gwaith cydlynus gan ddefnyddio amrywiaeth eang o eirfa a strwythurau gramadegol, gan gynnwys strwythurau cymhleth.

en-gb	I can refer to events, moving between a range of tenses with increasing sophistication.
cy-gb	Gallaf gyfeirio at ddigwyddiadau, gan symud rhwng amrywiaeth o amseroedd y ferf gan ddangos sofﬁstigeiddrwydd cynyddol.

en-gb	I can use suitable style and register.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio arddull a chywair addas.

en-gb	I can use various strategies to reﬂect upon the quality and precision of my work in order to improve it.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio amrywiol strategaethau i fyfyrio ar ansawdd a manylder fy ngwaith er mwyn ei wella.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 62
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 65

en-gb	• write to convey clear and accurate expression of meaning
cy-gb	• ysgrifennu i fynegi ystyr mewn ffordd glir a chywir

en-gb	• rehearse and reﬁne ideas before they write
cy-gb	• ymarfer a mireinio syniadau cyn iddynt ysgrifennu

en-gb	• Creative writing and script writing.
cy-gb	• Ysgrifennu creadigol ac ysgrifennu sgriptiau.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 63
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 66

en-gb	• Ability to explain ideas/process clearly.
cy-gb	• Y gallu i egluro syniadau/prosesau yn glir.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 64
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 67

en-gb	• rich language environments, and language(s) in a variety of ﬁrst-hand, real-life situations 
cy-gb	• amgylcheddau iaith cyfoethog, ac iaith (ieithoedd) mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd go iawn trwy broﬁadau uniongyrchol

en-gb	• planned and unplanned spontaneous speaking and listening with a range of peers and adults
cy-gb	• gweithgareddau siarad a gwrando wedi’u cynllunio a rhai digymell gydag amrywiaeth o gyfoedion ac oedolion

en-gb	• viewing, accessing and engaging in a wide range of conversations and discussions
cy-gb	• gwylio, cyrchu a chymryd rhan mewn amrywiaeth eang o sgyrsiau a thrafodaethau

en-gb	• taking part in role play
cy-gb	• cymryd rhan mewn gweithgareddau chwarae rôl

en-gb	• language models in a range of contexts and situations
cy-gb	• modelau iaith mewn amrywiaeth o gyd-destunau a sefyllfaoedd

en-gb	• a range of media sources with different purposes
cy-gb	• amrywiaeth o ffynonellau cyfryngau sydd â gwahanol ddibenion 

en-gb	• opportunities to reﬂect on their own speaking to improve their skills
cy-gb	• cyﬂeoedd i fyfyrio ar eu gwaith siarad eu hunain er mwyn gwella eu sgiliau

en-gb	• opportunities to speak for a range of purposes, e.g. persuade, question, entertain, inform
cy-gb	• cyﬂeoedd i siarad ar gyfer amrywiaeth o ddibenion, e.e. darbwyllo, cwestiynu, diddanu, hysbysu

en-gb	• speaking in a range of informal and formal situations, including work-related situations
cy-gb	• siarad mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd anffurﬁol a ffurﬁol, gan gynnwys sefyllfaoedd sy’n gysylltiedig â gwaith

en-gb	• viewing, accessing and engaging in a wide range of performances, presentations, speeches and debates
cy-gb	• gwylio, cyrchu a chymryd rhan mewn amrywiaeth eang o berfformiadau, cyﬂwyniadau, areithiau a dadleuon

en-gb	• taking part in discussions around contemporary and contentious issues
cy-gb	• cymryd rhan mewn trafodaethau am faterion cyfoes a dadleuol

en-gb	• situations that challenge their own opinions and values
cy-gb	• sefyllfaoedd sy’n herio eu safbwyntiau a’u gwerthoedd eu hunain

en-gb	• opportunities to use the language(s) they are learning both in and beyond the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience
cy-gb	• cyﬂeoedd i ddefnyddio’r iaith (ieithoedd) y maent yn ei (eu) dysgu o fewn a thu hwnt i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu

en-gb	(from Progression step 3) 
cy-gb	(o Gam cynnydd 3)

en-gb	• multilingual environments.
cy-gb	• amgylcheddau amlieithog.

en-gb	• to ask questions to clarify meaning when they don’t understand
cy-gb	• y dylid gofyn cwestiynau er mwyn cael eglurhad o’r ystyr pan na fyddant yn deall

en-gb	• that the features, structure, organisation and presentation of talk change depending on purpose and audience
cy-gb	• bod nodweddion, strwythur, trefn a chyﬂwyniad sgwrs yn newid gan ddibynnu ar y diben a’r gynulleidfa

en-gb	• that language forms draw on different established conventions and register
cy-gb	• bod ffurﬁau iaith yn defnyddio gwahanol gonfensiynau sefydlog a chyweiriau

en-gb	• subject-speciﬁc and context-speciﬁc vocabulary
cy-gb	• geirfa pwnc-benodol a geirfa ar gyfer cyd-destunau penodol

en-gb	• how to talk about more challenging, stage-appropriate topics (including talking about language itself), using appropriate language
cy-gb	• sut i siarad am bynciau mwy heriol sy’n briodol ar gyfer y cam cynnydd (gan gynnwys siarad am iaith), gan ddefnyddio iaith briodol

en-gb	• that different speakers can have different roles in a group
cy-gb	• y gall fod gan wahanol siaradwyr wahanol rolau mewn grŵp

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 65
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 68

en-gb	• that the organisation of language can change meaning and impact
cy-gb	• y gall y modd y trefnir iaith newid yr ystyr a’r effaith

en-gb	• that sometimes people may draw meaning that speakers have not intended
cy-gb	• y gall pobl weithiau ddod i gasgliad o ran ystyr na fwriadwyd gan y siaradwyr

en-gb	• that words have impact and can affect listeners in different ways depending on their own views
cy-gb	• bod gan eiriau effaith ac y gallant effeithio ar wrandawyr mewn gwahanol ffyrdd gan ddibynnu ar eu safbwyntiau eu hunain

en-gb	• how to respond to other people’s views which may be very different to their own
cy-gb	• sut i ymateb i safbwyntiau pobl eraill a all fod yn wahanol iawn i’w safbwyntiau eu hunain

en-gb	• how to use rhetorical and persuasive techniques to achieve desired impact.
cy-gb	• sut i ddefnyddio technegau rhethregol a darbwyllol i gael yr effaith a ddymunir.

en-gb	• form sounds speciﬁc to their language(s)
cy-gb	• ffurﬁo synau sy’n benodol i’w hiaith (hieithoedd)

en-gb	• take turns in conversations
cy-gb	• cymryd eu tro wrth sgwrsio

en-gb	• recognise feelings and emotions and articulate how they feel
cy-gb	• cydnabod teimladau ac emosiynau a chyﬂeu sut y maent yn teimlo

en-gb	• form and express opinions
cy-gb	• llunio barnau a’u mynegi

en-gb	• ask questions which clarify understanding
cy-gb	• gofyn cwestiynau sy’n cadarnhau dealltwriaeth

en-gb	• recount information
cy-gb	• ailadrodd gwybodaeth

en-gb	• reﬂect on language use and evaluate impact
cy-gb	• myfyrio ar y defnydd o iaith a gwerthuso effaith

en-gb	• use social conventions of conversation and formality, e.g. responding and behaving appropriately in group conversation and allowing the conversation to develop cooperatively
cy-gb	• defnyddio confensiynau cymdeithasol sgwrs a ffurﬁoldeb, e.e. ymateb ac ymddwyn yn briodol mewn sgyrsiau grŵp a chaniatáu i’r sgwrs ddatblygu mewn modd cydweithredol

en-gb	• use speciﬁc vocabulary and structures depending on the purpose and audience
cy-gb	• defnyddio geirfa a strwythurau penodol gan ddibynnu ar y diben a’r gynulleidfa

en-gb	• support opinions
cy-gb	• cyﬁawnhau barnau

en-gb	• share their views with different audiences
cy-gb	• rhannu eu safbwyntiau gyda gwahanol gynulleidfaoedd

en-gb	• draw on personal and learned experiences to inform and support opinions
cy-gb	• defnyddio proﬁadau personol a’r hyn a ddysgwyd i lywio ac ategu barnau

en-gb	• appreciate that speech should be used or organised in different ways depending on the audience
cy-gb	• gwerthfawrogi y dylid defnyddio neu drefnu iaith lafar mewn gwahanol ffyrdd gan ddibynnu ar y gynulleidfa

en-gb	• recount and summarise information
cy-gb	• ailadrodd a chrynhoi gwybodaeth

en-gb	• ask questions which enhance understanding
cy-gb	• gofyn cwestiynau sy’n gwella dealltwriaeth

en-gb	• ask questions which test the parameters of an idea
cy-gb	• gofyn cwestiynau sy’n herio syniadau

en-gb	• reframe arguments to test that they make sense
cy-gb	• ail-fframio dadleuon er mwyn proﬁ eu bod yn gwneud synnwyr 

en-gb	• use new and interesting ideas to reﬂect on why they hold certain opinions
cy-gb	• defnyddio syniadau newydd a diddorol i ystyried pam mae ganddynt farnau penodol

en-gb	• use translanguaging skills
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu

en-gb	• understand that features such as rhetoric and persuasion depend on the context in which they are used and don’t necessarily create an effect on their own
cy-gb	• deall bod nodweddion megis rhethreg a’r gallu i ddarbwyllo yn dibynnu ar y cyd-destun lle’u defnyddir ac nad ydynt o reidrwydd yn creu effaith ar eu pen eu hunain

en-gb	• evaluate critically the arguments of others
cy-gb	• cynnal gwerthusiad beirniadol o ddadleuon pobl eraill

en-gb	• manipulate arguments in debate/discussion
cy-gb	• llywio dadleuon wrth gynnal dadl/trafodaeth

en-gb	• use language with versatility to respond to challenge.
cy-gb	• defnyddio iaith mewn ffordd hyblyg er mwyn ymateb i her.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 66
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 69

en-gb	• opportunities to explore and experiment with their writing
cy-gb	• cyﬂeoedd i archwilio ac arbroﬁ gyda’u gwaith ysgrifennu

en-gb	• relevant, engaging and challenging stimuli to inspire and aid preparation for purposeful writing
cy-gb	• deunydd ysgogi perthnasol, diddorol a heriol i’w hysbrydoli a’u helpu i baratoi i ysgrifennu mewn ffordd bwrpasol

en-gb	• an increasing variety of context-speciﬁc and subject-speciﬁc vocabulary 
cy-gb	• amrywiaeth gynyddol o eirfa ar gyfer cyd-destunau penodol a phynciau penodol

en-gb	• opportunities to explore and use a variety of ambitious and appropriate vocabulary
cy-gb	• cyﬂeoedd i archwilio a defnyddio amrywiaeth o eirfa uchelgeisiol a phriodol 

en-gb	• freedom to take risks and explore creativity
cy-gb	• y rhyddid i fentro a bod yn greadigol

en-gb	• spelling conventions and strategies involving a combination of methods
cy-gb	• confensiynau a strategaethau sillafu sy’n defnyddio cyfuniad o ddulliau

en-gb	• opportunities to review, revise, edit and proofread their writing
cy-gb	• cyﬂeoedd i adolygu, diwygio, golygu a phrawf-ddarllen eu gwaith ysgrifennu

en-gb	• opportunities to present writing in different forms and styles, including digitally and online, for a range of purposes and audiences
cy-gb	• cyﬂeoedd i gyﬂwyno gwaith ysgrifennu mewn gwahanol ffurﬁau ac arddulliau, gan gynnwys yn ddigidol ac ar-lein, at amrywiaeth o ddibenion ac ar gyfer amrywiaeth o gynulleidfaoedd

en-gb	• a wide variety of well-modelled styles, genres and forms of writing in all types of media, including digital technologies
cy-gb	• amrywiaeth eang o arddulliau, genres a ffurﬁau ysgrifennu wedi’u modelu’n dda ym mhob math o gyfrwng, gan gynnwys technolegau digidol

en-gb	• opportunities to use the language(s) they are learning both in and beyond the Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience.
cy-gb	• cyﬂeoedd i ddefnyddio’r iaith (ieithoedd) y maent yn ei (eu) dysgu o fewn a thu hwnt i Faes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu.

en-gb	• strategies and structures to prepare for writing
cy-gb	• strategaethau a strwythurau i baratoi ar gyfer ysgrifennu

en-gb	• that using an increasing range of relevant and ambitious vocabulary and idiomatic language can enhance their writing
cy-gb	• y gall defnyddio amrywiaeth gynyddol o eirfa ac iaith idiomatig berthnasol ac uchelgeisiol wella eu gwaith ysgrifennu

en-gb	• a range of spelling conventions, patterns and strategies
cy-gb	• amrywiaeth o gonfensiynau, patrymau a strategaethau sillafu

en-gb	• that there are conventions of grammar and punctuation that help us write with clarity and meaning
cy-gb	• bod confensiynau gramadeg ac atalnodi sy’n ein helpu i ysgrifennu mewn ffordd eglur ac ystyrlon

en-gb	• the characteristics of speciﬁc forms, genres and styles
cy-gb	• nodweddion ffurﬁau, genres ac arddulliau penodol

en-gb	• that particular vocabulary is used in particular situations
cy-gb	• y defnyddir geirfa benodol mewn sefyllfaoedd penodol

en-gb	• that the organisation of a text depends on the audience and purpose for which it is created
cy-gb	• bod y ffordd y caiff testun ei drefnu yn dibynnu ar y gynulleidfa a’r diben y cafodd ei greu ar ei gyfer

en-gb	• the purpose of a text will deﬁne the language features used
cy-gb	• y bydd diben testun yn difﬁnio’r nodweddion iaith a ddefnyddir

en-gb	• manipulation of sentence lengths and styles can change the pace and impact of what is being communicated
cy-gb	• y gall y ffordd yr ymdrinnir â hyd brawddegau ac arddulliau newid cyﬂymder ac effaith yr hyn a gaiff ei gyﬂeu

en-gb	• words carry different levels of meaning (emotional/social/etc.)
cy-gb	• bod gan eiriau wahanol lefelau o ystyr (emosiynol/cymdeithasol/ac ati)

en-gb	• the organisation of words and punctuation within a sentence can change the impact/meaning of a sentence.
cy-gb	• y gall y modd y trefnir geiriau ac atalnodi o fewn brawddeg newid effaith/ystyr brawddeg.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 67
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 70

en-gb	• plan their use of strategies and use an increasing range of structures
cy-gb	• cynllunio eu defnydd o strategaethau a defnyddio amrywiaeth gynyddol o strwythurau

en-gb	• write with conﬁdence and purpose for a range of audiences
cy-gb	• ysgrifennu’n hyderus a chyda diben ar gyfer amrywiaeth o gynulleidfaoedd

en-gb	• apply the features of an increasing range of genres in different forms to craft their writing
cy-gb	• cymhwyso nodweddion amrywiaeth gynyddol o genres mewn gwahanol ffurﬁau er mwyn creu eu gwaith ysgrifennu

en-gb	• apply their knowledge of grapheme–phoneme correspondence and morphology to spell words accurately
cy-gb	• cymhwyso’r hyn maent yn ei wybod am gyfatebiaeth graffem–ffonem a morffoleg er mwyn sillafu geiriau’n gywir

en-gb	• use strategies for learning, storing, recalling and checking the spelling of words they use
cy-gb	• defnyddio strategaethau ar gyfer dysgu, storio, galw i gof a chadarnhau sillaﬁad geiriau a ddefnyddir ganddynt

en-gb	• write with clarity and meaning, applying appropriate conventions of grammar and punctuation
cy-gb	• ysgrifennu’n eglur ac yn ystyrlon, gan gymhwyso confensiynau gramadeg ac atalnodi priodol

en-gb	• use independent and collaborative strategies that will help them to review and improve their writing
cy-gb	• defnyddio strategaethau annibynnol a chydweithredol a fydd yn eu helpu i adolygu a gwella eu gwaith ysgrifennu

en-gb	• reﬂect critically on their language, form and structure as a means of drafting, adapting and editing  their writing
cy-gb	• myfyrio ar eu hiaith, ffurf a strwythur mewn ffordd feirniadol er mwyn drafftio, addasu a golygu eu gwaith ysgrifennu

en-gb	• use appropriate vocabulary and terminology to discuss, consider and evaluate their own work and that of others
cy-gb	• defnyddio geirfa a therminoleg briodol i drafod, ystyried a gwerthuso eu gwaith eu hunain a gwaith eraill

en-gb	• use stage-appropriate, ambitious vocabulary and idiomatic language for a range of audiences and purposes
cy-gb	• defnyddio geirfa ac iaith idiomatig uchelgeisiol sy’n briodol i’r cam cynnydd ar gyfer amrywiaeth o gynulleidfaoedd ac at amrywiaeth o ddibenion

en-gb	• produce a legible and personal style of handwriting • use digital technology to produce and present independently and collaboratively
cy-gb	• cynhyrchu arddull lawysgrifen daclus a phersonol • defnyddio technoleg ddigidol i gynhyrchu a chyﬂwyno ar y cyd 

en-gb	• use translanguaging skills.
cy-gb	• defnyddio sgiliau trawsieithu.

en-gb	Languages, Literacy and Communication 68
cy-gb	Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu 71

en-gb	Literature ﬁres imagination  and inspires creativity. 
cy-gb	Mae llenyddiaeth yn tanio’r dychymyg ac yn ysbrydoli creadigrwydd.

en-gb	The Languages, Literacy and Communication Area of Learning and Experience will provide learners with literary experiences that will engage their interest and imagination as readers, listeners, viewers, writers and creators.
cy-gb	Bydd y Maes Dysgu a Phroﬁad Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu yn cynnig proﬁadau llenyddol i ddysgwyr a fydd yn ennyn eu diddordeb a’u dychymyg fel darllenwyr, gwrandawyr, gwylwyr, awduron a llenorion.

en-gb	They will not only be enabled to appreciate a creator’s craft but also to develop their own creative skills.
cy-gb	Byddant nid yn unig yn gallu gwerthfawrogi crefft y llenor, ond byddant hefyd yn gallu meithrin eu sgiliau creadigol eu hunain.

en-gb	They will experience and respond to a variety of literature that gives them insight into the culture, people and history of Wales as well as the wider world.
cy-gb	Byddant yn proﬁ ac yn ymateb i amrywiaeth o lenyddiaeth sy’n rhoi dealltwriaeth iddynt o ddiwylliant, pobl a hanes Cymru yn ogystal â’r byd ehangach.

en-gb	Through this, as their understanding of their own and other people’s experiences, beliefs and cultures is enhanced, learners will be helped to develop their ability to demonstrate empathy.
cy-gb	Drwy hyn, wrth i’w dealltwriaeth o’u proﬁadau, eu credoau a’u diwylliannau eu hunain a phobl eraill wella, caiff dysgwyr gymorth i ddatblygu eu gallu i ddangos empathi.

en-gb	This in turn will contribute to their emotional and mental well-being.
cy-gb	Yn ei dro, bydd hyn yn cyfrannu at eu lles emosiynol a’u lles meddwl.

en-gb	In all, the experiences offered in this area of learning and experience will spark learners’ imagination and creativity and help to build a lifelong love of literature.
cy-gb	Gyda’i gilydd, bydd y proﬁadau a gynigir fel rhano’r maes dysgu a phroﬁad hwn yn tanio dychymyg a chreadigrwydd dysgwyr ac yn helpu i feithrin cariad gydol oes tuag at lenyddiaeth.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 69
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 72

en-gb	Learners will engage with stage-appropriate, challenging literary media in Welsh, English and international languages.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn dod i gyswllt â deunydd llenyddol heriol sy’n briodol ar gyfer y cam cynnydd  yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol 

en-gb	Learners progress from subjective to objective appreciation.
cy-gb	Mae dysgwyr yn gwneud cynnydd werthfawrogi llenyddiaeth yn oddrychol i’w werthfawrogi’n wrthrychol.

en-gb	Literature is a stimulus for creativity.
cy-gb	Mae llenyddiaeth yn ysgogi creadigrwydd.

en-gb	Learners will imitate and emulate literature that they have read/seen as well as creating their own original work in Welsh, English and in international languages.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn efelychu llenyddiaeth y maent wedi’i darllen/gweld yn ogystal â chreu eu gwaith gwreiddiol eu hunain yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd rhyngwladol.

en-gb	Concepts and ideas will be revisited and addressed in more complex ways as understanding and ability become more sophisticated.
cy-gb	Ailymwelir â chysyniadau a syniadau ac ymdrinnir â nhw mewn ffyrdd mwy cymhleth wrth i ddealltwriaeth a gallu’r dysgwyr ddod yn fwy sofﬁstigedig.

en-gb	Learners will reﬂect on their work to improve their skills.
cy-gb	Bydd dysgwyr yn myfyrio ar eu gwaith er mwyn gwella eu sgiliau.

en-gb	I can understand that there are different types of literature.
cy-gb	Gallaf ddeall fod gwahanol fathau o lenyddiaeth.

en-gb	I can recognise that there are similarities between what I hear, view and read.
cy-gb	Gallaf adnabod bod nodweddion tebyg rhwng yr hyn rwy’n ei glywed, ei weld a’i ddarllen.

en-gb	I can talk about the literature I hear, view or read and express simple opinions.
cy-gb	Gallaf sôn am y llenyddiaeth rwy’n ei chlywed, yn ei gweld neu yn ei darllen, a mynegi barnau syml.

en-gb	I can retell stories.
cy-gb	Gallaf ailadrodd straeon.

en-gb	I can listen to and join in with songs, rhymes, stories and poems.
cy-gb	Gallaf wrando ar ganeuon, rhigymau, straeon a cherddi ac ymuno ynddynt.

en-gb	I can adopt a role and perform creatively based on my experience of literature.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu rôl a pherfformio’n greadigol yn seiliedig ar fy mhroﬁad o lenyddiaeth.

en-gb	I can use my imagination to respond creatively to the literature I hear, view or read.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy nychymyg i ymateb yn greadigol i’r llenyddiaeth rwy’n ei chlywed, ei gweldneu’n ei darllen.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 70
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 73

en-gb	I can recognise the features of different literature and use appropriate language to talk about them.
cy-gb	Gallaf adnabod nodweddion gwahanol fathau o lenyddiaeth a defnyddio iaith briodol i siarad amdanynt.

en-gb	I can talk about plot, character and main themes of the literature I hear, view or read, expressing my opinions.
cy-gb	Gallaf sôn am blot, cymeriad a phrif themâu’r llenyddiaeth rwy’n ei chlywed, ei gweld neu ei darllen, gan fynegi fy marnau.

en-gb	I can retell stories creatively.
cy-gb	Gallaf ailadrodd straeon mewn ffordd greadigol.

en-gb	I can listen to and remember poetry, drama and prose and can adapt them creatively.
cy-gb	Gallaf wrando ar farddoniaeth, drama a rhyddiaith, a’u coﬁo a’u haddasu mewn ffordd greadigol.

en-gb	I can show an understanding of emotions experienced by myself and by others.
cy-gb	Gallaf ddangos dealltwriaeth o’r emosiynau rwy’n eu proﬁ ac a broﬁr gan eraill.

en-gb	I can make connections between poetry, drama and prose that I hear, view or read.
cy-gb	Gallaf greu cysylltiadau rhwng barddoniaeth, drama a rhyddiaith y byddaf yn eu clywed, eu gweld neu eu darllen.

en-gb	I can draw on my knowledge of different characters within literature to adopt and perform a role.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod am wahanol gymeriadau mewn llenyddiaeth i fabwysiadu a pherfformio rôl.

en-gb	I can use my imagination to respond to literature and create my own.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy nychymyg i ymateb i lenyddiaeth a chreu fy llenyddiaeth fy hun.

en-gb	I can recognise and comment on the features of different genres in literature using appropriate language.
cy-gb	Gallaf adnabod nodweddion gwahanol genres mewn llenyddiaeth, a chyﬂwyno sylwadau arnynt, gan ddefnyddio iaith briodol.

en-gb	I can discuss the plot, character, theme and context of the literature I hear, view or read, expressing my ideas and opinions.
cy-gb	Gallaf drafod plot, cymeriad, thema a chyd-destun y llenyddiaeth rwy’n ei chlywed, ei gweld neu ei darllen, gan fynegi fy syniadau a’m barnau.

en-gb	I can retell and adapt a story creatively, expressing it from a new viewpoint and using familiar strategies to move between storytelling and writing.
cy-gb	Gallaf ailadrodd ac addasu stori mewn ffordd greadigol, gan ei mynegi o safbwynt newydd a defnyddio strategaethau cyfarwydd i symud rhwng adrodd ac ysgrifennu straeon.

en-gb	I can support my views with examples.
cy-gb	Gallaf cefnogi fy marnau gan ddefnyddio enghreifftiau.

en-gb	I can show empathy and recognise that others may have different views from mine.
cy-gb	Gallaf ddangos empathi a chydnabod y gall fod gan bobl eraill farnau gwahanol i mi.

en-gb	I can make connections across a range of literature, including from different languages.
cy-gb	Gallaf greu cysylltiadau ar draws amrywiaeth o lenyddiaeth, gan gynnwys o ieithoedd gwahanol.

en-gb	I can adopt, create and perform roles based on my knowledge of characters and experiences of literature.
cy-gb	Gallaf fabwysiadu, creu a pherfformio rolau yn seiliedig ar yr hyn rwy’n ei wybod am gymeriadau a’m proﬁadau o lenyddiaeth.

en-gb	I can create literature using my imagination and knowledge of writing styles and the features of different genres.
cy-gb	Gallaf greu llenyddiaeth gan ddefnyddio fy nychymyg a’r hyn rwy’n ei wybod am arddulliau ysgrifennu a nodweddion gwahanol genres.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 71
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 74

en-gb	I can engage with a wide range of genres, analysing language choices and techniques used by authors.
cy-gb	Gallaf fynd i’r afael ag amrywiaeth eang o genres, gan ddadansoddi dewisiadau a thechnegau ieithyddol a ddefnyddir gan yr awduron.

en-gb	I can describe the impact on the reader using relevant terminology and examples.
cy-gb	Gallaf ddisgriﬁo’r effaith ar y darllenwr, gan ddefnyddio terminoleg ac enghreifftiau perthnasol.

en-gb	I can explore and analyse issues through the plot, character, theme, identity and context of the literature I hear, view or read.
cy-gb	Gallaf archwilio a dadansoddi materion drwy blot, cymeriad, thema, hunaniaeth a chyd-destun y llenyddiaeth rwy’n ei chlywed, ei gweld neu ei darllen.

en-gb	I can support my views with evidence.
cy-gb	Gallaf gefnogi fy marnau â thystiolaeth.

en-gb	I can show tolerance and empathy in my responses and appreciate that texts can be interpreted differently.
cy-gb	Gallaf ddangos goddefgarwch ac empathi yn fy ymatebion a gwerthfawrogi y gellir dehongli testunau mewn gwahanol ffyrdd.

en-gb	I can analyse and compare ideas within and across a range of literature, including across different languages.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi a chymharu syniadau o fewn ac ar draws amrywiaeth o lenyddiaeth, gan gynnwys ar draws gwahanol ieithoedd.

en-gb	I can use my knowledge and understanding of different characters and experiences of literature to adapt and perform roles, expressing myself creatively.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n wybod a’m dealltwriaeth o wahanol gymeriadau a phroﬁadau o lenyddiaeth i addasu a pherfformio rolau, gan fynegi fy hun mewn ffordd greadigol.

en-gb	I can develop my own writing craft and creativity, experimenting with language features used by a range of authors and genres.
cy-gb	Gallaf ddatblygu fy nghrefft a’m creadigrwydd ysgrifennu, gan arbroﬁ â nodweddion ieithyddol a ddefnyddir gan amrywiaeth o awduron ac mewn amrywiaeth o genres.

en-gb	I can engage in depth with a range of genres.
cy-gb	Gallaf fynd i’r afael yn fanwl ag amrywiaeth o genres.

en-gb	I can analyse and evaluate the impact of language choices and techniques on the reader using relevant terminology and examples.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi a gwerthuso effaith dewisiadau iaith a thechnegau ar y darllenwyr gan ddefnyddio terminoleg ac enghreifftiau perthnasol.

en-gb	I can explore, analyse and evaluate issues through the plot, character, theme, identity and context of a range of relevant and challenging literature.
cy-gb	Gallaf archwilio, dadansoddi a gwerthuso materion drwy blot, cymeriad, thema, hunaniaeth a chyd-destun amrywiaeth o lenyddiaeth berthnasol a heriol.

en-gb	I can support my views with relevant evidence.
cy-gb	Gallaf gefnogi fy marnau â thystiolaeth berthnasol.

en-gb	I can show tolerance and empathy, evaluating different interpretations of texts, including my own.
cy-gb	Gallaf ddangos goddefgarwch ac empathi, gan werthuso gwahanol ddehongliadau o destunau, gan gynnwys fy rhai fy hun.

en-gb	I can analyse, compare and evaluate ideas from a range of complex literary texts, including across different languages.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi, cymharu a gwerthuso syniadau o amrywiaeth o destunau llenyddol cymhleth, gan gynnwys ar draws gwahanol ieithoedd.

en-gb	I can use my knowledge and understanding of different characters and experiences to adapt and perform roles, expressing my own and others’ viewpoints creatively.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio’r hyn rwy’n ei wybod a’m dealltwriaeth o wahanol gymeriadau a phroﬁadau i addasu a pherfformio rolau, gan fynegi fy safbwyntiau a safbwyntiau pobl eraill mewn ffordd greadigol.

en-gb	I can craft my own writing for creative purposes, engaging with a wide range of literature in order to explore and develop my own writing.
cy-gb	Gallaf lunio fy ngwaith ysgrifennu fy hun at ddibenion creadigol, gan ymwneud ag amrywiaeth eang o lenyddiaeth er mwyn archwilio a datblygu fy ngwaith ysgrifennu fy hun.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 72
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 75

en-gb	I can listen to and join in with Welsh songs and rhymes.
cy-gb	Gallaf wrando ar ganeuon a rhigymau Cymraeg ac ymuno.

en-gb	I can recognise different types of literature in Welsh.
cy-gb	Gallaf adnabod gwahanol fathau o lenyddiaeth yn Gymraeg.

en-gb	I can make a basic response to and express simple opinions in Welsh on the Welsh literature I hear, view and read.
cy-gb	Gallaf gynnig ymateb sylfaenol a mynegi barnau syml yn Gymraeg ar y llenyddiaeth Gymraeg y byddaf yn ei chlywed, ei gweld a’i darllen.

en-gb	I can listen to and perform Welsh poems, songs and stories.
cy-gb	Gallaf wrando ar gerddi, caneuon a straeon Cymraeg a’u perfformio.

en-gb	I can work collaboratively to create literature, e.g. by adapting simple structures from familiar Welsh texts.
cy-gb	Gallaf gydweithio i greu llenyddiaeth, e.e. drwy addasu strwythurau syml o destunau Cymraeg cyfarwydd.

en-gb	I can identify basic features, including similarities and differences of different genres in Welsh literature.
cy-gb	Gallaf sylwi ar nodweddion sylfaenol, gan gynnwys elfennau tebyg ac annhebyg mewn gwahanol genres o fewn llenyddiaeth Gymraeg.

en-gb	I can talk about plot and characters in Welsh literature I hear, view or read, expressing my opinions in Welsh using familiar language.
cy-gb	Gallaf sôn am y plot a’r cymeriadau yn y llenyddiaeth Gymraeg a glywaf, ac a welaf ac a ddarllenaf, gan fynegi fy marnau yn Gymraeg gan ddefnyddio iaith gyfarwydd.

en-gb	I can give stage-appropriate reasons in Welsh for my views.
cy-gb	Gallaf roi rhesymau addas i’r cam cynnydd yn Gymraeg am fy marnau yn Gymraeg sy’n addasi’r cam cynnydd.

en-gb	I can listen to and perform poems, sketches, songs and stories in the Welsh language with expression which shows my understanding.
cy-gb	Gallaf wrando ar gerddi, sgetsys, caneuon a straeon yn Gymraeg a’u perfformio â mynegiant sy’n dangos fy mod wedi’u deall.

en-gb	I can listen to and remember poetry, drama and prose, and retell and adapt them creatively in Welsh.
cy-gb	Gallaf wrando ar farddoniaeth, drama a rhyddiaith, eu coﬁo, eu hailadrodd a’u haddasu mewn ffordd greadigol yn Gymraeg.

en-gb	I can create my own stage-appropriate stories, sketches and poems.
cy-gb	Gallaf greu fy straeon, sgetsys a cherddi syml fy hun yn unol â’m cam cynnydd.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 73
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 76

en-gb	I can recognise features and use the Welsh terms for different genres in Welsh literature.
cy-gb	Gallaf adnabod nodweddion a defnyddio’r termau Cymraeg am wahanol genres mewn llenyddiaeth Gymraeg.

en-gb	I can discuss plot, characters and main themes of Welsh literature I hear, view and read, expressing my ideas and opinions in Welsh using varied language patterns.
cy-gb	Gallaf drafod plot, cymeriadau a phrif themâu llenyddiaeth Gymraeg rwy’n ei chlywed, ei gweld a’i darllen, gan fynegi fy syniadau a’m barnau yn Gymraeg gan ddefnyddio patrymau iaith amrywiol.

en-gb	I can give extended reasons for my views.
cy-gb	Gallaf roi rhesymau estynedig am fy marn.

en-gb	I can interpret and perform a range of literature in the Welsh language with accuracy, expression and understanding.
cy-gb	Gallaf ddehongli a pherfformio amrywiaeth o lenyddiaeth yn Gymraeg gyda chywirdeb, mynegiant a dealltwriaeth.

en-gb	I can make connections across a range of literature.
cy-gb	Gallaf greu cysylltiadau ar draws amrywiaeth o lenyddiaeth.

en-gb	I can retell and adapt a story creatively from a new viewpoint.
cy-gb	Gallaf ailadrodd ac addasu stori mewn ffordd greadigol o safbwynt newydd.

en-gb	I can use my imagination to create my own literature using varied language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy nychymyg er mwyn creu fy llenyddiaeth fy hun, gan ddefnyddio iaith amrywiol.

en-gb	I can identify similarities and differences between types of texts in Welsh by commenting on the main features of genres, using relevant terminology.
cy-gb	Gallaf sylwi ar nodweddion tebyg ac annhebyg rhwng mathau o destunau yn Gymraeg, drwy wneud sylwadau ar brif nodweddion genres, gan ddefnyddio terminoleg berthnasol.

en-gb	I can respond in Welsh to the wide range of Welsh literature I hear, view and read with empathy, and am ambitious in my use of language, discussing aspects such as plot, characters and themes.
cy-gb	Gallaf ymateb yn Gymraeg i’r amrywiaeth eang o lenyddiaeth Gymraeg y byddaf yn ei chlywed, ei gweld a’i darllen gan ddangos empathi a defnyddio iaith yn uchelgeisiol, gan drafod agweddau megis plot, cymeriadau a themâu.

en-gb	I can justify my opinions and use evidence to support my views.
cy-gb	Gallaf gyﬁawnhau fy marnau gan gyﬂwyno tystiolaeth i ategu fy safbwyntiau.

en-gb	I can interpret and perform a wide range of literature in the Welsh language with accuracy, expression and understanding.
cy-gb	Gallaf ddehongli a pherfformio amrywiaeth eang o lenyddiaeth yn Gymraeg gyda chywirdeb, mynegiant a dealltwriaeth.

en-gb	I can analyse and compare ideas within and across a range of literature.
cy-gb	Gallaf ddadansoddi a chymharu syniadau mewn amrywiaeth o lenyddiaeth ac ar draws y llenyddiaeth honno.

en-gb	I can experiment with language features in order to explore and develop my own creativity, using language adventurously to create my own original literature.
cy-gb	Gallaf arbroﬁ â nodweddion iaith er mwyn archwilio a datblygu fy nghreadigrwydd, gan ddefnyddio iaith anturus i greu fy llenyddiaeth wreiddiol fy hun.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 74
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 77

en-gb	I have developed stage-appropriate knowledge and skills in Welsh and English, and home and community languages where applicable, which are a foundation for international language(s).
cy-gb	Rwyf wedi meithrin gwybodaeth a sgiliau sy’n addas i’r cam cynnydd yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn ieithoedd cartref a chymunedol lle bo hynny’n berthnasol, sy’n cynnig sail i mi ddysgu iaith ryngwladol (ieithoedd rhyngwladol).

en-gb	I have developed stage-appropriate knowledge and skills in Welsh and English and home and community languages where applicable, which are a foundation for international language(s).
cy-gb	Rwyf wedi meithrin gwybodaeth a sgiliau sy’n addas i’r cam cynnydd yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn ieithoedd cartref a chymunedol lle bo hynny’n berthnasol, sy’n cynnig sail i mi ddysgu iaith ryngwladol (ieithoedd rhyngwladol).

en-gb	I have experienced literature from other cultures and literature written in different languages.
cy-gb	Rwyf wedi proﬁ llenyddiaeth o ddiwylliannau eraill a llenyddiaeth wedi’i hysgrifennu mewn gwahanol ieithoedd.

en-gb	I can talk in my language of choice about what I have heard, read or seen in the international language and express my opinions, supporting my views with examples.
cy-gb	Gallaf siarad yn fy newis iaith am yr hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld yn yr iaith ryngwladol a mynegi fy marnau, gan ddefnyddio enghreifftiau i ategu fy safbwyntiau.

en-gb	I can retell excerpts of what I have heard, read or seen adapting simple structures in my own creative work using the international language.
cy-gb	Gallaf ailadrodd, yn yr iaith ryngwladol, ddarnau o’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld, gan addasu strwythurau syml yn fy ngwaith creadigol fy hun.

en-gb	I can respond in my language of choice to what I have heard, read or seen in the international language, describing key themes, characters and plot, and relating these to my own culture and experiences.
cy-gb	Gallaf ymateb yn fy newis iaith i’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld yn yr iaith ryngwladol, gan ddisgriﬁo themâu allweddol, cymeriadau a phlot a’u cysylltu â’m diwyllianta’m proﬁadau fy hun.

en-gb	I can express my opinions in my language of choice on what I have heard, read or seen in the international language, showing empathy and explaining why something interests me.
cy-gb	Gallaf fynegi, yn fy newis iaith, fy marnau ar yr hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld yn yr iaith ryngwladol, gan ddangos empathi ac egluro pam mae rhywbeth o ddiddordeb i mi.

en-gb	I can use my imagination and respond creatively to what I have heard, read or seen by retelling and adapting excerpts in the international language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy nychymyg ac ymateb yn greadigol yn yr iaith ryngwladol i’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld, drwy ailadrodd ac addasu darnau ohono.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 75
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 78

en-gb	I can respond creatively and critically, in my language of choice, to the main features of what I have heard, read or seen in the international language.
cy-gb	Gallaf ymateb, yn fy newis iaith, yn greadigol ac yn feirniadol i brif nodweddion yr hyn rwyfwedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld yn yr iaith ryngwladol.

en-gb	I can compare, evaluate and analyse what I have heard, read or seen in the international language, with my own culture and experiences.
cy-gb	Gallaf gymharu, gwerthuso a dadansoddi’r hyn rwyf wedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld yn yr iaith ryngwladol gan ystyried fy niwylliant a’m proﬁadau fy hun.

en-gb	I can explain in detail why something interests me, showing empathy, expressing opinions and justifying them in my language of choice.
cy-gb	Gallaf egluro’n fanwl, yn fy newis iaith, pam mae rhywbeth o ddiddordeb i mi, gan ddangos empathi, mynegi safbwyntiau a’u cyﬁawnhau.

en-gb	I can use my imagination and respond creatively in the international language to what I have heard, read or seen by adapting excerpts and being adventurous in using a range of language.
cy-gb	Gallaf ddefnyddio fy nychymyg ac ymateb yn greadigol yn yr iaith ryngwladol i’r hyn rwyfwedi’i glywed, ei ddarllen neu ei weld, drwy addasu darnau ohono a bod yn fentrus o ran defnyddio amrywiaeth o iaith.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 76
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 79

en-gb	• ﬁnd meaning in, and understand texts that are read 
cy-gb	• canfod ystyr mewn testunau a ddarllenir a’u deall

en-gb	• write to convey clear and accurate expression of meaning
cy-gb	• ysgrifennu i fynegi ystyr mewn ffordd glir a chywir

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 77
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 80

en-gb	• Events and people in literature who have inﬂuenced society and identity in Wales.
cy-gb	• Digwyddiadau a phobl sydd wedi dylanwadu ar gymdeithas a hunaniaeth yng Nghymru.

en-gb	• Using literature to further develop understanding of scientiﬁc breakthrough.
cy-gb	• Defnyddio llenyddiaeth i feithrin dealltwriaeth bellach o ddatblygiadau gwyddonol.

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 78
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 81

en-gb	• a positive reading culture, with opportunities to select and appreciate a range of literature based on their personal preferences and informed choice in Welsh, English (including authors and poets from Wales writing in English) and international literature, including literature in international languages and works in translation
cy-gb	• diwylliant darllen cadarnhaol â chyﬂeoedd i ddethol a gwerthfawrogi amrywiaeth o lenyddiaeth  yn seiliedig ar eu hoffterau personol a dewisiadau gwybodus yn Gymraeg, yn Saesneg (gan gynnwys awduron a beirdd o Gymru sy’n ysgrifennu yn Saesneg) a llenyddiaeth ryngwladol,  gan gynnwys llenyddiaeth mewn ieithoedd rhyngwladol a gweithiau sydd wedi’u cyﬁeithu

en-gb	• environments where they enjoy listening to and reading an increasing range of stories, poems and plays in their stage-appropriate language(s)
cy-gb	• amgylcheddau lle maent yn mwynhau darllen a gwrando ar ymrywiaeth gynyddol o straeon,cerddi a dramâu yn yr iaith (ieithoedd) sy’n berthnasol i’r cam cynnydd

en-gb	• opportunities to listen to literature that they might not choose themselves or wouldn’t be able to read independently, performed or read by positive role models
cy-gb	• cyﬂeoedd i wrando ar lenyddiaeth na fyddent o bosibl yn ei dewis eu hunain, neu na fyddent  yn gallu ei darllen ar eu pen eu hunain, yn cael ei pherfformio neu ei darllen gan fodelau rôl cadarnhaol

en-gb	• opportunities to revisit familiar and favourite literature
cy-gb	• cyﬂeoedd i ailymweld â llenyddiaeth sy’n gyfarwydd iddynt ac ailymweld â’u hoff lenyddiaeth

en-gb	• opportunities to take risks and challenge thinking within the context of real and imagined experiences
cy-gb	• cyﬂeoedd i fentro a herio eu ffordd o feddwl o fewn cyd-destun proﬁadau go iawn a phroﬁadau dychmygol

en-gb	• contexts where they are encouraged to collaborate, perform, express and develop creativity using a range of media
cy-gb	• cyd-destunau lle y cânt eu hannog i gydweithio, perfformio, mynegi a datblygu’n greadigol gan ddefnyddio amrywiaeth o gyfryngau

en-gb	• literature in a variety of media, formats and genres, including all forms of digital and printed media
cy-gb	• llenyddiaeth mewn amrywiaeth o gyfryngau, fformatau a genres, gan gynnwys pob math o gyfryngau digidol a chyfryngau print

en-gb	• inspiration beyond the classroom for creating their own literature (from Progression step 2)
cy-gb	• ysbrydoliaeth y tu hwnt i’r ystafell ddosbarth ar gyfer creu eu llenyddiaeth eu hunain (o Gam cynnydd 2)

en-gb	• a stage-appropriate, challenging and broad range of oral, written and visual literature with a wide range of genres, themes and different contexts
cy-gb	• amrywiaeth heriol ac eang o lenyddiaeth lafar, ysgrifenedig a gweledol sy’n briodol ar gyfer y cam cynnydd, gan gynnwys amrywiaeth eang o genres, themâu a gwahanol gyd-destunau

en-gb	• literature which allows them to explore and reﬂect on contemporary issues.
cy-gb	• llenyddiaeth sy’n caniatáu iddynt ystyried materion cyfoes a myfyrio arnynt.

en-gb	• that there is a range of literature from different cultures from the past and present in Welsh, English (including authors and poets from Wales who write in English) and international languages, and works in translation
cy-gb	• bod amrywiaeth o lenyddiaeth o wahanol ddiwylliannau o’r gorffennol a’r presennol yn Gymraeg, yn Saesneg (gan gynnwys awduron a beirdd o Gymru sy’n ysgrifennu yn Saesneg) ac mewn  ieithoedd rhyngwladol, a gweithiau sydd wedi’u cyﬁeithu

en-gb	• what makes literature effective.
cy-gb	• yr hyn sy’n gwneud llenyddiaeth yn effeithiol.

en-gb	• retell, predict, adapt, interpret and perform in an imaginative, collaborative and creative way, taking on different roles
cy-gb	• ailadrodd, rhagfynegi, addasu, dehongli a pherfformio mewn ffordd llawn dychymyg, cydweithredol a chreadigol, gan ymgymryd â gwahanol rolau

en-gb	H m u u m n a ic n a i t t i i o e n s 80
cy-gb	Yr Hyn sy’n Bwysig mewn Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu Cwricwlwm Drafft i Gymru D 2 r 0 a 2 ft 2 C :

en-gb	What Matters in Languages, Literacy and Communication Draft Curriculum for Wales 202 D 2 r : a L ft a C n u g r u ri a c g u e lu s m , L f i o te r r W ac a y le a s nd 20 C 2 o 2 m :
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 82

en-gb	• show an understanding of themselves, others and different cultures when responding to literature
cy-gb	• dangos dealltwriaeth ohonynt eu hunain, dealltwriaeth o eraill ac o wahanol ddiwylliannau wrth ymateb i lenyddiaeth

en-gb	• consider how literature affects them by expressing their personal views and showing appreciation of, and respect for, different viewpoints
cy-gb	• ystyried sut mae llenyddiaeth yn effeithio arnynt, drwy fynegi eu safbwyntiau personol a dangos gwerthfawrogiad a pharch tuag at wahanol safbwyntiau

en-gb	• read stage-appropriate challenging literature
cy-gb	• darllen llenyddiaeth heriol sy’n briodol ar gyfer y cam cynnydd

en-gb	• read literature which develops their awareness of contemporary issues, tolerance, open-mindedness and sense of self
cy-gb	• darllen llenyddiaeth sy’n datblygu eu hymwybyddiaeth o faterion cyfoes, goddefgarwch, natur feddwl agored ac ymdeimlad o hunaniaeth

en-gb	• make links and comparisons between different authors and genres, including across different languages
cy-gb	• creu cysylltiadau a chymariaethau rhwng gwahanol awduron a genres, gan gynnwys ar draws gwahanol ieithoedd

en-gb	• evaluate and argue points effectively, expressing their views, identifying bias and showing empathy.
cy-gb	• gwerthuso a dadlau pwyntiau yn effeithiol, gan fynegi eu barnau, nodi tuedd a dangos empathi.

en-gb	Glossary Draft Curriculum for Wales 202 D 2 r : a L ft a C n u g r u ri a c g u e lu s m , L f i o te r r W ac a y le a s nd 20 C 2 o 2 m :
cy-gb	Geirfa Cwricwlwm Drafft i Gymru D 2 r 0 a 2 ft 2 C :

en-gb	H m u u m ni a c n a i t t i i o e n s 79
cy-gb	I u e r i r t i h c o u e lu d m d, f L o l r y W thr a e le n s ne 2 d 0 d 22 a : C H h u y m fa a t n h i r t e ie b s u 83

en-gb	Humanities 83
cy-gb	Humanities 86

en-gb	Organ Donation Annual Report 2018
cy-gb	Adroddiad Blynyddol 2018 ar Roi Organau

en-gb	Together for Health
cy-gb	Law yn Llaw at Iechyd

en-gb	© Crown Copyright 201
cy-gb	© Crown Copyright 2018     WG36624      ISBN

en-gb	1.0 Introduction
cy-gb	1.0 Cyflwyniad

en-gb	This year’s annual report demonstrates the outstanding support the Welsh public has given to organ donation and transplantation.
cy-gb	Mae’r adroddiad blynyddol eleni yn dangos cefnogaeth aruthrol y cyhoedd yng Nghymru i roi a thrawsblannu organau.

en-gb	In 2017/18 Wales had its highest number of donors ever seen and the highest consent rate for the whole of the UK at 70%.  (England, Scotland and Northern Ireland were 66%, 57% and 66%, respectively).
cy-gb	Yn 2017/18, gwelwyd y nifer fwyaf o roddwyr erioed yng Nghymru a’r gyfradd cydsynio uchaf ledled y DU gyfan, sef 70%, (66% yn Lloegr, 57% yn yr Alban a 66% yng Ngogledd Iwerddon).

en-gb	This means that more families in Wales have supported donation proceeding to save and transform the lives of people in need of a transplant.
cy-gb	Mae hyn yn golygu bod mwy o deuluoedd yng Nghymru wedi cefnogi’r broses rhoi organau, gan arwain at achub a thrawsnewid bywydau pobl yr oedd angen trawsblaniad arnynt,

en-gb	The introduction of the soft opt out system, the compliance to best practice by the Welsh NHS and the Welsh Government communication campaign have all contributed to the  improvements;
cy-gb	Mae cyflwyno’r system feddal o optio allan, cydymffurfiaeth GIG Cymru ag arfer gorau ac ymgyrch gyfathrebu Llywodraeth Cymru oll wedi cyfrannu at y gwelliannau;

en-gb	with a continued   upward trend for organ donation in Wales.  More people from Wales have now registered their decision on the organ donor register with 40% registering yes to donate and 6 % registering no.
cy-gb	gyda’r duedd tuag i fyny yn parhau o ran rhoi organau yng Nghymru, Mae mwy o bobl yng Nghymru bellach wedi cofrestru eu penderfyniad ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau gyda 40% yn cofrestru eu bod yn fodlon rhoi organau a 6% yn cofrestru nad ydynt yn fodlon.

en-gb	We now have a total of 46% of the population with a recorded organ donation decision.
cy-gb	Bellach, mae cyfanswm o 46% o’r boblogaeth wedi cofnodi penderfyniad ar roi organau.

en-gb	Although we are able to celebrate the success and  increase in proceeding donors we must not forget all families who have lost loved ones regardless of their ability to support donation proceeding.
cy-gb	Er y gallwn ddathlu’r llwyddiant a’r cynnydd yn nifer yr achosion o roi organau a aeth yn eu blaen ni ddylem anghofio’r holl deuluoedd sydd wedi colli anwyliaid, p’un a oeddent yn gallu cefnogi’r broses rhoi organau ai peidio.

en-gb	To lose a loved one and have to consider their decision to donate or not even know their organ donation decision can make the end of life donation conversation very difficult for some families.
cy-gb	Gall colli anwylyn a gorfod ystyried ei benderfyniad i roi organau, neu ddim hyd yn oed gwybod beth yw ei benderfyniad ar roi organau, wneud y sgwrs ar roi organau ar ddiwedd oes yn anodd iawn i rai teuluoedd.

en-gb	Family support is crucial for organ donation to proceed so we will continue to promote greater discussion of organ donation within families to ensure individuals know the organ donation decision of those closest to them.  We know from many studies that when family members are aware of their loved one’s organ donation decision they are far more likely to support donation proceeding.
cy-gb	Mae cefnogaeth y teulu yn hollbwysig er mwyn i’r broses rhoi organau fynd yn ei blaen felly byddwn yn parhau i hyrwyddo mwy o drafodaeth ar roi organau o fewn teuluoedd er mwyn sicrhau bod unigolion yn gwybod beth yw penderfyniad y bobl agosaf atynt ar roi organau, Gwyddom o lawer o astudiaethau, pan fydd aelodau’r teulu yn ymwybodol o benderfyniad ei anwylyd ar roi organau eu bod yn llawer mwy tebygol o gefnogi’r broses rhoi organau.

en-gb	1.1 Summary of Donor and Transplant Activity
cy-gb	1.1 Crynodeb o Weithgarwch Rhoi a Thrawsblannu Organau

en-gb	Activity in Wales in the financial year to 31 March 2018, compared with the previous year
cy-gb	Gweithgarwch yng Nghymru yn y flwyddyn ariannol hyd at 31 Mawrth 2018, o gymharu â’r flwyddyn flaenorol

en-gb	there was a 21% increase in the number of deceased donors donating in Wales to 74
cy-gb	gwelwyd cynnydd o 21% i 74 yn nifer y rhoddwyr ymadawedig a roddodd organau yng Nghymru

en-gb	the number of donors after death determined by neurological criteria (DBD) increased by 13% to 45, while the number of donors after circulatory death (DCD) increased by 38% to 29
cy-gb	cynyddodd nifer y rhoddwyr yn dilyn eu marwolaeth a gadarnhawyd yn ôl meini prawf niwrolegol (DBD) 13% i 45, a chynyddodd nifer y rhoddwyr yn dilyn marwolaeth gylchredol (DCD) 38% i 29

en-gb	the number of living donors donating in Wales fell by 14% to 31, accounting for 30% of the total number of organ donors
cy-gb	lleihaodd nifer y rhoddwyr byw a roddodd organau yng Nghymru 14% i 31, sef 30% o gyfanswm y rhoddwyr organau

en-gb	the number of patients transplanted in Wales whose lives were saved or improved by an organ transplant fell by 8% to 85
cy-gb	lleihaodd nifer y cleifion a gafodd drawsblaniad yng Nghymru lle cafodd eu bywydau eu hachub neu eu gwella 8% i 85

en-gb	The total number of patients waiting for a transplant residing in Wales has fallen slightly, so that:
cy-gb	Mae cyfanswm nifer y cleifion sy’n aros i gael trawsblaniad ac sy’n byw yng Nghymru wedi lleihau ychydig, sy’n golygu:

en-gb	there were 233 patients waiting for a transplant at the end of March 2018, with a further 157 temporarily suspended from transplant lists
cy-gb	bod 233 o gleifion yn aros am drawsblaniad ar ddiwedd mis Mawrth 2018, a bod 157 o unigolion eraill wedi’u tynnu oddi ar restrau trawsblaniad dros dro

en-gb	16 patients died while on the active waiting list for their transplant and a further 27 were removed from the transplant list.  The removals were mostly as a result of deteriorating health and ineligibility for transplant and many of these patients would have died shortly afterwards.
cy-gb	bu farw 16 o gleifion ar y rhestr aros weithredol am drawsblaniad a chafodd 27 o unigolion eraill eu tynnu oddi ar y rhestr drawsblaniad, Cafodd yr unigolion hyn eu tynnu oddi ar y rhestr am fod eu hiechyd wedi gwaethygu a’u bod yn anghymwys i gael trawsblaniad, a byddai llawer o’r cleifion hyn wedi marw yn fuan wedi hynny.

en-gb	Some of the other key messages from this report are that, compared with last year, there has been:
cy-gb	Mae rhai o’r negeseuon allweddol eraill o’r adroddiad hwn, o gymharu â’r llynedd, yn cynnwys:

en-gb	An increase in the overall referral rate of potential donors from 89.2% to 92.9% and the proportion of approaches involving a Specialist Nurse - Organ Donation from 87.9% to 92.4%
cy-gb	Cynnydd yn y gyfradd atgyfeirio gyffredinol o roddwyr posibl o 89.2% i 92.9% ac yng nghyfran y trafodaethau a oedd yn cynnwys Nyrs Arbenigol Rhoi Organau o 87.9% i 92.4%

en-gb	An increase in the overall consent/authorisation rate for organ donation from 63.8% to 70.1%
cy-gb	Cynnydd o 63.8% i 70.1% yn y gyfradd cydsynio/awdurdodi i roi organau yn gyffredinol

en-gb	An increase of 8% in the total number of liver transplants
cy-gb	Cynnydd o 8% yng nghyfanswm nifer y trawsblaniadau afu

en-gb	An increase of 11% in the total number of cardiothoracic organ transplants
cy-gb	Cynnydd o 11% yng nghyfanswm nifer y trawsblaniadau o organau cardiothorasig

en-gb	A fall of 8% in the total number of kidney transplants
cy-gb	Gostyngiad o 8% yng nghyfanswm nifer y trawsblaniadau aren

en-gb	An increase of 40% in the number of pancreas transplants
cy-gb	Cynnydd o 40% yn nifer y trawsblaniadau pancreas

en-gb	1.2 Our Achievements
cy-gb	1.2 Ein Cyflawniadau

en-gb	Awareness of the changes to the organ donation system
cy-gb	Ymwybyddiaeth o’r newidiadau i’r system rhoi organau

en-gb	The latest omnibus survey in March 2018 shows that 82% of the Welsh public are aware unprompted of the changes to the organ donation system;
cy-gb	Mae’r arolwg omnibws diweddaraf ym mis Mawrth 2018 yn dangos bod 82% o’r cyhoedd yng Nghymru yn ymwybodol, yn ddigymell, o’r newidiadau i’r system rhoi organau;

en-gb	an increase from 73% in July 2017.
cy-gb	o gymharu â 73% ym mis Gorffennaf 2017.

en-gb	Welsh Residents registering on the Organ Donor Register By the end of March 2018, the NHS Organ Donor Register (ODR) held 1,234,025 opt-in registrations representing 40% of the population.
cy-gb	Preswylwyr yng Nghymru sydd wedi cofrestru ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau Erbyn diwedd mis Mawrth 2018, roedd gan Gofrestr Rhoddwyr Organau’r GIG 1,234,025 o gofrestriadau optio i mewn, sef 40% o’r boblogaeth.

en-gb	This is a 2 percentage point increase from the same time period 2017.  In addition there were 180,924 opt-out registrations representing 6% of the population which is the same as 2017 with 35 individuals appointing a representative to make their organ donation decision on their behalf.
cy-gb	Mae hwn yn gynnydd o 2 bwynt canrannol ers yr un cyfnod yn 2017, Hefyd, cafwyd 180,924 o gofrestriadau optio allan, sy’n cyfrif am 6% o’r boblogaeth, sydd ar yr un lefel â 2017 gyda 35 o unigolion yn penodi cynrychiolydd i wneud eu penderfyniad ar roi organau ar eu rhan.

en-gb	Referrals to the organ donation services teams
cy-gb	Atgyfeiriadau at dimau gwasanaethau rhoi organau

en-gb	The referral rate of potential organ donors to the Welsh organ donation services teams continues to increase from 89.1% in 2016/17 to 92.9%% in 2017/18
cy-gb	Mae cyfradd atgyfeirio rhoddwyr organau posibl at dimau gwasanaethau rhoi organau yng Nghymru yn parhau i gynyddu o 89.1% yn 2016/17 i 92.9% yn 2017/18.

en-gb	Impact of Specialist Nurses Organ Donation (SN-OD)
cy-gb	Effaith Nyrsys Arbenigol Rhoi Organau

en-gb	SN-OD involvement in the approach to families of eligible donors for an organ donation decision continues to be a focus across the whole of the UK.  Consent rates are greatly improved when a SN-OD is involved in the approach.  The proportion of family approaches in Wales involving a SN-OD has increased from 87.9% in 2016/17 to 92.4%% in 2017/18.
cy-gb	Mae’r DU gyfan yn dal i ganolbwyntio ar gynnwys Nyrs Arbenigol Rhoi Organau yn y drafodaeth â theuluoedd rhoddwyr cymwys, Mae cyfraddau cydsynio yn gwella’n sylweddol pan fydd Nyrs Arbenigol Rhoi Organau yn cael ei chynnwys yn y drafodaeth, Mae cyfran y trafodaethau â theuluoedd yng Nghymru sy’n cynnwys Nyrs Arbenigol Rhoi Organau wedi cynyddu o 87.9% yn 2016/17 i 92.4% yn 2017/18.

en-gb	Consent rate
cy-gb	Cyfradd cydsynio

en-gb	We continue to see significant improvements in the combined DBD and DCD consent rate.
cy-gb	Rydym yn parhau i weld gwelliannau sylweddol yn y gyfradd cydsynio DBD a DCD gyfunol.

en-gb	We acknowledge improvements are likely to be as a result of both the change in legislation and increased media/communication campaign.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod gwelliannau yn debygol o ddeillio o’r newid deddfwriaethol a’r ymgyrch gyfathrebu/cyfryngau helaethach,

en-gb	2012/13     50%
cy-gb	2012/13     50%

en-gb	This compares to overall consent/authorisation rates (combined DBD and DCD) in 2017/18 for England, Scotland and Northern Ireland of 66%, 57% and 66%, respectively.
cy-gb	Y cyfraddau cydsynio/awdurdodi cyffredinol (DBD a DCD gyda’i gilydd) yn 2017/18 yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon yw 66%, 57% a 66%, yn y drefn honno.

en-gb	Increase in the number of actual deceased multi organ donors
cy-gb	Cynyddu nifer y rhoddwyr organau lluosog ymadawedig gwirioneddol

en-gb	There was a 21% increase in the number of deceased organ donors in 2017/18 compared to the previous year.
cy-gb	Gwelwyd cynnydd o 21% yn nifer y rhoddwyr ymadawedig a roddodd organau yn 2017/18 o gymharu â’r flwyddyn flaenorol.

en-gb	The number of donors after death has been determined by neurological criteria increased by 13% to 45 and the number of donors after circulatory death increased by 38% to 29.
cy-gb	Cynyddodd nifer y rhoddwyr ar ôl i’w marwolaeth gael ei chadarnhau yn ôl meini prawf niwrolegol 13% i 45, a chynyddodd nifer y rhoddwyr yn dilyn marwolaeth gylchredol 38% i 29.

en-gb	Of the 74 deceased organ donors in Welsh hospitals in 2017-2018, 46% had opted-in on the ODR compared with 45% of organ donors in 2016-2017.
cy-gb	O’r 74 o roddwyr organau ymadawedig mewn ysbytai yng Nghymru yn 2017-2018, roedd 46% wedi optio i mewn ar y Gofrestr Rhoddwyr Organau o gymharu â 45% o roddwyr organau yn 2016-2017.

en-gb	1.2 Areas to improve
cy-gb	1.2 Meysydd i’w gwella

en-gb	We know there is more to do:
cy-gb	Rydym yn gwybod bod llawer i’w wneud:

en-gb	Increase the number of living donors
cy-gb	Cynyddu nifer y rhoddwyr byw

en-gb	The number of living transplants is relatively small, and has fallen to 42 in 2017/18 from 52 in 2016/17.
cy-gb	Mae nifer y trawsblaniadau byw yn gymharol fach, ac mae wedi lleihau i 42 yn 2017/18 o 52 yn 2016/17.

en-gb	In addition the number of living donors donating in Wales fell by 14% to 31, accounting for 30% of the total number of organ donors.
cy-gb	At hynny, lleihaodd nifer y rhoddwyr byw a roddodd organau yng Nghymru 14% i 31, sef 30% o gyfanswm y rhoddwyr organau.

en-gb	The number of patients transplanted
cy-gb	Nifer y cleifion a gafodd drawsblaniad

en-gb	The number of patients waiting for an organ transplants has fallen slightly to 234 at the end of March 2017/18 from 243 for the same time period 2016/17.
cy-gb	Mae nifer y cleifion sy’n aros am drawsblaniad organ wedi lleihau ychydig i 234 ar ddiwedd mis Mawrth 2017-18 o 243 yn yr un cyfnod yn 2016/17.

en-gb	As patients receive their transplant the numbers on the waiting list do fluctuate. There has been a small fall in the number of transplants performed as Wales only has one transplant unit this likely represents the declining and relatively small waiting list for kidney transplants.
cy-gb	Wrth i gleifion gael trawsblaniad bydd y niferoedd ar y rhestr aros yn amrywio. Bu lleihad bach yn nifer y trawsblaniadau a gyflawnwyd gan mai dim ond un uned drawsblannu sydd yng Nghymru. Mae’n debygol bod hyn yn adlewyrchu’r rhestr aros gymharol fach am drawsblaniadau aren sy’n mynd tuag i lawr.

en-gb	Black, Asian and minority ethnic communities
cy-gb	Cymunedau Pobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig

en-gb	Although the number of patients in Wales from Black, Asian and Minority Ethnic backgrounds who could donate organs are small, there is a need to engage with the communities to raise awareness and encourage more people to talk about organ donation.
cy-gb	Er bod y nifer y cleifion yng Nghymru o gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig a allai roi organau yn fach, mae angen ymgysylltu â’r cymunedau er mwyn codi ymwybyddiaeth ac annog mwy o bobl i siarad am roi organau.

en-gb	We have a lot to celebrate in Wales since the change in the organ donation consent system was introduced.
cy-gb	Mae llawer i’w ddathlu yng Nghymru ers i’r newid yn y system cydsynio i roi organau gael ei gyflwyno.

en-gb	It is heart warming to see that donor numbers are the best they have ever been in Wales and that we lead the way in the UK in organ donation consent.
cy-gb	Mae’n galonogol gweld bod niferoedd rhoddwyr ar y lefel uchaf erioed yng Nghymru ac mai Cymru sy’n arwain y ffordd yn y DU o ran cydsynio i roi organau.

en-gb	We have learnt a lot along our journey and have shared this with our colleagues in Scotland and England who are now also proceeding with their own opt out legislative change.
cy-gb	Rydym wedi dysgu cryn dipyn ar ein taith ac wedi rhannu hyn â’r Alban a Lloegr sydd bellach yn mynd ati i newid eu deddfwriaeth ynglŷn ag optio allan hefyd, Gwyddom fod meysydd o hyd lle y gallwn leihau’r cyfleoedd coll i roi organau hyd yn oed yn fwy.

en-gb	We know that there are still areas where we are able to reduce even further the missed opportunities for organ donation. Whilst there are patients waiting for their   successful transplant the Welsh NHS will continue to work hard to reduce any missed opportunities and maximise the number of transplant performed.
cy-gb	Tra bydd cleifion yn aros am eu trawsblaniad llwyddiannus, bydd GIG Cymru yn parhau i weithio’n galed i leihau unrhyw gyfleoedd coll a sicrhau bod cynifer o drawsblaniadau â phosibl yn mynd rhagddynt.

en-gb	Dr Andrew Goodall         Abigail Harris Chief Executive – NHS Wales      Chair, Organ Donation                Implementation Group
cy-gb	Dr Andrew Goodall         Abigail Harris Prif Weithredwr – GIG Cymru      Cadeirydd, Grŵp Gweithredu                 Rhoi Organau

en-gb	2.0 Summary of Welsh resident organ donation and transplantation activity
cy-gb	2.0 Crynodeb o weithgarwch rhoi a thrawsblannu organau ymhlith preswylwyr yng Nghymru

en-gb	This year as of 31 March 2018 there has been an increase in both the number of deceased donors donating in Welsh hospitals, 74 compared to 61 in 2016/17, and Welsh resident donating in any hospitals 79 compared to 68 in 2016/17.
cy-gb	Ar 31 Mawrth 2018 eleni, bu cynnydd yn nifer y rhoddwyr ymadawedig sy’n rhoi organau mewn ysbytai yng Nghymru, sef 74 o gymharu â 61 yn 2016/17, a hefyd yn nifer y preswylwyr yng Nghymru sy’n rhoi organau mewn unrhyw ysbyty, sef 79 o gymharu â 68 yn 2016/17.

en-gb	There is a small increase of 2 in the number of deceased organ transplants 137 compared to 135 in 2016/17.
cy-gb	Ceir cynnydd bach o ddau yn nifer y trawsblaniadau organ gan roddwyr ymadawedig, sef 137 o gymharu â 135 yn 2016/17.

en-gb	The number of patients on the active transplant list at 31 March 2018 is 234, nine fewer than 2016/17.
cy-gb	Roedd 234 o gleifion ar y rhestr drawsblannu weithredol ar 31 Mawrth 2018, naw yn llai nag yn 2016/17.

en-gb	A total of 179 Welsh residents received a transplant during 2017/18 which is 8 fewer than during 2016/17.  There has been a fall in the number of kidney transplants from live donors from 52 during 2016/17 to 42 during 2017/18.
cy-gb	Cafodd cyfanswm o 179 o breswylwyr yng Nghymru drawsblaniad yn ystod 2017/18, sef wyth yn llai nag yn 2016/17, Bu lleihad yn nifer y trawsblaniadau aren gan roddwyr byw o 52 yn ystod 2016/17 i 42 yn ystod 2017/18.

en-gb	Figure one shows that the number of patients actively waiting for a transplant in Wales has fallen slightly to 234 at 31 March 2017/18.
cy-gb	Mae Ffigur 1 yn dangos bod nifer y cleifion sy’n aros am drawsblaniad yng Nghymru wedi lleihau ychydig i 234 ar 31 Mawrth 2017/18.

en-gb	Between 1 April 2017 and 31 March 2018, Wales had 74 deceased solid organ donors from Welsh hospitals, resulting in 181 transplants across the UK.
cy-gb	Rhwng 1 Ebrill 2017 a 31 Mawrth 2018, roedd 74 o roddwyr ymadawedig mewn ysbytai yng Nghymru wedi rhoi organau solet, gan arwain at 181 o drawsblaniadau ledled y DU.

en-gb	Of the 234 Welsh residents waiting for a transplant 137 received a transplant from a deceased donor and 42 received a transplant from a live donor.
cy-gb	O’r 234 o breswylwyr yng Nghymru a oedd yn aros am drawsblaniad, cafodd 137 drawsblaniad gan roddwr ymadawedig, a chafodd 42 drawsblaniad gan roddwr byw.

en-gb	Welsh residents requiring heart, lung, liver and small bowel transplants are transplanted in England.
cy-gb	Caiff preswylwyr yng Nghymru y mae angen trawsblaniad calon, ysgyfaint, afu a choluddyn bach arnynt y trawsblaniadau hynny yn Lloegr.

en-gb	Figure 1:
cy-gb	Ffigur 1 :

en-gb	Organ Donation, Transplants, Donors and Waiting List for Wales
cy-gb	Rhoi Organau, Trawsblaniadau, Rhoddwyr a Rhestr Aros Cymru

en-gb	Data source:
cy-gb	Ffynhonnell data:

en-gb	NHS Blood and Transplant
cy-gb	Gwasanaeth Gwaed a Thrawsblaniadau’r GIG

en-gb	Figure two highlights the challenges faced in trying to increase the number of suitable organ donations and transplants.
cy-gb	Mae Ffigur 2 yn tynnu sylw at yr heriau a wynebir wrth geisio cynyddu nifer y rhoddwyr organau addas a thrawsblaniadau.

en-gb	Annually over 30,000 people die in Wales;
cy-gb	Bob blwyddyn, mae dros 30,000 o bobl yn marw yng Nghymru;

en-gb	of whom around 18,000 will be in hospital at the time of their death.
cy-gb	y bydd tua 18,000 ohonynt yn yr ysbyty ar adeg eu marwolaeth.

en-gb	However of these only around 400 die in circumstances where they can potentially become a donor and only approximately 300 of these are eligible to become donors .
cy-gb	Fodd bynnag, o’r rhain, dim ond tua 400 o bobl sy’n marw o dan amgylchiadau sy’n golygu y gallant o bosibl fod yn rhoddwr a dim ond tua 300 o’r rhain sy’n addas i fod yn rhoddwyr .

en-gb	Eligible donors after brain death (DBD) are defined as patients for whom death was confirmed following neurological tests and who had no absolute medical contraindications to solid organ donation.
cy-gb	Diffinnir rhoddwyr â’u hymennydd yn farw (DBD) sy’n gymwys fel cleifion y mae eu marwolaeth wedi cael ei chadarnhau ar ôl profion niwrolegol ac nad oedd ganddynt unrhyw wrtharwyddion meddygol absoliwt i roi organau solet.