en-gb	On or after 5 June 2020:
cy-gb	Ar 5 Mehefin 2020 neu wedi hynny:

en-gb	the need to exceed 15% of the total number of adults accommodated by the service arises as a consequence of the Covid-19 pandemic;
cy-gb	mae'r angen i letya mwy na 15% o gyfanswm nifer yr oedolion sy’n cael eu lletya gan y gwasanaeth yn codi o ganlyniad i bandemig COVID-19;

en-gb	the room(s) to be used must have been unoccupied immediately before 5 June 2020.
cy-gb	rhaid bod yr ystafell(oedd) i'w defnyddio heb ei/eu meddiannu yn union cyn 5 Mehefin 2020.

en-gb	Amendment to regulation 45(3)(c) 
cy-gb	Diwygiad i Reoliad 45(3)(c) 

en-gb	the need to continue to exceed 15% of the total number of adults accommodated by the service arises as a consequence of the Covid-19 pandemic;
cy-gb	mae'r angen i barhau i letya mwy na 15% o gyfanswm nifer yr oedolion sy’n cael eu lletya gan y gwasanaeth yn codi o ganlyniad i bandemig COVID-19;

en-gb	If providers wish to do this, the current requirements to apply to CIW for a variation to their maximum numbers will continue to apply. 
cy-gb	Os bydd darparwyr yn dymuno gwneud hyn, bydd y gofynion cyfredol i wneud cais i AGC i amrywio eu huchafswm niferoedd yn parhau i fod yn gymwys. 

en-gb	Decisions would be made on a case-by-case basis with the best interests of all residents in mind.
cy-gb	Byddai penderfyniadau'n cael eu gwneud fesul achos gan ystyried budd pennaf yr holl breswylwyr.

en-gb	Any room which is occupied by an existing resident may not be turned into a shared room.
cy-gb	Ni ellir troi ystafell y mae preswylydd yn byw ynddi ar hyn o bryd yn ystafell a rennir.

en-gb	Applications should be made online for a variation of maximum number in the normal way .
cy-gb	Dylid gwneud ceisiadau ar-lein i amrywio uchafswm niferoedd yn y ffordd  arferol.

en-gb	CIW will consider any application to increase the maximum number of beds on a case by case basis with regard to the best interests of all the residents.
cy-gb	Bydd AGC yn ystyried unrhyw gais i gynyddu uchafswm nifer y gwelyau fesul achos gan ystyried budd pennaf yr holl breswylwyr.

en-gb	Any increase to the maximum number (including where there would otherwise be a breach of the 15% threshold) will be conditional and time limited.
cy-gb	Bydd unrhyw gynnydd i'r uchafswm niferoedd (gan gynnwys lle byddai'r trothwy 15% yn cael ei dorri fel arall) yn amodol ac am gyfnod cyfyngedig.

en-gb	As within the existing statutory guidance, in circumstances where sharing a room is under consideration, the discussion with the individuals concerned or their representatives, and the decision made, should be documented by the service provider.
cy-gb	Fel y nodir yn y canllawiau statudol presennol, mewn amgylchiadau lle ystyrir rhannu ystafell, dylai'r darparwr gwasanaeth ddogfennu'r drafodaeth â'r unigolion dan sylw, neu eu cynrychiolwyr, ynghyd â'r penderfyniad a wneir.

en-gb	On behalf of the Welsh Ministers, CIW will notify all relevant providers as to when the Regulations will be revoked, and these easements ended. 
cy-gb	Ar ran Gweinidogion Cymru, bydd AGC yn hysbysu'r holl ddarparwyr perthnasol pryd y caiff y Rheoliadau eu dirymu, a phan ddaw'r esemptiadau hyn i ben. 

en-gb	Y Grŵp Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol 
cy-gb	Y Grŵp Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol 

en-gb	Health and Social Services Group 
cy-gb	Health and Social Services Group 

en-gb	Y Gyfarwyddiaeth Gofal Sylfaenol a Gwyddor Iechyd  
cy-gb	Y Gyfarwyddiaeth Gofal Sylfaenol a Gwyddor Iechyd  

en-gb	Directorate of Primary Care and Health Science 
cy-gb	Directorate of Primary Care and Health Science 

en-gb	Yr Is-adran Gofal Sylfaenol/Primary Care Division 
cy-gb	Yr Is-adran Gofal Sylfaenol/Primary Care Division 

en-gb	All Primary Care Dental Teams;
cy-gb	Timau Deintyddol Gofal Sylfaenol;

en-gb	Health Boards
cy-gb	Byrddau Iechyd

en-gb	Dear Colleagues,
cy-gb	Annwyl Gydweithwyr,

en-gb	As we move into the next phase in the response to the COVID-19 virus, I thought it would be helpful to share the challenges and opportunities that present to us now in restoring dental services.
cy-gb	Wrth inni symud i'r cam nesaf yn yr ymateb i feirws COVID-19, roeddwn yn meddwl y byddai'n ddefnyddiol rhannu'r heriau a'r cyfleoedd sy'n ein hwynebu'n awr o ran adfer gwasanaethau deintyddol.

en-gb	The purpose of this letter is to explain what is proposed and to give dental teams in Wales time to prepare.
cy-gb	Diben y llythyr hwn yw esbonio'r hyn a gynigir a rhoi amser i dimau deintyddol yng Nghymru baratoi.

en-gb	As indicated by Welsh Government in the publication Unlocking our society and economy: 
cy-gb	Fel y nododd Llywodraeth Cymru yn y cyhoeddiad Llacio'r cyfyngiadau ar ein cymdeithas a'n heconomi: 

en-gb	continuing the conversation,  “ There is no ‘quick fix’.  
cy-gb	dal i drafod, “ Nid oes ateb hawdd.  

en-gb	Until there is a vaccine or effective treatments, we will have to live with COVID-19 and ensure we have measures to limit as far as possible the number of infections and deaths, while allowing our society and economy to function.” 
cy-gb	Hyd nes y ceir brechlyn neu driniaethau effeithiol, bydd raid inni fyw gyda COVID-19 a sicrhau bod gennym fesurau i gyfyngu, hyd y bo modd, ar y nifer sy’n cael eu heintio a nifer y marwolaethau, ond gan ganiatáu i’n cymdeithas a’n heconomi weithredu.” 

en-gb	https://gov.wales/sites/default/files/publications/2020 - 05/unlocking - our - society - and economy - continuing - the - conversation.pdf 
cy-gb	https://llyw.cymru/sites/default/files/publications/2020-05/llacior-cyfyngiadau-ar-ein-cymdeithas-an-heconomi-dal-i-drafod.pdf 

en-gb	First, I want to express my sincere thanks to dental teams across Wales for their efforts and hard work during the course of the pandemic thus far.
cy-gb	Yn gyntaf, hoffwn ddiolch o galon i dimau deintyddol ledled Cymru am eu hymdrechion a'u gwaith caled yn ystod y pandemig hyd yma.

en-gb	Your response has been agile and inspirational.
cy-gb	Bu eich ymateb yn ystwyth ac yn ysbrydoledig.

en-gb	You have demonstrated a real commitment in continuing to care for patients, managing those with severe dental problems by referring onto Urgent Dental Centres (UDCs), handling many thousands of telephone calls from people experiencing pain and providing urgent (non-Aerosol Generating Procedure) care in many dental practices.
cy-gb	Rydych wedi dangos ymrwymiad gwirioneddol i barhau i ofalu am gleifion, gan ymdrin â'r rhai â phroblemau deintyddol difrifol drwy eu hatgyfeirio at ganolfannau deintyddol brys, ateb miloedd lawer o alwadau ffôn gan bobl a oedd mewn poen ac yr oedd angen gofal brys (gweithdrefn nad yw'n cynhyrchu aerosol) arnynt mewn llawer o ddeintyddfeydd.

en-gb	The information below details the level of work undertaken by practices and UDCs.
cy-gb	Mae'r wybodaeth isod yn manylu ar lefel y gwaith a wnaed hyd yma gan ddeintyddfeydd a chanolfannau deintyddol brys.

en-gb	Ffôn   ●  Tel:
cy-gb	Ffôn   ●  Tel:

en-gb	Colette.Bridgman@gov.wales  Parc Cathays ●  Cathays Park  Colette.Bridgman@Llyw.cymru  Caerdydd ●  Cardiff  Gwefan ● website:
cy-gb	Colette.Bridgman@gov.wales  Parc Cathays ●  Cathays Park  Colette.Bridgman@Llyw.cymru  Caerdydd ●  Cardiff  Gwefan ● website:

en-gb	  CF10 3NQ   www.gov.wales/www.llyw.cymru 
cy-gb	  CF10 3NQ   www.gov.wales/www.llyw.cymru 

en-gb	Activity in dental practices in Wales to date:
cy-gb	Gweithgarwch mewn deintyddfeydd yng Nghymru hyd yma:

en-gb	Period: 
cy-gb	Cyfnod: 

en-gb	23 rd  March – 22 nd  May 2020 
cy-gb	23 Mawrth – 22 Ma i  2020 

en-gb	Number 
cy-gb	Nifer 

en-gb	Referrals to Urgent Dental Centres
cy-gb	Atgyfeiriadau at Ganolfannau Deintyddol Brys

en-gb	Prescriptions issued
cy-gb	Presgripsiynau a roddwyd

en-gb	Patients seen in the practices for urgent assessment & non AGPs
cy-gb	Cleifion a welwyd yn y deintyddfeydd am asesiad brys a gweithdrefnau nad ydynt yn cynhyrchu aerosol

en-gb	Telephone calls taken
cy-gb	Galwadau ffôn a dderbyniwyd

en-gb	Remote advice provided
cy-gb	Cyngor a roddwyd o bell

en-gb	Restoring services is a complex process and we are part of an integrated approach to primary care services recovery across Wales.
cy-gb	Mae adfer gwasanaethau yn broses gymhleth ac rydym yn rhan o ddull gweithredu integredig o adfer gwasanaethau gofal sylfaenol ledled Cymru.

en-gb	In dentistry, we need to take into consideration the risk of Aerosol Generating Procedures (AGPs) on COVID-19 transmission and the supply/availability of recommended PPE is also a consideration.
cy-gb	Ym maes deintyddiaeth, mae angen inni ystyried risg gweithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol ar drosglwyddo COVID-19 ac mae cyflenwadau/argaeledd cyfarpar diogelu personol a argymhellir hefyd yn ystyriaeth.

en-gb	There is a need to balance the oral health needs of patients against the requirement that we must continue to contribute to the wider context of COVID-19 virus to reduce the risk of community transmission in order to protect patients, dental teams and communities in Wales.
cy-gb	Mae angen cael cydbwysedd rhwng anghenion iechyd y geg cleifion a'r gofyniad bod yn rhaid inni barhau i gyfrannu at gyd-destun ehangach feirws COVID-19 i leihau'r risg o'i drosglwyddo yn y gymuned er mwyn diogelu cleifion, timau deintyddol a chymunedau yng Nghymru.

en-gb	All the steps we take depend on continued widespread population compliance with Welsh Government advice to avoid the epidemic increasing.
cy-gb	Mae pob cam a gymerwn yn dibynnu ar barodrwydd y boblogaeth yn gyffredinol i barhau i gydymffurfio â chyngor Llywodraeth Cymru er mwyn osgoi lledaeniad yr epidemig.

en-gb	However, I wanted to write to you as early as possible to provide you with the structure and the timeframes of our staged return to service delivery in dentistry.
cy-gb	Fodd bynnag, roeddwn am ysgrifennu atoch mor gynnar â phosibl er mwyn rhoi strwythur a therfynau amser ein proses o ddychwelyd fesul cam i ddarparu gwasanaethau deintyddol i chi.

en-gb	I am very mindful of the impact that COVID-19 has had on many of you and your families.
cy-gb	Rwy'n ystyriol iawn o'r effaith y mae COVID-19 wedi'i chael ar lawer ohonoch chi a'ch teuluoedd.

en-gb	It has also had a significant impact on the provision of dentistry across Wales.
cy-gb	Cafodd effaith sylweddol hefyd ar ddarparu gwasanaethau deintyddol ledled Cymru.

en-gb	At the forefront of any recovery plan, is the need to maintain the viability of your practices, whilst sustaining and improving the oral health in Wales.
cy-gb	Y flaenoriaeth gyntaf mewn unrhyw gynllun adfer yw'r angen i sicrhau bod eich deintyddfeydd yn parhau'n hyfyw, a chynnal a gwella iechyd y geg yng Nghymru ar yr un pryd.

en-gb	The structure of our COVID-19 response to restoration of dental services is a necessity, but it does present an opportunity to re-shape services and respond to some of the shortfalls of the current NHS contract, that have been articulated in the past.
cy-gb	Mae strwythur ein hymateb i COVID-19 i adfer gwasanaethau deintyddol yn angenrheidiol, ond mae'n gyfle i ail-lunio gwasanaethau ac ymateb i rai o'r diffygion yng nghontract cyfredol y GIG, a nodwyd yn y gorffennol.

en-gb	COVID-19 has and will continue to affect the practice of both NHS and private dentistry for some months to come.
cy-gb	Mae COVID-19 wedi effeithio ar ymarfer deintyddiaeth y GIG a deintyddiaeth breifat a bydd yn parhau i wneud hynny am rai misoedd i ddod.

en-gb	The need to avoid AGPs will remain necessary for some time, and so to manage that risk, they will continue to be undertaken in UDCs.
cy-gb	Bydd angen osgoi defnyddio gweithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol am beth amser eto, ac felly er mwyn rheoli'r risg honno, byddant yn parhau i gael eu cynnal mewn canolfannau deintyddol brys.

en-gb	Eventually designated dental practices, where facilities and equipment allow, will expand that network and capacity.
cy-gb	Yn y pen draw, bydd deintyddfeydd dynodedig, lle y bydd y cyfleusterau a'r cyfarpar yn caniatáu, yn ehangu'r rhwydwaith a'r capasiti hwnnw.

en-gb	In addition, we will need to actively implement social distancing measures in all practices.
cy-gb	At hynny, bydd angen inni roi mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith ym mhob deintyddfa.

en-gb	The combined effect of these two measures alone will substantially reduce the throughput of patients and the level of clinical treatment activity delivered across Wales.
cy-gb	Bydd effaith gyfunol y ddau fesur hyn yn unig yn lleihau'n sylweddol faint o gleifion y gellir eu trin a lefel y triniaethau clinigol a roddir ledled Cymru.

en-gb	Therefore, I want to concentrate on what dental teams can  do.
cy-gb	Felly, rwyf am ganolbwyntio ar yr hyn y gall  timau deintyddol ei wneud.

en-gb	It is essential that we move to a remuneration model that moves away from funding active treatment and towards one that rewards active prevention  and ‘care’.
cy-gb	Mae'n hanfodol ein bod yn symud tuag at fodel o gydnabyddiaeth sy'n symud i ffwrdd oddi wrth ariannu triniaeth weithredol a thuag at un sy'n gwobrwyo gwaith atal a 'gofal' gweithredol.

en-gb	The framework of our staged response is in the attached paper, where you will see each phase associated with differing levels of allowed activity.
cy-gb	Mae fframwaith ein hymateb fesul cam i'w weld yn y papur a atodir, lle y byddwch yn gweld pob cam sy'n gysylltiedig â gwahanol lefelau o weithgarwch a ganiateir.

en-gb	This will be subject to review, as we continue to adapt to the changing circumstances caused by COVID-19.
cy-gb	Caiff hyn ei adolygu, wrth inni barhau i ymaddasu at yr amgylchiadau newidiol a achosir gan COVID-19.

en-gb	At the outset, I want to share the principles of the financial model.
cy-gb	Ar y cychwyn, hoffwn rannu egwyddorion y model ariannol.

en-gb	From 1 July to 30  
cy-gb	O 1 Gorffennaff i 30

en-gb	September 2020, practices with NHS contracts will receive 90% of their Annual Contract Value (ACV).
cy-gb	Medi 2020, bydd deintyddfeydd â chontractau GIG yn cael 90% o Werth Blynyddol eu Contract.

en-gb	This reflects the reduced material and laboratory expenses, but we acknowledge that PPE could also present an additional cost, so we have provided an uplift from the current level of 80%.
cy-gb	Mae hyn yn adlewyrchu llai o gostau am ddeunyddiau a gwasanaethau labordy, ond rydym yn cydnabod y gallai cyfarpar diogelu personol hefyd fod yn gost ychwanegol, felly rydym wedi rhoi taliad chwyddo o 80% o'r lefel gyfredol.

en-gb	Going forward, some adjustment may be required in contracts that were underperforming due to recruitment difficulties prior to March 2020 and/or in those who have made staff redundant since March 2020.
cy-gb	Yn y dyfodol, efallai y bydd angen addasu contractau a oedd yn tangyflawni oherwydd anawsterau recriwtio cyn mis Mawrth 2020 a/neu gontractau'r rhai sydd wedi diswyddo staff ers mis Mawrth 2020.

en-gb	We intend to remove the Units of Dental Activity (UDA) targets from NHS dental contracts during this period.
cy-gb	Rydym yn bwriadu dileu targedau Unedau o Weithgarwch Deintyddol yng nghontractau deintyddol y GIG yn ystod y cyfnod hwn.

en-gb	These targets will cease to be the contract delivery or performance measure that we use in Wales.
cy-gb	Ni chaiff y targedau hyn eu defnyddio mwyach yng Nghymru i fesur perfformiad na'r ffordd y cyflawnir contract.

en-gb	This process will cut the link between ‘treatment’ activity and payment.
cy-gb	Bydd y broses hon yn torri'r cysylltiad rhwng gweithgarwch 'triniaeth' a thaliadau.

en-gb	As such, it will move service provision towards a model based on the ‘care’ of the ‘practice population’ of patients, rather than one that incentivises clinical ‘treatment’ intervention and repeated recall visits over a given year.
cy-gb	Fel y cyfryw, bydd yn symud y gwasanaethau a ddarperir tuag at fodel sy'n seiliedig ar 'ofal' 'poblogaeth y practis' i gleifion, yn hytrach nag un sy'n rhoi cymhelliant i roi 'triniaeth' glinigol ac ymweliadau adalw mynych dros flwyddyn benodol.

en-gb	This is important in our response to COVID-19 as it will reduce the level of contact and travel for any given patient and underpins our strategic objectives for NHS dentistry  to promote the following values:
cy-gb	Mae hyn yn bwysig yn ein hymateb i COVID-19 gan y bydd yn lleihau lefel y cyswllt a theithio i unrhyw glaf penodol ac yn ategu ein hamcanion strategol ar gyfer deintyddiaeth y GIG  i hyrwyddo'r gwerthoedd canlynol:

en-gb	 The Oral Health and Dental Services Response to A Healthier Wales 
cy-gb	 Cymru Iachach: Ymateb y Gwasanaethau Deintyddol ac Iechyd y Geg 

en-gb	Encouraging access for all;
cy-gb	Hyrwyddo mynediad i bawb;

en-gb	Evidence-based prevention;
cy-gb	Atal ar sail tystiolaeth;

en-gb	Clinical care that is based on need;
cy-gb	Gofal clinigol sy'n seiliedig ar angen;

en-gb	Care delivered by the most appropriate member of the dental team.
cy-gb	Gofal a roddir gan yr aelod mwyaf priodol o'r tîm deintyddol.

en-gb	These values underpin our established contract reform programme, which requires each patient to have an Assessment of Clinical Oral Risk and Need (ACORN) and a personalised annual plan combining evidence-based prevention and care.
cy-gb	Mae'r gwerthoedd hyn yn ategu ein rhaglen sefydledig i ddiwygio contractau, sy'n ei gwneud yn ofynnol i bob claf gael Asesiad o Risgiau ac Anghenion Clinigol y Geg (ACORN) a chynllun blynyddol personol sy'n cyfuno atal sy'n seiliedig ar dystiolaeth a gofal.

en-gb	Those with greatest need will be the priority in the first phase.
cy-gb	Y rhai â'r angen mwyaf fydd y flaenoriaeth yn ystod y cam cyntaf.

en-gb	In the staged return from the Red Alert status, we will support practices with NHS contracts to 90% of their ACV in return for the following:
cy-gb	Wrth ddychwelyd fesul cam i ddarparu gwasanaethau o statws Rhybudd Coch, byddwn yn cefnogi deintyddfeydd â chontractau GIG hyd at 90% o Werth Blynyddol eu Contract yn gyfnewid am y canlynol:

en-gb	All practices with NHS contracts will open for more than remote telephone contact and urgent care from 1 July 2020;
cy-gb	Bydd pob deintyddfa â chontract GIG yn agor am fwy na chysylltiad o bell dros y ffôn a gofal brys o 1 Gorffennaf 2020;

en-gb	All practices and staff will observe the COVID-19 Standard Operating Procedures (SOPs)  attached to this letter;
cy-gb	Bydd pob deintyddfa a'i staff yn dilyn Gweithdrefnau Gweithredu Safonol COVID-19 a atodir i'r llythyr hwn;

en-gb	All NHS patients in the ‘practice population’ will receive one ACORN before 31 March 2021 in phases according to need (caveated by wider context);
cy-gb	Bydd pob un o gleifion y GIG 'ym mhoblogaeth y ddeintyddfa' yn cael un ACORN cyn 31 Mawrth 2021 mewn camau yn ôl angen (yn dibynnu ar y cyd-destun ehangach);

en-gb	All patients will receive the appropriate level of evidence-based preventive intervention and care, based on their need (ACORN findings);
cy-gb	Bydd pob claf yn cael y lefel briodol o ymyriad ataliol sy'n seiliedig ar dystiolaeth a gofal, sy'n seiliedig ar ei anghenion (canfyddiadau ACORN);

en-gb	All patients will receive any necessary non-AGPs (undertaken in accordance with the SOPs);
cy-gb	Bydd pob claf yn cael unrhyw driniaethau angenrheidiol nad ydynt yn cynhyrchu aerosol (a roddir yn unol â'r Gweithdrefnau Gweithredu Safonol);

en-gb	All patients requiring urgent and non-urgent AGPs will continue to be referred to the Urgent Dental Centres or designated dental practices for treatment (this will be kept under review in accordance with the national COVID-19 response);
cy-gb	Bydd pob claf y mae arno angen triniaeth frys neu driniaeth nad yw'n driniaeth frys sy'n cynhyrchu aerosol yn parhau i gael ei atgyfeirio at y canolfannau deintyddol brys neu ddeintyddfeydd dynodedig i gael triniaeth (byddwn yn parhau i adolygu hyn yn unol â'r ymateb cenedlaethol i COVID-19);

en-gb	and 7.
cy-gb	a 7.

en-gb	That all staff (e.g. associate dentists and dental care professionals) who deliver NHS care, will be retained and their pay will be protected at previous levels to reflect their NHS work.
cy-gb	Caiff pob aelod o'r staff (e.e. deintyddion cyswllt a gweithwyr proffesiynol gofal deintyddol) sy'n darparu gofal GIG eu cadw a chaiff eu tâl ei ddiogelu ar lefelau blaenorol er mwyn adlewyrchu eu gwaith i'r GIG.

en-gb	Currently 40% of practices with NHS contracts are already engaged in the contract reform programme.
cy-gb	Mae 40% o ddeintyddfeydd â chontractau GIG ar hyn o bryd eisoes yn rhan o'r rhaglen diwygio contractau.

en-gb	Each has a 10 or 20% reduction in UDA targets.
cy-gb	Mae pob un wedi cael gostyngiad o 10% neu 20% yn y targedau o ran Unedau o Weithgarwch Deintyddol.

en-gb	Whilst this has been welcomed it has not allowed them to significantly transform care.
cy-gb	Er i hyn gael ei groesawu, nid yw wedi eu galluogi i drawsnewid gofal ar raddfa sylweddol.

en-gb	The opportunity to expand the offer of reform across Wales and facilitate dental teams to ‘truly transform’ the way dentistry is offered and delivered, will not be lost.
cy-gb	Ni fydd y cyfle i ehangu'r diwygiadau a gynigir ledled Cymru a hwyluso timau deintyddol i drawsnewd y ffordd y caiff deintyddiaeth ei chynnig a'i darparu'n wirioneddol, yn cael ei golli.

en-gb	We intend to use this opportunity to support all practices with NHS contracts, whilst mitigating against the impact caused by the necessary restriction on AGPs and patient throughput.
cy-gb	Rydym yn bwriadu manteisio ar y cyfle hwn i gefnogi pob deintyddfa â chontract GIG, a lliniaru effaith y cyfyngiadau angenrheidiol ar weithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol a nifer y cleifion sy'n cael eu trin.

en-gb	It will also encourage evidence-based prevention and clinical care that is based on need, using the skills of the whole dental team.
cy-gb	Bydd hefyd yn hyrwyddo gweithgarwch atal a gofal clinigol sy'n seiliedig ar angen, gan ddefnyddio sgiliau'r tîm deintyddol cyfan.

en-gb	It is clear that ‘normal’ routine dental activity, as we understand it, cannot resume in the short to even medium term.
cy-gb	Mae'n amlwg na all gweithgarwch deintyddol 'arferol', fel y'i deallwn, ailddechrau yn y byrdymor neu hyd yn oed yn y tymor canolig.

en-gb	The uncertainty around the safety of providing AGPs in dentistry and the need to maintain social distancing, means that dental treatment, activity and patient throughput, at pre-COVID levels will not be possible.
cy-gb	Mae'r ansicrwydd ynghylch diogelwch defnyddio gweithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol ym maes deintyddiaeth, a'r angen i gadw pellter cymdeithasol, yn golygu na fydd triniaethau deintyddol, gweithgarwch deintyddol na nifer y cleifion sy'n cael eu trin, ar y lefelau cyn COVID-19, yn bosibl.

en-gb	The level of patient throughput will continue to reduce the level of Patient Charge Revenue (PCR) and this risk will need to be managed.
cy-gb	Bydd nifer y cleifion sy'n cael eu trin yn parhau i ostwng y Refeniw Taliadau Cleifion a bydd angen rheoli'r risg hon.

en-gb	To ensure equity, all practices with NHS contracts in Wales will benefit from the 90% level of funding, regardless of the PCR collected.
cy-gb	Er mwyn sicrhau tegwch, bydd holl ddeintyddfeydd â chontractau GIG yng Nghymru yn cael cyllid ar lefel o 90%, ni waeth faint o Refeniw Taliadau Cleifion a gesglir.

en-gb	There is a need to review and explore a PCR system that better reflects annualised planning and care of patients.
cy-gb	Mae angen adolygu ac ystyried system Refeniw Taliadau Cleifion sy'n adlewyrchu gwaith cynllunio a gofal cleifion dros flwyddyn yn well.

en-gb	We intend to consider, develop and explore a simpler, and possibly remote, payment for access to NHS dentistry per financial calendar year (for all adults who are eligible to pay).
cy-gb	Rydym yn bwriadu ystyried a datblygu taliad symlach, ac o bell o bosibl, i ddefnyddio deintyddiaeth y GIG fesul blwyddyn galendr ariannol (i bob oedolyn sy'n gymwys i dalu).

en-gb	We can deliver radical change in how we provide primary dental care in Wales and in doing so, ensure the sustainability of the dental sector throughout this transitional period, both in clinical and economic terms.
cy-gb	Gallwn sicrhau newid radical yn y ffordd rydym yn darparu gofal deintyddol sylfaenol yng Nghymru ac, wrth wneud hynny, sicrhau cynaliadwyedd y sector deintyddol drwy gydol y cyfnod trawsnewidiol hwn, mewn termau clinigol ac economaidd.

en-gb	The reduced throughput of patients will allow for a slower more considered care-based approach to dentistry.
cy-gb	Bydd y lleihad yn nifer y cleifion yn ei gwneud yn bosibl i gynnig ffordd arafach a mwy ystyriol, sy'n seiliedig ar ofal, o ddarparu gwasanaethau deintyddol.

en-gb	It will give more time for the dental team to concentrate on prevention and personalised advice;
cy-gb	Bydd yn rhoi mwy o amser i'r tîm deintyddol ganolbwyntio ar atal a rhoi cyngor personol;

en-gb	as well as the provision of effective non-AGP treatment at first.
cy-gb	yn ogystal â darparu triniaethau nad ydynt yn cynhyrchu aerosol i ddechrau.

en-gb	In time, a considered reprovision of AGP treatment will resume driven by need and patient engagement rather than targets.
cy-gb	Ymhen amser, bydd triniaethau nad ydynt yn cynhyrchu aerosol yn ailddechrau mewn ffordd ystyriol, a hynny ar sail angen ac ymgysylltu â chleifion yn hytrach na thargedau.

en-gb	This approach shifts the focus of care provision away from the proxy treatment measure
cy-gb	Mae'r dull gweithredu hwn yn newid ffocws darparu gofal i ffwrdd oddi wrth fesur triniaethau procsi.

en-gb	(Unit of Dental Activity - UDAs).
cy-gb	(Uned o Weithgarwch Deintyddol).

en-gb	Monitoring ‘cure-based’ activity rather than needsbased care would not be appropriate for the de-escalation phase, given its focus on courses of treatment and AGP treatment delivery.
cy-gb	Ni fyddai monitro gweithgarwch 'sy'n seiliedg ar wellhad' yn hytrach na gofal ar sail angen yn briodol wrth lacio'r cyfyngiadau, o ystyried ei ffocws ar ddarparu triniaethau a thriniaethau sy'n cynhyrchu aerosol.

en-gb	Effectively, the UDAs will become a Unit of Dental Assessment (UDAS) and will link directly to individual patients - the number of unique patients in a practice population.
cy-gb	I bob diben, daw Unedau o Weithgarwch Deintyddol yn Uned o Asesiad Deintyddol, a fydd yn cysylltu'n uniongyrchol â chleifion unigol – nifer y cleifion unigryw ym mhoblogaeth deintyddfa.

en-gb	The Unit of Dental Assessment is neither a registration nor a capitation payment.
cy-gb	Nid yw'r Uned o Asesiad Deintyddol yn gofrestriad nac yn daliad y pen.

en-gb	They will reflect the numbers of unique patients seen by the practice in the two years prior to the end of March 2020.
cy-gb	Bydd yn adlewyrchu nifer y cleifion unigryw y mae'r ddeintyddfa yn eu gweld yn y ddwy flynedd cyn diwedd mis Mawrth 2020.

en-gb	They will replace UDA activity with this proactive UDAS activity:
cy-gb	Bydd gweithgarwch Unedau o Asesiad Deintyddol rhagweithiol yn disodli Unedau o Weithgarwch Deintyddol:

en-gb	individual needs assessment (ACORN), personalised preventive intervention and dental treatment activity to meet need and improve oral health.
cy-gb	asesiad o anghenion unigol (ACORN), ymyriad ataliol personol a gweithgarwch trin deintyddol i ddiwallu angen a gwella iechyd y geg.

en-gb	At mid and year-end contract review discussions, consideration can be given to the number of patients cared for, their needs and preventive delivery for the ACV, with obvious caveats on the context of the post-acute phase of COVID-19.
cy-gb	Yn ystod trafodaethau adolygu contract canol blwyddyn a diwedd blwyddyn, gellir ystyried nifer y cleifion sy'n cael gofal, eu hanghenion a darpariaeth ataliol ar gyfer Gwerth Blynyddol y Contract, yn dibynnu'n amlwg ar gyd-destun cam ôl-acíwt COVID-19.

en-gb	In summary, this represents a significant opportunity for dental teams in Wales.
cy-gb	I grynhoi, mae hwn yn gyfle sylweddol i dimau deintyddol yng Nghymru.

en-gb	There is much to do to prepare practices and teams.
cy-gb	Mae llawer i'w wneud i baratoi deintyddfeydd a thimau.

en-gb	Teams in Health Boards, Public Health Wales, Health Education and Improvement Wales, Healthcare Inspectorate Wales and Welsh Government will be working directly with you, albeit remotely, to ensure practice and service teams have support and necessary guidance in the coming weeks.
cy-gb	Bydd timau mewn Byrddau Iechyd, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru a Llywodraeth Cymru yn gweithio'n uniongyrchol gyda chi, er y bydd hynny o bell, er mwyn sicrhau bod timau practis a gwasanaethu yn cael y cymorth a'r canllawiau angenrheidiol yn ystod yr wythnosau nesaf.

en-gb	Many practices already engaged in contract reform will be willing to collaborate with practices new to the programme.
cy-gb	Bydd llawer o ddeintyddfeydd sydd eisoes yn rhan o'r broses o ddiwygio contractau yn barod i gydweithredu â deintyddfeydd y mae'r rhaglen yn newydd iddynt.

en-gb	This is a time for the dental community to come together and collectively care for the population’s oral health needs in this exceptional context.
cy-gb	Mae hon yn adeg i'r gymuned ddeintyddol ddod ynghyd a gofalu am anghenion iechyd y geg y boblogaeth ar y cyd yn y cyd-destun eithriadol hwn.

en-gb	The collaborative teamwork in dentistry in Wales in response to Covid-19 pandemic is unparalleled and I have no doubt that will continue in the coming year.
cy-gb	Mae'r gwaith tîm cydweithredol ym maes deintyddiaeth yng Nghymru mewn ymateb i bandemig COVID-19 heb ei ail ac rwy'n siwr y bydd yn parhau yn y flwyddyn sydd i ddod.

en-gb	Yours sincerely,
cy-gb	Yn gywir,

en-gb	Colette Bridgman
cy-gb	Colette Bridgman

en-gb	Prif Swyddog Deintyddol
cy-gb	Prif Swyddog Deintyddol

en-gb	Chief Dental Officer  
cy-gb	Prif Swyddog Deintyddol  

en-gb	Wales De-escalation Pandemic Plan for Dentistry 12.5.2020
cy-gb	Cynllun Llacio’r Cyfyngiadau Pandemig ar gyfer Deintyddiaeth yng Nghymru\12.5.2020

en-gb	Wales De-escalation Pandemic Plan for Dentistry 
cy-gb	Cynllun Llacio ’ r Cyfyngiadau Pandemig ar gyfer Deintyddiaeth yng Nghymru \

en-gb	Aim 
cy-gb	Nod 

en-gb	The aim will be to implement a phased, risk-based re-establishment of dental services to meet population needs.
cy-gb	Y nod fydd ailsefydlu gwasanaethau deintyddol fesul cam mewn ffordd sy'n seiliedig ar risg er mwyn diwallu anghenion y boblogaeth.

en-gb	Objectives: 
cy-gb	Amcanion: 

en-gb	Prioritise dental care for at risk groups, and people with symptoms/ more urgent routine dental problems;
cy-gb	Blaenoriaethu gofal deintyddol i grwpiau sy'n wynebu risg a phobl sydd â symptomau / problemau deintyddol arferol mwy o frys;

en-gb	Increase practice-based care dental provision to meet population oral health needs.
cy-gb	Cynyddu gofal deintyddol a roddir gan ddeintyddfeydd er mwyn diwallu anghenion iechyd y geg y boblogaeth.

en-gb	Maintain emergency/urgent dental care provision (COVID and non-COVID) to meet requirements;
cy-gb	Cynnal y gofal deintyddol brys a ddarperir (COVID a dim COVID) er mwyn bodloni gofynion;

en-gb	Re introduction of routine dental care and dental prevention activities based on risk.
cy-gb	Ailgyflwyno gofal deintyddol arferol a gweithgareddau atal deintyddol sy'n seiliedig ar risg.

en-gb	This will run within a process of Restoration of dental care services.  
cy-gb	Bydd hyn yn rhedeg o fewn proses o Adfer  gwasanaethau gofal deintyddol. 

en-gb	RESTORATION OF DENTAL SERVICES POST COVID-19:
cy-gb	ADFER GWASANAETHAU DEINTYDDOL AR ÔL COVID-19:

en-gb	DE-ESCALATION OF RED ALERT PANDEMIC PLAN
cy-gb	LLACIO CYNLLUN RHYBUDD COCH Y PANDEMIG

en-gb	This approach will be based on risk to minimise the possibility of transmission of COVID to patients and the dental team within the dental care setting or during dental care procedures.
cy-gb	Bydd y dull gweithredu hwn yn seiliedig ar risg er mwyn lleihau'r posibilrwydd o drosglwyddo COVID-19 i gleifion a'r tîm deintyddol yn y lleoliad gofal deintyddol neu wrth roi gofal deintyddol.

en-gb	De-escalation principles 
cy-gb	Egwyddorion llacio'r cyfyngiadau 

en-gb	This approach aims to deliver dental services in a way that prioritises dental care services for those most at risk of serious complications.
cy-gb	Nod y dull gweithredu hwn yw darparu gwasanaethau deintyddol mewn ffordd sy'n blaenoriaethu gwasanaethau gofal deintyddol i'r rhai sy'n wynebu'r risg fwyaf o gymhlethdodau difrifol.

en-gb	A staged process will reintroduce dental care procedures.
cy-gb	Caiff triniaethau gofal deintyddol eu hailgyflwyno drwy broses fesul cam.

en-gb	During de-escalation, services in
cy-gb	Yn ystod cyfnod llacio'r cyfyngiadau, bydd gwasanaethau

en-gb	Primary dental care services (GDS and CDS) will be extended for patients without symptoms of COVID 19 from emergency and urgent only to dental cases with dental symptoms (e.g. dental pain but not meeting criteria for urgent), then to cases with a need for treatment without dental symptoms then to routine dental care for all.
cy-gb	mewn gwasanaethau gofal deintyddol sylfaenol yn cael eu hehangu i gleifion heb symptomau COVID-19 o achosion brys yn unig i achosion deintyddol sydd â symptomau deintyddiol (e.e. y ddannoedd ond nad ydynt yn bodloni'r meini prawf i fod yn achos brys), yna i achosion lle mae angen rhoi triniaeth heb symptomau deintyddol ac yna i ofal deintyddol arferol i bawb.

en-gb	Aligned to this, the range of treatments offered will be increased, with priority given to treatments to address more severe issues first.
cy-gb	I gyd-fynd â hyn, bydd yr ystod o driniaethau a gynigir yn cynyddu, gan roi blaenoriaeth i driniaethau i ymdrin â phroblemau mwy difrifol yn gyntaf.

en-gb	Decisions about de-escalation status 
cy-gb	Penderfyniadau ynghylch statws llacio'r cyfyngiadau 

en-gb	The move to High Amber, Low Amber and Green de-escalation will be announced by the Chief Dental Officer for Wales.
cy-gb	Caiff y newid i rybudd Melyn Uwch, Melyn Is a Gwyrdd ym mhroses o lacio'r cyfyngiadau ei gyhoeddi gan Brif Swyddog Deintyddol Cymru.

en-gb	Decisions will be based on emerging evidence relating to community transmission and risks of transmission and prevention of transmission within the dental environment.
cy-gb	Bydd y penderfyniadau'n seiliedig ar dystiolaeth sy'n dod i'r amlwg ynghylch trosglwyddo yn y gymuned a risgiau trosglwyddo ac atal trosglwyddo yn yr amgylchedd deintyddol.

en-gb	There may be requirements for local variation during de-escalation, depending on a number of factors including:
cy-gb	Efallai y bydd angen amrywiadau lleol yn ystod proses o lacio'r cyfyngiadau, yn dibynnu ar nifer o ffactorau, gan gynnwys:

en-gb	Local disease epidemiology and community disease transmission;
cy-gb	Epidemioleg y clefyd yn lleol a throsglwyddo'r clefyd yn y gymuned;

en-gb	Levels of immunity in the population;
cy-gb	Lefelau imiwnedd yn y boblogaeth;

en-gb	Practices may be asked to return to Escalated Red Alert if they are operating in areas identified as having high levels of circulating disease.
cy-gb	Efallai y bydd gofyn i ddeintyddfeydd ddychwelyd i Dynhau i Rybudd Coch os byddant yn gweithredu mewn ardaloedd lle y nodwyd bod lefelau uchel o'r clefyd.

en-gb	De-escalation will then be reintroduced when the area returns to a state of low community transmission.
cy-gb	Yna, bydd mesurau llacio'r cyfyngiadau yn cael eu hailgyflwyno pan fydd yr ardal yn dychwelyd i sefyllfa lle ceir lefelau trosglwyddo isel yn y gymuned.

en-gb	Criteria for delivery of dental care in general dental practice 
cy-gb	Meini prawf ar gyfer darparu gofal deintyddol mewn ymarfer deintyddol cyffredinol 

en-gb	Low risk of transmission (Patients should not have symptoms of/suspected/ confirmed COVID-19 or low/ no community spread, known immunity/ vaccination);
cy-gb	Risg isel o drosglwyddo (ni ddylai fod gan gleifion symptomau COVID-19/achos a amheuir/achos a gadarnhawyd neu ledaeniad isel yn y gymuned/dim lledaeniad yn y gymuned, imiwnedd hysbys/brechiad);

en-gb	Procedures offered should be based on risk (Appendix 1);
cy-gb	Dylai'r triniaethau a gynigir fod yn seiliedig ar risg (Atodiad 1);

en-gb	Safe systems of work to include PPE (De-Escalation Standard Operating Procedures).
cy-gb	Bydd systemau gweithio diogel yn cynnwys cyfarpar diogelu personol (Gweithdrefnau Gweithredu Safonol Llacio'r Cyfyngiadau).

en-gb	General Dental Practice During High Amber 
cy-gb	Ymarfer Deintyddol Cyffredinol yn ystod y cam Melyn Uwch 

en-gb	Increase availability of dental care in general dental practice to include non-AGP treatments for dental conditions causing pain and other dental symptoms for patients who do not have symptoms of COVID-19;
cy-gb	Cynyddu'r gofal deintyddol sydd ar gael mewn ymarfer deintyddol cyffredinol er mwyn cynnwys triniaethau nad ydynt yn cynhyrchu aerosol ar gyfer cyflyrau deintyddol sy'n achosi poen a symptomau deintyddol eraill i gleifion nad oes ganddynt symptomau COVID-19;

en-gb	Increase availability of treatment to include non-AGP care for patients who are currently being treated for orthodontic or who are in the middle of a course of dental treatment to manage/address issues or potential issues arising from their care;
cy-gb	Cynyddu'r triniaethau sydd ar gael i gynnwys gofal nad yw'n cynhyrchu aerosol i gleifion sy'n cael triniaeth orthodontig neu sydd yng nghanol cwrs o driniaeth ddeintyddol er mwyn rheoli neu ymdrin â phroblemau neu broblemau posib sy'n deillio o'u gofal;

en-gb	Minimise unnecessary clinical contact and maintain social/physical distancing in accordance with guidance to reduce the risk of person to person spread;
cy-gb	Lleihau cysylltiadau clinigol diangen i'r eithaf a chadw pellter cymdeithasol/corfforol yn unol â'r canllawiau er mwyn lleihau'r risg o ledaenu'r clefyd o berson i berson;

en-gb	To avoid unnecessary public health risks, aerosol generating procedures will continue to be limited to Health Board designated Urgent dental centres (U/EDDCs).
cy-gb	Er mwyn osgoi risgiau diangen i iechyd y cyhoedd, bydd gweithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol yn parhau i gael eu cyfyngu i ganolfannau deintyddol brys dynodedig Byrddau Iechyd.

en-gb	These will continue to treat people with symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency treatment and all patients who require aerosol generating procedures.
cy-gb	Bydd y rhain yn parhau i drin pobl sydd â symptomau COVID-19 y mae angen triniaeth frys  arnynt a phob claf lle mae angen gweithdrefnau sy'n cynhyrchu aerosol arnynt.

en-gb	Dental Procedures and Care 
cy-gb	Triniaethau a Gofal Deintyddol 

en-gb	During Low Amber 
cy-gb	Yn ystod y cam Melyn Isel 

en-gb	Increase availability of non-AGP dental care for patients who do not have symptoms of COVID-19 in general dental practice to include treatments for dental conditions which may cause pain and other dental symptoms;
cy-gb	Cynyddu'r gofal deintyddol nad yw'n cynhyrchu aerosol sydd ar gael i gleifion nad oes ganddynt symptomau COVID-19 mewn ymarfer deintyddol cyffredinol i gynnwys triniaethau ar gyfer cyflyrau deintyddol a all achosi poen a symptomau deintyddol eraill;

en-gb	Increase availability of treatment to include non-AGP care for patients who are currently being treated for orthodontics or who are in the middle of a course of treatment to manage their care;
cy-gb	Cynyddu'r triniaethau sydd ar gael i gynnwys gofal nad yw'n cynhyrchu aerosol i gleifion sy'n cael eu trin ar hyn o bryd ar gyfer orthodonteg neu sydd ynghanol cwrs o driniaeth er mwyn rheoli eu gofal;

en-gb	U/EDDCs will continue to treat people with symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency treatment and all patients who require aerosol generating procedures;
cy-gb	Bydd canolfannau deintyddol brys dynodedig byrddau iechyd yn parhau i drin pobl sydd â symptomau COVID-19 y mae angen triniaeth frys arnynt a phob claf lle mae angen triniaeth sy'n cynhyrchu aerosol;

en-gb	It is possible that during this phase, there may be evidence to support the reintroduction of some procedures which are currently deemed as AGP into primary dental care.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwn, mae'n bosibl y daw tystiolaeth i'r amlwg sy'n cefnogi ailgyflwyno rhai triniaethau fel rhan o ofal deintyddol sylfaenol y tybir ar hyn o bryd eu bod yn driniaethau sy'n cynhyrchu aerosol.

en-gb	The reintroduction of any procedure currently deemed as AGP to primary dental care settings will require approval by the CDO and agreement with public health teams/ health board leads/ HIW.
cy-gb	Cyn ailgyflwyno unrhyw driniaeth y tybir ar hyn o bryd ei bod yn driniaeth sy'n cynhyrchu aerosol mewn lleoliadau gofal deintyddol sylfaenol, bydd angen cymeradwyaeth y Prif Swyddog Deintyddol a chytundeb timau iechyd y cyhoedd/swyddogion arweiniol byrddau iechyd/AGIC.

en-gb	This will only apply to situations they have all agreed that there is evidence to indicate that transmission risk is low or can be significantly reduced and all procedures and resources are in place for this to be managed safely.
cy-gb	Bydd hyn ond yn gymwys i sefyllfaoedd lle maent i gyd wedi cytuno bod tystiolaeth sy'n awgrymu bod y risg o drosglwyddo yn isel neu y gellir ei lleihau'n sylweddol a bod yr holl weithdrefnau ac adnoddau ar waith i reoli hyn yn ddiogel.

en-gb	Transition to Green 
cy-gb	Symud i'r Cam Gwyrdd 

en-gb	A full range of dental services will be re-established in general dental practice during the green phase.
cy-gb	Caiff ystod lawn o wasanaethau deintyddol ei hailsefydlu mewn ymarfer deintyddol cyffredinol yn ystod y rhybudd gwyrdd.

en-gb	Urgent/ Emergency Dental Care  
cy-gb	Gofal Deintyddol Brys 

en-gb	The range of AGPs offered in U/EDDCs will be maintained and services will continue until the point where centres are no longer necessary (due to reduced/ managed risks for care in practice).
cy-gb	Bydd yr ystod o driniaethau sy'n cynhyrchu aerosol a gynigir yng nghanolfannau deintyddol brys dynodedig y byrddau iechyd yn parhau a bydd gwasanaethau yn parhau a daw'r amser na fydd angen y canolfannau mwyach (oherwydd llai o risgiau/risgiau wedi'u rheoli wrth roi gofal mewn deintyddfa).

en-gb	During the amber phase, it is likely that acceptance criteria may be expanded to include situations where there is a justification for the risks of an AGP, where risks can be managed and where there is capacity to do so;
cy-gb	Yn ystod y cam melyn, mae'n debygol y caiff y meini prawf derbyn eu hehangu i gynnwys sefyllfaoedd lle mae cyfiawnhad dros risgiau triniaeth sy'n cynhyrchu aerosol, lle y gellir rheoli'r risgiau a lle mae modd gwneud hynny;

en-gb	The number of sites providing AGPs may be extended to meet local urgent/emergency dental treatment need.
cy-gb	Mae'n bosibl y caiff nifer y safleoedd sy'n darparu triniaethau sy'n cynhyrchu aerosol ei ehangu i ddiwallu'r angen lleol am driniaeth ddeintyddol frys.

en-gb	If required, Local Health Boards will identify sites with capacity for enhanced cross-infection, donning doffing areas, training and sufficient personal protective equipment and specialist/ highly experienced staff and all sites will be subject to local inspections.
cy-gb	Os bydd angen, bydd Byrddau Iechyd Lleol yn nodi safleoedd sy'n gallu ymdrin â chroesheintio ychwanegol ac sy'n cynnwys mannau gwisgo a diosg, hyfforddiant a digon o gyfarpar diogelu personol a staff arbenigol/profiadol iawn a bydd pob safle yn cael ei arolygu'n lleol.

en-gb	Additional considerations 
cy-gb	Ystyriaethau ychwanegol 

en-gb	There are a range of issues that will affect this process:
cy-gb	Mae nifer o faterion a fydd yn effeithio ar y broses hon:

en-gb	Capacity to deliver services  
cy-gb	Y gallu i ddarparu gwasanaethau 

en-gb	The delivery of care will be affected by transmission risk;
cy-gb	Bydd y risg o drosglwyddo yn effeithio ar y gallu i ddarparu gofal;

en-gb	Lowering the urgent/ emergency threshold criteria for dental care will increase the numbers of patients eligible for dental care and careful management will be needed to meet this need;
cy-gb	Bydd pennu trothwy is ar gyfer meini prawf gofal deintyddol brys yn cynyddu nifer y cleifion sy'n gymwys i gael gofal deintyddol a bydd angen rheoli hyn yn ofalus er mwyn diwallu'r angen hwn;

en-gb	Managing the numbers of patients with oral health issues that have not been resolved/developed during the period of urgent/emergency only dental care;
cy-gb	Rheoli nifer y cleifion sydd â phroblemau iechyd y geg nad ydynt wedi cael eu datrys/sydd wedi datblygu yn ystod y cyfnod o ofal deintyddol brys yn unig;

en-gb	Wider issues beyond the control of dental teams i.e. social distancing requirements, availability of PPE.
cy-gb	Materion ehangach sydd y tu hwnt i reolaeth timau deintyddol, h.y. gofynion cadw pellter cymdeithasol, argaeledd cyfarpar diogelu personol.

en-gb	Workforce, practices and laboratories 
cy-gb	Y gweithlu, deintyddfeydd a labordai 

en-gb	Some of the workforce may be unable to work in dental practice for some time due to health conditions / risk of complications;
cy-gb	Efallai na fydd rhai aelodau o'r gweithlu yn gallu gweithio mewn deintyddfeydd am beth amser oherwydd cyflyrau iechyd / y risg o gymhlethdodau;

en-gb	Risk assessments will be required for dental team members who may be at risk and further occupational health guidance may also be necessary;
cy-gb	Bydd angen cynnal asesiadau risg i'r aelodau o'r tîm deintyddol a all wynebu risg ac efallai y bydd angen rhagor o ganllawiau iechyd galwedigaethol hefyd;

en-gb	Activity levels will be significantly affected during de-escalation which will affect all practices;
cy-gb	Bydd effaith sylweddol ar lefelau gweithgarwch yn ystod cam llacio'r cyfyngiadau a fydd yn effeithio ar bob deintyddfa;

en-gb	Dental laboratory services will need to be considered in detail alongside safe systems of work.
cy-gb	Bydd angen ystyried gwasanaethau labordy deintyddol yn fanwl ochr yn ochr â systemau gweithio diogel.

en-gb	Dental training  
cy-gb	Hyfforddiant deintyddol 

en-gb	Undergraduate and postgraduate training, to include further training for dental nurses in non-AGP procedures and cross infection processes;
cy-gb	Hyfforddiant israddedig ac ôl-raddedig, i gynnwys hyfforddiant pellach i nyrsys deintyddol ar weithdrefnau nad ydynt yn cynhyrchu aerosol a phrosesau croesheintio;

en-gb	Skills maintenance and training for newly/recently qualified dentists, hygienists, therapists and nurses due to reduced activity and inexperience;
cy-gb	Cynnal sgiliau a hyffoddiant i ddeintyddion newydd gymhwyso/wedi cymhwyso'n ddiweddar, hylenwyr, therapyddion a nyrsys oherwydd lefelau is o weithgarwch a diffyg profiad;

en-gb	Dental training for dentists, hygienists, therapists and nurses will involve much less clinical activity during these phases which will need to be considered.
cy-gb	Bydd hyfforddiant deintyddol i ddeintyddion, hylenwyr, therapyddion a nyrsys yn cynnwys llawer llai o weithgarwch clinigol yn ystod y camau hyn y bydd angen ei ystyried.

en-gb	Appendix 1 
cy-gb	Atodiad 1 

en-gb	Red 
cy-gb	Coch 

en-gb	Provider
cy-gb	Darparwr

en-gb	General Dental Practice (face-to-face care) 
cy-gb	Ymarfer Deintyddol Cyffredinol (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Urgent Designated Dental Centres  (face-toface care) 
cy-gb	Canolfannau Deintyddol Dynodedig Brys (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Delay all routine dental treatment  
cy-gb	Gohirio pob triniaeth ddeintyddol arferol 

en-gb	Including all non-urgent/ non- emergency including procedures using:
cy-gb	Gan gynnwys pob triniaeth nad yw'n driniaeth frys a thriniaethau sy'n defnyddio:

en-gb	high-speed handpieces
cy-gb	dyfeisiau cyflym â llaw

en-gb	ultrasonic scalers
cy-gb	digenwyr uwchsain

en-gb	surgical handpieces
cy-gb	dyfeisiau llawfeddygol

en-gb	3 in 1
cy-gb	3 mewn 1

en-gb	Patient
cy-gb	Y claf

en-gb	Patients with NO symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency only Care people 
cy-gb	Cleifion HEB symptomau COVID-19 y mae angen pobl Gofal Brys yn unig arnynt 

en-gb	People with symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency treatment and all patients who require aerosol generating procedures 
cy-gb	Pobl sydd â symptomau COVID- 19  sydd angen cael triniaeth frys a phob claf y mae angen triniaeth sy'n cynhyrchu aerosol arno 

en-gb	What
cy-gb	Beth

en-gb	Urgent/ Emergency  procedures with low risk of aerosol generation
cy-gb	Triniaethau brys sydd â risg isel o gynhyrchu aerosol

en-gb	Urgent/ Emergency treatment procedure involving any of the following:
cy-gb	Triniaethau brys sy'n cynnwys unrhyw un o'r canlynol:

en-gb	A need for aerosol generation
cy-gb	Angen cynhyrchu aerosol

en-gb	A high risk of aerosol generation
cy-gb	Risg uchel o gynhyrchu aerosol

en-gb	A high-risk patient
cy-gb	Claf risg uchel

en-gb	Which procedures?
cy-gb	Pa driniaethau?

en-gb	Dental Examination
cy-gb	Archwiliad deintyddol

en-gb	Assessment of soft tissue lesions
cy-gb	Asesiad o friwiau meinwe feddal

en-gb	Radiographs
cy-gb	Radiograffau

en-gb	Temporary Dressings
cy-gb	Gorchuddion dros dro

en-gb	Local anaesthetic
cy-gb	Anesthetig lleol

en-gb	Minimally invasive restorative procedures
cy-gb	Triniaethau adferol sydd mor anymwthiol â phosibl

en-gb	Simple extractions
cy-gb	Echdyniadau syml

en-gb	Incise and drain abscess
cy-gb	Echdorri a draenio crawniad

en-gb	*procedures should NOT involve the use of 3 in 1, high speed handpiece or ultrasonic devices
cy-gb	*NI ddylai triniaethau gynnwys defnyddio 3 mewn 1, dyfais gyflym â llaw neu ddyfeisiau uwchsain

en-gb	( treatment offered should be  based on risk assessment of patient, operator, time and difficulty of procedure )  
cy-gb	(dylai'r driniaeth a gynigir fod yn seiliedig ar asesiad o'r risg i'r claf, y gweithredwr, faint amser y bydd yn ei gymryd a pha mor anodd yw'r driniaeth) 

en-gb	Restorative procedures including initial endodontic care for anterior and premolar teeth** using highspeed handpieces and
cy-gb	Mae triniaethau adferol yn cynnwys gofal endodontig cychwynnol ar gyfer dannedd blaen a childdannedd blaen** sy'n defnyddio dyfeisiau cyflym a

en-gb	Use of surgical handpieces/ surgical/ difficult extractions
cy-gb	Defnyddio dyfeisiau llawfeddygol/echdyniadau llawfeddygol/anodd

en-gb	Use of ultrasonic scalers
cy-gb	Defnyddio digenwyr uwchsain

en-gb	Procedures involving the 3 in 1
cy-gb	Triniaethau sy'n cynnwys defnyddio'r 3 mewn 1

en-gb	(treatments offered will depend on risk assessment to include:  
cy-gb	(bydd y triniaethau a gynigir yn dibynnu ar yr asesiad o risg, gan gynnwys: 

en-gb	patient, operator, time and difficulty of procedure )
cy-gb	y claf, y gweithredwr, faint o amser y bydd yn ei gymryd a pha mor anodd yw'r driniaeth) 

en-gb	** where the tooth is predictably restorable and will be well maintained.
cy-gb	** lle y rhagwelir y gellir adfer y dant a bydd yn cael ei gynnal yn dda.

en-gb	Patients who are shielded or who require domiciliary dental care will be managed by the community dental services using agreed pathways.
cy-gb	Y gwasanaethau deintyddol cymunedol fydd yn ymdrin â chleifion sy'n destun mesurau gwarchod neu y mae angen gofal deintyddol yn y cartref arnynt, gan ddefnyddio llwybrau y cytunwyd arnynt.

en-gb	High Amber De-escalation
cy-gb	Llacio i Felyn Uchel

en-gb	General Dental Practice (face-to-face) 
cy-gb	Ymarfer Deintyddol Cyffredinol (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Urgent Designated Dental Centres  (face-toface) 
cy-gb	Canolfannau Deintyddol Dynodedig Brys (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Delay routine dental care 
cy-gb	Gohirio gofal deintyddol arferol 

en-gb	Delay all non-urgent/ non- emergency treatment procedures using:
cy-gb	Gohirio pob triniaeth nad yw'n driniaeth frys sy'n defnyddio:

en-gb	3 in 1  for all people with and without COVID-19.
cy-gb	3 mewn 1 i bawb sydd â COVID-19 neu heb COVID-19.

en-gb	Advanced/ complex procedures involving aerosol i.e. advanced restorative and implants should also be delayed.
cy-gb	Triniaethau uwch/cymhleth sy'n cynnwys aerosol, h.y. dylid gohirio gwaith adferol uwch a mewnblaniadau hefyd.

en-gb	People with NO symptoms of COVID who have Urgent/ Emergency dental care needs who require care to alleviate dental symptoms/ manage oral health conditions 
cy-gb	Pobl HEB unrhyw symptomau COVID- 19  sydd ag anghenion gofal deintyddol brys y mae angen iddynt gael gofal er mwyn lleddfu symptomau deintyddol/rheoli cyflyrau iechyd y geg 

en-gb	People with symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency treatment and all patients who require aerosol generating procedures 
cy-gb	Pobl sydd â symptomau COVID sydd angen cael triniaeth frys a phob claf y mae angen triniaeth sy'n cynhyrchu aerosol arno 

en-gb	Necessary treatment with low risk of aerosol generation
cy-gb	Triniaeth angenrheidiol sydd â risg isel o gynhyrchu aerosol

en-gb	A high-risk patient  
cy-gb	Claf risg uchel  

en-gb	Fitting of previously constructed crown/ bridgework
cy-gb	Gosod coron/gwaith pontio a grëwyd yn flaenorol

en-gb	Denture treatment care
cy-gb	Gofal trin dannedd gosod

en-gb	Periodontal care with hand scalers
cy-gb	Gofal periodontal â digenwyr llaw

en-gb	Orthodontic treatment
cy-gb	Triniaeth orthodontig

en-gb	*procedures should NOT involve the use of 3 in 1, high speed handpiece or ultrasonic devices ( treatment offered should be  based on risk assessment of patient, operator, time and difficulty of procedure )  
cy-gb	*NI ddylai triniaethau gynnwys defnyddio'r 3 mewn 1 , dyfais gyflym â llaw na dyfeisiau uwchsain ( dylai triniaethau a gynigir fod yn seiliedig ar asesiad o'r risg i'r claf, y gweithredwr, faint o amser y bydd yn ei gymryd a pha mor anodd yw'r driniaeth )

en-gb	Restorative procedures including initial endodontic care for anterior and premolar** teeth using high-speed handpieces
cy-gb	Mae triniaethau adferol yn cynnwys gofal endodontig cychwynnol ar gyfer dannedd blaen a childdannedd blaen** sy'n defnyddio dyfeisiau cyflym

en-gb	(treatments offered will depend on risk assessment to include: 
cy-gb	( bydd y triniaethau a gynigir yn dibynnu ar yr asesiad o'r risg, gan gynnwys: 

en-gb	Low Amber De-escalation
cy-gb	Llacio i Felyn Isel

en-gb	Urgent Designated Dental Centres  (face-to-face) 
cy-gb	Canolfannau Deintyddol Dynodedig Brys (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Delay routine dental care for people with symptoms of/ confirmed COVID 
cy-gb	Gohirio gofal deintyddol arferol i bobl sydd â symptomau COVID-19 /y cadarnhawyd bod COVID-19 arnynt 

en-gb	ultrasonic scalers
cy-gb	digenwyr uwchsain

en-gb	Urgent/ Emergency dental care  and limited routine care  
cy-gb	Gofal deintyddol brys a gofal arferol cyfyngedig 

en-gb	for patients with NO symptoms of COVID 
cy-gb	i gleifion HEB unrhyw symptomau COVID-19 

en-gb	People with symptoms of COVID who need Urgent/ Emergency treatment and all patients who require aerosol generating procedures  
cy-gb	Pobl sydd â symptomau COVID- 19  sydd angen cael trinaeth frys  a phob claf lle y angen triniaeth sy'n cynhyrchu aerosol  arno 

en-gb	Dental procedures with low risk of aerosol generation
cy-gb	Triniaethau deintyddol sydd â risg isel o gynhyrchu aerosol

en-gb	Urgent/ Emergency Procedure with a low risk of aerosol generation with a high-risk patient  Urgent/ Emergency Procedures with a high risk of aerosol generation
cy-gb	Triniaeth frys  sydd â risg isel o gynhyrchu aerosol gyda chlaf risg uchel  Triniaethau brys  sydd â risg uchel o gynhyrchu aerosol

en-gb	Restorative procedures without high speed handpieces
cy-gb	Triniaethau adferol heb ddyfeisiau cyflym â llaw

en-gb	Management of soft tissue lesions
cy-gb	Ymdrin â briwiau meinwe feddal

en-gb	Fitting of previously constructed crown/ bridgework
cy-gb	Gosod coron/gwaith pontio

en-gb	Orthodontic care
cy-gb	Gofal orthodontig

en-gb	Application of fluoride varnish
cy-gb	Rhoi farnais fflworid

en-gb	( treatment offered should be  based on risk assessment of patient, operator, time and difficulty of procedure )  
cy-gb	(dylai'r driniaeth a gynigir fod yn seiliedig ar asesiad o'r risg i'r claf, y gweithredwr, faint o amser y bydd yn ei gymryd a pha mor anodd yw'r driniaeth) 

en-gb	Restorative procedures including initial endodontic care for anterior and premolar teeth ** using high-speed handpieces
cy-gb	Mae triniaethau adferol yn cynnwys gofal endodontig cychwynnol ar gyfer dannedd blaen a childdannedd blaen** sy'n defnyddio dyfeisiau cyflym

en-gb	Green De-escalation
cy-gb	Llacio i rybudd Gwyrdd

en-gb	Urgent Dental Centres  (face-to-face) 
cy-gb	Canolfannau Deintyddol Brys (gofal wyneb yn wyneb) 

en-gb	Delay all routine dental care for patients with symptoms of COVID Including: 
cy-gb	Gohirio pob math o ofal deintyddol arferol i gleifion sydd â symptomau COVID-19, gan gynnwys: 

en-gb	Nonurgent/ non- emergency  procedures using
cy-gb	Triniaethau nad ydynt yn driniaethau brys sy'n defnyddio

en-gb	3 in 1 air water
cy-gb	Aer dŵr 3 mewn 1

en-gb	All patients with NO symptoms of COVID 
cy-gb	Pob claf HEB unrhyw symptomau COVID-19 

en-gb	People with symptoms of COVID  
cy-gb	Pobl sydd â symptomau COVID-19 

en-gb	Routine, Urgent and Emergency procedures  
cy-gb	Triniaethau arferol a brys 

en-gb	Urgent/ Emergency Dental procedures with/ without a high risk of aerosol generation
cy-gb	Triniaethau deintyddol brys gyda/heb risg uchel o gynhyrchu aerosol

en-gb	All routine dental care. 
cy-gb	Pob math o ofal deintyddol arferol. 

en-gb	(treatments offered will depend on risk assessment to include e patient, operator, time and difficulty of procedure ) ** where the tooth is predictably restorable and will be well maintained.
cy-gb	( bydd y triniaethau a gynigir yn dibynnu ar asesiad o'r risg a fydd yn cynnwys y claf, y gweithredwr, faint o amser y bydd yn ei gymryd a pha mor anodd yw'r driniaeth ) ** lle y rhagwelir y gellir adfer y dant ac y bydd yn cael ei gynnal yn dda.

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme – academic year 2019/20
cy-gb	Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory – blwyddyn academaidd 2019/20

en-gb	Guidance notes for claimants and ITE providers
cy-gb	Nodiadau canllaw ar gyfer hawlwyr a darparwyr Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)

en-gb	Guidance document no:
cy-gb	Dogfen ganllawiau:

en-gb	204/2019
cy-gb	rhif 204/2019

en-gb	Date of issue:
cy-gb	Dyddiad cyhoeddi:

en-gb	May  2019
cy-gb	Mai 2019

en-gb	Aud ience
cy-gb	Cynulleidfa

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme – academic year 2019/20
cy-gb	Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory – blwyddyn academaidd 2019/ 20

en-gb	Students commencing a secondary postgraduate ITE programme in September 2019 enabling them to teach through the medium of Welsh and initial teacher education (ITE) providers in Wales.
cy-gb	Myfyrwyr sy'n cychwyn ar raglen AGA ôl-radd uwchradd ym mis Medi 2019 - i'w galluogi i addysgu drwy'r Gymraeg – a darparwyr addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru.

en-gb	Action required
cy-gb	Camau i’w cymryd

en-gb	This document provides information on the Iaith Athrawon Yfory incentives.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn rhoi gwybodaeth am gymhellion Iaith Athrawon Yfory.

en-gb	It outlines what funding is available, eligibility and how payments will be made.
cy-gb	Mae'n amlinellu'r cyllid sydd ar gael, pwy sy'n gymwys a sut y gwneir y taliadau.

en-gb	The incentive scheme supports the Cymraeg 2050 Welsh language strategy, the Welsh Government’s long-term approach to achieving the target of a million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Mae'r cynllun cymhelliant yn cefnogi strategaeth Cymraeg 2050, cynllun hirdymor Llywodraeth Cymru i gyrraedd y targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	Eligible persons will be required to submit appropriate forms as detailed in this guidance.
cy-gb	Bydd gofyn i unigolion cymwys gyflwyno ffurflenni priodol yn unol â'r canllawiau hyn.

en-gb	Further information
cy-gb	Rhagor o wybodaeth

en-gb	Enquiries about this document should be directed to:
cy-gb	Dylid cyfeirio ymholiadau am y ddogfen hon at:

en-gb	Initial Teacher Education Team
cy-gb	Y Tîm Addysg Gychwynnol Athrawon

en-gb	The Education Directorate
cy-gb	Y Gyfarwyddiaeth Addysg

en-gb	Cathays Park
cy-gb	Parc Cathays

en-gb	Cardiff
cy-gb	Caerdydd

en-gb	CF10 3NQ
cy-gb	CF10 3NQ

en-gb	e-mail:
cy-gb	e-bost:

en-gb	ITEIncentives@gov.wales
cy-gb	ITEIncentives@llyw.cymru

en-gb	@WG_Education
cy-gb	@LlC_Addysg

en-gb	Facebook/EducationWales
cy-gb	Facebook/AddysgCymru

en-gb	Additional copies
cy-gb	Copïau ychwanegol

en-gb	This document can be accessed from the Welsh Government’s website at gov.wales/educationandskills
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael o wefan Llywodraeth Cymru yn  llyw.cymru/addysgasgiliau 

en-gb	© Crown copyright 2019 Digital ISBN 978 1 83876 252 0 WG37813
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2019 ISBN digidol 978 1 83876 252 0 WG37813

en-gb	The Welsh Ministers have powers under sections 14-17 of the Education Act 2002 to provide financial assistance for the promotion of the recruitment or retention of teachers or non-teaching staff.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau o dan adrannau 14-17 o Ddeddf Addysg 2002 i ddarparu cymorth ariannol ar gyfer hyrwyddo'r gwaith o recriwtio neu gadw athrawon neu staff nad ydynt yn addysgu.

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme 2019 (2019 No. 09) (“the Scheme”) was made by the Welsh Ministers in the exercise of their powers on 8 May 2019.
cy-gb	Ar 8 Mai 2019, aeth Gweinidogion Cymru ati i arfer eu pwerau i lunio Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory 2019 (2019 Rhif 09 ("y Cynllun").

en-gb	A copy of the Scheme is attached at Annex A to this guidance note.
cy-gb	Mae copi o'r Cynllun ynghlwm yn yr atodiad i'r nodyn canllaw hwn yn Atodiad A.

en-gb	The Scheme makes provision for the Welsh Ministers to pay grants to secondary postgraduate ITE students, studying their programme through the medium of Welsh or training to teach Welsh as a subject.
cy-gb	Mae'r Cynllun yn gwneud darpariaeth i Weinidogion Cymru dalu grantiau i fyfyrwyr AGA ôl-radd uwchradd, sy'n astudio eu rhaglen drwy'r Gymraeg neu’n hyfforddi i addysgu Cymraeg fel pwnc.

en-gb	The Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme supports the Cymraeg 2050 Welsh language strategy, the Welsh Government’s ambition to increase the number of Welsh teachers and the target of a million Welsh speakers by 2050.
cy-gb	Mae Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory yn cefnogi strategaeth Cymraeg 2050, uchelgais Llywodraeth Cymru i gynyddu nifer athrawon Cymraeg a tharged o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	This is guidance as referred to in paragraph 3 of the Scheme and is designed to assist anyone administering the Scheme and those applying for grant under it.
cy-gb	Cyfeirir at y canllawiau hyn ym mharagraff 3 y Cynllun, a'u nod yw helpu unrhyw un sy'n gweinyddu'r Cynllun a'r rheini sy'n gwneud cais am grant.

en-gb	This guidance applies to postgraduate students in Wales who between 1 September 2019 and 31 August 2020 commence a secondary Postgraduate ITE programme, enabling them to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject, leading to Qualified Teacher Status (QTS).
cy-gb	Mae'r canllawiau yn berthnasol i fyfyrwyr ôl-radd yng Nghymru sydd, rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020, yn dechrau ar raglen AGA ôl-raddedig uwchradd a fydd yn eu galluogi i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc a fydd yn arwain at Statws Athro Cymwysedig (SAC).

en-gb	The ITE programme must be accredited by the Education Workforce Council’s (EWC) Teacher Education Accreditation Board.
cy-gb	Rhaid i’r rhaglen AGA gael ei hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Athrawon Cyngor y Gweithlu Addysg.

en-gb	This guidance is issued by the Welsh Government and provides information on the Iaith Athrawon Yfory incentive.
cy-gb	Llywodraeth Cymru sy'n cyhoeddi'r canllawiau hyn ac maent yn rhoi gwybodaeth am gymhellion Iaith Athrawon Yfory.

en-gb	It outlines source of funding available, eligibility criteria and how payments will be made.
cy-gb	Maent yn amlinellu'r ffynonellau cyllid sydd ar gael, y meini prawf cymhwysedd a sut y caiff y taliadau eu gwneud.

en-gb	The guidance does not itself establish what funding is available, eligibility or other grant conditions – these are set out in the Scheme which should be read alongside this guidance for confirmation of grant availability.
cy-gb	Nid yw'r canllawiau eu hunain yn sefydlu pa gyllid sydd ar gael, pwy sy'n gymwys nac amodau eraill y grant - mae hynny wedi'i nodi yn y Cynllun a dylid darllen hwnnw ochr yn ochr â'r canllawiau hyn er mwyn bod yn sicr o fanylion y grant sydd ar gael.

en-gb	academic year 2019/20 – overview
cy-gb	blwyddyn academaidd 2019/20 – trosolwg

en-gb	1.1 This section offers a brief overview of the Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme in Wales for courses starting between 1 September 2019 and 31 August 2020.
cy-gb	1.1 Mae'r adran hon yn cynnig trosolwg byr o Gynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory yng Nghymru ar gyfer cyrsiau sy'n dechrau rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020.

en-gb	It does not cover every aspect; full information on eligibility and conditions are set out in the sections below.
cy-gb	Nid yw'n rhoi sylw i bob elfen; mae gwybodaeth gyflawn am faterion cymhwysedd a'r amodau yn yr adrannau isod.

en-gb	1.2  The Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme includes grants by way of incentives to eligible persons who complete a secondary postgraduate ITE programme in Wales that enables them to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject (“training grants”).
cy-gb	1.2 Mae Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory yn cynnwys grantiau sy'n cymell unigolion cymwys i gwblhau rhaglen AGA ôl-radd uwchradd yng Nghymru sy’n eu galluogi i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc ("grantiau hyfforddi").

en-gb	The course must lead to Qualified Teacher Status (QTS), start between 1 September 2019 and 31 August 2020, and be accredited by the EWC’s Teacher Education Accreditation Board.
cy-gb	Rhaid i'r cwrs fod yn un sy'n arwain at Statws Athro Cymwysedig (SAC), dechrau rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020, a chael ei achredu gan Fwrdd Achredu Addysg Athrawon Cyngor y Gweithlu Addysg.

en-gb	1.3  Training grants for postgraduate ITE courses in Wales starting between 1 September 2019 and 31 August 2020 are as follows:-
cy-gb	1.3 Mae'r grantiau hyfforddi ar gyfer cyrsiau AGA ôl-radd yng Nghymru sy'n dechrau rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020 fel a ganlyn:-

en-gb	£2,500 for eligible persons on completion of an eligible secondary postgraduate ITE programme in Wales leading to QTS;
cy-gb	£2,500 ar gyfer unigolion cymwys sy'n cwblhau rhaglen AGA ôl-radd uwchradd gymwys yng Nghymru sy'n arwain at SAC;

en-gb	£2,500 for eligible persons on successful completion of induction at a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	£2,500 ar gyfer unigolion cymwys sy'n cwblhau eu cyfnod sefydlu'n llwyddiannus mewn ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	1.4  No grant will be paid to a person unless they have made an application to the Welsh Ministers, care of the Welsh Government, in an approved format.
cy-gb	1.4 Ni thelir grant i unigolyn oni bai ei fod wedi gwneud cais i Weinidogion Cymru, dan ofal Llywodraeth Cymru, ar fformat a gymeradwywyd.

en-gb	Eligible persons must be asked by their ITE provider to complete the relevant forms.
cy-gb	Rhaid i'w darparwyr AGA ofyn i unigolion cymwys lenwi'r ffurflenni perthnasol.

en-gb	Training grants
cy-gb	Grantiau hyfforddi

en-gb	Eligibility for training grants
cy-gb	Pwy sy'n gymwys i gael grantiau hyfforddi

en-gb	The training grants are available to eligible persons starting secondary postgraduate ITE programmes in Wales between 1 September 2019 and 31 August 2020 .
cy-gb	Mae'r grantiau hyfforddi ar gael i unigolion cymwys sy'n dechrau ar raglenni AGA ôl-radd uwchradd yng Nghymru rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020 .

en-gb	The courses must lead to QTS and must be accredited by the EWC’s Teacher Education Accreditation Board.
cy-gb	Rhaid i'r cyrsiau fod yn rhai sy'n arwain at SAC a chael eu hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Athrawon Cyngor y Gweithlu Addysg.

en-gb	The training grants are available for both full-time and part-time courses.
cy-gb	Mae'r grantiau hyfforddi ar gael ar gyfer cyrsiau llawnamser a rhan-amser.

en-gb	If an ITE partnership required students to attend a school before ITE began formally, provided that the course formally started after 31 August 2019, that would not make them ineligible for the training grant.
cy-gb	Os oedd yn ofyniad gan bartneriaeth AGA bod y myfyrwyr yn mynychu ysgol cyn i'r AGA ddechrau'n ffurfiol, cyn belled â bod y cwrs yn dechrau'n ffurfiol ar ôl 31 Awst 2018, ni fyddai hynny yn eu gwneud yn anghymwys i gael y grant hyfforddi.

en-gb	The Welsh Ministers have discretion not to pay a training grant to persons who have been accepted onto a Welsh eligible programme after the intake target for that course, as notified by the EWC, has been reached.
cy-gb	Yn ôl eu disgresiwn, gall Gweinidogion Cymru benderfynu peidio â thalu grant hyfforddi i unigolion sydd wedi'u derbyn ar raglen gymwys Gymraeg, os yw'r targed niferoedd ar gyfer y cwrs hwnnw, ar sail hysbysiad gan Gyngor y Gweithlu Addysg, wedi'i gyrraedd.

en-gb	Students should seek confirmation from their provider that they are not affected by this.
cy-gb	Dylai'r myfyrwyr ofyn i'w darparwr gadarnhau na fydd hyn yn digwydd iddyn nhw.

en-gb	To be eligible for a training grant, a person must:-
cy-gb	I fod yn gymwys am grant hyfforddi, rhaid i unigolyn:-

en-gb	have undertaken an eligible programme in Wales which commenced on or after 1 September 2019 but prior to 1 September 2020.
cy-gb	fod wedi dilyn rhaglen gymwys yng Nghymru a ddechreuodd ar neu ar ôl 1 Medi 2019 ond cyn 1 Medi 2020.

en-gb	An eligible programme is a programme which leads to QTS and enables the eligible person to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject;
cy-gb	Rhaglen gymwys yw rhaglen sy’n arwain at statws SAC sy’n galluogi’r person cymwys i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc;

en-gb	be an eligible student;
cy-gb	bod yn fyfyriwr cymwys;

en-gb	not already be a qualified teacher;
cy-gb	bod heb gymhwyso fel athro neu athrawes eisoes;

en-gb	not be employed to teach at a school or other institution as a teacher;
cy-gb	peidio â bod wedi'i gyflogi i addysgu mewn ysgol neu sefydliad arall fel athro;

en-gb	not be a participant in training organised under an employment-based teacher training scheme;
cy-gb	peidio â bod yn cymryd rhan mewn hyfforddiant a drefnwyd o dan gynllun hyfforddi athrawon ar sail cyflogaeth;

en-gb	have successfully completed an eligible programme and obtained QTS in accordance with the School Teachers' Qualifications (Wales) Regulations 2012 which are in force at the time; and
cy-gb	cwblhau rhaglen gymwys yn llwyddiannus ac ennill SAC yn unol â Rheoliadau Cymwysterau Athrawon Ysgol (Cymru) sydd mewn grym ar y pryd; ac

en-gb	have successfully completed induction within three years, following award of QTS, in one of the following induction settings; a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school, or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales, as required under the Education (Induction Arrangements for School Teachers) (Wales) Regulations 2015.
cy-gb	o fewn tair blynedd, ar ôl ennill SAC, bod wedi cwblhau'n llwyddiannus ei gyfnod sefydlu yn un o'r lleoliadau sefydlu canlynol: ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir, neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru, fel sy'n ofynnol o dan Reoliadau Addysg (Trefniadau Sefydlu ar gyfer Athrawon Ysgol) (Cymru) 2015.

en-gb	What grants should be paid
cy-gb	Pa grantiau y dylid eu talu

en-gb	To be eligible for the training grant of up to £5,000, a person must be undertaking training on a secondary postgraduate ITE programme which commenced between 1 September 2019 and 31 August 2020.
cy-gb	I fod yn gymwys i gael y grant hyfforddi o hyd at £5,000, rhaid i unigolyn fod yn dilyn hyfforddiant ar raglen AGA ôl-radd uwchradd a ddechreuodd rhwng 1 Medi 2019 a 31 Awst 2020.

en-gb	The training grant of £5,000 will be paid in two instalments to eligible persons.
cy-gb	Caiff y grant hyfforddi o £5,000 ei dalu mewn dwy ran i'r unigolion cymwys.

en-gb	The first payment of £2,500 will be paid on successful completion of an eligible secondary postgraduate ITE programme in Wales leading to QTS.
cy-gb	Caiff y taliad cyntaf o £2,500 ei roi pan gwblheir yn llwyddiannus raglen AGA ôl-radd uwchradd gymwys yng Nghymru sy'n arwain at SAC.

en-gb	The programme will enable the eligible person to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject.
cy-gb	Bydd y rhaglen yn galluogi'r unigolyn cymwys i addysgu drwy'r Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc.

en-gb	The second payment of £2,500 will be paid upon successful completion of induction in a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	Caiff yr ail daliad o £2,500 ei roi pan fydd unigolyn yn cwblhau'n llwyddiannus ei gyfnod sefydlu mewn ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Individuals who are eligible for a training grant and leave a postgraduate ITE course before its completion will not be entitled to any grant.
cy-gb	Ni fydd gan unigolion sy'n gymwys i gael grant hyfforddi ac sy'n gadael cwrs AGA ôl-radd cyn ei gwblhau hawl i unrhyw grant.

en-gb	Training grants for students resuming a course, or starting a course where entry has been deferred, will also be paid in two instalments (as detailed in para 2.4).
cy-gb	Caiff grantiau hyfforddi ar gyfer myfyrwyr sy'n ailgydio mewn cwrs, neu sy'n dechrau cwrs ar ôl ei ohirio, hefyd eu talu mewn dwy ran (gweler para 2.4).

en-gb	When the payments should be made
cy-gb	Pryd y dylid gwneud y taliadau

en-gb	Both payments will be made by the Welsh Government to eligible persons on receipt of completed claim forms at the appropriate times.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud y ddau daliad i unigolion cymwys pan dderbynnir ffurflenni cais ar yr adegau priodol.

en-gb	In order to claim the training grant, eligible persons must:-
cy-gb	I hawlio'r grant hyfforddi, rhaid i unigolion cymwys:-

en-gb	within one year of successfully obtaining QTS, submit the relevant claim form securely and electronically to the Welsh Government ; and
cy-gb	o fewn blwyddyn i ennill SAC, gyflwyno'r ffurflen hawlio berthnasol yn ddiogel ac yn electronig i Lywodraeth Cymru ; ac

en-gb	within one year of successfully completing their induction period, (as specified in 2.4) submit the relevant claim form electronically to the Welsh Government.
cy-gb	o fewn blwyddyn i gwblhau'n llwyddiannus eu cyfnod sefydlu (gweler 2.4), gyflwyno'r ffurflen hawlio berthnasol yn electronig i Lywodraeth Cymru.

en-gb	This claim form should be sent to the Welsh Government from a secure e-mail account of the school where induction was completed.
cy-gb	Dylid anfon y ffurflen hawlio hon i Lywodraeth Cymru o gyfrif e-bost diogel gan yr ysgol lle cafodd y cyfnod sefydlu ei gwblhau.

en-gb	If a student has been on long-term sick leave or has suspended their studies but resumes their course to complete the time they have missed, they will be eligible for funding on completion of an eligible course, and on successful completion of induction (as specified in para 2.4).
cy-gb	Os bydd myfyriwr wedi bod yn absennol am gyfnod hir oherwydd salwch neu os bydd wedi rhoi'r gorau dros dro i'w astudiaethau, ond yn ailgydio yn ei gwrs i wneud iawn am yr amser y mae wedi'i golli, bydd yn gymwys i gael cyllid ar ôl cwblhau cwrs cymwys ac ar gwblhau’n llwyddiannus ei gyfnod sefydlu (fel y nodwyd ym mharagraff 2.4).

en-gb	Claimants will only remain eligible for the training grant if the deferment of their course is no longer than one academic year.
cy-gb	Dim ond os na ohiriwyd eu cwrs am fwy na blwyddyn academaidd y bydd hawlwyr yn parhau i fod yn gymwys am y grant hyfforddi.

en-gb	This is subject to the provisions of paragraph 2.11.
cy-gb	Gweler darpariaethau paragraff 2.11.

en-gb	How the training grants should be paid
cy-gb	Sut y dylid talu'r grantiau hyfforddi

en-gb	Eligible persons will receive training grant payments from the Welsh Government.
cy-gb	Bydd unigolion cymwys yn derbyn taliadau grant hyfforddi gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Payments will be made on receipt of the appropriately completed claim forms.
cy-gb	Gwneir y taliadau pan dderbynnir y ffurflenni cais wedi'u cwblhau'n briodol.

en-gb	Eligible persons will also need to submit a completed vendor details form to the Welsh Government by 31 March 2020 to enable prompt payment on receipt of their first claim.
cy-gb	Bydd angen i unigolion cymwys hefyd gyflwyno ffurflen manylion gwerthwr i Lywodraeth Cymru erbyn 31 Mawrth 2020 er mwyn gallu talu’n brydlon ar dderbyn yr hawliad cyntaf . 

en-gb	Eligible persons will be responsible for requesting the vendor details form from the Welsh Government.
cy-gb	Yr unigolion eu hunain fydd yn gyfrifol am ofyn i Lywodraeth Cymru am ffurflen manylion gwerthwr.

en-gb	The first payment will be paid on completion of a relevant secondary postgraduate ITE programme in Wales leading to QTS.
cy-gb	Telir y rhan gyntaf pan gwblheir rhaglen AGA ôl-radd uwchradd berthnasol yng Nghymru sy'n arwain at SAC.

en-gb	Eligible persons are required to submit a claim form to the Welsh Government within one year of successfully obtaining QTS.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i'r unigolion cymwys gyflwyno ffurflen hawlio i Lywodraeth Cymru o fewn blwyddyn i ennill SAC.

en-gb	The second payment will be made on successful completion of induction in a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	Telir yr ail ran pan fydd unigolyn wedi cwblhau'n llwyddiannus ei gyfnod sefydlu mewn ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir, neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Eligible persons are required to submit a claim form to the Welsh Government within one year of successfully completing their induction period.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i unigolion cymwys gyflwyno ffurflen hawlio i Lywodraeth Cymru o fewn blwyddyn i gwblhau'n llwyddiannus eu cyfnod sefydlu.

en-gb	ITE providers are required to sign a declaration on the first claim form to confirm that the individual has undertaken a secondary postgraduate ITE programme during academic year 2019-20 and successfully obtained QTS to enable them to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject.
cy-gb	Bydd gofyn i ddarparwyr AGA lofnodi datganiad ar y ffurflen hawlio gyntaf i gadarnhau bod yr unigolyn wedi dilyn rhaglen AGA ôl-radd uwchradd yn ystod blwyddyn academaidd 2019-20 ac wedi ennill SAC i'w alluogi i addysgu drwy'r Gymraeg neu i addysgu’r Gymraeg fel pwnc.

en-gb	Welsh Government will require a list of authorised signatories from each ITE provider by 1 June 2020 , to ensure that forms are appropriately signed.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn gofyn am restr o lofnodwyr awdurdodedig gan bob darparwr AGA erbyn 1 Mehefin 2020 , i sicrhau bod ffurflenni yn cael eu llofnodi'n briodol.

en-gb	Head teachers, Deputy Head teachers or Heads of Department are required to sign a declaration on the second claim form to confirm that the teacher concerned has successfully completed induction in a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	Bydd yn ofynnol i benaethiaid, dirprwy benaethiaid neu benaethiaid adrannau lofnodi datganiad ar yr ail ffurflen hawlio i gadarnhau bod yr athro dan sylw wedi cwblhau'n llwyddiannus ei gyfnod sefydlu mewn ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir, neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	The school must submit the claim form securely via e-mail to the Welsh Government, on behalf of the claimant.
cy-gb	Rhaid i'r ysgol gyflwyno'r ffurflen hawlio yn ddiogel drwy e-bost i Lywodraeth Cymru, ar ran yr hawlydd.

en-gb	Important:
cy-gb	Pwysig:

en-gb	Eligible persons will need to request a vendor details form and claim forms by e-mailing the ITEIncentives@gov.wales mailbox.
cy-gb	Bydd angen i'r unigolion cymwys gysylltu â'r blwch negeseuon e-bost ITEIncentives@llyw.cymru i ofyn am ffurflen manylion gwerthwr a ffurflenni cais.

en-gb	Electronic versions of the forms will then be issued  by the Welsh Government.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru wedyn yn rhoi fersiynau electronig o'r ffurflenni.

en-gb	Eligible persons must keep their forms in order to claim both parts of the training grant.
cy-gb	Bydd yn rhaid i'r unigolion cymwys gadw eu ffurflenni er mwyn hawlio dwy ran y grant hyfforddi.

en-gb	Method of making payments
cy-gb	Dull gwneud taliadau

en-gb	Eligible persons will receive the training grant from the Welsh Government.
cy-gb	Bydd yr unigolion cymwys yn derbyn y grant hyfforddi gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Eligible persons must request the claim forms and vendor details form from the Welsh Government via the mailbox at para 2.14.
cy-gb	Rhaid i'r unigolion cymwys gysylltu â'r blwch negeseuon e-bost yn 2.14 i ofyn am ffurflen manylion gwerthwr a ffurflenni cais gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Payment will be made directly to the eligible person’s bank account, once appropriately completed forms are received.
cy-gb	Caiff y taliad ei wneud yn uniongyrchol i gyfrif banc yr unigolyn cymwys unwaith y derbynnir y ffurflenni a fydd wedi’u llenwi’n briodol.

en-gb	The first claim form (for completion on award of QTS) must be signed by an authorised signatory from the ITE provider and the second claim form (for completion on successful completion of induction period) must be signed by the appropriate school.
cy-gb	Rhaid i'r ffurflen hawlio gyntaf (i'w chwblhau pan ddyfernir SAC) gael ei llofnodi gan lofnodwr awdurdodedig o'r darparwr AGA, a rhaid i'r ail ffurflen hawlio (i'w chwblhau pan gwblheir yn llwyddiannus gyfnod sefydlu) gael ei llofnodi gan yr ysgol briodol.

en-gb	All completed forms should be submitted securely via e-mail to the Welsh Government mailbox (para 2.14).
cy-gb	Dylid cyflwyno pob ffurflen drwy e-bost yn ddiogel i flwch negeseuon e-bost Lywodraeth Cymru (paragraff 2.1).

en-gb	Recovery of grants paid
cy-gb	Adennill grantiau a dalwyd

en-gb	The Welsh Ministers have powers to recover grants paid, in whole or in part.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau i adennill grantiau a dalwyd, yn gyfan gwbl neu'n rhannol.

en-gb	They have discretion about whether to exercise those powers and will consider all cases on their merits.
cy-gb	Yn ôl eu disgresiwn, gallant arfer y pwerau hynny, a byddant yn ystyried pob achos ar sail ei deilyngdod ei hun.

en-gb	Cases where these powers might be exercised by the Welsh Ministers will be where:-
cy-gb	Efallai y bydd Gweinidogion Cymru yn arfer y pwerau hyn lle:-

en-gb	the recipient has provided in, or in connection with, his or her application for a grant, information which is false or materially misleading; or
cy-gb	bydd derbynnydd y grant, yn ei gais am grant neu mewn cysylltiad â'r cais hwnnw, wedi darparu gwybodaeth ffug neu wybodaeth sy'n gamarweiniol mewn ffordd berthnasol; neu

en-gb	there is firm evidence that the recipient had never intended to complete the course or, having completed it, to enter teaching.
cy-gb	bydd tystiolaeth gadarn nad oedd derbynnydd y grant erioed yn bwriadu cwblhau'r cwrs neu, ar ôl ei gwblhau, fynd i addysgu.

en-gb	Information
cy-gb	Gwybodaeth

en-gb	2.20 You acknowledge that we are subject to the requirements of the Freedom of Information Act 2000 (the “FOIA”), the Environmental Information Regulations 2004 (the “EIR”) and the Data Protection Act 2018 (the “DPA”).
cy-gb	2.20 Rydych yn cydnabod ein bod yn ddarostyngedig i ofynion Deddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 (yr "FOIA"), Rheoliadau Gwybodaeth Amgylcheddol 2004 (yr "EIR") a Deddf Diogelu Data 2018 (y "DPA").

en-gb	You acknowledge that we are responsible for determining in our absolute discretion whether:
cy-gb	Rydych yn cydnabod mai ni, yn ôl ein disgresiwn absoliwt, sy’n gyfrifol am benderfynu:

en-gb	to disclose any information which we have obtained under or in connection with the Funding to the extent that we are required to disclose such information to a person making a disclosure request under the FOIA or the EIR; and/or
cy-gb	a ddylid datgelu unrhyw wybodaeth a gawsom o dan neu mewn cysylltiad â’r Cyllid, i’r graddau y mae’n ofynnol ein bod yn datgelu’r cyfryw wybodaeth i berson sy’n gwneud cais am ddatgeliad o dan yr FOIA neu’r EIR; a/neu

en-gb	any information is exempt from disclosure under the FOIA or the EIR.
cy-gb	a yw unrhyw wybodaeth yn esempt o’r gofynion datgelu o dan yr FOIA neu’r EIR.

en-gb	Frequently asked questions
cy-gb	Cwestiynau cyffredin

en-gb	Training grants in Wales
cy-gb	Grantiau hyfforddi yng Nghymru

en-gb	What is the total value of this training grant?
cy-gb	Beth yw cyfanswm gwerth y grant hyfforddi hwn?

en-gb	3.1  Up to £5,000 is available under the Iaith Athrawon Yfory (IAY) Incentive Scheme.
cy-gb	3.1 Mae hyd at £5,000 ar gael o dan Gynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory.

en-gb	Is the training grant taxable?
cy-gb	Ydy'r grant hyfforddi yn drethadwy?

en-gb	Our understanding is that the training grant is not taxable.
cy-gb	Yn ôl yr hyn a ddeallwn ni, nid yw'r grant hyfforddi yn drethadwy.

en-gb	However, claimants should speak to HM Revenue and Customs for advice about their individual position.
cy-gb	Fodd bynnag, dylai'r hawlwyr siarad â Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi i gael cyngor am eu sefyllfa unigol nhw.

en-gb	What will be the effect of the training grant on other student support?
cy-gb	Beth fydd effaith y grant hyfforddi ar y ffynonellau cymorth eraill i fyfyrwyr?

en-gb	For students who want student finance based on household income, a training grant is not considered as part of your income, and should not be included when working out taxable unearned income.
cy-gb	I fyfyrwyr sydd am gael cyllid myfyrwyr ar sail incwm aelwyd, ni chaiff grant hyfforddi ei ystyried fel rhan o'ch incwm, ac ni ddylid ei gynnwys wrth gyfrifo incwm trethadwy na enillir.

en-gb	What will be the effect of the training grant on benefits?
cy-gb	Beth fydd effaith y grant hyfforddi ar fudd-daliadau?

en-gb	There is no hard and fast rule here - it will depend on what sort of income is taken into account in assessing entitlement to the particular benefit in question.
cy-gb	Nid oes rheolau pendant ynghylch hyn - bydd yn dibynnu ar y math o incwm sy'n cael ei ystyried yn achos pob budd-dal unigol.

en-gb	The Department for Work and Pensions can provide further advice.
cy-gb	Gall yr Adran Gwaith a Phensiynau roi mwy o gyngor ichi.

en-gb	Will the training grant trigger loan repayments?
cy-gb	A fydd y grant hyfforddi yn golygu y bydd yn rhaid ichi ddechrau ad-dalu eich benthyciad?

en-gb	Loan repayments may be triggered when claimants are earning a salary as a teacher - as in any other job.
cy-gb	Fel yn achos unrhyw swydd arall, mae'n bosibl y bydd dechrau ennill cyflog fel athro yn golygu y bydd yn rhaid ichi ddechrau ad-dalu eich benthyciad.

en-gb	How is the training grant paid?
cy-gb	Sut caiff y grant hyfforddi ei dalu?

en-gb	3.6  Providing all the relevant eligibility criteria have been met, payment is made in two instalments directly from the Welsh Government to the claimant’s bank account.
cy-gb	3.6 Cyn belled â bod yr holl feini prawf cymhwysedd perthnasol wedi'u bodloni, caiff y grant ei dalu mewn dwy ran yn uniongyrchol o Lywodraeth Cymru i gyfrif banc yr hawlydd.

en-gb	The payment is made separately from regular salary payments.
cy-gb	Byddant yn daliadau unigol wedi'u cymryd o daliadau cyflog rheolaidd.

en-gb	Are the training grants pensionable?
cy-gb	Ydy'r grantiau hyfforddi yn bensiynadwy?

en-gb	No.
cy-gb	3.7 Nac ydyn

en-gb	Are teachers eligible for the training grant if their teaching post whilst completing induction is at an independent school, sixth form college, or Further Education Institution?
cy-gb	Ydy athrawon yn gymwys i gael y grant hyfforddi os yw eu swydd addysgu, wrth gwblhau eu cyfnod sefydlu, mewn ysgol annibynnol, coleg chweched dosbarth neu Sefydliad Addysg Bellach?

en-gb	3.8 No.
cy-gb	Nac ydyn.

en-gb	For the purposes of claiming the training grant, the claimant must have completed induction in a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or by teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	At ddibenion hawlio'r grant hyfforddi, rhaid i'r hawlydd fod wedi cwblhau ei gyfnod sefydlu mewn ysgol uwchradd gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir neu drwy addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	I gained Qualified Teacher Status through an employment-based route – am I eligible for the training grant?
cy-gb	Enillais Statws Athro Cymwysedig drwy ddilyn llwybr ar sail cyflogaeth - ydw i'n gymwys i gael y grant hyfforddi?

en-gb	No.
cy-gb	Nac ydych.

en-gb	Teachers who gain Qualified Teacher Status through employment-based routes are not eligible to receive the training grant.
cy-gb	Nid yw athrawon sy'n ennill Statws Athro Cymwysedig drwy ddilyn llwybrau ar sail cyflogaeth yn gymwys i gael y grant hyfforddi.

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme 2019 EDUCATION WALES 2019 No.
cy-gb	Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory 2019 – Addysg Cymru 2019 Rhif 09

en-gb	Overview
cy-gb	TROSOLWG

en-gb	IAITH ATHRAWON YFORY INCENTIVE SCHEME 2019 provides a financial incentive for Initial Teacher Education (ITE) students commencing a secondary Postgraduate ITE programme in September 2019 enabling them to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject.
cy-gb	Mae CYNLLUN CYMHELLIANT IAITH ATHRAWON YFORY 2019  yn cynnig cymhelliant ariannol i fyfyrwyr Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA) sydd yn cychwyn rhaglen AGA ôl-raddedig uwchradd ym mis Medi 2019 a fydd yn eu galluogi i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu i addysgu’r Gymraeg fel pwnc.

en-gb	The Welsh Ministers have powers to provide financial assistance under sections 14-17 of the Education Act 2002 for the promotion of the recruitment or retention of teachers or non-teaching staff.
cy-gb	Mae gan Weinidogion Cymru bwerau i ddarparu cymorth ariannol o dan adrannau 14-17 o Ddeddf Addysg 2002 i hybu recriwtio neu gadw athrawon neu staff nad ydynt yn addysgu.

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme 2019 (“this Scheme”) is made in the exercise of those powers.
cy-gb	Sefydlwyd Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory 2019 (“y Cynllun hwn”) drwy arfer y pwerau hynny.

en-gb	This Scheme comes into effect on 1 st  September 2019 and applies in relation to Wales.
cy-gb	Daw’r Cynllun hwn i rym ar 1 Medi 2019 ac mae’n berthnasol i Gymru.

en-gb	The Welsh Ministers may issue non-statutory guidance on this Scheme under section 10 of the Education Act 1996 to assist students and accredited providers who exercise any function under this Scheme.
cy-gb	Gall Gweinidogion Cymru gyhoeddi canllawiau ar y Cynllun hwn o dan adran 10 o Ddeddf Addysg 1996 i gynorthwyo myfyrwyr a darparwyr achrededig sy’n arfer unrhyw swyddogaethau o dan y Cynllun hwn.

en-gb	This document seeks to set out a brief outline of how this Scheme will operate and the purpose for which the grant will be paid.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn ceisio nodi amlinelliad byr o sut y bydd y cynllun hwn yn gweithredu a dibenion talu'r grant.

en-gb	Summary of the Scheme
cy-gb	Crynodeb o’r Cynllun

en-gb	This Scheme makes provision for the Welsh Ministers to pay grants to secondary postgraduate ITE students, studying their programme through the medium of Welsh or Welsh as a subject.
cy-gb	Mae'r Cynllun hwn yn gwneud darpariaeth i Weinidogion Cymru dalu grantiau i fyfyrwyr ôl-raddedig uwchradd AGA, sy’n astudio eu rhaglen drwy gyfrwng y Gymraeg neu’r Gymraeg fel pwnc.

en-gb	Payment will be by way of up to two instalments, to eligible persons, on completion of an eligible postgraduate ITE secondary programme in Wales leading to Qualified Teacher Status (QTS).
cy-gb	Bydd taliadau  ar ffurf dau randaliad i unigolion cymwys ar ôl iddynt gwblhau cwrs uwchradd ôl-raddedig AGA yng Nghymru â SAC drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	The programme will enable the eligible person to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject.
cy-gb	Bydd y rhaglen yn galluogi’r person cymwys i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc.

en-gb	The first instalment may be claimed once QTS is awarded.
cy-gb	Gellir hawlio’r taliad cyntaf unwaith y bydd y statws SAC wedi’i dyfarnu.

en-gb	A further instalment is available upon successful completion of induction in a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	Gellir hawlio’r taliad pellach ar ôl cwblhau yn llwyddiannus y cyfnod sefydlu mewn ysgol uwchradd Gymraeg neu ddwyieithog a gynhelir, neu addysgu Cymraeg mewn unrhyw sefydliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Except where the context otherwise requires, for the purpose of this Scheme –
cy-gb	Ac eithrio lle mae’r cyd-destun yn mynnu fel arall, at ddibenion y Cynllun:-

en-gb	“accredited postgraduate teacher training programme” ( “rhaglen hyfforddi athrawon ôl-raddedig achredig” ) means a programme accredited by the Education Workforce Council’s (EWC) Teacher Education Accreditation Board  established pursuant to regulation 5 of the EWC (Accreditation of Initial Teacher Training) (Wales) Regulations 2017 ;
cy-gb	ystyr "rhaglen hyfforddi athrawon ôl-raddedig achredig” yw rhaglen sydd wedi’i hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Athrawon Cyngor y Gweithlu Addysg  a sefydlwyd yn unol â rheoliad 5 Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Achredu Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon)(Cymru) 2017;

en-gb	1  Referred to in the Education Workforce Council (Accreditation of Initial Teacher Training) (Wales) Regulations 2017 as the Accreditation of Initial School Teacher Training Committee.
cy-gb	1     Cyfeiriwyd at hyn yn Rheoliadau Cyngor y Gweithlu Addysg (Achredu Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon) (Cymru) 2017 fel Pwyllgor Achredu Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon.

en-gb	“employed” (“cyflogedig”) means employed under a contract of employment or engaged to provide services otherwise than under a contract of employment and “employment” (“cyflogaeth”) shall be construed accordingly;
cy-gb	ystyr “cyflogedig” (“employed”)  yw wedi’i gyflogi o dan gontract cyflogaeth neu wedi’i gyflogi i ddarparu gwasanaethau mewn ffordd arall heblaw o dan gontract cyflogaeth a dylid dehongli “cyflogaeth” (“employment”)  yn unol â hynny;

en-gb	“employment-based teacher training scheme” ( “cynllun hyfforddi athrawon ar sail cyflogaeth” ) means a scheme made under Regulation 8 of the School Teachers’ Qualifications (Wales) Regulations 2012 or under any amended or replacement scheme;
cy-gb	ystyr “cynllun hyfforddi athrawon ar sail cyflogaeth” (“ employment-based teacher training scheme ”) yw cynllun a wneir o dan reoliad 8 o Reoliadau Cymwysterau Athrawon Ysgol (Cymru) 2012 neu o dan unrhyw gynllun diwygiedig neu gynllun newydd a gyflwynwyd;

en-gb	“qualified teacher status” ( “statws athro cymwysedig neu statws athrawes gymwysedig” ) means a person who is a qualified teacher within the meaning given to it by section 132(1) of the Education Act 2002:
cy-gb	mae i “statws athro cymwysedig neu statws athrawes gymwysedig” yr ystyr a roddir i “qualified teacher” gan adran 132(1) o Ddeddf Addysg 2002:

en-gb	that is to say “a person who satisfies requirements specified in regulations”  made under section 132 of that Act from time to time.
cy-gb	sef “a person who satisfies requirements specified in regulations”  wnaed o dan adran 132 o'r Ddeddf honno o dro i dro.

en-gb	2  The Regulations currently in force being the School Teachers’ Qualifications (Wales) Regulations 2012 (S.I. 2012/724 (W.96).
cy-gb	Y Rheoliadau sydd mewn grym ar hyn o bryd yw Rheoliadau Cymwysterau Athrawon Ysgol (Cymru) 2012, O.S. 2012/724 (Cy. 96)

en-gb	“bilingual” (“ dwyieithog ”) means English/Welsh for providers in Wales.
cy-gb	ystyr “dwyieithog” ( “bilingual” ) yw Cymraeg/Saesneg ar gyfer darparwyr yng Nghymru.

en-gb	“eligible programmes” (“ Rhaglenni cymwys ”) means a programme which:
cy-gb	ystyr “rhaglenni cymwys” (“eligible programmes”)  yw rhaglen sydd:

en-gb	is a full-time, part-time or flexible secondary postgraduate ITE  programme leading to Qualified Teacher Status, which is accredited by the EWC’s Teacher Education Accreditation Board, and
cy-gb	yn rhaglen addysg gychwynnol athrawon ôl-raddedig amser llawn, rhan-amser neu hyblyg sy’n arwain at Statws Athro Cymwysedig sy’n cael ei achredu gan Fwrdd Achredu Addysg Athrawon Cyngor y Gweithlu Addysg, ac

en-gb	satisfies at least one of the following criteria:
cy-gb	yn bodloni o leiaf  un o’r meini prawf canlynol:

en-gb	leads to a formal certificate in Welsh or bilingual education;
cy-gb	yn arwain at dystysgrif ffurfiol ar gyfer addysg Gymraeg neu ddwyieithog;

en-gb	does not lead to a formal certificate in Welsh or bilingual education but is designed to enable students to teach bilingually;
cy-gb	nad yw’n arwain at dystysgrif ffurfiol ar gyfer addysg Gymraeg neu ddwyieithog ond sydd wedi’i gynllunio i alluogi myfyrwyr i addysgu’n ddwyieithog;

en-gb	requires the trainee to study and achieve professional studies module through the medium of Welsh as recorded in the HESA Student Record.
cy-gb	yn ofynnol lle mae’r hyfforddai i astudio a chyflawni'r modiwl astudiaethau proffesiynol drwy gyfrwng y Gymraeg fel y cofnodwyd yng Nghofnod Myfyriwr HESA.

en-gb	3  This refers to the module field ‘MODSBJ’ and the bilingual ITT marker ‘BITTM’ in the HESA student record.
cy-gb	Mae hyn yn cyfeirio at fodiwl ‘MODSBJ’ a’r dynodydd HCA dwyieithog ‘BITTM’ yng nghofnod myfyriwr HESA

en-gb	“ eligible student ” (“ myfyriwr cymwys ”) means a person who qualifies for support  under Regulations made under section 22 of the Teaching and Higher Education Act 1998 currently in force as they apply to that course ;
cy-gb	ystyr “myfyriwr cymwys ” (“ eligible student ”) yw myfyriwr â hawl ganddo i gael cymorth o dan reoliadau a wnaed o dan adran 22 o Ddeddf Addysgu ac Addysg Uwch 1998 ac sydd mewn grym ar y pryd, fel y mae’r rheoliadau hynny yn gymwys i’r cwrs hwnnw ;

en-gb	4  The Regulations which currently apply the provision of support to students in relation to academic year running from 1 September 2019 to 31 August 2020 are the Education (Student Support) (Wales) Regulations 2018 (SI 2018 No. 191 (W. 42)).
cy-gb	Y Rheoliadau sydd, ar hyn o bryd, yn berthnasol i’r ddarpariaeth o gymorth i fyfyrwyr mewnperthynas â’r flwyddyn academaidd sy’n ymestyn o 1 Medi 2019 i 31 Awst 2020 yw RheoliadauAddysg (Cymorth i Fyfyrwyr) (Cymru) 2018 (O.S. 2018 Rhif 191 (Cy. 42)).

en-gb	These Regulations will remain extant for academic year 2019/20.
cy-gb	Bydd y Rheoliadau hyn mewn grym am y flwyddyn academaidd 2019/20.

en-gb	“flexible course” (“cwrs hyblyg”)  means that the length and pattern of the course is determined by reference to the student’s experience and training;
cy-gb	ystyr "cwrs hyblyg" (“flexible course”) bod hyd a phatrwm y cwrs yn dibynnu  ar brofiad a hyfforddiant, y myfyriwr;

en-gb	“Induction setting” (“Lleoliad ymsefydlu”) means, for the purpose of this scheme, maintained schools in Wales and non-maintained special schools in Wales.
cy-gb	ystyr “lleoliad ymsefydlu” (“ induction setting ”), at ddibenion y Cynllun hwn, yw ysgolion a gynhelir yng Nghymru ac ysgolion arbennig nas cynhelir yng Nghymru.

en-gb	Independent schools in Wales are included providing they meet the specified criteria under regulation 7, Paragraph 3 of the Education (Induction Arrangements for School Teachers) (Wales) Regulations 2015; and
cy-gb	Mae ysgolion annibynnol wedi’u cynnwys ar yr amod eu bod yn bodloni’r meini prawf penodedig o dan Reoliad 7, paragraff 3 o Reoliadau Addysg (Trefniadau Ymsefydlu ar gyfer Athrawon Ysgol) 2015; a

en-gb	“relevant claim form” (“ ffurflen hawlio berthnasol ”) means the form that the Welsh Ministers may from time to time require an applicant to complete in order to apply for a grant under this scheme.
cy-gb	ystyr “ffurflen hawlio berthnasol” (“ relevant claim form “) yw ffurflen y mae Gweinidogion Cymru’n gofyn i ymgeisydd ei llenwi o bryd i’w gilydd er mwyn gwneud cais am grant o dan y cynllun hwn.

en-gb	Incentive grants
cy-gb	Grantiau cymell

en-gb	The Welsh Ministers may pay grants to persons who are eligible to receive such grants under the Scheme (“training grants”) by way of incentives to persons who satisfy the requirements of paragraph 10.
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru dalu grantiau i unigolion sy’n gymwys i gael grantiau o’r fath o dan y Cynllun hwn o dan y paragraff hwn (“grantiau hyfforddi”) ar ffurf cymhellion i unigolion sy’n bodloni gofynion paragraff  10.

en-gb	Grants made available under this Scheme are subject to the conditions set out in paragraphs 13 to 15.
cy-gb	Mae’r grantiau a roddir o dan y Cynllun hwn yn ddarostyngedig i’r amodau a bennir ym mharagraffau 13 i 15.

en-gb	Eligibility for training grants
cy-gb	Pwy sy’n gymwys i gael grantiau hyfforddi

en-gb	To be eligible for this training grant, a person must:-
cy-gb	I fod yn gymwys i gael grant hyfforddi, rhaid i unigolyn:-

en-gb	An eligible programme is a programme which leads to QTS and enables the eligible person to teach through the medium of Welsh or Welsh as a subject;
cy-gb	Rhaglen gymwys yw rhaglen sy’n arwain at Statws Athro Cymwysedig ac sy’n galluogi’r person cymwys i addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg neu addysgu’r Gymraeg fel pwnc;

en-gb	be an eligible student;
cy-gb	fod yn fyfyriwr cymwys;

en-gb	not already be a qualified teacher;
cy-gb	heb fod wedi cymhwyso fel athro neu athrawes eisoes;

en-gb	not be employed to teach at a school or other institution as a teacher;
cy-gb	heb fod wedi ei gyflogi i addysgu mewn ysgol neu sefydliad arall fel athro neu athrawes;

en-gb	not be a participant in training organised under an employment-based teacher training scheme;
cy-gb	heb fod wedi cymryd rhan mewn hyfforddiant a drefnwyd o dan unrhyw gynllun hyfforddi athrawon ar sail cyflogaeth;

en-gb	have successfully completed an eligible programme and obtained QTS in accordance with the School Teachers' Qualifications (Wales) Regulations 2012 which are in force at the time; and
cy-gb	fod wedi cwblhau rhaglen gymwys yn llwyddiannus ac ennill Statws Athro Cymwysedig yn unol â Rheoliadau Cymwysterau Athrawon Ysgol (Cymru) 2012 sydd mewn grym ar y pryd, a;

en-gb	have successfully completed induction within three years, following award of QTS, in one of the following induction settings; a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school, or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales, as required under the Education (Induction Arrangements for School Teachers) (Wales) Regulations 2015.
cy-gb	bod wedi cwblhau cyfnod sefydlu’n llwyddiannus o fewn tair blynedd ar ôl ennill Statws Athro Cymwysedig  mewn un o’r lleoliadau sefydlu canlynol:  ysgol uwchradd Gymraeg neu ddwyieithog a gynhelir neu addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru, fel sy’n ofynnol o dan Reoliadau Addysg (Trefniadau Ymsefydlu ar gyfer Athrawon Ysgol (Cymru) 2015.

en-gb	If a person meets the eligibility criteria described in paragraph 10, in order to claim the training grant a person must:-
cy-gb	Os yw’n bodloni'r meini prawf a ddisgrifir ym mharagraff 10, i hawlio'r grant hyfforddi rhaid i'r unigolyn:

en-gb	within one year of successfully obtaining QTS, submit the relevant claim form  to the Welsh Government;
cy-gb	gyflwyno'r ffurflen hawlio berthnasol i Lywodraeth Cymru o fewn blwyddyn i ennill statws athro cymwysedig;

en-gb	within one year of successfully completing their induction period, submit the relevant claim form to the Welsh Government.
cy-gb	gyflwyno'r ffurflen hawlio berthnasol i Lywodraeth Cymru o fewn blwyddyn i gwblhau cyfnod ymsefydlu;

en-gb	Eligible persons for this incentive scheme are also entitled to claim other teacher training incentives  providing they meet the eligibility criteria of those schemes in the academic year of study.
cy-gb	Mae unigolion sy'n gymwys ar gyfer y cynllun cymhelliant hwn hefyd yn gymwys i hawlio cymhellion eraill ar gyfer hyfforddiant athrawon  ar yr amod eu bod yn bodloni meini prawf cymhwysedd y cynlluniau hynny yn y flwyddyn academaidd berthnasol.

en-gb	5  The Initial Teacher Education incentives currently available are Welsh Government teacher training incentives for PGCE students.
cy-gb	Y cymhellion sydd ar gael ar hyn o bryd ar gyfer Addysg Gychwynnol Athrawon yw Llywodraeth Cymru  |  Cymhellion hyfforddi athrawon ar gyfer myfyrwyr TAR

en-gb	Conditions
cy-gb	Amodau

en-gb	No grant will be paid under paragraphs 8 and 9 to a person unless he or she has made an application to the Welsh Ministers in such form, at such time and containing such particulars as the Welsh Ministers may determine.
cy-gb	Ni thelir grant i unigolyn o dan baragraffau 8 a 9 oni fydd wedi gwneud cais i Weinidogion Cymru ym mha bynnag ffurf, ar ba bynnag adeg a chan gynnwys pa bynnag fanylion y caiff Gweinidogion Cymru eu penderfynu.

en-gb	The Welsh Ministers may at its discretion not pay a training grant to persons accepted onto an eligible programme after the intake target for that course has been reached (as notified by the EWC).
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru yn ôl eu disgresiwn beidio â thalu grant hyfforddi i unigolion a gafodd eu derbyn ar raglen gymwys wedi i’r cwrs hwnnw gyrraedd y targed derbyn ar ei gyfer (fel y nodwyd gan Gyngor y Gweithlu Addysg).

en-gb	The Welsh Ministers may require any grant paid in pursuance of paragraph 8 and 9 to be repaid in whole or in part if:-
cy-gb	Caiff Gweinidogion Cymru fynnu bod rhan neu gyfan o unrhyw grant a dalwyd o dan baragraff 8 yn cael ei ad-dalu:-

en-gb	the recipient has provided in, or in connection with, his or her application for a grant, information which is false or materially misleading;
cy-gb	os yw’r derbynnydd, yn ei gais am grant neu mewn cysylltiad â'r cais hwnnw, wedi darparu gwybodaeth ffug neu wybodaeth sy'n gamarweiniol mewn ffordd berthnasol;

en-gb	there is firm evidence that the recipient had never intended to complete the course or, having completed it, to enter teaching.
cy-gb	os oes tystiolaeth bendant nad oedd y derbynnydd erioed wedi bwriadu cwblhau'r cwrs, neu nad oedd, ar ôl ei gwblhau, erioed wedi bwriadu mynd i addysgu.

en-gb	Payment of grant
cy-gb	Talu'r grant

en-gb	Grants under paragraph 8 and 9 will be paid in two instalments in arrears and at such times as the Welsh Ministers may determine, and the Welsh Ministers may in particular determine that the two instalments may be payable by specific dates which are after the person has successfully completed QTS and induction.
cy-gb	Caiff grantiau o dan baragraffau 8 a 9 eu talu mewn dau ôl-daliad ac ar ba bynnag adegau a benderfynir gan Weinidogion Cymru, a chaiff Gweinidogion Cymru benderfynu bod y ddau randaliad yn cael eu talu erbyn dyddiadau penodol ar ôl i'r unigolyn gwblhau'r SAC a'r cyfnod ymsefydlu'n llwyddiannus.

en-gb	Administration
cy-gb	Gweinyddu

en-gb	The Welsh Government will administer the scheme.
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd yn gweinyddu'r Cynllun.

en-gb	Trainees will be responsible for supplying evidence of award of QTS and induction when completing the relevant claim form.
cy-gb	Bydd angen i hyfforddeion ddarparu tystiolaeth o SAC a chyfnod ymsefydlu pan fyddant yn cwblhau'r ffurflen hawlio berthnasol.

en-gb	Claim forms will need to be submitted to the ITEIncentives@gov.wales mailbox.
cy-gb	Rhaid cyflwyno ffurflenni i flwch post ITEIncentives@llyw.cymru 

en-gb	Signed on behalf of Welsh Ministers
cy-gb	Llofnodwyd ar ran Gweinidogion Cymru

en-gb	Kirsty Williams AMMinister for Education
cy-gb	Kirsty Williams ACY Gweinidog Addysg

en-gb	Process and payments timeline
cy-gb	Amserlen y broses a thalia dau

en-gb	September 2019
cy-gb	Medi 2019

en-gb	Secondary postgraduate ITE programmes commence.
cy-gb	Cychwyn rhaglenni AGA ôl-radd uwchradd.

en-gb	ITE providers must ensure that all eligible persons receive a copy of the guidance above and in sufficient time to read it before they make their first claim.
cy-gb	Rhaid i ddarparwyr AGA sicrhau bod pob unigolyn cymwys yn cael copi o'r canllawiau uchod ac mewn digon o bryd i'w darllen cyn cyflwyno eu ffurflen hawlio gyntaf.

en-gb	March 2020
cy-gb	Mawrth 2020

en-gb	Eligible persons to request vendor details form from the Welsh Government and submit completed forms to the Welsh Government by 31 March 2020 .
cy-gb	Unigolion cymwys i ofyn i Lywodraeth Cymru am ffurflen manylion gwerthwr ac, wedi'i chwblhau, ei chyflwyno i Lywodraeth Cymru erbyn 31 Mawrth 2020.

en-gb	Claim forms will be issued by the Welsh Government with the vendor details form.
cy-gb	Caiff ffurflenni hawlio eu cyhoeddi gan Lywodraeth Cymru ynghyd â’r ffurflen manylion gwerthwr.

en-gb	June 2020
cy-gb	Mehefin 2020

en-gb	ITE providers must provide the Welsh Government with a list of authorised signatories for QTS claims (academic year 2019/20) by 1 June 2020 .
cy-gb	Rhaid i ddarparwyr AGA roi rhestr o lofnodwyr awdurdodedig i Lywodraeth Cymru ar gyfer hawliadau SAC (blwyddyn academaidd 2019/20) erbyn 1 Mehefin 2020. 

en-gb	From June 2020
cy-gb	O fis Mehefin 2020

en-gb	Completed claim forms to be submitted to the Welsh Government, on award of QTS.
cy-gb	Cyflwyno ffurflenni hawlio wedi'u cwblhau, i Lywodraeth Cymru, pan ddyfernir SAC.

en-gb	Within 3 years of award of QTS
cy-gb	O fewn 3 blynedd i ddyfarnu SAC

en-gb	Second claim form to be submitted to the Welsh Government, on successful completion of induction period, in one of the following induction settings; a maintained Welsh-medium or bilingual secondary school, or teaching Welsh in any maintained secondary setting in Wales.
cy-gb	Cyflwyno'r ail ffurflen hawlio i Lywodraeth Cymru, pan gwblheir y cyfnod sefydlu yn llwyddiannus, yn un o'r lleoliadau sefydlu canlynol: ysgol gyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog a gynhelir, neu'n addysgu Cymraeg mewn unrhyw leoliad uwchradd a gynhelir yng Nghymru.

en-gb	Completed claim forms to be submitted within one year of successfully completing induction period.
cy-gb	Rhaid cyflwyno ffurflenni hawlio wedi'u cwblhau o fewn blwyddyn i gwblhau cyfnod sefydlu yn llwyddiannus.

en-gb	The claim form must be submitted securely via e-mail to the Welsh Government by the claimant’s employer school, on behalf of the claimant.
cy-gb	Rhaid i'r ysgol sy'n cyflogi'r hawlydd gyflwyno'r ffurflen hawlio yn ddiogel drwy gyfrwng e-bost i Lywodraeth Cymru, ar ran yr hawlydd.

en-gb	Annex C
cy-gb	Atodiad C

en-gb	Privacy Notice – Welsh Government
cy-gb	Hysbysiad Preifatrwydd -  Llywodraeth Cymru

en-gb	Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme
cy-gb	Cynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory

en-gb	In accordance with General Data Protection Regulation (GDPR) which came into force on 25 May 2018, this notice sets out what the Welsh Government does with the Iaith Athrawon Yfory Incentive related information that it receives.
cy-gb	Yn unol â'r Rheoliad Diogelu Data Cyffredinol (GDPR) a ddaeth i rym ar 25 Mai 2018, mae'r hysbysiad hwn yn nodi'r hyn y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud â gwybodaeth y mae'n ei derbyn sy'n ymwneud â Chynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory.

en-gb	The information in this notice will be kept under review to incorporate any further changes communicated by the Information Commissioner’s Office.
cy-gb	Bydd yr wybodaeth yn yr hysbysiad hwn yn cael ei hadolygu'n rheolaidd i gynnwys unrhyw newidiadau pellach y cawn wybod amdanynt gan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.

en-gb	The Welsh Government provides a wide range of grant schemes to help deliver our policies and create a fairer, more prosperous Wales.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n darparu ystod eang o gynlluniau grant er mwyn helpu i weithredu ein polisïau a chreu Cymru sy'n decach ac yn fwy ffyniannus.

en-gb	The Welsh Government will receive information on the individuals participating in the Iaith Athrawon Yfory Incentive Scheme in Wales.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn cael gwybodaeth am yr unigolion sy'n cymryd rhan yng Nghynllun Cymhelliant Iaith Athrawon Yfory yng Nghymru.

en-gb	Upon receipt of the information you give on the claim application form, the Welsh Government becomes the data controller.
cy-gb	Ar ôl cael yr wybodaeth rydych yn ei rhoi ar y ffurflen gais, mae Llywodraeth Cymru yn rheoli’r data.

en-gb	What information is received by the Welsh Government?
cy-gb	Pa wybodaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei chael?

en-gb	Personal information that will be collected and held includes:
cy-gb	Mae'r wybodaeth bersonol y byddwn yn ei chasglu a'i chadw yn cynnwys:

en-gb	Some personal information about you, such as:
cy-gb	Rhywfaint o wybodaeth bersonol amdanoch chi, megis:

en-gb	Name
cy-gb	Enw

en-gb	E-mail Address
cy-gb	Cyfeiriad e-bost

en-gb	Date of birth
cy-gb	Dyddiad geni

en-gb	Bank details
cy-gb	Manylion banc

en-gb	ITE course and provider
cy-gb	Cwrs AGA a'i ddarparwr

en-gb	Student number
cy-gb	Rhif Myfyriwr

en-gb	What is the Welsh Government doing with your information?
cy-gb	Beth y mae Llywodraeth Cymru yn ei wneud gyda'ch gwybodaeth?

en-gb	The Welsh Government is the ‘data controller’ for any personal data you provide in relation to your grant/claim application or request for grant funding.
cy-gb	Llywodraeth Cymru fydd y 'rheolwr data' ar gyfer unrhyw ddata personol yr ydych yn eu darparu mewn perthynas â'ch cais am grant/ hawliad neu wrth ofyn am gyllid grant.

en-gb	In our remit as the data controller, the Welsh Government uses the information received for the below purposes.
cy-gb	Fel rhan o'i chylch gwaith fel rheolwr data, mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio'r wybodaeth a gaiff at y dibenion isod.

en-gb	These purposes are necessary and in accordance with GDPR Article 6(1)(e) where processing is necessary for the performance of a task carried out in the public interest or in the exercise of official authority vested in the Controller:-
cy-gb	Mae'r prosesau hyn yn angenrheidiol ac yn unol ag Erthygl 6(1)(e) GDPR lle mae angen prosesu gwybodaeth er mwyn cyflawni gorchwyl er budd y cyhoedd neu wrth arfer yr awdurdod swyddogol a roddwyd i reolwr y data:-

en-gb	For Incentive Scheme purposes:-
cy-gb	At ddibenion y Cynllun Cymhelliant:-

en-gb	To inform, influence and improve policies in relation to postgraduate ITE secondary programmes and Welsh Language
cy-gb	I lywio a gwella polisïau mewn perthynas â rhaglenni ôl-raddedig AGA uwchradd a'r Gymraeg, ac i ddylanwadu arnynt

en-gb	To help monitor and target funding effectively
cy-gb	I helpu i fonitro cyllid a'i dargedu'n effeithiol.

en-gb	For Funding purposes (carried out in a way to ensure you are eligible for the Training Grant and accurate information is received to make payment):-
cy-gb	At ddibenion cyllido (er mwyn sicrhau eich bod yn gymwys i gael y Grant Hyfforddi a’n bod yn cael gwybodaeth gywir er mwyn gwneud taliad):-

en-gb	The data above will be used to assess your eligibility for funding
cy-gb	Bydd y data uchod yn cael eu defnyddio i asesu a ydych yn gymwys i gael cyllid.

en-gb	The data will be used to undertake checks for the purposes of preventing fraud and money laundering
cy-gb	Bydd y data'n cael eu defnyddio i gynnal gwiriadau at berwyl atal twyll a gwyngalchu arian.

en-gb	The data will be used to check your identity
cy-gb	Bydd y data'n cael eu defnyddio i wirio eich hunaniaeth.

en-gb	The data will be used to help monitor and target funding effectively
cy-gb	Bydd y data'n cael eu defnyddio i helpu i fonitro cyllid a’i dargedu'n effeithiol.

en-gb	Who does the Welsh Government share your information with?
cy-gb	Â phwy y mae Llywodraeth Cymru yn rhannu eich gwybodaeth?

en-gb	Information held by the Welsh Government about you may be shared where the law allows or with a 3 rd  party supplier who has been contracted to act on the Welsh Government’s behalf.
cy-gb	Mae'n bosibl y bydd gwybodaeth amdanoch a gedwir gan Lywodraeth Cymru yn cael ei rhannu os yw'r gyfraith yn caniatáu hynny neu'n cael ei rhannu â chyflenwr trydydd parti sydd wedi'i gontractio i weithredu ar ran Llywodraeth Cymru.

en-gb	Persons or Organisations that the Welsh Government share your personal information with:
cy-gb	Yr Unigolion neu'r Sefydliadau y bydd Llywodraeth Cymru yn rhannu eich gwybodaeth bersonol â nhw:

en-gb	Fraud prevention agencies
cy-gb	Asiantaethau atal twyll

en-gb	The Welsh Government will only provide data for a specific purpose and for a limited time period, after which the organisation must confirm that it has been destroyed.
cy-gb	Ni fydd Llywodraeth Cymru ond yn darparu data at ddibenion penodol ac am gyfnod cyfyngedig. Rhaid i'r sefydliad gadarnhau ei fod wedi dinistrio'r data ar ôl y cyfnod cyfyngedig hwnnw.

en-gb	How long will we keep this data?
cy-gb	Am ba mor hir y byddwn yn cadw'r data hyn?

en-gb	If your claim application is successful, your information will be kept by the Welsh Government for a maximum of 7 years after the date of which all conditions relating to the grant award have been met and all payments have been made.
cy-gb	Os yw'ch cais yn llwyddiannus, bydd  Llywodraeth Cymru yn cadw eich gwybodaeth am hyd at 7 mlynedd ar ôl y dyddiad y bodlonwyd yr holl amodau sy'n berthnasol i'r grant ac y cafodd yr holl daliadau eu gwneud.

en-gb	Following that period, hardcopy data will be shredded and electronic data deleted.
cy-gb	Ar ôl y cyfnod hwnnw, bydd copïau caled o ddata'n cael eu torri'n ddarnau mân a chaiff data electronig eu dileu.

en-gb	Your rights under the GDPR
cy-gb	Eich hawliau o dan GDPR

en-gb	You have the right to:
cy-gb	Mae gennych yr hawl i wneud y canlynol:

en-gb	Have access to the personal data that the Welsh Government are processing about you;
cy-gb	Gweld y data personol y mae Llywodraeth Cymru yn eu prosesu amdanoch chi;

en-gb	Require the Welsh Government to rectify inaccuracies in that data;
cy-gb	Ei gwneud yn ofynnol i Lywodraeth Cymru gywiro unrhyw wallau yn y data hynny;

en-gb	The right (in some circumstances) to object to processing on grounds relating to your particular situation;
cy-gb	Gwrthod (o dan rai amgylchiadau) i'r data gael eu prosesu am resymau sy'n ymwneud â'ch sefyllfa benodol chi;

en-gb	The right to restrict processing (in some circumstances);
cy-gb	Cyfyngu'r prosesu (o dan rai amgylchiadau);

en-gb	Lodge a complaint with the Information Commissioner who is the independent regulator for data protection.
cy-gb	Cyflwyno cwyn i'r Comisiynydd Gwybodaeth, sef y rheoleiddiwr annibynnol ar gyfer diogelu data.

en-gb	For further information about the information which the Welsh Governments holds and its use, or if you wish to exercise your rights under the GDPR, please contact the Welsh Government.
cy-gb	I gael gwybod mwy am yr wybodaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei chadw ac at ba ddiben, neu os hoffech arfer eich hawliau o dan GDPR, cysylltwch â Llywodraeth Cymru.

en-gb	Alternative contact is the Information Commissioner’s Office.
cy-gb	Fel arall, gallwch gysylltu â Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth.

en-gb	Details below:
cy-gb	Dyma'r manylion cyswllt:

en-gb	Data Protection Officer:
cy-gb	Swyddog Diogelu Data:

en-gb	Information Commissioner’s Office
cy-gb	Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth

en-gb	Address:
cy-gb	Cyfeiriad:

en-gb	CARDIFF
cy-gb	CAERDYDD,

en-gb	Wycliffe House
cy-gb	Wycliffe House

en-gb	Water Lane
cy-gb	Water Lane

en-gb	Wilmslow
cy-gb	Wilmslow

en-gb	Cheshire
cy-gb	Swydd Gaer / Cheshire

en-gb	029 2067 8400 (Wales helpline) or 0303 123 1113 (UK helpline)
cy-gb	029 2067 8400 (llinell gymorth Cymru) neu 0303 123 1113 (llinell gymorth y DU)

en-gb	Email Address / Website:
cy-gb	Cyfeiriad e-bost / Gwefan:

en-gb	Data.ProtectionOfficer@gov.wales
cy-gb	Data.ProtectionOfficer@llyw.cymru

en-gb	www.ico.gov.uk
cy-gb	www.ico.gov.uk

en-gb	There have been recent advances in treatments, changes and expansions of diagnostic categories for eating disorders, and new NICE guidelines and quality standards (2017) which all require a more inclusive service for treatment of all people with eating disorders, regardless of age and severity.
cy-gb	Yn ddiweddar gwelwyd datblygiadau mewn triniaethau, newidiadau ac estyniadau mewn categorïau diagnostig ar gyfer anhwylderau bwyta, a safonau ansawdd a chanllawiau newydd gan NICE (2017) sy’n ei gwneud yn ofynnol cael gwasanaeth mwy cynhwysol ar gyfer trin pawb sydd ag anhwylderau bwyta, ni waeth be fo’u hoed na difrifoldeb eu cyflwr.

en-gb	The implementation of the 2009 Welsh Framework for Eating Disorders represented a significant investment with major reconfiguration of services to develop specialist eating disorder teams across Wales for adults with eating disorders.
cy-gb	Mae rhoi Fframwaith Anhwylderau Bwyta Cymru (2009) ar waith yn golygu buddsoddiad sylweddol lle caiff gwasanaethau eu had-drefnu’n helaeth er mwyn datblygu timau anhwylderau bwyta arbenigol ar draws Cymru ar gyfer oedolion ag anhwylderau bwyta.

en-gb	The 2009 Framework and its associated funding has led to the development of a small but dedicated group of eating disorder clinicians;
cy-gb	Mae Fframwaith 2009 a’i gyllid cysylltiedig wedi arwain at ddatblygu grŵp bach, ond ymroddedig, o glinigwyr anhwylderau bwyta;

en-gb	however, resources have been severely limited from the start and change in the service structure is now needed.
cy-gb	fodd bynnag, mae’r adnoddau wedi bod yn gyfyngedig iawn o’r cychwyn cyntaf, ac erbyn hyn mae angen ad-drefnu’r gwasanaeth.

en-gb	Nearly ten years on, we are a much more mobile and digitally connected society.
cy-gb	Bron i ddeng mlynedd yn ddiweddarach, mae ein cymdeithas yn llawer mwy symudol ac yn fwy cysylltiedig mewn termau digidol.

en-gb	There have been expansion and changes in the diagnostic categories.
cy-gb	Mae’r categorïau diagnostig wedi cael eu hehangu a’u newid.

en-gb	There is increasing specialisation of both adult and CAMHS eating disorder services, and an increasing range of evidence-based treatments.
cy-gb	Ceir mwy o arbenigo mewn gwasanaethau anhwylderau bwyta oedolion a CAMHS, ynghyd ag amrywiaeth cynyddol o driniaethau seiliedig ar dystiolaeth.

en-gb	There now needs to be another major reconfiguration to move to align the service with the new emphasis on working seamlessly across agencies across Wales in the interests of promoting wellbeing and emphasising timely and effective early intervention.
cy-gb	Yn awr, rhaid cael ad-drefnu mawr arall er mwyn cydweddu’r gwasanaethau â’r pwyslais newydd ar weithio’n ddi-dor ar draws asiantaethau ledled Cymru er mwyn hyrwyddo llesiant a phwysleisio ymyrraeth gynnar amserol ac effeithiol.

en-gb	This is also to align with recommendations and directives in the NICE guidelines for eating disorders (2017), the Wellbeing of Future Generations (Wales) Act 2015 as well as multiple documents emanating from the Welsh Government in related arenas.
cy-gb	Rhaid cael yr ad-drefnu hefyd er mwyn cydweddu ag argymhellion a chyfarwyddiaethau yng Nghanllawiau NICE ar gyfer anhwylderau bwyta (2017) a Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015, ynghyd ag amryfal ddogfennau sy’n deillio o Lywodraeth Cymru mewn meysydd cysylltiedig.

en-gb	There is a compelling case for change in the Welsh NHS eating disorder service.
cy-gb	Ceir achos anorfod dros gyflwyno newid yng ngwasanaeth anhwylderau bwyta GIG Cymru.

en-gb	This Service Review report presents findings regarding the current NHS eating disorder service, the state of the art, and most importantly the voice of the people who suffer from eating disorders and their families.
cy-gb	Mae’r adolygiad hwn o’r gwasanaeth yn cyflwyno casgliadau’n ymwneud â gwasanaeth presennol y GIG o safbwynt anhwylderau bwyta, cyflwr y gwasanaeth ac, yn bwysicach na dim, lleisiau’r bobl sy’n dioddef o anhwylderau bwyta a’u teuluoedd.

en-gb	Eating disorders have exacted too high a price in terms of suffering, debility and even loss of life in Wales.
cy-gb	Mae anhwylderau bwyta wedi arwain at bris rhy uchel o ran dioddefaint, llesgedd a hyd yn oed marwolaethau yng Nghymru.

en-gb	We have developed considerable expertise in the treatment of eating disorders since 2009 in Wales, particularly in Tier 3 adult services and some more specialist CAMI-IS teams.
cy-gb	Rydym wedi datblygu arbenigedd sylweddol o ran trin anhwylderau bwyta ers 2009 yng Nghymru, yn enwedig gwasanaethau oedolion Haen 3 a rhai timau CAMI-IS mwy arbenigol.

en-gb	It is now important that the Welsh eating disorder services move from 'back foot' delivery of healthcare to ill patients, to 'front foot' pro-active investment in prevention and assertive early intervention with identification and prompt treatment of people with eating disorders before they get severely ill.
cy-gb	Yn awr, mae’n bwysig i wasanaethau anhwylderau bwyta Cymru symud oddi wrth yr arfer o ddarparu gofal iechyd ymatebol i gleifion gwael, tuag at fuddsoddi’n rhagweithiol mewn dulliau atal ac ymyrraeth gynnar gadarnhaol, gan ganfod a rhoi triniaeth ddi-oed i bobl ag anhwylderau bwyta cyn iddyn nhw fynd yn ddifrifol wael.

en-gb	We now also need increased expertise and increased equity of access balanced by closer integration of healthcare with other agencies to support the health and wellbeing of people with eating disorders and their families.
cy-gb	Ymhellach, yn awr rydym angen mwy o arbenigedd a mwy o degwch o ran mynediad at wasanaethau ochr yn ochr â gwell integreiddio rhwng gofal iechyd ac asiantaethau eraill sy’n cefnogi iechyd a llesiant pobl ag anhwylderau bwyta a’u teuluoedd.

en-gb	These are the principles that have been clearly articulated by the public, which will underpin all recommendations:
cy-gb	Dyma’r egwyddorion sydd wedi’u cyfleu’n glir gan y cyhoedd ac a fydd yn ategu’r holl argymhellion:

en-gb	Underlying Principles
cy-gb	Egwyddorion Sylfaenol

en-gb	Early Detection and Intervention:
cy-gb	Canfod ac ymyrryd yn gynnar:

en-gb	Helping people like teachers and parents to identify people who might have an eating disorder and providing support to access help.
cy-gb	Helpu pobl fel athrawon a rhieni i ganfod pwy allai fod ag anhwylder bwyta a’u cynorthwyo i gael gafael ar help.

en-gb	Inclusivity:
cy-gb	Cynwysoldeb:

en-gb	Never turning people away— anyone in distress who thinks they or a loved one might have an eating disorder deserves a response.
cy-gb	Peidio byth â throi neb yn ôl – mae pawb sydd mewn gofid ac sy’n meddwl eu bod nhw neu un o’u hanwyliaid yn dioddef o anhwylder bwyta yn haeddu cael ymateb.

en-gb	An eating disorder specialist service isn't always the right source of help but we will always try to help people get help and support.
cy-gb	Nid gwasanaeth arbenigol yn ymwneud ag anhwylderau bwyta yw’r ffynhonnell help briodol bob tro, ond byddwn bob amser yn ceisio helpu pobl i gael help a chymorth.

en-gb	Person-Centred:
cy-gb	Canolbwyntio ar yr unigolyn:

en-gb	Prompt expert help for those who have eating disorders, giving people what they need and trying as far as possible to deliver it to them where they are and to co-work with services around them to ensure person-centred, holistic care for the person and whole family.
cy-gb	Help arbenigol di-oed ar gyfer rhai ag anhwylderau bwyta, gan roi i bobl beth maen nhw ei angen a cheisio’i ddarparu iddyn nhw, cyn belled ag y bo modd, yn eu hardal a chydweithio gyda’r gwasanaethau o’u cwmpas er mwyn sicrhau gofal cyfannol sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn a’r holl deulu.

en-gb	Shared decision making with all decisions made together with patients and families taking into account their views, values and preferences.
cy-gb	Dylid gwneud penderfyniadau ar y cyd, gyda’r holl benderfyniadau’n cael eu gwneud gyda’r cleifion a’u teuluoedd, gan ystyried eu barn, eu gwerthoedd a’u dewisiadau.

en-gb	Relationship-Based:
cy-gb	Seiliedig ar berthynas:

en-gb	Seamless care with strong trusting relationships with named clinicians rather than patients and families being expected to make transitions between different levels and types of treatment and care.
cy-gb	Gofal di-dor a pherthnasau cryf, llawn ymddiriedaeth gyda chlinigwyr penodol yn hytrach na bod disgwyl i gleifion a’u teuluoedd newid rhwng gwahanol lefelau a mathau o driniaeth a gofal.

en-gb	Recovery-Focused:
cy-gb	Canolbwyntio ar wella:

en-gb	Helping those with severe eating disorders to recover and return to living their normal lives in close partnership with Third Sector agencies, with emphasis on living in the community and maintaining independence with appropriate support.
cy-gb	Helpu’r rhai sydd ag anhwylderau bwyta difrifol i wella a dychwelyd i fyw eu bywydau arferol mewn partneriaeth agos ag asiantaethau’r Trydydd Sector, gyda phwyslais ar fyw yn y gymuned a dal gafael ar annibyniaeth gyda chymorth priodol.

en-gb	Trauma-Informed:
cy-gb	Gwybodaeth am drawma:

en-gb	Eating disorders often arise as a coping mechanism, and in common with other mental disorders there may be underlying trauma, especially in childhood.
cy-gb	Yn aml, mae anhwylderau bwyta’n rhyw fath o ddull ymdopi, ac fel gydag anhwylderau meddyliol eraill efallai fod trawma’n sail iddyn nhw, yn enwedig mewn plentyndod.

en-gb	The approach will go beyond trying to fix a disorder to helping people address and resolve past hurts or underlying issues as appropriate, in order to support and free people to lead happy, healthy and productive lives.
cy-gb	Bydd y dull yn mynd y tu hwnt i geisio ‘cael ateb’ i anhwylder, gan helpu pobl i ddatrys ac ymdrin â niweidiau’r gorffennol neu’r materion sylfaenol fel y bo’n briodol, er mwyn cynorthwyo a rhyddhau pobl i fyw bywydau hapus, iach a chynhyrchiol.

en-gb	The recent Adverse Childhood Experiences (ACE) study in Wales produced compelling evidence that childhood adverse experiences is an underlying mental health issue which must be addressed both in prevention and in treatment of young people and adults who have developed mental health problems (See section on Early Intervention and Prevention).
cy-gb	Mae’r astudiaeth Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod a luniwyd yng Nghymru yn ddiweddar wedi esgor ar dystiolaeth anorfod fod profiad niweidiol yn ystod plentyndod yn fater iechyd meddwl sylfaenol mae’n rhaid ymdrin ag ef, o ran ei atal ac o ran trin pobl ifanc ac oedolion sydd wedi datblygu problemau iechyd meddwl (gweler yr adran ‘Ymyrryd ac atal yn gynnar’).

en-gb	Recommendations:
cy-gb	Argymhellion:

en-gb	Eating disorder services in Wales are significantly under-resourced.
cy-gb	Mae gwasanaethau anhwylderau bwyta yng Nghymru yn brin iawn o adnoddau.

en-gb	The public and clinicians are very aware of this, and very often it is only the severe cases that can receive appropriate eating disorder services.
cy-gb	Mae’r cyhoedd a’r clinigwyr yn ymwybodol iawn o hyn, ac yn aml iawn dim ond yr achosion difrifol sy’n cael gwasanaethau anhwylderau bwyta priodol.

en-gb	Even taking into account the work taking place and generic services, the current Welsh eating disorder services are severely under-resourced with respect to recommendations for services.
cy-gb	Hyd yn oed wrth ystyried y gwaith sy’n cael ei wneud a’r gwasanaethau generig, mae gwasanaethau anhwylderau bwyta Cymru yn brin iawn o adnoddau ar hyn o bryd o ran cyfeirio pobl at wasanaethau.

en-gb	There is a strong case for significant investment to eating disorder services in Wales.
cy-gb	Ceir achos cryf dros fuddsoddi’n helaeth yng ngwasanaethau anhwylderau bwyta Cymru.

en-gb	We recommend a major reorganisation of, and investment in, the eating disorder services across Wales to align it with a clear set of principles.
cy-gb	Argymhellwn y dylid ad-drefnu gwasanaethau anhwylderau bwyta yn helaeth ar draws Cymru, a buddsoddi ynddyn nhw, er mwyn eu cydweddu â chyfres glir o egwyddorion.

en-gb	Any recommended eating disorder service model must take a whole nation, whole system approach in order to deliver equitable, accessible and world class eating disorder service to all people in Wales who need it.
cy-gb	Rhaid i unrhyw wasanaeth anhwylderau bwyta a argymhellir weithredu ar sail cenedl gyfan a system gyfan er mwyn cyflwyno gwasanaeth anhwylderau bwyta teg, hygyrch, o’r radd flaenaf i bawb sydd ei angen yng Nghymru.

en-gb	It must be pro-active in co-working with other agencies to promote the welfare of both people who have eating disorders but also to help prevent eating disorders by working in partnership with other agencies to build resilience, and by collaborating with other agencies to support those with disordered eating.
cy-gb	Rhaid iddo fod yn rhagweithiol o ran cydweithio ag asiantaethau eraill i hyrwyddo lles pobl sydd ag anhwylderau bwyta, ynghyd â helpu i atal anhwylderau bwyta trwy weithio mewn partneriaeth ag asiantaethau eraill i feithrin gwytnwch, a thrwy gydweithredu gydag asiantaethau eraill i gefnogi’r rhai sydd ag anhwylderau bwyta.

en-gb	There are currently no recommendations for staffing levels for the eating disorder services in Wales.
cy-gb	Ar hyn o bryd ni cheir unrhyw argymhellion ynglŷn â lefelau staffio ar gyfer gwasanaethau anhwylderau bwyta yng Nghymru.

en-gb	Therefore, health boards can choose to allocate funding as they please, which can produce an unfair distribution of funds to match the need for certain services, particularly for eating disorders.
cy-gb	Felly, gall byrddau iechyd ddewis dyrannu cyllid fel y mynnon nhw, a gall hyn arwain at ddosbarthu cronfeydd yn annheg i gwrdd ag anghenion rhai gwasanaethau, yn enwedig ar gyfer anhwylderau bwyta.

en-gb	The Health Boards should be held to their previous agreements to match fund Welsh Government contributions to specialist eating disorder services.
cy-gb	Dylai Byrddau Iechyd orfod cadw at eu cytundebau blaenorol i roi arian sy’n cyfateb i gyfraniadau Llywodraeth Cymru ar gyfer gwasanaethau anhwylderau bwyta arbenigol.

en-gb	The level of education and knowledge of eating disorders in primary care is reported to be very limited.
cy-gb	Yn ôl y sôn mae lefel yr addysg a’r wybodaeth yng nghyswllt anhwylderau bwyta mewn gofal sylfaenol yn gyfyngedig iawn.

en-gb	For general practitioners, who are an essential part of assessing and treating eating disorder patients are in desperate need for more support and training.
cy-gb	Mae ar feddygon teulu, sy’n rhan hanfodol o’r dasg o asesu a thrin cleifion ag anhwylderau bwyta, wir angen mwy o gymorth a hyfforddiant.

en-gb	Detection and early, effective care of eating disorders at primary care are important.
cy-gb	Mae canfod anhwylderau bwyta, a rhoi gofal effeithiol yn gynnar ar lefel gofal sylfaenol, yn bwysig.

en-gb	There should be general practitioners or primary care specialist practitioners funded to work inthe national eating disorder service with a particular remit to help to build relationships between eating disorder services and general practice.
cy-gb	Dylid ariannu meddygon teulu neu ymarferwyr arbenigol gofal sylfaenol i weithio yn y gwasanaeth anhwylderau bwyta cenedlaethol a dylen nhw fod â chylch gwaith arbennig i helpu i greu cysylltiadau rhwng gwasanaethau anhwylderau bwyta a meddygaeth deuluol.

en-gb	These general practitioners will contribute to the medical assessment, monitoring and treatment of people with eating disorders, as well as contributing to eating disorder policy and improve training, support and access for general practitioners and other primary care practitioners who have concerns about their patients.
cy-gb	Bydd y meddygon teulu hyn yn cyfrannu at asesiadau meddygol ac yn monitro ac yn trin pobl ag anhwylderau bwyta, yn ogystal â chyfrannu at bolisi anhwylderau bwyta a gwella hyfforddiant, cymorth a mynediad ar gyfer meddygon teulu ac ymarferwyr gofal sylfaenol eraill a chanddyn nhw bryderon ynglŷn â’u cleifion.

en-gb	We recommend discussions between the eating disorder service and the Royal College of General Practitioners in Wales to find a mutual way forward to improve the recognition, assessment and treatment of eating disorders in primary care.
cy-gb	Argymhellwn y dylid cynnal trafodaethau rhwng y gwasanaeth anhwylderau bwyta a Choleg Brenhinol Meddygon Teulu Cymru i ganfod ffordd gyffredin ymlaen ar gyfer gwella’r dasg o adnabod, asesu a thrin anhwylderau bwyta mewn gofal sylfaenol.

en-gb	It is reported by the public that trying to access eating disorder services in Wales is very difficult.
cy-gb	Yn ôl y cyhoedd, mae ceisio cael gafael ar wasanaethau anhwylderau bwyta yng Nghymru yn anodd iawn.

en-gb	For example, certain services that act as 'gatekeepers' to specialist services, can be a barrier to care when they are unable to refer, or do not know how or where to refer to.
cy-gb	Er enghraifft, gall rhai gwasanaethau sy’n ‘rheoli mynediad’ at wasanaethau arbenigol fod yn rhwystr i ofal pan na allan nhw gyfeirio pobl, neu pan nad ydyn nhw’n gwybod sut neu ble i gyfeirio pobl.

en-gb	There should be a single point of access for all referrals to reduce the barriers to seeking help.
cy-gb	Dylid cael un pwynt mynediad ar gyfer yr holl atgyfeiriadau er mwyn lleihau’r rhwystrau wrth geisio help.

en-gb	The eating disorder service should accept referrals from all sources, including selfreferral, without removing the involvement of general practitioners.
cy-gb	Dylai’r gwasanaeth anhwylderau bwyta dderbyn atgyfeiriadau o bob ffynhonnell, yn cynnwys hunanatgyfeiriadau, heb gael gwared â’r cysylltiad gyda meddygon teulu.

en-gb	There is a large amount of literature supporting the many benefits of early intervention for eating disorders (see section 7).
cy-gb	Ceir casgliad mawr o lenyddiaeth sy’n ategu’r manteision lu o ymyrryd yn gynnar mewn anhwylderau bwyta (gweler adran 7).

en-gb	This is also supported by the public and their stories about their personal experiences, who argue that an early intervention approach would have made all the difference in their eating disorder treatment and recovery.
cy-gb	Caiff hyn ei ategu gan y cyhoedd a’u straeon am eu profiadau personol, sy’n dadlau y byddai dull ymyrraeth gynnar wedi gwneud gwahaniaeth mawr i’w triniaeth a’u hadferiad nhw.

en-gb	The SPEED early intervention model should be implemented and offered across Wales for all young people with eating disorders.
cy-gb	Dylid rhoi model ymyrraeth gynnar SPEED ar waith a’i gynnig ar draws Cymru i bobl ifanc ag anhwylderau bwyta.

en-gb	There should be a corresponding early intervention model for adults, such as FREED;
cy-gb	Dylid cael model ymyrraeth gynnar cyfatebol i oedolion, fel FREED;

en-gb	or in line with the extension of family-based treatments to young adults, SPEED could also be trialled with young adults.
cy-gb	neu, yn unol ag ymestyn triniaethau seiliedig ar deulu i oedolion ifanc, gellid treialu SPEED gydag oedolion ifanc hefyd.

en-gb	The prevention of eating disorders in schools and universities is considered a key step to improving the services in Wales.
cy-gb	Ystyrir bod atal anhwylderau bwyta mewn ysgolion a phrifysgolion yn allweddol o ran gwella’r gwasanaethau yng Nghymru.

en-gb	However, it needs to be a broad integrated approach.
cy-gb	Fodd bynnag, rhaid cael dull integredig eang.

en-gb	Welsh eating disorder services should work with Welsh Government and other agencies to develop and deliver the Whole School Approach with the aim of preventing eating disorders through promotion of emotional resilience and dealing with precursors of eating disorder such as body image issues.
cy-gb	Dylai gwasanaethau anhwylderau bwyta Cymru weithio gyda Llywodraeth Cymru ac asiantaethau eraill i ddatblygu a chyflwyno Dull Ysgol Gyfan, gyda’r nod o atal anhwylderau bwyta trwy hyrwyddo gwytnwch emosiynol a delio â materion sy’n rhagflaenu anhwylderau bwyta, fel problemau o ran delwedd y corff.

en-gb	There are current waiting list targets for CAMI-IS but not for adult services in Wales.
cy-gb	Ar hyn o bryd ceir targedau rhestrau aros ar gyfer CAMI-IS, ond nid ar gyfer gwasanaethau i oedolion yng Nghymru.

en-gb	In England, there are new waiting list targets for eating disorder CAMHS services which are recommended by NICE guidelines but no uniform targets for adult services.
cy-gb	Yn Lloegr, ceir targedau rhestrau aros newydd ar gyfer gwasanaethau CAMHS anhwylderau bwyta a gaiff eu hargymell gan ganllawiau NICE, ond ni cheir targedau unffurf ar gyfer gwasanaethau i oedolion.

en-gb	These inequalities should be rectified, particularly because there is great urgency in assessing and treating people with eating disorders, in the small window of opportunity before they become severely ill or the grip of the disorders strengthens and they lose motivation to seek help.
cy-gb	Dylid unioni’r anghydraddoldebau hyn, yn enwedig gan fod brys mawr i asesu a thrin pobl ag anhwylderau bwyta, yn y cyfnod byr cyn iddyn nhw fynd yn ddifrifol wael neu cyn i’r gafael sydd gan yr anhwylder ynddyn nhw gryfhau nes gwneud iddyn nhw golli eu cymhelliant i chwilio am help.

en-gb	The Welsh Government generic targets should be kept and exceeded for all people with eating disorders, with specific additional standards in line with the NICE Quality Statement and NHS England Access and Waiting Time Standard for Children and Young People with an Eating Disorder.
cy-gb	Dylid cyrraedd a rhagori ar dargedau generig Llywodraeth Cymru mewn perthynas â phobl ag anhwylderau bwyta, gyda safonau ychwanegol yn unol â Datganiad Ansawdd NICE ac ‘Access and Waiting Time Standard for Children and Young People with an Eating Disorder’ gan GIG Lloegr.

en-gb	This waiting time of 1 week from referral to treatment for urgent cases and 4 weeks from referral to treatment should be applied to all ages and types of eating disorders to achieve parity of access.
cy-gb	Dylai’r amser aros o 1 wythnos rhwng atgyfeirio a chael triniaeth ar gyfer achosion brys, a 4 wythnos rhwng atgyfeirio a chael triniaeth, gael ei roi ar waith ar gyfer plant a phobl o bob oed, ac ar gyfer pob mathau o anhwylderau bwyta, er mwyn sicrhau mynediad cydradd i bawb at y gwasanaethau.

en-gb	From the public perspective, specialist expertise is considered absolutely essential for working with eating disorders, in that all staff working in an eating disorder service should be appropriately trained and supported.
cy-gb	O safbwynt y cyhoedd, ystyrir bod arbenigedd yn gwbl hanfodol ar gyfer gweithio gydag anhwylderau bwyta, yn gymaint ag y dylai’r holl staff sy’n gweithio mewn gwasanaeth anhwylderau bwyta gael hyfforddiant a chymorth priodol.

en-gb	The new NICE guidelines require that the eating disorder service staff are fully trained and able to identify and assess eating disorders as well as to deliver a range of NICE-concordant therapies to children, young people and adults.
cy-gb	Mae canllawiau newydd NICE yn mynnu y dylai staff y gwasanaeth anhwylderau bwyta gael hyfforddiant llawn, ac y dylen nhw allu canfod ac asesu anhwylderau bwyta yn ogystal â chyflwyno amrywiaeth o therapïau sy’n gyson â chanllawiau NICE i blant, pobl ifanc ac oedolion.

en-gb	In addition, eating disorder clinical staff should be trained in treating common co-morbid mental health problems.
cy-gb	Ymhellach, dylai staff clinigol anhwylderau bwyta gael eu hyfforddi i drin problemau iechyd meddwl cydglefydol cyffredin.

en-gb	Ensuring clinical staff are fully trained in these and other therapies should be a priority for the eating disorder service, and a recurring training budget is required to ensure that ongoing training programme is supported to develop and maintain the skills of all staff working in the eating disorder service.
cy-gb	Dylai sicrhau bod staff clinigol wedi’u hyfforddi’n llwyr yn y therapïau hyn, ac mewn therapïau eraill, fod yn flaenoriaeth i’r gwasanaeth anhwylderau bwyta, ac mae angen cael cyllideb hyfforddi gylchol er mwyn sicrhau bod modd cynnal rhaglen hyfforddi barhaus i ddatblygu a chynnal sgiliau’r holl staff sy’n gweithio yn y gwasanaeth anhwylderau bwyta.

en-gb	Eating disorders are both a physical and a mental health disorder.
cy-gb	Mae anhwylder bwyta’n anhwylder corfforol ac yn anhwylder iechyd meddwl.

en-gb	The current interface between medical and mental health services has produced gaps and misunderstandings, such as the medical responsibility of the patient and professional roles within the service.
cy-gb	Mae’r rhyngwyneb presennol rhwng gwasanaethau meddygol ac iechyd meddwl wedi arwain at fylchau a chamddealltwriaeth, fel cyfrifoldeb meddygol y claf a rolau proffesiynol yn y gwasanaeth.

en-gb	There should be prioritisation of the medical needs of people with eating disorders.
cy-gb	Dylid blaenoriaethu anghenion meddygol pobl ag anhwylderau bwyta.

en-gb	There should be specific funding for consultant eating disorder psychiatrists, paediatricians, physicians and general practitioners to be integral members of eating disorder teams and support the safe medical care of people with eating disorders.
cy-gb	Dylid cael cyllid penodol ar gyfer seiciatryddion anhwylderau bwyta ymgynghorol, paediatregwyr, meddygon a meddygon teulu er mwyn iddyn nhw allu bod yn aelodau hollbwysig o dimau anhwylderau bwyta a chynorthwyo i roi gofal meddygol diogel i bobl ag anhwylderau bwyta.

en-gb	The public feel that all eating disorders should be recognised and prioritised in the same way, without any fixed criteria determined by weight or BMI measurements.
cy-gb	Mae’r cyhoedd o’r farn y dylai pob anhwylder bwyta gael ei gydnabod a’i flaenoriaethau yn yr un ffordd, heb unrhyw feini prawf penodedig a gaiff eu pennu gan bwysau neu fesuriadau BMI.

en-gb	The Welsh eating disorder service should expand its remit in line with NICE guidelines to include the treatment of binge eating disorders.
cy-gb	Dylai gwasanaeth anhwylderau bwyta Cymru ymestyn ei gylch gwaith yn unol â chanllawiau NICE er mwyn cynnwys yr arfer o drin anhwylderau gorfwyta mewn pyliau.

en-gb	The Welsh Government's Obesity Strategy should take into account how people with comorbid binge eating disorder and obesity should be detected and helped to receive treatment.
cy-gb	Dylai Strategaeth Gordewdra Llywodraeth Cymru ystyried sut dylai pobl ag anhwylder gorfwyta mewn pyliau cyd-glefydol gael eu canfod a’u helpu i gael triniaeth.

en-gb	The eating disorder service should work together with weight management services in each Health Board to develop relationships and pathways to detect and treat people with binge eating disorder.
cy-gb	Dylai’r gwasanaeth anhwylderau bwyta weithio gyda gwasanaethau rheoli pwysau ym mhob Bwrdd Iechyd i ddatblygu cysylltiadau a llwybrau er mwyn canfod a thrin pobl ag anhwylder gorfwyta mewn pyliau.

en-gb	There is an abundance of literature supporting the use of telehealth for mental health, child psychiatry and eating disorders (see section 9).
cy-gb	Ceir digonedd o lenyddiaeth sy’n cefnogi’r defnydd o ‘deleiechyd’ ar gyfer anhwylderau bwyta, seiciatreg plant ac iechyd meddwl.

en-gb	The eating disorder service should be one of the early adopters on a national basis of extensive and integrated use of telehealth for communication and for delivery of treatment which complements and augments traditional face to face approaches.
cy-gb	Dylai’r gwasanaeth anhwylderau bwyta fynd ati’n gynnar, ac ar lefel genedlaethol, i ddefnyddio systemau teleiechyd mewn modd integredig ac eang i gyfathrebu a chyflwyno triniaeth sy’n ategu ac yn ychwanegu at ddulliau wyneb yn wyneb traddodiadol.

en-gb	There should be prioritisation of investment of effort to ensure the infrastructure is in place for telehealth to operate well (for instance, the Welsh Government ensuring delivery of their undertaking for high quality internet access to be available across all areas of Wales, and NHS clinical bases and hospitals should have WIFI).
cy-gb	Dylid rhoi blaenoriaeth i sicrhau bod seilwaith ar gael a fydd yn galluogi systemau teleiechyd i weithio’n dda (er enghraifft, gall Llywodraeth Cymru sicrhau eu bod yn cyflawni eu hymrwymiad i gael mynediad at ryngrwyd ansawdd da ym mhob ardal yng Nghymru, a bod WIFI i’w gael yn ysbytai a chanolfannau clinigol y GIG).

en-gb	The NHS are not the only profession who can provide specialist care and support for eating disorders.
cy-gb	Nid y GIG yw’r unig broffesiwn a all ddarparu cymorth a gofal arbenigol ar gyfer anhwylderau bwyta.

en-gb	There are many other sectors and services available who can help provide an excellent service alongside the NHS.
cy-gb	Mae nifer o sectorau a gwasanaethau eraill i’w cael a all helpu i ddarparu gwasanaeth rhagorol ochr yn ochr â’r GIG.

en-gb	The Third Sector should be invited to be more actively involved across Wales in supporting patients and families seen in NHS services and should be commissioned to provide and deliver advocacy and specific support (for example, through provision of intensively supported housing and support workers integrated into NHS teams) to patients and families.
cy-gb	Dylid gwahodd mudiadau’r Trydydd Sector i gymryd rhan fwy gweithredol ar draws Cymru wrth gynorthwyo cleifion a theuluoedd a welir yng ngwasanaethau’r GIG, a dylid eu comisiynu i ddarparu a chyflwyno cymorth eiriolaeth a chymorth penodol (er enghraifft, trwy ddarparu gweithwyr cymorth a gweithwyr tai â chymorth dwys, wedi’u hintegreiddio yn nhimau’r GIG) i gleifion a theuluoedd.

en-gb	There is growing evidence of the greatly raised risks of dual disorders, such as type 1 diabetes and an eating disorder or autism and an eating disorder, and now services such as paediatric diabetes are beginning to recognise that an integrated approach between these services is needed.
cy-gb	Ceir tystiolaeth gynyddol o’r risgiau llawer uwch sydd ynghlwm wrth anhwylderau deuol – fel diabetes math 1 ac anhwylder bwyta, neu awtistiaeth ac anhwylder bwyta – ac yn awr mae gwasanaethau fel diabetes pediatrig yn dechrau cydnabod bod angen cael dull integredig rhwng y gwasanaethau hyn.

en-gb	The Welsh eating disorder and diabetes teams for both children and young people and for adults must develop national protocols to co-work with each other for patients who have both eating disorders and diabetes.
cy-gb	Rhaid i dimau diabetes ac anhwylderau bwyta Cymru, ar gyfer plant a phobl ifanc ac ar gyfer oedolion, ddatblygu protocolau cenedlaethol ar gyfer cydweithio er budd cleifion sydd ag anhwylderau bwyta a diabetes.

en-gb	There should be national leads in both eating disorders and diabetes services who can cooperate to develop training and awareness amongst staff in both systems, and to work particularly to identify and manage patients with diabetes who have disordered eating or early signs of eating disorders.
cy-gb	Dylid cael arweinwyr cenedlaethol mewn gwasanaethau anhwylderau bwyta a gwasanaethau diabetes a all gydweithredu i ddatblygu hyfforddiant ac ymwybyddiaeth ymhlith staff yn y ddwy system, a gweithio’n unswydd i ganfod a rheoli cleifion â diabetes sy’n bwyta mewn modd sy’n peri pryder neu sy’n dangos arwyddion cynnar o anhwylderau bwyta.

en-gb	Given the major diabetes-specific challenges and high medical risks involved in managing patients who have diabetes and eating disorders we recommend a national multidisciplinary subspecialist team within the national eating disorder service which has dual expertise in diabetes and eating disorders.
cy-gb	O gofio’r heriau mawr yn ymwneud yn benodol â diabetes a’r risgiau meddygol uchel sy’n gysylltiedig â rheoli cleifion â diabetes ac anhwylderau bwyta, argymhellwn y dylid cael tîm isarbenigol amlddisgyblaethol cenedlaethol oddi mewn i’r gwasanaeth anhwylderau bwyta cenedlaethol a chanddo arbenigedd deuol mewn diabetes ac anhwylderau bwyta.

en-gb	The Welsh Government should ensure that NICE guidelines for diabetes should be adhered to and that diabetes teams should have psychology input for their patients, who are skilled in identifying and managing disordered eating.
cy-gb	Dylai Llywodraeth Cymru sicrhau y dylid cadw at ganllawiau NICE ar gyfer diabetes ac y dylai timau diabetes gael gwybodaeth seicolegol am eu cleifion gan rai sy’n fedrus mewn canfod a rheoli anhwylderau bwyta.

en-gb	The Welsh eating disorder and neurodevelopmental teams for both children and young people and adults should develop national protocols to co-work with each other for patients who have both eating disorders and autism and their families.
cy-gb	Dylai timau anhwylderau bwyta a thimau niwroddatblygiadol Cymru, ar gyfer plant a phobol ifanc ac ar gyfer oedolion, ddatblygu protocolau cenedlaethol i gydweithio er budd cleifion sydd ag anhwylderau bwyta ac awtistiaeth, a’u teuluoedd.

en-gb	There should be national leads in both eating disorders and autism/neurodevelopmental services who can cooperate to develop training and awareness amongst staff in both systems, and to work particularly to identify and manage patients with autism who have disordered eating or early signs of eating disorders.
cy-gb	Dylid cael arweinwyr cenedlaethol mewn gwasanaethau anhwylderau bwyta a gwasanaethau awtistiaeth/niwroddatblygiadol a all gydweithredu i ddatblygu hyfforddiant ac ymwybyddiaeth ymhlith staff yn y ddwy system, a gweithio’n unswydd i ganfod a rheoli cleifion ag awtistiaeth sy’n bwyta mewn modd sy’n peri pryder neu sy’n dangos arwyddion cynnar o anhwylderau bwyta.

en-gb	Given the rapidly evolving evidence for autism and eating disorders and the highly specialised diagnosis of autism, we recommend a national multidisciplinary subspecialist team within the national eating disorder service which has dual expertise in autism and eating disorders.
cy-gb	O gofio’r dystiolaeth sy’n cyflym esblygu mewn perthynas ag awtistiaeth a’r diagnosis hynod arbenigol o awtistiaeth, argymhellwn y dylid cael tîm isarbenigol amlddisgyblaethol cenedlaethol oddi mewn i’r gwasanaeth anhwylderau bwyta cenedlaethol a chanddo arbenigedd deuol mewn awtistiaeth ac anhwylderau bwyta.

en-gb	The role of the families in the current eating disorder service is under-utilised.
cy-gb	Ni chaiff defnydd digonol ei wneud o rôl teuluoedd yn y gwasanaeth anhwylderau bwyta presennol.

en-gb	With better support and funding, families can be an integral part of the eating disorder service.
cy-gb	Gyda mwy o gymorth a chyllid, gall teuluoedd fod yn rhan hollbwysig o’r gwasanaeth anhwylderau bwyta.

en-gb	The needs and perspectives of families of both children and young people and adults with eating disorders should be considered in the eating disorder service for Wales.
cy-gb	Yng ngwasanaeth anhwylderau bwyta Cymru dylid ystyried anghenion a safbwyntiau teuluoedd y plant a’r bobl ifanc, a hefyd yr oedolion, sydd ag anhwylderau bwyta.

en-gb	Family members should be consulted and involved in treatment, and their perspective should be considered in service delivery, quality improvement, policy, and research.
cy-gb	Dylid ymgynghori â’r teuluoedd a’u cynnwys yn y driniaeth, a dylid ystyried eu safbwynt mewn perthynas â darparu’r gwasanaeth, gwella ansawdd, polisi ac ymchwil.

en-gb	We recommend two Lay Representative leads for Wales, who can lead on patient and family perspectives respectively.
cy-gb	Argymhellwn y dylid cael dau Gynrychiolydd Lleyg ar gyfer Cymru, a all gynnig arweiniad o ran safbwynt y cleifion a safbwynt y teuluoedd.

en-gb	There should be funding for a trained 'carer consultant' for each regional centre to work alongside families to coach them.
cy-gb	Dylid cael cyllid ar gyfer ‘ymgynghorydd gofalwyr’ hyfforddedig ar gyfer pob canolfan ranbarthol i weithio ochr yn ochr â’r teuluoedd, i’w hyfforddi.

en-gb	Addressing equality and diversity issues and ensuring parity of esteem is crucial.
cy-gb	Mae ymdrin â chydraddoldeb ac amrywiaeth a sicrhau parch cydradd yn hollbwysig.

en-gb	There should be a national lay representative lead who will take a central role in ensuring advocacy for any potentially disadvantaged groups of people or individuals, along with partner Third Sector charities such as Beat, FEAST, Men Get Eating Disorders Too (MGEDT) and Gofal.
cy-gb	Dylid cael cynrychiolydd lleyg cenedlaethol â rôl ganolog yn y dasg o sicrhau eiriolaeth i unrhyw grwpiau o bobl neu unigolion a allai fod dan anfantais, ynghyd â phartner-elusennau o’r Trydydd Sector fel Beat, FEAST, Men Get Eating Disorders Too (MGEDT) a Gofal.

en-gb	There should be national leads and teams for males and for Welsh speakers, so that these people can receive treatment in an environment they prefer which is conducive to engagement with treatment, formation of strong therapeutic relationships and promoting recovery.
cy-gb	Dylid cael timau ac arweinwyr cenedlaethol ar gyfer dynion ac ar gyfer siaradwyr Cymraeg, er mwyn i’r bobl hyn allu cael triniaeth yn yr amgylchedd sydd orau ganddyn nhw ac mewn amgylchedd sy’n gydnaws ag ymgysylltu â thriniaeth, creu cysylltiadau therapiwtig cryf a hyrwyddo adferiad.

en-gb	The current eating disorder service is very divided and split up with variability of services across Wales and patchy provision of different treatments.
cy-gb	Mae’r gwasanaeth anhwylderau bwyta presennol yn rhanedig iawn, a cheir gwasanaethau amrywiol ar draws Cymru a darpariaeth fylchog o safbwynt triniaethau gwahanol.

en-gb	The public felt that this results in a very diluted service of expertise and care.
cy-gb	Roedd y cyhoedd o’r farn fod hyn yn arwain at wanio llawer ar yr arbenigedd a’r gofal a geir yn y gwasanaeth.

en-gb	For patients of all ages, it is crucial that eating disorder clinicians develop and maintain strong links and working relationships with other specialist and local generic services, so as to collaborate to meet the complex needs that arise from comorbid mental health issues.
cy-gb	Ar gyfer cleifion o bob oed, mae’n hanfodol i glinigwyr anhwylderau bwyta ddatblygu a chynnal cysylltiadau a pherthnasau gweithio cryf gydag arbenigwyr a gwasanaethau generig lleol eraill, er mwyn gallu cydweithio i gwrdd â’r anghenion cymhleth sy’n deillio o broblemau iechyd meddwl cyd-glefydol.

en-gb	Eating disorder clinicians should have appropriate training to develop skills to manage most common co-morbid mental health issues that arise in the patient group with eating disorders.
cy-gb	Dylai clinigwyr anhwylderau bwyta gael hyfforddiant priodol er mwyn datblygu sgiliau i reoli problemau iechyd meddwl cyd-glefydol cyffredin sydd i’w cael ymhlith cleifion ag anhwylderau bwyta.

en-gb	It is also important that they develop and maintain strong working relationships with both national and local statutory and Third Sector agencies who are crucial in supporting all patients with eating disorders and their families.
cy-gb	Ymhellach, mae’n bwysig iddyn nhw ddatblygu a chynnal perthnasau gweithio cryf gydag asiantaethau statudol ac asiantaethau Trydydd Sector cenedlaethol a lleol, sy’n hanfodol o ran cynorthwyo cleifion ag anhwylderau bwyta a’u teuluoedd.

en-gb	The presence of comorbidities increases the complexity and need for support in order to address all needs and achieve recovery.
cy-gb	Mae cydafiachedd yn dwysáu’r cymhlethdodau a’r angen am gymorth i ymdrin â’r holl anghenion a sicrhau adferiad.

en-gb	The public fear that 'no matter how slick the design of an eating disorder service is', if it is watered down, it just won't work.
cy-gb	Un o bryderon y cyhoedd yw hyn: ni waeth pa mor dda yw cynllun unrhyw wasanaeth anhwylderau bwyta, os caiff ei wanhau, ni fydd yn gweithio.

en-gb	Every service needs to evolve and change to continually improve itself and stay responsive to need.
cy-gb	Mae pob gwasanaeth angen esblygu a newid er mwyn gallu gwella’n barhaus ac ymateb i anghenion.

en-gb	There should be a national eating disorder quality improvement lead, overseeing a national system of data collection, with an associated national eating disorder research lead who can research issues that arise.
cy-gb	Dylid cael arweinydd gwella ansawdd anhwylderau bwyta cenedlaethol a fydd yn goruchwylio system casglu data genedlaethol, ynghyd ag arweinydd ymchwil anhwylderau bwyta cenedlaethol a all ymchwilio i’r materion a fydd yn codi.

en-gb	There should be adequate provision of administrative and analyst support to measure and monitor outcomes and service performance, as well as to support audit.
cy-gb	Dylid darparu cymorth gweinyddol a dadansoddol digonol er mwyn gallu mesur a monitro’r canlyniadau a pherfformiad y gwasanaeth, yn ogystal â chynorthwyo gyda gwaith archwilio.

en-gb	There should also be national eating disorder lay representative leads to work with the quality improvement and research leads to develop the arenas of outcome measurements of shared decision-making, patient satisfaction and goals.
cy-gb	Ymhellach, dylid cael cynrychiolwyr anhwylderau bwyta lleyg i weithio gydag arweinwyr ymchwil a sicrhau ansawdd, er mwyn datblygu meysydd yn ymwneud â mesur canlyniadau penderfynu ar y cyd, nodau a bodlonrwydd cleifion.

en-gb	We recommend a further, smaller, service review after the new service has fully established and stable indications of the inpatient demand levels has been achieved, at 5 years (according to when inpatient demand stabilises).
cy-gb	Argymhellwn y dylid cynnal adolygiad llai arall ar y gwasanaeth ar ôl i’r gwasanaeth newydd ennill ei blwyf ac ar ôl cael arwyddion sefydlog o’r galw ymhlith cleifion mewnol, ymhen 5 mlynedd (yn ddibynnol ar yr adeg y bydd y galw ymhlith cleifion mewnol wedi sefydlogi).

en-gb	This review will revisit and reconsider the need for an adult inpatient unit in Wales, once the impact of the Whole School Approach, better relationships with primary care and other agencies, early intervention and outreach have been achieved.
cy-gb	Bydd yr adolygiad hwn yn ailystyried yr angen am gael uned yng Nghymru ar gyfer cleifion mewnol sy’n oedolion, ar ôl i effeithiau’r Dull Ysgol Gyfan, ynghyd ag effeithiau cysylltiadau gwell gyda gofal sylfaenol ac asiantaethau eraill, ymyrraeth gynnar ac allgymorth, gael eu cyflawni.

en-gb	Framework for Action Education otherwise than at school (EOTAS)
cy-gb	Fframwaith Gweithredu  ar gyfer darpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol

en-gb	Framework for ActionEducation otherwise than at school (EOTAS)
cy-gb	Fframwaith Gweithredu ar gyfer darpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol

en-gb	Audience
cy-gb	Cynulleidfa

en-gb	Staff and teachers in charge of pupil referral units and staff working in wider forms of EOTAS provision;
cy-gb	Staff ac athrawon sy’n gyfrifol am unedau cyfeirio disgyblion a staff sy’n gweithio mewn ffurfiau ehangach o ddarpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol (EOTAS);

en-gb	headteachers;
cy-gb	penaethiaid;

en-gb	private and third-sector EOTAS providers;
cy-gb	darparwyr EOTAS preifat a thrydydd sector;

en-gb	local authorities.
cy-gb	awdurdodau lleol.

en-gb	The Education otherwise than at school (EOTAS) Framework for Action  is our long-term plan to improve outcomes for learners accessing EOTAS provision.
cy-gb	Y Fframwaith Gweithredu ar gyfer darpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol  yw  ein cynllun tymor hir i wella deilliannau i ddysgwyr sy’n cael mynediad at  ddarpariaeth EOTAS.

en-gb	For use in developing support policies and strategies.
cy-gb	I’w defnyddio wrth ddatblygu strategaethau a pholisïau cymorth.

en-gb	Learner Inclusion Team
cy-gb	Y Tîm Cynhwysiant Dysgwyr

en-gb	Support for Learners Division
cy-gb	Is-adran Cymorth i Ddysgwyr

en-gb	Tel:
cy-gb	Ffôn:

en-gb	0300 060 4400 e-mail:
cy-gb	0300 060 4400 e-bost:

en-gb	wellbeingshare@gov.wales
cy-gb	wellbeingshare@llyw.cymru

en-gb	Additional copies
cy-gb	Copïau ychwanegol

en-gb	This document can be accessed from the Welsh Government’s website at  gov.wales/educationandskills
cy-gb	Mae’r ddogfen hon ar gael o wefan Llywodraeth Cymru yn  llyw.cymru/addysgasgiliau

en-gb	Related documents
cy-gb	Dogfennau cysylltiedig

en-gb	Evaluation of education provision for children and young people educated outside the school setting – Final report  (Welsh Government, 2013) Education other than at school:
cy-gb	Evaluation of education provision for children and young people educated outside the school setting – Final report  (Llywodraeth Cymru, 2013) (Saesneg yn unig)

en-gb	a good practice survey  (Estyn, 2015)
cy-gb	Addysg Heblaw yn yr Ysgol: arolwg arfer dda  (Estyn, 2015)

en-gb	Education other than at school  (Estyn, 2016)
cy-gb	Addysg heblaw yn yr ysgol (Estyn, 2016)

en-gb	The Annual Report of Her Majesty’s Chief Inspector of Education and Training in
cy-gb	Adroddiad Blynyddol Prif Arolygydd Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng

en-gb	Wales 2013–2014  (Estyn, 2015)
cy-gb	Nghymru 2013–2014  (Estyn, 2015)

en-gb	The Right to Learn – Supporting children and young people at pupil referral units to reach their potential  (The Children’s Commissioner for Wales, 2014) Exclusions from schools and pupil referral units  (Welsh Government, 2015)
cy-gb	Yr hawl i ddysgu: Cefnogi plant a phobl ifanc mewn unedau cyfeirio disgyblion i gyrraedd eu potensial  (Comisiynydd Plant Cymru, 2014)Gwahardd o ysgolion ac unedau cyfeirio disgyblion  (Llywodraeth Cymru, 2015)

en-gb	Successful Futures – Independent Review of Curriculum and Assessment
cy-gb	Dyfodol Llwyddiannus – Adolygiad Annibynnol o’r Cwricwlwm a’r Trefniadau

en-gb	Arrangements in Wales  (Welsh Government, 2015)
cy-gb	Asesu yng Nghymru (Llywodraeth Cymru, 2015)

en-gb	National model for regional working  (Welsh Government, 2015)
cy-gb	Model cenedlaethol ar gyfer gweithio’n rhanbarthol  (Llywodraeth Cymru, 2015)

en-gb	© Crown copyright September 2019       WG39047       Digital ISBN 978 1 83933 226 5
cy-gb	© Hawlfraint y Goron Medi 2019       WG39047       ISBN digidol  978 1 83933 225 8

en-gb	In 2011, the Welsh Government commissioned the University of Edinburgh to examine the process of exclusion from schools in Wales, and the delivery, planning and commissioning of education provision for children and young people in education otherwise than at school (EOTAS) provision.
cy-gb	Yn 2011, comisiynodd Llywodraeth Cymru Brifysgol Caeredin i ymchwilio i broses gwahardd disgyblion o ysgolion yng Nghymru ac i ddarparu, cynllunio a chomisiynu'r ddarpariaeth addysg i blant a phobl ifanc mewn darpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol.

en-gb	The report identified that EOTAS provision, including the availability of places, the nature and the purpose of provision, was highly variable between authorities.
cy-gb	Roedd yr adroddiad yn dangos bod y ddarpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol, gan gynnwys y lleoedd sydd ar gael, a natur a phwrpas y ddarpariaeth, yn amrywio'n fawr o'r naill awdurdod i'r llall.

en-gb	There were issues with EOTAS provision across the sector, but in particular the quality of the curriculum available and difficulties in providing a full curriculum.
cy-gb	Roedd problemau gyda'r ddarpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol ar draws y sector, ond yn benodol, roedd ansawdd y cwricwlwm sydd ar gael a'r anawsterau o ran darparu cwricwlwm cyflawn yn broblem.

en-gb	In 2014, the Children’s Commissioner for Wales reported specifically on Pupil Referral Units (PRUs) in The Right to Learn .
cy-gb	Yn 2014, adroddodd Comisiynydd Plant Cymru yn benodol ac Unedau Cyfeirio Disgyblion yn Yr Hawl i Ddysgu .

en-gb	Perhaps of most concern was the Children’s Commissioner’s view that the situation in relation to PRUs had not improved in the six years since the office began gathering evidence on them.
cy-gb	Efallai mai'r hyn a oedd yn peri'r pryder mwyaf oedd barn y Comisiynydd Plant nad oedd sefyllfa'r Unedau Cyfeirio Disgyblion wedi gwella yn y chwe blynedd ers i'r swyddfa ddechrau casglu tystiolaeth yn eu cylch.

en-gb	The report concluded that the provision of learning across PRUs was inconsistent and that, for some learners attending a PRU, it was actually having a negative impact on their wellbeing.
cy-gb	Casgliad yr adroddiad oedd bod y ddarpariaeth ddysgu ar draws yr Unedau hyn yn anghyson a'i bod, i rai dysgwyr sy'n eu mynychu, mewn gwirionedd yn cael effaith negyddol ar eu lles.

en-gb	The 2013/14 Estyn Annual Report was published in January 2015, the report highlighted significant concerns regarding outcomes for learners accessing PRU provision.
cy-gb	Cyhoeddwyd Adroddiad Blynyddol Estyn 2013/14 ym mis Ionawr 2015, ac roedd yn tynnu sylw at bryderon sylweddol ynglŷn â'r canlyniadau i ddysgwyr a oedd yn defnyddio darpariaeth yr Unedau Cyfeirio Disgyblion.

en-gb	Inspection outcomes for PRUs varied greatly and, with the exception of a few PRUs, were generally worse than any other sector.
cy-gb	Roedd canlyniadau arolygiadau o'r Unedau'n amrywio'n fawr ac, ac eithrio ambell Uned Cyfeirio Disgyblion, roeddent ar y cyfan yn waeth nag mewn unrhyw sector arall.

en-gb	The weight of evidence in relation to EOTAS, and in particular PRUs, supports the need to develop a strategic approach to address failings, and to promote and disseminate the positives in the sector.
cy-gb	Yn sgil pwysau'r dystiolaeth am addysg heblaw yn yr ysgol, ac Unedau Cyfeirio Disgyblion yn benodol, mae angen datblygu ymagwedd strategol i fynd i'r afael â methiannau, ac i hybu a lledaenu'r agweddau cadarnhaol sydd ar waith yn y sector.

en-gb	The EOTAS Task and Finish Group was established in September 2015 with the purpose of developing practical solutions to the recommendations of these reports.
cy-gb	Sefydlwyd Gr * p Gorchwyl a Gorffen addysg heblaw yn yr ysgol yn ym mis Medi 2015, gyda'r nod o ddatblygu atebion ymarferol i argymhellion yr adroddiadau hyn.

en-gb	The Group was chaired by the former Estyn Chief Inspector Ann Keane and included representatives from the Welsh Government, local authorities, schools, PRUs, Estyn and the Office of the Children’s Commissioner.
cy-gb	Cadeirydd y Gr * p oedd cyn Brif Arolygydd Estyn, Ann Keane, ac roedd yn cynnwys cynrychiolwyr o Lywodraeth Leol, awdurdodau lleol, ysgolion, Unedau Cyfeirio Disgyblion, Estyn a Swyddfa'r Comisiynydd Plant.

en-gb	The work of the EOTAS Task and Finish Group was divided into two phases.
cy-gb	Rhannwyd gwaith Gr * p Gorchwyl a Gorffen addysg heblaw yn yr ysgol yn ddau gam.

en-gb	Through workshops held at PRU and EOTAS conferences six key areas for improvement were identified, these were:
cy-gb	Drwy weithdai mewn cynadleddau Unedau Cyfeirio Disgyblion ac addysg heblaw yn yr ysgol, nodwyd chwe phrif faes ar gyfer gwella, sef:

en-gb	Leadership;
cy-gb	Arweinyddiaeth;

en-gb	Accountability;
cy-gb	Atebolrwydd;

en-gb	Resources;
cy-gb	Adnoddau;

en-gb	Structures;
cy-gb	Strwythurau:

en-gb	Learner Wellbeing;
cy-gb	Lles Dysgwyr;

en-gb	and, Outcomes.
cy-gb	a, Deilliannau.

en-gb	A series of proposals have been developed during the EOTAS Task and Finish Group’s considerations, and in discussion with the sector at various conferences, with these key areas in mind.
cy-gb	Mae cyfres o gynigion wedi'u datblygu yn ystod ystyriaethau gr w p Gorchwyl a Gorffen addysg heblaw yn yr ysgol, ac wrth drafod â’r sector mewn amryw gynadleddau, gan gadw'r prif feysydd hyn mewn cof.

en-gb	For ease of reference, annex 1 contains a breakdown of the 33 proposed actions and which of the recommendations, placed on the Welsh Government it seeks to address.
cy-gb	Er hwylustod, mae atodiad 1 yn cynnwys manylion y 33 cam a gynigir a pha rai o'r argymhellion a gynigiwyd i Lywodraeth Cymru y mae'n ceisio mynd i'r afael â hwy.

en-gb	What is EOTAS?
cy-gb	Beth yw addysg heblaw yn yr ysgol?

en-gb	EOTAS is education provision to meet specific needs of pupils who, for whatever reason, cannot attend a mainstream or special school.
cy-gb	Addysg a ddarperir i ddiwallu anghenion penodol yw addysg heblaw yn yr ysgol a hynny ar gyfer disgyblion sydd, am ba reswm bynnag, yn methu â mynychu un o ysgolion y brif ffrwd neu ysgol arbennig.

en-gb	In law, local authorities are responsible for providing these services.
cy-gb	Yn ôl y gyfraith, mae awdurdodau lleol yn gyfrifol am ddarparu'r gwasanaethau hyn.

en-gb	The existence of EOTAS provision is, in part, a response to exclusion from school.
cy-gb	Mae’r ddarpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol, i raddau, yn ymateb i wahardd disgybl o'r ysgol.

en-gb	This might include formal disciplinary exclusion or a placement as an alternative to exclusion.
cy-gb	Gallai hyn gynnwys gwaharddiad disgyblu ffurfiol, neu leoli disgybl mewn darpariaeth fel hyn yn hytrach na’i wahardd.

en-gb	EOTAS may also be used for reasons of health and safety where groups, such as pregnant young women, are not considered suitable for mainstream school education.
cy-gb	Gellir defnyddio addysg heblaw yn yr ysgol hefyd am resymau iechyd a diogelwch, os ystyrir nad yw addysg yn un o ysgolion y brif ffrwd yn addas i grwpiau penodol, megis merched ifanc beichiog.

en-gb	Children and young people in EOTAS, and in particular in PRUs, are some of the most vulnerable learners.
cy-gb	Plant a phobl ifanc mewn addysg heblaw yn yr ysgol, yn enwedig mewn unedau cyfeirio disgyblion, yw rhai o'r dysgwyr mwyaf agored i niwed.

en-gb	They often come from chaotic and challenging backgrounds.
cy-gb	Byddant yn aml yn dod o gefndir cythryblus a heriol.

en-gb	They can frequently experience family breakdown and mental health issues, and are often exposed to substance misuse and domestic violence.
cy-gb	Byddant yn aml yn wynebu chwalfa deuluol a phroblemau iechyd meddwl, ac yn aml yn agored i gamddefnyddio sylweddau a thrais domestig.

en-gb	It is no surprise therefore that these children and young people find themselves in negative patterns of behaviour which impacts on their learning and, as a result, have less than positive learning outcomes.
cy-gb	Nid yw'n syndod felly bod y plant a'r bobl ifanc hyn yn eu cael eu hunain yn dilyn patrymau ymddwyn negyddol sy'n effeithio ar eu dysgu, ac, o ganlyniad, bod eu deilliannau dysgu'n llai na chadarnhaol.

en-gb	The Education Act 2002 and the Education and Skills Measure 2009 provide governing bodies with the power to commission external services.
cy-gb	O dan Ddeddf Addysg 2002 a Mesur Addysg a Sgiliau 2009, rhoddir y p * er i gyrff llywodraethu gomisiynu gwasanaethau allanol.

en-gb	This power can be extended to services of an educational nature.
cy-gb	Gellir estyn y p * er hwn i wasanaethau o natur addysgol.

en-gb	The provisions in law are intended to enable governing bodies to fulfil their responsibilities with regard to 14-19 Learning Pathways.
cy-gb	Bwriedir i'r darpariaethau yn y gyfraith alluogi cyrff llywodraethu i gyflawni eu cyfrifoldebau gyda golwg ar Lwybrau Dysgu 14-19.

en-gb	These services should only be used where the school is unable to meet the curricular needs of the learner i.e. by providing vocational or specialist subjects.
cy-gb	Dim ond pan na fydd yr ysgol yn gallu diwallu anghenion cwricwlaidd y dysgwr y dylid defnyddio'r gwasanaethau hyn h.y. drwy ddarparu pynciau galwedigaethol neu arbenigol.

en-gb	A number of schools have started commissioning services which are being referred to as ‘Alternative Provision’.
cy-gb	Mae nifer o ysgolion wedi dechrau comisiynu gwasanaethau sy'n cael eu galw'n 'Ddarpariaeth Amgen'.

en-gb	It is important to note that the term ‘Alternative Provision’ is not defined in Welsh law.
cy-gb	Mae'n bwysig nodi nad yw'r term 'Darpariaeth Amgen' wedi'i diffinio yng nghyfraith Cymru.

en-gb	The use of this term alongside EOTAS has caused confusion within the sector with regard to who maintains responsibility for the services being used.
cy-gb	Mae defnyddio'r term hwn ochr yn ochr ag addysg heblaw yn yr ysgol wedi achosi dryswch yn y sector ynglŷn â phwy sy'n gyfrifol am y gwasanaethau sy'n cael eu defnyddio.

en-gb	It was never the policy intention of the Welsh Government that schools and their governing bodies commission their own EOTAS or ‘Alternative Provision’.
cy-gb	Ni fu'n fwriad polisi Llywodraeth Cymru erioed i ysgolion a'u cyrff llywodraethu gomisiynu gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol eu hunain nac ychwaith 'Ddarpariaeth Amgen'.

en-gb	The Welsh Government does recognise that this confusion is compounded by the use of the term ‘Alternative Provision’ within some non-statutory guidance.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n cydnabod bod y dryswch hwn yn waeth yn sgil defnyddio'r term 'Darpariaeth Amgen' mewn rhywfaint o'r canllawiau anstatudol.

en-gb	The EOTAS Delivery Group, established in July 2017 to oversee the implementation of the Framework for Action, has been tasked with reviewing this guidance and recommending revisions.
cy-gb	Rhoddwyd y dasg o adolygu’r canllawiau hyn ac argymell diwygiadau i’r Gr * p Cyflawni ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol. Sefydlwyd y gr * p hwn ym mis Gorffennaf 2017 i oruchwylio rhoi'r Fframwaith Gweithredu ar waith.

en-gb	The Welsh Government does not consider it appropriate for schools to commission external provision for the purposes of addressing behavioural issues, for example, home tuition for school refusers.
cy-gb	Nid yw Llywodraeth Cymru'n meddwl ei bod yn briodol i ysgolion gomisiynu darpariaeth allanol er mwyn mynd i'r afael â phroblemau ymddygiad, er enghraifft gwersi gartref i blant sy'n gwrthod mynd i’r ysgol.

en-gb	This is set out in the Welsh Government’s statutory guidance ‘Exclusions from school and pupil referral units’.
cy-gb	Mae hyn wedi'i gynnwys yng nghanllawiau statudol Llywodraeth Cymru 'Gwaharddiadau o'r ysgol ac unedau cyfeirio disgyblion'.

en-gb	The Framework
cy-gb	Y Fframwaith Gweithredu

en-gb	Phased approach
cy-gb	Mynd ati fesul cam

en-gb	Successive reports have indicated a need for national government to take a stronger role by establishing national policies and procedures.
cy-gb	Mae un adroddiad ar ôl y llall wedi dangos bod angen i’r llywodraeth genedlaethol arddel agwedd gryfach drwy sefydlu polisïau a gweithdrefnau cenedlaethol.

en-gb	However, the Welsh Government has considered the organisation of EOTAS and PRUs to be a local matter, there is little available evidence regarding what policies and procedures are likely to improve accountability and learner outcomes when introduced on an all-Wales basis.
cy-gb	Serch hynny, mae Llywodraeth Cymru wedi ystyried trefniadau addysg heblaw yn yr ysgol ac unedau cyfeirio disgyblion yn fater lleol ac felly nid oes llawer o dystiolaeth ar gael ynglŷn â pha bolisïau a gweithdrefnau sy'n debygol o gryfhau’r atebolrwydd a gwella'r deilliannau i ddysgwyr o'u cyflwyno ar sail Cymru gyfan.

en-gb	In 2014, the OECD published their report Improving Schools in Wales:
cy-gb	Yn 2014, cyhoeddodd y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD) eu hadroddiad Gwella Ysgolion yng Nghymru:

en-gb	An OECD Perspective .
cy-gb	Persbectif OECD.

en-gb	The report made four over-arching recommendations, the last of which concerned the development of a defining long-term education strategy that builds on a select number of key priorities.
cy-gb	Gwnaeth yr adroddiad bedwar argymhelliad cyffredinol, y bu'r olaf yn ymwneud â datblygu strategaeth addysg hirdymor ddiffiniol sy'n adeiladu ar nifer dethol o flaenoriaethau allweddol.

en-gb	In September 2017, the Welsh Government published Education in Wales:
cy-gb	Ym mis Medi 2017, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru Addysg yng Nghymru:

en-gb	Our National Mission :
cy-gb	Cenhadaeth ein cenedl:

en-gb	our action plan responding to the OECD and setting out the next stage in our reform journey.
cy-gb	sef ein cynllun gweithredu sy’n ymateb i OECD ac yn amlinellu’r cam nesaf yn ein taith ddiwygio.

en-gb	At its heart, the action plan focusses on raising standards for all, reducing the attainment gap, and an education system that is a source of national pride and public confidence.
cy-gb	Wrth wraidd hyn , mae'r cynllun gweithredu yn canolbwyntio ar godi safonau i bawb, gan leihau'r bwlch cyrhaeddiad a chyflwyno system addysg sy'n destun balchder cenedlaethol a hyder .

en-gb	The success of its implementation will require effective and honest engagement between all facets of the education system.
cy-gb	Er mwyn gweithredu’r cynllun yn llwyddiannus, bydd angen i bob agwedd ar y system addysg ymgysylltu â’i gilydd yn effeithiol a gonest.

en-gb	For this reason, Welsh Government believes a phased approach involving the development on non-statutory guidance and a catalogue of best practice options would provide local authorities with the necessary lead-in time to conduct any potential reorganisation before the consideration of any potential statutory requirements.
cy-gb	Dyna pam mae Llywodraeth Cymru'n credu y byddai mynd ati fesul cam gan gynnwys datblygu canllawiau anstatudol a chatalog o'r opsiynau arferion gorau yn rhoi'r amser paratoi angenrheidiol i awdurdodau lleol ad-drefnu yn ôl y gofyn, cyn ystyried unrhyw ofynion statudol posibl.

en-gb	A phased approach will also allow the EOTAS Delivery Group to work alongside the Welsh Government to ensure that EOTAS transformation complements the wider reforms happening across the sector.
cy-gb	Bydd cymryd ymagwedd fesul cam hefyd yn caniatáu i'r Gr * p Cyflenwi Addysg Heblaw yn yr Ysgol (EOTAS) weithio ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru i sicrhau bod trawsnewid EOTAS yn ategu'r diwygiadau ehangach sy'n digwydd ar draws y sector.

en-gb	Before the non-statutory and statutory requirements can be established, short-term proposals focus on the need to expand the current evidence base and develop model policy options.
cy-gb	Cyn sefydlu'r gofynion anstatudol a statudol, mae'r cynigion ar gyfer y tymor byr yn canolbwyntio ar yr angen i ehangu'r sylfaen dystiolaeth bresennol a datblygu opsiynau polisi enghreifftiol.

en-gb	In this way, the EOTAS Delivery Group can ensure that factors affecting the day to day implementation of national policies can be fully explored with the sector to ensure their effective delivery.
cy-gb	Drwy wneud hyn, gall y Gr * p Cyflawni ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol sicrhau bod modd ymchwilio'n llawn i'r ffactorau sy'n effeithio ar weithredu polisiau cenedlaethol o ddydd i ddydd gyda'r sector i sicrhau eu bod yn cael eu cyflawni'n effeithiol.

en-gb	Key provisions
cy-gb	Darpariaethau allweddol

en-gb	Stakeholder workshops held at the start of the Framework for Action development process identified some common requests for change within the sector across Wales.
cy-gb	Yn y gweithdai i randdeiliaid a gynhaliwyd ddechrau proses datblygu'r Fframwaith Gweithredu, dywedodd nifer eu bod yn awyddus i weld newid yn y sector ledled Cymru.

en-gb	The change requests included encouraging the involvement of PRUs in collaborative working, improved information collection and sharing and greater stability in the structure and organisation for PRUs and other EOTAS providers.
cy-gb	Roedd y ceisiadau hyn am newid yn cynnwys annog Unedau Cyfeirio Disgyblion i gydweithio, cael gwell trefn casglu a rhannu gwybodaeth a mwy o sefydlogrwydd yn strwythur a threfniadaeth Unedau Cyfeirio Disgyblion a darparwyr eraill yn y maes.

en-gb	This information, alongside the recommendations for Welsh Government, helped provide the basis for the inaugural EOTAS Task and Finish Group meeting;
cy-gb	Roedd y wybodaeth hon, ochr yn ochr â'r argymhellion i Lywodraeth Cymru, yn help i gynnig sylfaen ar gyfer cyfarfod cychwynnol y Gr * p Gorchwyl a Gorffen;

en-gb	and the solutions developed by the EOTAS Task and Finish Group in response form the key provisions within the Framework for Action.
cy-gb	a'r atebion a ddatblygwyd gan y Gr * p hwnnw wrth iddo ymateb i'r prif ddarpariaethau yn y Fframwaith Gweithredu.

en-gb	EOTAS panels
cy-gb	Paneli addysg heblaw yn yr ysgol

en-gb	A commonly held concern across the EOTAS sector is that the referral process for accessing EOTAS provision is not robust enough and inconsistent practice exists across Wales.
cy-gb	Un peth cyffredin sy'n poeni'r sector addysg heblaw yn yr ysgol yw nad yw'r broses gyfeirio ar gyfer manteisio ar y ddarpariaeth hon yn ddigon cadarn a bod arferion anghyson ar waith drwy Gymru.

en-gb	On the whole, local authorities do not appear to have sufficient controls in place to ensure that learners accessing provision have been appropriately placed, and that all other interventions have been attempted by their mainstream school.
cy-gb	Ar y cyfan, nid oes gan awdurdodau lleol ddigon o drefniadau rheoli ar waith i bob golwg i sicrhau bod y dysgwyr sy'n defnyddio'r ddarpariaeth wedi cael eu lleoli'n briodol, a bod ysgol y brif ffrwd wedi rhoi cynnig ar bob math arall o ymyriad.

en-gb	Some local authorities are already trying to introduce such controls by establishing EOTAS panels.
cy-gb	Mae rhai awdurdodau lleol eisoes yn ceisio cyflwyno trefniadau rheoli o'r fath drwy sefydlu paneli addysg heblaw yn yr ysgol.

en-gb	These are panels consisting of key personnel i.e.
cy-gb	Paneli yw'r rhain sy'n cynnwys gweithwyr allweddol h.y.

en-gb	Educational Psychologists, Education Welfare Officers, Inclusion Officers, Headteachers and Pupil Referral Unit (PRU) Teachers in Charge etc. which acts to fulfil a gatekeeping function to ensure the appropriateness of referrals and monitor placements.
cy-gb	Seicolegwyr Addysg, Swyddogion Lles Addysg, Swyddogion Cynhwysiant, Penaethiaid ac Athrawon â Gofal mewn Unedau Cyfeirio Disgyblion ac ati, a gwaith y paneli hyn yw didoli a sicrhau bod cyfeiriadau'n briodol a monitro lleoliadau.

en-gb	Welsh Government and the EOTAS Task and Finish Group consider the establishment of EOTAS panels as a positive step to prevent vulnerable learners from being inappropriately placed in PRUs or other EOTAS provision.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru a’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen addysg heblaw yn yr ysgol yn meddwl bod sefydlu'r paneli yn gam cadarnhaol i atal dysgwyr agored i niwed rhag cael eu lleoli'n amhriodol mewn unedau cyfeirio disgyblion neu mewn math arall o ddarpariaeth fel hyn.

en-gb	Welsh Government proposes to introduce guidance recommending that all local authorities adopt this practice;
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru'n bwriadu cyflwyno canllawiau sy'n argymell y dylai pob awdurdod lleol fabwysiadu'r drefn hon;

en-gb	however Welsh Government also recognises that not enough evidence of what makes them successful currently exists so Welsh Government will be commissioning analysis of existing EOTAS panels to help expand the evidence base.
cy-gb	ond mae Llywodraeth Cymru'n sylweddoli hefyd nad oes digon o dystiolaeth ar gael am yr hyn sy'n eu gwneud yn llwyddiannus ar hyn o bryd, ac felly byddLlywodraeth Cymru yn comisiynu dadansoddi’r paneli addysg heblaw yn yr ysgol presennol i'w helpu i ehangu'r sylfaen dystiolaeth.

en-gb	Training for management committees
cy-gb	Hyfforddiant i bwyllgorau rheoli

en-gb	In February 2015 the regulations relating to management committees came into force.
cy-gb	Ym mis Chwefror 2015, daeth y rheoliadau sy'n berthnasol i bwyllgorau rheoli i rym.

en-gb	Although many PRUs had management committees in place prior to the regulations being introduced, not all did.
cy-gb	Er bod gan lawer o Unedau Cyfeirio Disgyblion bwyllgorau rheoli ar waith cyn cyflwyno'r rheoliadau, nid oedd gan bob un bwyllgor o’r fath.

en-gb	Welsh Government has already committed to a review of the effectiveness of management committees once the formal requirements have had the opportunity to bed in.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo eisoes i adolygu effeithiolrwydd pwyllgorau rheoli, ar ôl i'r gofynion ffurfiol gael cyfle i fwrw gwreiddiau.

en-gb	The EOTAS Delivery Group will consider the focus and timeliness of the review as part of the implementation process for the Framework.
cy-gb	Bydd y Gr * p Cyflawni yn ystyried beth yw ffocws yr adolygiad a pha mor amserol ydyw yn rhan o’r broses o roi’r Fframwaith ar waith.

en-gb	The outcome of the review will help inform the long-term potential legislative work to raise the status and standards of PRUs.
cy-gb	Bydd canlyniad yr adolygiad yn help i lywio'r gwaith deddfwriaethol posibl yn y tymor hir i godi statws a safonau Unedau Cyfeirio Disgyblion.

en-gb	Feedback from stakeholder conferences raised concerns relating to the training available to management committee members and regional consortia challenge advisors regarding the responsibilities of PRUs.
cy-gb	Roedd adborth a gafwyd yn y cynadleddau i randdeiliaid hefyd yn dangos bod pryder am yr hyfforddiant sydd ar gael i aelodau pwyllgorau rheoli ac ymgynghorwyr her y consortia rhanbarthol ynghylch cyfrifoldebau'r Unedau Cyfeirio Disgyblion.

en-gb	For example, management committee members are not given support and training equivalent to that offered to governing body members.
cy-gb	Er enghraifft, ni roddir cymorth a hyfforddiant i aelodau pwyllgorau rheoli sy'n cyfateb i'r hyn a gynigir i aelodau cyrff llywodraethu.

en-gb	As a result, management committees are not offering sufficient challenge and support to PRU staff and Teachers in Charge.
cy-gb	Oherwydd hyn, nid yw pwyllgorau rheoli'n cynnig digon o her a chymorth i staff Unedau Cyfeirio Disgyblion ac Athrawon â Gofal.

en-gb	Although the current training modules offered to governing bodies would not be appropriate, due to them focussing on responsibilities not currently placed on management committee members, the support mechanisms and materials available to school governors could provide the template for extending support.
cy-gb	Er na fyddai'r modiwlau hyfforddi presennol a gynigir i gyrff llywodraethu'n briodol, am eu bod yn canolbwyntio ar gyfrifoldebau nad ydynt yn berthnasol ar hyn o bryd i aelodau pwyllgorau rheoli, gallai'r mecanweithiau a'r deunyddiau cymorth sydd ar gael i lywodraethwyr ysgol gynnig templed ar gyfer estyn y cymorth.

en-gb	This support could include handbooks for management committee members, access to information sharing networks and the development of PRU focussed training modules.
cy-gb	Gallai'r cymorth hwn gynnwys llawlyfrau i aelodau pwyllgorau rheoli, mynediad at rwydweithiau rhannu gwybodaeth a datblygu modiwlau hyfforddi sy'n canolbwyntio ar Unedau Cyfeirio Disgyblion.

en-gb	EOTAS commissioning frameworks
cy-gb	Fframweithiau comisiynu addysg heblaw yn yr ysgol

en-gb	According to Estyn’s report ‘Education Other than at School’ published in June 2016, some schools and local authorities are commissioning EOTAS services from private providers, unaware that they are operating unregistered, potentially illegal provision.
cy-gb	Yn ôl adroddiad Estyn 'Addysg Heblaw yn yr Ysgol' a gyhoeddwyd ym mis Mehefin 2016, mae rhai ysgolion ac awdurdodau lleol yn comisiynu gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol gan ddarparwyr preifat, heb fod yn ymwybodol eu bod yn gweithredu darpariaeth sydd heb ei chofrestru ac a allai fod yn anghyfreithlon.

en-gb	To prevent this and to ensure that provision that meets the criteria becomes appropriately registered; the Welsh Government proposes a requirement for local authorities to establish commissioning frameworks for EOTAS services.
cy-gb	Er mwyn atal hyn, ac er mwyn sicrhau bod darpariaeth sy'n cyflawni'r meini prawf yn cael ei chofrestru'n briodol, mae Llywodraeth Cymru'n cynnig ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol sefydlu fframweithiau comisiynu ar gyfer gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol.

en-gb	The commissioning framework will provide a set of guidelines for organisations seeking to provide EOTAS services to a local authority.
cy-gb	Bydd y fframwaith comisiynu'n darparu set o ganllawiau i sefydliadau sy'n ceisio darparu gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol i awdurdod lleol.

en-gb	Any organisation seeking to provide EOTAS services to learners whose education is maintained by the local authority, will have a set of guidelines within the framework regarding the education, safeguarding and wellbeing responsibilities they will be expected to fulfil.
cy-gb	Bydd gan unrhyw sefydliad sy'n dymuno darparu gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol i ddysgwyr y mae eu haddysg yn cael ei chynnal gan yr awdurdod lleol, set o ganllawiau o fewn y fframwaith ynglŷn â'r cyfrifoldebau y disgwylir iddynt eu hysgwyddo o ran addysg, diogelu a lles.

en-gb	The local authority reporting to the EOTAS panel will be responsible for undertaking all necessary checks to ensure they are satisfied that the organisation has met their requirements.
cy-gb	Bydd yr awdurdod lleol sy'n adrodd i'r panel addysg heblaw yn yr ysgol yn gyfrifol am gynnal yr holl archwiliadau angenrheidiol i sicrhau ei fod yn fodlon bod y sefydliad wedi cyflawni ei ofynion.

en-gb	Once the local authority has undertaken these checks, the EOTAS panel can agree the organisation’s ‘approved’ status.
cy-gb	Ar ôl i'r awdurdod lleol gynnal yr archwiliadau hyn, caiff y panel gytuno ar statws 'cymeradwy' y sefydliad.

en-gb	A database should be made available to all maintained schools within the local area.
cy-gb	Dylid darparu cronfa ddata ar gyfer pob ysgol a gynhelir yn yr ardal leol.

en-gb	Once an EOTAS provider has been entered onto the local authority’s database as ‘approved’, the local authority will have a responsibility to regularly monitor the provision available to ensure that the quality of the provision available, and all necessary safeguarding precautions, remain suitable.
cy-gb	Ar ôl cynnwys darparwr addysg heblaw yn yr ysgol ar gronfa ddata'r awdurdod lleol fel darparwr 'cymeradwy', bydd gan yr awdurdod lleol gyfrifoldeb i fonitro'r ddarpariaeth sydd ar gael yn rheolaidd er mwyn sicrhau ansawdd y ddarpariaeth honno a bod yr holl ragofalon diogelu angenrheidiol yn dal yn addas.

en-gb	Local authorities will be asked to consider developing their commissioning frameworks on a regional basis and to make arrangements for sharing information regarding private and third sector providers across regions.
cy-gb	Gofynnir i awdurdodau lleol ystyried datblygu eu fframweithiau comisiynu ar sail ranbarthol ac i wneud trefniadau i rannu gwybodaeth ynghylch darparwyr preifat a darparwyr yn y trydydd sector ar draws y rhanbarthau.

en-gb	Doing so will help to better identify organisations that meet registration criteria, when cross-border placements are taken into consideration.
cy-gb	Bydd gwneud hyn yn help i adnabod yn well y sefydliadau sy'n cyflawni'r meini prawf cofrestru, pan fydd lleoliadau trawsffiniol yn cael eu hystyried.

en-gb	Schools and local authorities will be required to ensure that any referral to an EOTAS service is via an ‘approved provider’.
cy-gb	Bydd gofyn i ysgolion ac awdurdodau lleol sicrhau bod unrhyw gyfeiriad at wasanaeth addysg heblaw yn yr ysgol yn cael ei wneud drwy 'ddarparwr cymeradwy'.

en-gb	In all cases where EOTAS services are being engaged, the local authority is responsible for the provision and the EOTAS referral panel should be notified.
cy-gb	Ym mhob achos lle y defnyddir gwasanaethau fel hyn, bydd yr awdurdod lleol yn gyfrifol am y ddarpariaeth a dylid hysbysu’r panel cyfeirio ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol.

en-gb	Data and information sharing
cy-gb	Rhannu data a gwybodaeth

en-gb	Welsh Government has already begun publishing attainment data for PRUs (Key Stage 4).
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru eisoes wedi dechrau cyhoeddi data cyflawni ar gyfer Unedau Cyfeirio Disgyblion (Cyfnod Allweddol 4).

en-gb	This was initially released via the annual statistical release on performance by pupil characteristics in March 2016;
cy-gb	Cafodd hyn ei ryddhau i ddechrau yn y datganiad ystadegol blynyddol am berfformiad yn ôl nodweddion disgyblion ym mis Mawrth 2016;

en-gb	this has now been extended to all EOTAS learners and is part of the main attainment statistical release published every autumn.
cy-gb	mae hyn bellach wedi'i estyn i bob dysgwr sydd mewn addysg heblaw yn yr ysgol ac mae‘n rhan o'r datganiad cyflawni ystadegol a gyhoeddir bob hydref.

en-gb	These changes were made by Welsh Government in response to the University of Edinburgh, Estyn and the EOTAS Task and Finish Group identifying the lack of clear accountability structures and mechanisms as one of the many areas for improvement in the EOTAS sector.
cy-gb	Cyflwynwyd y newidiadau hyn gan Lywodraeth Cymru gan ymateb i Brifysgol Caeredin, Estyn a’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol a oedd yn nodi bod diffyg strwythurau a mecanweithiau atebolrwydd clir a bod hynny'n un o'r meysydd niferus yr oedd angen ei wella yn y sector addysg heblaw yn yr ysgol

en-gb	However, Welsh Government recognises the difficulties associated with comparing EOTAS learners with mainstream learners in a ‘like for like’ fashion.
cy-gb	Serch hynny, mae Llywodraeth Cymru'n cydnabod yr anawsterau sy'n gysylltiedig â chymharu dysgwyr addysg heblaw yn yr ysgol â dysgwyr y brif ffrwd gan ddilyn dull 'tebyg at ei debyg'.

en-gb	In practice, the majority of EOTAS learners do not start from the same baseline as mainstream learners.
cy-gb	O safbwynt ymarferol, ni fydd y rhan fwyaf o ddysgwyr addysg heblaw yn yr ysgol yn dechrau o'r un llinell sylfaen â dysgwyr y brif ffrwd.

en-gb	Key performance indicators, such as Level 2 Inclusive, do not reflect the ‘distance travelled’ for vulnerable learners, in particular those in EOTAS provision, and the important work EOTAS staff undertake to address the often complex wellbeing needs faced by this vulnerable cohort.
cy-gb	Nid yw dangosyddion perfformiad allweddol, megis Lefel 2 Gynhwysol, yn adlewyrchu'r 'pellter a deithiwyd' i ddysgwyr agored i newid, ac yn arbennig y rheini sy’n derbyn addysg heblaw yn yr ysgol, a phwysigrwydd y gwaith y bydd staff yn ei wneud i fynd i'r afael â'r anghenion lles cymhleth a wynebir yn aml gan y garfan agored i niwed hon.

en-gb	Our education system must stretch the brightest, while at the same time making sure everyone attains the essential level of skills to build on in later life.
cy-gb	Mae'n rhaid i'n system addysg ymestyn y mwyaf disglair, tra ar yr un pryd sicrhau bod pawb yn cyrraedd y lefel hanfodol o sgiliau i adeiladu arnynt yn ddiweddarach yn eu bywydau.

en-gb	In order to do this we need an accountability system that should be:
cy-gb	Er mwyn gwneud hyn, mae arnom angen system atebolrwydd a ddylai fod:

en-gb	fair, coherent, proportionate and transparent.
cy-gb	yn deg, yn gydlynol, yn gymesur ac yn dryloyw.

en-gb	The Welsh Government review of accountability will result in a system that has clear roles and responsibilities, which promotes inclusion and equity, and where performance indicators will provide evidence for, and drive improvement in the attainment and progress of every learner.
cy-gb	Bydd adolygiad Llywodraeth Cymru o atebolrwydd yn arwain at system sydd â rolau a chyfrifoldebau clir, sy'n hyrwyddo cynhwysiant a thegwch, a lle bydd dangosyddion perfformiad yn darparu tystiolaeth ar gyfer gwelliant yng nghyrhaeddiad a chynnydd pob dysgwr.

en-gb	With considerations regarding the future of Welsh Government data collection as part of curriculum reform’;
cy-gb	Gan fod ystyriaethau ynglŷn â dyfodol casglu data Llywodraeth Cymru fel rhan o’r gwaith o ddiwygio’r cwricwlwm ar y gweill, cytunodd y Gr * p Gorchwyl a Gorffen ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol i beidio ag adolygu pa ddata y dylid eu casglu a sut y dylid eu defnyddio.

en-gb	the EOTAS Task and Finish Group agreed not to review what data should be collected and how it should be used. Instead the EOTAS Task and Finish Group have focussed its discussions on how EOTAS and PRU data is collected and who should ‘own’ this data and therefore be accountable for outcomes.
cy-gb	Yn hytrach, mae’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen wedi canolbwyntio'i drafodaethau ar sut mae data am y maes addysg hwn ac unedau cyfeirio disgyblion yn cael eu casglu a phwy a ddylai fod yn 'berchen' ar y data hyn ac felly'n atebol am ddeilliannau.

en-gb	The discussions of the EOTAS Task and Finish Group identified a need for more fundamental work relating to data collection.
cy-gb	Yn ystod trafodaethau’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen, nodwyd bod angen rhagor o waith sylfaenol ym maes casglu data.

en-gb	This includes ensuring all PRUs and maintained EOTAS settings have access to central information management systems and formalising daily information sharing procedures i.e. attendance recording.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys sicrhau bod pob lleoliad uned cyfeirio arbennig a phob lleoliad addysg heblaw yn yr ysgol yn gallu cael gafael ar systemau rheoli gwybodaeth canolog a'u bod yn ffurfioli gweithdrefnau rhannu gwybodaeth ddyddiol h.y. cofnodi presenoldeb.

en-gb	Once the basics for data collection have been established, PRU and EOTAS settings will be better placed to review their outcomes and assess the needs of their provision and learners.
cy-gb	Ar ôl sefydlu elfennau sylfaenol casglu data, bydd lleoliadau unedau cyfeirio disgyblion ac addysg heblaw yn yr ysgol mewn gwell sefyllfa i adolygu eu deilliannau ac asesu anghenion eu darpariaeth a'u dysgwyr.

en-gb	While this work is ongoing, the EOTAS Delivery Group will ensure that the needs and concerns of the EOTAS sector are reflected in the wider discussions taking place to develop and implement curriculum reform.
cy-gb	Wrth i'r gwaith hwn fynd rhagddo, bydd Gr * p Cyflawni addysg heblaw yn yr ysgol yn sicrhau bod anghenion a phryderon y sector addysg heblaw yn yr ysgol yn cael eu hadlewyrchu yn y trafodaethau ehangach sy'n cael eu cynnal i ddatblygu’r gwaith o ddiwygio’r cwricwlwm a'i roi ar waith.

en-gb	Curriculum reform
cy-gb	Diwygio’r cwricwlwm

en-gb	Learners accessing EOTAS services should be able to reintegrate into mainstream schools, or transition into FE placements when appropriate, but this is unlikely to happen unless their educational needs are given a status equal to their pastoral or wellbeing needs.
cy-gb	Dylai dysgwyr sy'n manteisio ar wasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol allu ailintegreiddio i ysgolion y brif ffrwd neu bontio i leoliadau AB pan fydd hynny'n briodol, ond nid yw hyn yn debygol o ddigwydd heblaw bod eu hanghenion addysgol yn cael statws cyfwerth â'u hanghenion bugeiliol neu eu lles.

en-gb	In view of the new flexibility being built into the reformed curriculum via Successful Futures the ability for PRUS and other EOTAS settings to dis-apply the curriculum should be reviewed.
cy-gb	Ac ystyried yr hyblygrwydd newydd sy'n cael ei gynnwys yn y cwricwlwm diwygiedig drwy gyfrwng diwygio Dyfodol Llwyddiannus, dylid adolygu gallu Unedau Cyfeirio Disgyblion a lleoliadau addysg heblaw yn yr ysgol eraill i ddatgymhwyso'r cwricwlwm.

en-gb	The EOTAS Task and Finish Group proposed the removal of the ability to disapply the curriculum should be subject to consultation as part of the Framework for Action.
cy-gb	Mae’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen yn cynnig y dylai dileu'r gallu i ddatgymhwyso'r cwricwlwm fod yn destun ymgynghori fel rhan o'r Fframwaith Gweithredu.

en-gb	Welsh Government and the EOTAS Task and Finish Group recognise that one of the strengths of EOTAS lies in its flexibility.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru a’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen yn sylweddoli mai un o gryfderau addysg heblaw yn yr ysgol yw ei bod yn hyblyg.

en-gb	It is likely that there will be occasions, on an individual basis, where the disapplication of the curriculum is appropriate for a learner.
cy-gb	Mae'n debygol ar brydiau y bydd yn briodol datgymhwyso'r cwricwlwm ar gyfer dysgwr unigol.

en-gb	The EOTAS Task and Finish Group recommended option would be to remove the ability to ‘blanket’ dis-apply the curriculum.
cy-gb	Yr opsiwn y byddai’r Gr * p Gorchwyl a Gorffen yn ei argymell fyddai dileu'r gallu i ddatgymhwyso'r cwricwlwm ar draws y sefydliad cyfan.

en-gb	Instead the Welsh Government would seek to introduce tighter controls whereby the curriculum can be disapplied based on an individual learners needs rather than the setting.
cy-gb	Yn hytrach, byddai Llywodraeth Cymru'n awyddus i gyflwyno trefn reoli dynnach lle byddai modd datgymhwyso'r cwricwlwm ar sail anghenion dysgwyr unigol, yn hytrach nag ar sail y lleoliad yn ei gyfanrwydd.

en-gb	One of the key provisions of the Framework for Action is the establishment of access panels, the EOTAS Task and Finish Group considers that it would be the responsibility of the access panels to judge the suitability of a disapplication of the curriculum for an individual learner.
cy-gb	Un o brif ddarpariaethau'r Fframwaith Gweithredu yw sefydlu paneli mynediad. Barn y Gr * p Gorchwyl a Gorffen yw mai cyfrifoldeb y paneli mynediad fyddai barnu pa mor addas fyddai datgymhwyso'r cwricwlwm i ddysgwr unigol.

en-gb	The judgement should be reviewed periodically, with full and accurate records kept, which may be scrutinised by Estyn during inspection.
cy-gb	Dylid adolygu'r penderfyniad hwn o bryd i'w gilydd, gan gadw cofnodion llawn a chywir, y gallai Estyn graffu arnynt yn ystod arolygiad.

en-gb	Collaboration and partnership working
cy-gb	Cydweithio a gwaith partneriaeth

en-gb	Education in Wales:
cy-gb	Mae Addysg yng Nghymru:

en-gb	Our National Mission recognises the need to strengthen collaborative working in PRUs and wider EOTAS provision to ensure that the vulnerable learners accessing EOTAS provision are better supported to succeed.
cy-gb	Cenhadaeth ein cenedl yn cydnabod yr angen i gryfhau cydweithio ag Unedau Cyfeirio Disgyblion ac EOTAS ac i sicrhau bod y dysgwyr sy'n agored i niwed sy'n manteisio ar EOTAS yn cael eu cefnogi’n well i lwyddo.

en-gb	We are developing a new National Model for Regional Working in partnership with local authorities, regional consortia and diocesan directors.
cy-gb	Rydym yn datblygu Model Cenedlaethol newydd ar gyfer Gweithio Rhanbarthol mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, consortia rhanbarthol a chyfarwyddwyr esgobaethol.

en-gb	EOTAS will be in scope for the new national model which we aim to make available in 2018.
cy-gb	Bydd EOTAS yn rhan o’r model cenedlaethol newydd, yr ydym yn bwriadu ei gyhoeddi yn 2018.

en-gb	The size and organisation of most PRUs (and other EOTAS services), makes it difficult to offer the full curriculum.
cy-gb	Mae maint a threfniadaeth y rhan fwyaf o unedau cyfeirio disgyblion (a mathau eraill o wasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol), yn ei gwneud yn anodd cynnig y cwricwlwm llawn.

en-gb	In order to fulfil the requirements of the new curriculum it will be vital that PRUs and other EOTAS providers work in partnership with local schools and Further Education settings.
cy-gb	Er mwyn cyflawni gofynion y cwricwlwm newydd, bydd yn hanfodol i unedau cyfeirio disgyblion a darparwyr addysg heblaw yn yr ysgol eraill gydweithio ag ysgolion lleol a lleoliadau Addysg Bellach.

en-gb	In order to provide a level of parity for EOTAS services, the EOTAS Task and Finish Group believes that EOTAS providers, PRUs in particular, should be included in the ongoing work to develop self-improving systems.
cy-gb	Er mwyn darparu lefel o degwch ar gyfer gwasanaethau addysg heblaw yn yr ysgol, mae’r Grŵp Gorchwyl a Gorffen yn credu y dylid cynnwys darparwyr addysg heblaw yn yr ysgol, unedau cyfeirio disgyblion yn benodol, yn y gwaith parhaus i ddatblygu systemau hunan-wella.

en-gb	This should be sought through brokering support and sharing expertise and knowledge through strategic partnerships with other EOTAS providers within regional consortia areas.
cy-gb	Dylid ceisio gwneud hyn drwy frocera cefnogaeth a rhannu arbenigedd a gwybodaeth drwy bartneriaethau strategol gyda darparwyr EOTAS eraill o fewn ardaloedd y consortia rhanbarthol.

en-gb	The Children’s Commissioner’s report ‘Right to Learn’ and feedback from the PRU conferences has indicated that many within the sector had underdeveloped networks with their local schools, local authority, regional consortium and even other local EOTAS providers.
cy-gb	Mae adroddiad y Comisiynydd Plant 'Hawl i Ddysgu' ac adborth yn sgil cynadleddau'r Unedau Cyfeirio Disgyblion wedi dangos bod gan lawer o fewn y sector rwydweithiau sydd heb eu datblygu’n ddigonol yn eu hysgolion lleol, eu hawdurdod lleol, y consortiwm rhanbarthol a hyd yn oed â darparwyr eraill sy’n cynnig addysg heblaw yn yr ysgol.

en-gb	As PRUs are legally a type of mainstream school as well as a form of EOTAS provision, most PRUs should have existing pathways into their regional consortium.
cy-gb	Gan mai math o ysgol yn y brif ffrwd yw Uned Cyfeirio Disgyblion, yn ôl y gyfraith, yn ogystal â bod yn fath o ddarpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol, dylai fod gan y rhan fwyaf o Unedau Cyfeirio Disgyblion lwybrau eisoes at eu consortiwm rhanbarthol.

en-gb	These pathways should be explored as a mechanism for fostering the collaborative and partnership working needed to enable PRUs to share and adopt good practice within the ‘Self-Improving System’ and meet the educational needs of vulnerable learners through the sharing of facilities and expertise.
cy-gb	Dylid archwilio'r llwybrau hyn fel mecanwaith i feithrin y cydweithio a'r gwaith partneriaeth sydd eu hangen er mwyn galluogi Unedau Cyfeirio Disgyblion i rannu a mabwysiadu arferion da, o fewn y 'System Hunan-Wella' ac i ddiwallu anghenion addysg dysgwyr agored i niwed drwy rannu cyfleusterau ac arbenigedd.

en-gb	However, the current National Model for Regional Working does not provide for consortia involvement in ‘wider’ EOTAS provision i.e. non-PRU provision.
cy-gb	Serch hynny, nid yw’r Model Gweithio Rhanbarthol Cenedlaethol yn darparu ar gyfer cynnwys consortia yn narpariaeth 'ehangach' addysg heblaw yn yr ysgol h.y. darpariaeth y tu allan i Unedau Cyfeirio Disgyblion.

en-gb	To ensure a consistent approach within the EOTAS sector, the EOTAS Delivery Group will work with the Welsh Government to explore the inclusion of wider EOTAS provision within the remit of the National Model for Regional Working.
cy-gb	Er mwyn sicrhau ymagwedd gyson o fewn y sector addysg heblaw yn yr ysgol, bydd y Grwp Cyflawni yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru i edrych ar gynnwys darpariaeth o fewn cylch gwaith y Model Gweithio Rhanbarthol Cenedlaethol.

en-gb	Annex:
cy-gb	Atodiad:

en-gb	EOTAS Framework for Action – full proposals
cy-gb	Fframwaith Gweithredu ar gyfer darpariaeth addysg heblaw yn yr ysgol – y cynigion llawn

en-gb	This paper sets out the proposed actions in the Welsh Government’s Framework for Action by key provision , and how they seek to respond to the various recommendations made to the Welsh Government from a number of sources .
cy-gb	Yn y papur hwn, mae'r camau y mae Llywodraeth Cymru'n bwriadu eu cymryd sydd yn y Fframwaith Gweithredu wedi’u trefnu yn ôl darpariaethau allweddol , ac mae'n dweud sut y bwriedir ymateb i'r gwahanol argymhellion a gafodd Llywodraeth Cymru o nifer o ffynonellau.

en-gb	Welsh Government’s EOTAS review 2011, Edinburgh University’s research 2012, Estyn’s thematic surveys on EOTAS 2015 and 2016 and the Children’s Commissioner for Wales’ report The Right to Learn .
cy-gb	Adolygiad Llywodraeth Cymru ar Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011, ymchwil Prifysgol Caeredig 2012, arolygon thematig Estyn ar Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2015 a 2016 ac adroddiad Comisiynydd Plant Cymru Yr Hawl i Ddysgu. 

en-gb	Key provision:
cy-gb	Darpariaeth allweddol:

en-gb	Access panels
cy-gb	Paneli Mynediad

en-gb	Recommendation
cy-gb	Argymhelliad

en-gb	The proposed action does not refer to any specific recommendation, but was agreed as part of the work of the EOTAS Task and Finish Group.
cy-gb	Nid yw'r cam arfaethedig yn cyfeirio at ddim argymhelliad penodol, ond cytunwyd arno fel rhan o waith Grŵp Gorchwyl a Gorffen Addysg Heblaw yn yr Ysgol

en-gb	Welsh Government to increase resources to promote effective consortium working at local authority level to share strategies for reintegration (Edinburgh:R12)
cy-gb	Dylai Llywodraeth Cymru gynyddu adnoddau i hybu gwaith consortiwm effeithiol ar lefel awdurdodau lleol i rannu strategaethau ar gyfer ailintegreiddio (Caeredin: A12)

en-gb	Examples of effective strategies on reintegration should be gathered and disseminated (Edinburgh:R20)
cy-gb	Dylid casglu a lledaenu enghreifftiau o strategaethau effeithiol ar gyfer ailintegreiddio (Caeredin: A20)

en-gb	The proposed action does not refer to any specific recommendation, but was agreed as part of the work of the EOTAS Task and Finish Group.
cy-gb	Nid yw'r cam arfaethedig yn cyfeirio at ddim argymhelliad penodol, ond cytunwyd arno fel rhan swyddogaethau statudol paneli o waith Grŵp Gorchwyl a Gorffen Addysg Heblaw Addysg Heblaw yn yr Ysgol

en-gb	Commissioning framework
cy-gb	Fframwaith comisiynu

en-gb	Encourage LAs to develop clear aims and purposes for EOTAS provision (Edinburgh:R15)
cy-gb	Annog Awdurdodau Lleol i ddatblygu nodau a dibenion clir ar gyfer y ddarpariaeth Addysg Heblaw yn yr Ysgol (Caeredin: A15)

en-gb	Publish new guidance on commissioning alternative provision (EOTAS review 2011:A9)
cy-gb	Cyhoeddi canllawiau newydd am gomisiynu darpariaeth amgen (adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A9)

en-gb	Key provision: Management committee support
cy-gb	Darpariaeth allweddol: Cymorth i'r pwyllgorau rheoli

en-gb	Work with consortia to provide robust support and challenge for PRU managers and management committees (Estyn 2015:R7)
cy-gb	Gweithio gyda chonsortia i roi cefnogaeth a her gadarn i reolwyr Unedau Cyfeirio Disgyblion a phwyllgorau Rheoli (Estyn 015: A7)

en-gb	Make management committees statutory and issue supporting guidance (EOTAS review 2011:A8)
cy-gb	Gwneud pwyllgorau rheoli'n statudol  a chyhoeddi canllawiau ategol (adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A8)

en-gb	Management Committees were made statutory in 2015 via the Education (Pupil Referral Units) (Management Committees etc.) (Wales) Regulations 2014
cy-gb	Cafodd Pwyllgorau Rheoli eu gwneud yn statudol yn 2015 drwy Reoliadau Addysg (Unedau Cyfeirio Disgyblion) (Pwyllgorau Rheoli etc)(Cymru) 2014

en-gb	Work with consortia to provide robust support and challenge for PRU managers and management committees (Estyn 2015:R7)
cy-gb	Gweithio gyda'r consortia i roi cefnogaeth a her gadarn i reolwyr Unedau Cyfeirio Disgyblion a phwyllgorau Rheoli (estyn 015: A7)

en-gb	Make management committees statutory and issue supporting guidance (EOTAS review 2011:A8)
cy-gb	Gwneud pwyllgorau rheoli'n statudol a chyhoeddi canllawiau ategol (adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A8)

en-gb	Data and information
cy-gb	Data a gwybodaeth

en-gb	Set out clearly the responsibilities of schools towards pupils who are registered with them (EOTAS review 2011:A15)
cy-gb	Nodi'n glir gyfrifoldebau ysgolion at ddisgyblion sydd wedi'u cofrestru gyda hwy (adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A15)

en-gb	Gather and disseminate data on outcomes for EOTAS pupils (Edinburgh:R21)
cy-gb	Casglu a lledaenu data am ganlyniadau disgyblion Addysg Heblaw yn yr Ysgol (Caeredin; A21)

en-gb	Strengthen guidance to LAs and schools regarding the requirement to maintain records of the numbers of pupils receiving EOTAS who go on to become NEET (Estyn 2016:R1)
cy-gb	Cryfhau'r canllawiau i Awdurdodau Lleol ac ysgolion ynghylch y gofyniad i gadw cofnodion o niferoedd y disgyblion sy'n cael Addysg Heblaw yn yr Ysgol sy'n mynd yn eu blaen i ddod yn NEET (Estyn 2016: A1)

en-gb	Continue the registration and de- registration process for PRUs and reaffirm through regular audit of LAs’ provision (EOTAS review 2011:A7)
cy-gb	Parhau â'r broses ar gyfer cofrestru a datgofrestru Unedau Cyfeirio Disgyblion a'i hailgadarnhau drwy archwilio darpariaeth yr Awdurdodau Lleol yn rheolaidd (adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A7)

en-gb	Offer clear guidance on the registration and monitoring of progress of EOTAS pupils (Edinburgh:R9)
cy-gb	Cynnig canllawiau clir am gofrestru a monitro cynnydd disgyblion Addysg Heblaw yn yr Ysgol (Caeredin: A9)

en-gb	Successful Futures
cy-gb	Dyfodol Llwyddiannus

en-gb	Ensure the role of PRUs is fully considered and included within the Donaldson recommendations (CCfW:R4)
cy-gb	Sicrhau bod rôl yr Unedau Cyfeirio Disgyblion yn cael ei hystyried a'i chynnwys yn llawn yn argymhellion Donaldson (CCfW:A4)

en-gb	Develop benchmarking framework for evaluating outcomes and vfm (Edinburgh:R15) (EOTAS review 2011:A13)
cy-gb	Datblygu fframwaith meincnodi ar gyfer gwerthuso canlyniadau a gwerth am arian (Caeredin: A15) (Adolygiad o Addysg Heblaw yn yr Ysgol 2011: A13)

en-gb	Collaboration
cy-gb	Cydweithio

en-gb	Provide framework guidance on role of PRUs as part of continuum of provision (Estyn 2015:R8)
cy-gb	Darparu canllawiau fframwaith am rôl Unedau Cyfeirio Disgyblion fel rhan o'r continwwm darpariaeth (Estyn 2015: A8)

en-gb	Other
cy-gb	Eraill

en-gb	TEACHING TOMORROW’S TEACHERS A Report to Huw Lewis, AM, Minister for Education and Skills JOHN FURLONG ITT Adviser to the Welsh Government March, 2015 Options for the future of initial teacher education in Wales TEACHING TOMORROW’S TEACHERS A Report to Huw Lewis, AM, Minister for Education and Skills JOHN FURLONG ITT Adviser to the Welsh Government March, 2015 Options for the future of initial teacher education in Wales
cy-gb	ADDYSGU ATHRAWON YFORY Adroddiad i Huw Lewis, AC, Y Gweinidog Addysg a Sgiliau JOHN FURLONG Cynghorydd HCA Llywodraeth Cymru Mawrth, 2015 Opsiynau ynglyn â dyfodol addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru ADDYSGU ATHRAWON YFORY Adroddiad i Huw Lewis, AC, Y Gweinidog Addysg a Sgiliau JOHN FURLONG Cynghorydd HCA Llywodraeth Cymru Mawrth, 2015 Opsiynau ynglyn â dyfodol addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru

en-gb	UNIVERSITY OF OXFORD
cy-gb	PRIFYSGOL RHYDYCHEN

en-gb	DEPARTMENT OF EDUCATION 15 Norham Gardens, Oxford OX2 6PY
cy-gb	YR ADRAN ADDYSG 15 Norham Gardens, Rhydychen OX2 6PY

en-gb	From: Emeritus Professor John Furlong March 2015
cy-gb	Oddi wrth: Yr Athro Emeritws John Furlong Mawrth 2015

en-gb	Dear Minister,
cy-gb	Annwyl Weinidog,

en-gb	In his 2013 review of Teacher Training in Wales, Professor Ralph Tabberer suggested that the Welsh Government appoint an ITT Adviser in order to help raise standards within the sector.
cy-gb	Yn ei adolygiad o Hyfforddiant Athrawon yng Nghymru yn 2013, awgrymodd yr Athro Ralph Tabberer y dylai Llywodraeth Cymru benodi cynghorydd HCA er mwyn helpu i godi safonau yn y sector.

en-gb	In March 2014 you asked me to take on that role for two years – an invitation that I readily accepted.
cy-gb	Ym mis Mawrth 2014 gofynasoch i mi ymgymryd â’r rôl am ddwy flynedd – sef gwahoddiad a dderbyniais yn eiddgar.

en-gb	During the course of the last year I have tried to build on Professor Tabberer’s Report by gathering a range of evidence about the current strengths and weaknesses of teacher education and training in Wales.
cy-gb	Yn ystod y flwyddyn ddiwethaf rwyf wedi ceisio adeiladu ar adroddiad yr Athro Tabberer drwy gasglu ystod o dystiolaeth am gryfderau a gwendidau cyfredol addysg a hyfforddiant athrawon yng Nghymru.

en-gb	I have talked to senior colleagues in each of the three ITT Centres, to regional Consortia, to schools and representatives of all of the national bodies that have a stake in current provision.
cy-gb	Rwyf wedi siarad â chydweithwyr uwch ym mhob un o’r tair Canolfan HCA, â Chonsortia rhanbarthol, ag ysgolion ac â chynrychiolwyr yr holl gyrff cenedlaethol sydd â chyfran yn y ddarpariaeth gyfredol.

en-gb	I have also drawn extensively on evidence of what constitutes high quality teacher education and training in other parts of the UK and internationally.
cy-gb	Rwyf hefyd wedi pwyso’n drwm ar dystiolaeth ynglyn â’r hyn sy’n creu addysg a hyfforddiant o safon i athrawon mewn rhannau eraill o’r Deyrnas Unedig ac yn rhyngwladol.

en-gb	Finally, in looking to the future, I have talked in detail to Professor Graham Donaldson about the implications of his recent Review of Curriculum and Assessment for the future of initial teacher education and training in Wales.
cy-gb	Yn olaf, wrth edrych tua’r dyfodol, rwyf wedi siarad yn fanwl â’r Athro Graham Donaldson am oblygiadau ei Adolygiad diweddar yntau o’r Cwricwlwm ac Asesu ar gyfer dyfodol addysg a hyfforddiant cychwynnol athrawon yng Nghymru.

en-gb	As a result of this work I am now in a position to bring forward a preliminary report for you to consider.
cy-gb	O ganlyniad i’r gwaith hwn, rwyf mewn sefyllfa erbyn hyn i gynnig adroddiad rhagarweiniol er mwyn ichi gael ei ystyried.

en-gb	The report is in two parts, each of which focuses on the need for change in the current system.
cy-gb	Mae i’r adroddiad ddwy ran, bob un yn canolbwyntio ar yr angen am newid yn y system gyfredol.

en-gb	In part one I set out what I see as the main challenges facing the initial teacher education sector – the reasons for change.
cy-gb	Yn rhan un rwy’n nodi’r prif heriau sydd yn fy marn i yn wynebu’r sector addysg gychwynnol athrawon – y rhesymau dros newid.

en-gb	In part two, I set out a range of different options that the Welsh Government might take in order to raise the quality of provision.
cy-gb	Yn rhan dau rwy’n cynnig amryw o opsiynau y gallai Llywodraeth Cymru eu cymryd er mwyn gwella ansawdd y ddarpariaeth.

en-gb	In each case I make recommendations as to what I personally think might be the most appropriate option to take.
cy-gb	Ym mhob achos rwy’n gwneud argymhellion o ran y camau mwyaf priodol i’w cymryd yn fy marn bersonol i.

en-gb	Clearly though it is for you and the Welsh Government itself to decide which, if any, of the options I have outlined are most appropriate.
cy-gb	Er hynny, mae’n amlwg mai mater i chithau ac i Lywodraeth Cymru ei hunan yw penderfynu pa rai o’r opsiynau a amlinellwyd sydd fwyaf priodol.

en-gb	Once you and your officials have had a chance to consider my report and decided on which options to pursue, I will be willing to begin work with colleagues both within the Government and beyond in order to help bring about the changes that are needed.
cy-gb	Ar ôl i chi a’ch swyddogion gael cyfle i ystyried yr adroddiad a phenderfynu pa opsiynau y dylech fynd ar eu hôl, fe fyddaf finnau’n fodlon dechrau gweithio gyda chydweithwyr yn y Llywodraeth a’r tu allan iddi er mwyn helpu i greu’r newidiadau angenrheidiol.

en-gb	If the Government, national agencies, schools and higher education work together on an agreed plan, then I am sure that in the not too distant future, Wales can have a teacher education and training sector of which it can be proud; one that can help deliver the high aspirations that you and your Government have for the children and young people of Wales.
cy-gb	Os bydd y Llywodraeth, asiantaethau cenedlaethol, ysgolion ac addysg uwch yn gweithio gyda’i gilydd ar gynllun cytûn, yna rwy’n siwr y gwelwn ni yng Nghymru, cyn rhy hir, sector addysg a hyfforddiant athrawon i ymfalchïo ynddo; un a all helpu i wireddu’r dyheadau mawr sydd gennych chi a’ch Llywodraeth ar gyfer plant a phobl ifanc Cymru.

en-gb	Professor John Furlong
cy-gb	Yr Athro John Furlong

en-gb	ITT Adviser to the Welsh Government
cy-gb	Cynghorydd HCA Llywodraeth Cymru

en-gb	Acknowledgements
cy-gb	Cydnabyddiaeth

en-gb	A wide range of individuals and organizations have helped in the development of this report.
cy-gb	Mae ystod eang o unigolion a sefydliadau wedi helpu i ddatblygu’r adroddiad hwn.

en-gb	I would like to thank the senior colleagues in the teacher education and training sector, senior university staff, colleagues in the regional Consortia as well as heads and other senior teachers in Wales who willingly gave their time to talk to me during the last year.
cy-gb	Hoffwn ddiolch i’r cydweithwyr uwch yn y sector addysg a hyfforddiant athrawon, staff uwch prifysgolion, cydweithwyr yn y Consortia rhanbarthol a phenaethiaid ac uwchathrawon eraill yng Nghymru a roddodd eu hamser yn llawen i siarad â mi yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.

en-gb	I am also appreciative of the time given by colleagues in the various national bodies that have a stake in teacher education – Estyn, HEFCW, GTCW, UCET Cymru.
cy-gb	Rwy’n gwerthfawrogi hefyd yr amser a roddodd cydweithwyr yn y gwahanol gyrff cenedlaethol sydd â chyfran mewn addysg athrawon – Estyn, CCAUC, CyngACC, UCET Cymru.

en-gb	I would particularly like to thank the ITT team in the Welsh Government who, while scrupulously observing my independence, have been both efficient and helpful in supporting my endeavours.
cy-gb	Hoffwn roi diolch yn arbennig i dîm HCA Llywodraeth Cymru sydd, er eu bod wedi parchu fy annibyniaeth yn llwyr, wedi bod yn effeithlon ac yn barod iawn eu cymorth imi yn fy ngwaith.

en-gb	Finally, I would like to acknowledge colleagues from across the UK, Ireland and beyond (Patricia Broadfoot, John Coolahan, Richard Daugherty, Graham Donaldson, Joe Hallgarten, Hazel Hagger, Nick Johnson, Gordon Kirk, Áine Lawlor, Ian Menter, Pamela Munn, James Noble Rogers, Pasi Sahlberg and Geoff Whitty) who have engaged with my ideas as they have developed over the last 12 months.
cy-gb	Yn olaf, hoffwn gydnabod cydweithwyr ledled y Deyrnas Unedig, yn Iwerddon a’r tu hwnt (Patricia Broadfoot, John Coolahan, Graham Donaldson, Richard Daugherty, Joe Hallgarten, Hazel Hagger, Nick Johnson, Gordon Kirk, Áine Lawlor, Ian Menter, Pamela Munn, James Noble Rogers, Pasi Sahlberg a Geoff Whitty) sydd wedi ymwneud â’m syniadau i wrth i’r rheiny ddatblygu dros y 12 mis diwethaf.

en-gb	During that time, in addition to working in Wales, I have had the privilege of working with colleagues on the BERA-RSA Inquiry into the role of research in teacher education and the Northern Ireland Government’s review of the infrastructure for initial teacher education.
cy-gb	Yn ystod y cyfnod hwnnw, yn ogystal â gweithio yng Nghymru, rwyf wedi cael y fraint o weithio gyda chydweithwyr ar Ymchwiliad BERA-RSA i rôl ymchwil mewn addysg i athrawon ac ar adolygiad Llywodraeth Gogledd Iwerddon o seilwaith addysg gychwynnol athrawon.

en-gb	Although the analysis and proposals contained in this report are my responsibility and mine alone, they have benefited substantially from the input of all of these different colleagues in their development. Teaching Tomorrow’s Teachers
cy-gb	Fy nghyfrifoldeb i yn unig yw’r dadansoddiad a’r cynigion a welir yn yr adroddiad hwn, ond maen nhw wedi elwa’n sylweddol drwy gyfraniad yr holl wahanol gydweithwyr hyn wrth gael eu datblygu.

en-gb	A Initial Teacher Education in Wales – the case for change
cy-gb	A. Addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru – yr achos o blaid newid

en-gb	1. Teacher Education in Wales – reasons for change 5
cy-gb	1. Addysg athrawon yng Nghymru – rhesymau dros newid 5

en-gb	2. What does the international research evidence tells us about 8 high quality initial teacher education?
cy-gb	2. Beth mae tystiolaeth yr ymchwil ryngwladol yn ei ddweud wrthon ni am addysg gychwynnol athrawon o safon? 8

en-gb	3. How is current provision in Wales organised? 9
cy-gb	3. Sut mae’r ddarpariaeth gyfredol yng Nghymru wedi’i threfnu? 9

en-gb	4. What are the strengths and weaknesses of current provision when 10 benchmarked against the international evidence?
cy-gb	4. Beth yw cryfderau a gwendidau’r ddarpariaeth gyfredol o’i meincnodi yn erbyn y dystiolaeth ryngwladol? 10

en-gb	5. The National level 11
cy-gb	5. Y lefel genedlaethol 11

en-gb	6. The Institutional level 14
cy-gb	6. Lefel y sefydliad 14

en-gb	7. The programme level 16
cy-gb	7. Lefel y rhaglen 17

en-gb	B. Initial Teacher Education in Wales – options for change 20
cy-gb	8. Casgliad 20

en-gb	Introduction 21
cy-gb	B. Addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru – opsiynau ar gyfer newid 21

en-gb	9. Options for future accreditation of initial teacher education programmes 22
cy-gb	9. Opsiynau ynglyn ag achredu rhaglenni addysg gychwynnol athrawon yn y dyfodol 23

en-gb	10. Options for a future accreditation body 25
cy-gb	10. Opsiynau ynglyn â chorff achredu yn y dyfodol 26

en-gb	11. Estyn’s future role 27
cy-gb	11. Rôl Estyn yn y dyfodol 28

en-gb	12. Options for the future of the primary BA (Hons) QTS degree (the BEd) 28
cy-gb	12. Opsiynau ynglyn â dyfodol y radd BA Cynradd (Anrh) SAC (y BEd) 30

en-gb	13. Options for raising the quality of entry to the profession 30
cy-gb	13. Opsiynau ynglyn â gwella ansawdd dechreuwyr yn y proffesiwn 33

en-gb	14. Options for the future of professionally oriented research capacity 32
cy-gb	14. Opsiynau ynglyn â dyfodol capasiti ymchwil sy’n ymwneud â’r proffesiwn 35

en-gb	15. University providers 34
cy-gb	15. Darparwyr prifysgol 38

en-gb	16. Conclusion 38
cy-gb	16. Casgliad 42

en-gb	List of recommendations 39
cy-gb	Rhestr argymhellion 43

en-gb	References 40 Contents
cy-gb	Cyfeiriadau 44 Cynnwys

en-gb	SECTION
cy-gb	ADRAN

en-gb	A Initial Teacher Education in Wales – the case for change
cy-gb	A Addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru – yr achos o blaid newid

en-gb	1. Teacher Education in Wales – reasons for change Initial teacher education1 in Wales needs to change and for two quite different reasons.
cy-gb	1. Addysg athrawon yng Nghymru – rhesymau dros newid Mae angen i addysg gychwynnol athrawon1 yng Nghymru newid am ddau reswm pur wahanol.

en-gb	Firstly, it needs to change because despite some strengths in current provision there is a widespread consensus that overall it is not of sufficient high quality to serve the needs of Wales either now or in the future.
cy-gb	Yn gyntaf, mae angen iddi newid am fod yna gonsensws eang nad yw hi, er gwaethaf rhai cryfderau yn y ddarpariaeth gyfredol, yn ddigon uchel ei safon i ateb anghenion Cymru nawr nac yn y dyfodol.

en-gb	Professor Ralph Tabberer in his recent report on initial teacher education put the problem quite baldly:
cy-gb	Yn ei adroddiad diweddar ar addysg gychwynnol athrawon mynegodd yr Athro Ralph Tabberer y broblem yn foel fel hyn:

en-gb	The current quality of ITT in Wales is adequate and no better.
cy-gb	Digonol yw safon HCA yng Nghymru ar hyn o bryd, a dim gwell.

en-gb	This judgement does not solely come from the findings of Estyn…...
cy-gb	Ni ddaw’r farn hon o gasgliadau Estyn yn unig, sydd bron â bod wedi cyflawni deuparth rhaglen o archwilio’r tair Canolfan HCA newydd yng Nghymru.

en-gb	This assessment is largely shared by providers, officials and leading stakeholders.
cy-gb	Mae darparwyr, swyddogion a rhanddeiliaid blaenllaw yn rhannu’r asesiad hwn.

en-gb	(Tabberer 2013: para 36)
cy-gb	(Tabberer 2013: para 36)

en-gb	In her Annual Report for 2012-3, Estyn’s Chief Inspector of Education and Training in Wales expressed similar sentiments when she stated:
cy-gb	Yn ei Hadroddiad Blynyddol ar gyfer 2012-3, mynegodd Prif Arolygydd Addysg a Hyfforddiant Estyn farn debyg pan ddywedodd:

en-gb	We have not been recruiting enough trainee teachers with the best qualifications and we need more consistency in the quality of what is provided for them in initial teacher education and training in order to give them the best start to their teaching career
cy-gb	Nid ydym wedi bod yn recriwtio digon o athrawon dan hyfforddiant â’r cymwysterau gorau, ac mae angen mwy o gysondeb arnom o ran ansawdd yr hyn a ddarperir ar eu cyfer mewn addysg a hyfforddiant cychwynnol i athrawon, er mwyn rhoi’r cychwyn gorau iddynt yn eu gyrfa addysgu.

en-gb	(Estyn 2013: 41).
cy-gb	(Estyn 2013: 41).

en-gb	In April 2014, the OECD, while acknowledging a will to reform, noted that further improvements were required.
cy-gb	Ym mis Ebrill 2014, nododd yr OECD fod angen rhagor o welliannau, er eu bod yn cydnabod bod yna awydd i ddiwygio.

en-gb	Particularly important, they argued, was the need to attract and increase the quality of new entrants to the teaching profession and raise the standard of provision on offer to make it more attractive to prospective candidates.
cy-gb	Roedden nhw’n dadlau ei bod yn arbennig o bwysig denu dechreuwyr newydd yn y proffesiwn addysgu, gwella ansawdd y dechreuwyr hynny a chodi safon y ddarpariaeth a oedd yn cael ei chynnig er mwyn ei gwneud yn fwy deniadol i ddarpar ymgeiswyr.

en-gb	Building ‘professional capital and collective responsibility’ (p66) throughout the system, they argued, was one of the four priority areas that the Welsh Government urgently needed to address.
cy-gb	Dadleuwyd (t 66) mai adeiladu cyfalaf proffesiynol a chydgyfrifoldeb drwy’r system i gyd oedd un o’r pedair blaenoriaeth yr oedd angen i Lywodraeth Cymru roi sylw iddyn nhw ar fyrder.

en-gb	The quality of provision therefore does need to improve.
cy-gb	Gan hynny, mae angen i ansawdd y ddarpariaeth wella.

en-gb	But there is a second and perhaps even more important reason that reform is needed and that is to do with the changing nature of schooling in the 21st century.
cy-gb	Ond mae yna reswm arall, a hwnnw‘n bwysicach byth o bosibl, fod angen diwygiadau, ac mae hwn yn ymwneud â’r newid yn natur addysg ysgolion yn yr 21ain ganrif.

en-gb	In our 2006 report on ‘Initial Teacher Training Provision in Wales’, I and my colleagues (Furlong et al 2006) pointed to the many challenges facing the future of the teaching profession in Wales.
cy-gb	Yn ein hadroddiad ni yn 2006 ynghylch ‘Darpariaeth Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon yng Nghymru’, cyfeiriodd fy nghydweithwyr a mi (Furlong et al 2006) at y nifer fawr o heriau a oedd yn wynebu dyfodol y proffesiwn addysgu yng Nghymru.

en-gb	One of the biggest we suggested was that the ‘teachers of tomorrow’ will have to respond to the changing nature of knowledge in society.
cy-gb	Awgrymwyd mai un o’r heriau mwyaf oedd y byddai rhaid i ‘athrawon yfory’ ymateb i’r newid yn natur gwybodaeth yn y gymdeithas.

en-gb	In a world of rapid change, teachers will not only need to be experts in teaching something (history, chemistry or mathematics), they will also need to be experts in teaching their students to ‘learn how to learn’.
cy-gb	Mewn byd sy’n newid yn gyflym, bydd angen nid yn unig i athrawon fod yn arbenigwyr ar addysgu rhywbeth (hanes, cemeg neu fathemateg), ond hefyd iddyn nhw fod yn arbenigwyr o ran addysgu eu myfyrwyr i ‘ddysgu sut i ddysgu’.

en-gb	This, we argued, must be one of the key outcomes of students’ learning in the 21st century.
cy-gb	Roedden ni’n dadlau bod rhaid i hyn fod yn un o’r deilliannau dysgu allweddol i fyfyrwyr yr 21ain ganrif.

en-gb	It is a challenge that has been taken up by a growing number of countries around the world and it is a challenge that has major implications for both the form and content of initial teacher education.
cy-gb	Dyma her sydd wedi’i chodi gan nifer cynyddol o wledydd ledled y byd ac un sy’n creu goblygiadau mawr o ran ffurf a chynnwys addysg gychwynnol athrawon.

en-gb	In 2006, we also pointed to a range of other important factors affecting teaching: demographic changes which are resulting in an increasingly diverse society in Wales; the changing employment structures in schools where there is a growing emphasis on collaboration with other professionals working with young people; the fact that parents are becoming increasingly ‘discriminating consumers’ with increasing expectations of schools’ achievements, information and consultation; and the growing recognition of the importance of evidence informed practice which is raising the level of debate about effective practice.
cy-gb	Yn 2006, cyfeiriodd fy nghydweithwyr a mi hefyd at ffactorau pwysig eraill a oedd yn effeithio ar addysgu: newidiadau demograffig sy’n arwain at gymdeithas fwyfwy amrywiol yng Nghymru; y newid yn strwythurau cyflogi’r ysgolion lle gwelir pwyslais cynyddol ar gydweithredu â gweithwyr proffesiynol eraill sy’n gweithio gyda phobl ifanc; y ffaith bod rhieni’n mynd yn ddefnyddwyr mwyfwy craff sydd â disgwyliadau cynyddol ynglyn â champau’r ysgolion, eu gwybodaeth a’u prosesau ymgynghori; a’r gydnabyddiaeth gynyddol ynglyn ag ymarfer ar sail tystiolaeth sy’n codi lefel y drafodaeth ar arferion effeithiol.

en-gb	All of these challenges, we argued, were likely to be added to the constant demand from parents, from Government and from others in the community to raise educational standards further.
cy-gb	Dadleuwyd bod yr holl heriau hyn yn debyg o gael eu hychwanegu at y galw cyson o du rhieni, y Llywodraeth ac aelodau eraill o’r gymuned am godi safonau addysg ymhellach.

en-gb	If Wales was to achieve the school system that it needs and wants in the future, then it seemed clear to us that the teaching profession needs to provide a lead.
cy-gb	Pe bai Cymru am sicrhau’r system ysgolion yr oedd arni ei hangen a’i heisiau yn y dyfodol, yna roedd yn ymddangos yn glir i ni fod angen i’r proffesiwn addysgu roi arweiniad.

en-gb	Wales, needs a new form of professionalism amongst its teachers.
cy-gb	Mae ar Gymru angen math newydd o broffesiynoldeb ymysg ei hathrawon.

en-gb	It needs teachers who:
cy-gb	Mae arni angen athrawon:

en-gb	• have high expectations of and a commitment to the achievement of all pupils; • take responsibility for innovation; • relish change and help to lead it; • are able to take a sharper focus on the needs of individual learners, including helping them in ‘learning how to learn’; • accept and respond to demands for their accountability; • take personal and collective responsibility for professional development; • are able to evaluate and use different sorts of evidence relevant to the improvement of practice; • are willing to work collaboratively with other teachers and other professionals both day to day and in the development of their practice; • are willing and able to work in ways that draw on best practice from across the UK and internationally.
cy-gb	• sydd â disgwyliadau uchel o ran cyrhaeddiad eu holl ddisgyblion ac ymroddiad iddo; • sy’n cymryd cyfrifoldeb dros arloesi; • sy’n mwynhau newid ac yn helpu i’w arwain; • sy’n gallu canolbwyntio’n fwy miniog ar anghenion dysgwyr unigol, gan gynnwys eu cynorthwyo i ‘ddysgu sut i ddysgu‘; • sy’n derbyn galwadau iddyn nhw fod yn atebol, ac sy’n ymateb i’r galwadau hynny; • sy’n ysgwyddo cyfrifoldeb personol a chydgyfrifoldeb dros ddatblygu proffesiynol; • sy’n gallu gwerthuso a defnyddio gwahanol fathau o dystiolaeth sy’n berthnasol i welliannau mewn arferion; • sy’n fodlon gweithio mewn cydweithrediad ag athrawon eraill a gweithwyr proffesiynol eraill o ddydd i ddydd ac wrth ddatblygu eu harferion; • sy’n fodlon ac yn abl i weithio mewn ffyrdd sy’n elwa ar yr arferion gorau ar draws y Deyrnas Unedig ac yn rhyngwladol.

en-gb	None of the challenges we identified in 2006 has lessened in the intervening years; indeed in many ways the pressures on the profession have increased.
cy-gb	Nid yw’r un o’r heriau a welsom yn 2006 wedi lleihau yn y blynyddoedd wedyn; yn wir mewn llawer o ffyrdd mae’r pwysau ar y proffesiwn wedi cynyddu.

en-gb	What has changed in the last months though is that the Welsh Government’s review of the curriculum and assessment, led by Professor Graham Donaldson (Donaldson 2015), has now placed many of these issues at the very top of the policy agenda.
cy-gb	Yr hyn sydd wedi newid yn y misoedd diwethaf yw bod adolygiad Llywodraeth Cymru o’r cwricwlwm ac asesu, o dan arweiniad yr Athro Graham Donaldson (Donaldson 2015), bellach wedi codi llawer o’r materion hyn i frig yr agenda polisi.

en-gb	The Donaldson proposals suggest a new vision for both curriculum and assessment.
cy-gb	Mae cynigion Donaldson yn awgrymu gweledigaeth newydd ar gyfer y cwricwlwm ac asesu.

en-gb	Rather than transmitting established bodies of knowledge, the Review argues that the aims of the curriculum should be fourfold.
cy-gb	Yn hytrach na throsglwyddo stôr o wybodaeth sydd wedi ennill ei phlwyf, mae’r Adolygiad yn dadlau y dylai’r Cwricwlwm ganolbwyntio ar bedwar nod.

en-gb	It should aim to create: ambitious, capable learners who are ready to learn throughout their lives; enterprising, creative contributors who are ready to play a full part in life and work; ethical, informed citizens who are ready to be citizens of Wales and the world; healthy confident individuals who are ready to lead fulfilling lives as valued members of society.
cy-gb	Dylai anelu at greu: dysgwyr uchelgeisiol, galluog sydd yn barod i ddysgu drwy gydol eu hoes; cyfranwyr mentrus, creadigol sydd yn barod i chwarae eu rhan yn llawn yn eu bywyd a’u gwaith; dinasyddion egwyddorol, gwybodus sydd yn barod i fod yn ddinasyddion i Gymru a’r byd; unigolion iach, hyderus sydd yn barod i fyw bywyd gan wireddu eu dyheadau fel aelodau gwerthfawr o gymdeithas.

en-gb	As a result, instead of being based on traditional subjects, the Review recommends that the curriculum is organised in terms of 6 key ‘areas of learning and experience’ (expressive arts; health and wellbeing; humanities; languages, literacy and communication; mathematics Teaching Tomorrow’s Teachers and numeracy; and science and technology) with teachers themselves having much greater freedom in the selection of material appropriate for their learners’ needs.
cy-gb	O ganlyniad, yn lle cael ei seilio ar bynciau traddodiadol, mae’r Adolygiad yn argymell y dylai’r cwricwlwm gael ei drefnu ar sail chwe ‘Maes Dysgu a Phrofiad’ allweddol (celfyddydau mynegiannol; iechyd a llesiant; dyniaethau; ieithoedd, llenyddiaeth a chyfathrebu; mathemateg a rhifedd; a gwyddoniaeth a thechnoleg) ac y dylai’r athrawon eu hunain gael llawer mwy o ryddid wrth ddewis deunyddiau sy’n briodol at anghenion eu dysgwyr.

en-gb	The review also proposes that all teachers should have responsibility for literacy, numeracy and digital competence, that there should be an increased focus on the use of the Welsh language in all schools, and that there should be a much greater emphasis on teacher led assessment than at present.
cy-gb	Mae’r Adolygiad hefyd yn cynnig y dylai pob athro ac athrawes fod yn gyfrifol am lythrennedd, rhifedd a chymhwysedd digidol, y dylid canolbwyntio’n fwy ar ddefnyddio’r Gymraeg ym mhob ysgol, ac y dylai llawer mwy o bwyslais gael ei roi ar asesiadau o dan arweiniad athrawon nag a geir ar hyn o bryd.

en-gb	As the Review notes, these proposals will have major implications for the teaching force.
cy-gb	Fel y mae’r Adolygiad yn nodi, bydd i’r cynigion hyn oblygiadau pwysig i’r gweithlu addysgu.

en-gb	Greater control over the curriculum will demand ‘much more than the implementation of a pre-determined repertoire of methods and requires high quality teachers with a sound understanding of the ‘why’ and ‘how’ of teaching as well as the ‘what’.’
cy-gb	Bydd mwy o reolaeth dros y cwricwlwm yn gofyn ‘llawer mwy na gweithredu repertoire o ddulliau sydd wedi’i bennu ymlaen llaw ac yn galw am athrawon o ansawdd uchel sydd â dealltwriaeth drylwyr o ddulliau addysgu a’r rhesymau drostynt yn ogystal â chynnwys yr addysgu’.

en-gb	(Donaldson 2015: 58).
cy-gb	(Donaldson 2015: 58).

en-gb	The assessment proposals will require ‘a deep and secure understanding of the curriculum and of the roles of both formative and summative assessment together with the skills associated with designing and interpreting the wide range of techniques that good assessment demands’ (p69).
cy-gb	Bydd y cynigion ynglyn ag asesu yn gofyn ‘dealltwriaeth sicr a manwl o’r cwricwlwm ac o’r cyfraniad gan asesu ffurfiannol a chyfunol ynghyd â’r sgiliau sy’n gysylltiedig â chynllunio a dehongli’r amrywiaeth fawr o dechnegau sydd eu hangen ar gyfer asesu da’ (t 69).

en-gb	There will also be major implications as a result of the increased focus on digital literacy and the Welsh language.
cy-gb	Bydd goblygiadau pwysig yn deillio hefyd o’r ffocws cynyddol ar lythrennedd digidol a’r Gymraeg.

en-gb	In short, the Donaldson Review proposals have significant implications for the form and content of teacher education – both initial teacher education and continuing professional development (CPD).
cy-gb	Yn fyr, bydd cynigion Adolygiad Donaldson yn dod â goblygiadau arwyddocaol o ran ffurf a chynnwys addysg athrawon – sef addysg gychwynnol athrawon a datblygu proffesiynol parhaus (DPP).

en-gb	The primary focus of this report is on the first of these – initial teacher education (ITE) – but as will become clear in later sections of this report, there are vitally important links to CPD as well.2 What is needed in Wales are forms of ITE and CPD that will allow and encourage the achievement of a new kind of teacher professionalism of the sort proposed by Donaldson; one that is appropriate for the challenges of 21st century schooling.
cy-gb	Y cyntaf o’r ddau hyn yw prif ffocws yr adroddiad hwn – addysg gychwynnol athrawon (AGA) – ond fel y gwelir yn glir mewn adrannau eraill yn nes ymlaen yn yr adroddiad, ceir cysylltiadau hanfodol bwysig â DPP hefyd.2 Yr hyn y mae ei angen yng Nghymru yw mathau o AGA a DPP a fydd yn caniatáu ac yn hybu math newydd o broffesiynoldeb ymysg athrawon, o’r math sydd wedi’i gynnig gan Donaldson; sef un sy’n briodol ar gyfer heriau addysg ysgolion yr 21ain ganrif.

en-gb	2. What does the international research evidence tells us about high quality initial teacher education?
cy-gb	2. Beth mae tystiolaeth yr ymchwil ryngwladol yn ei ddweud wrthon ni am addysg gychwynnol athrawon o safon?

en-gb	What does high quality initial teacher education actually look like and how does current provision in Wales measure up?
cy-gb	Sut beth yw addysg gychwynnol athrawon o safon a sut mae’r ddarpariaeth gyfredol yng Nghymru yn cymharu â hyn?

en-gb	In order the answer the first of these questions it is instructive to look at the international research evidence.
cy-gb	I ateb y cyntaf o’r ddau gwestiwn hyn, dadlennol yw edrych ar y dystiolaeth yn yr ymchwil ryngwladol.

en-gb	Last year, the British Educational Research Association (BERA), working in collaboration with the Royal Society of Arts (RSA), produced a review of the international research evidence on high quality teacher education (BERA-RSA 2014).
cy-gb	Y llynedd, lluniodd Cymdeithas Ymchwil Addysg Prydain (BERA), gan weithio mewn cydweithrediad â Chymdeithas Frenhinol y Celfyddydau (RSA), adolygiad o’r dystiolaeth yn yr ymchwil ryngwladol ar addysg athrawon o safon (BERA-RSA 2014).

en-gb	The Inquiry commissioned 7 teams of researchers to review international evidence on a range of different dimensions of teacher education; it also led a national call for evidence and held a range of consultative meetings across the UK.
cy-gb	Comisiynodd yr Ymchwiliad saith tîm o ymchwilwyr i adolygu’r dystiolaeth ryngwladol ar amryw o ddimensiynau gwahanol ar addysg athrawon; arweiniodd alwad genedlaethol am dystiolaeth hefyd a chynnal cyfres o gyfarfodydd ymgynghori ledled y Deyrnas Unedig.

en-gb	As a result of their inquiry, BERA-RSA argue that there is robust evidence to suggest that high quality initial teacher education has the following five core features.
cy-gb	O ganlyniad i’w hymchwiliad, mae BERA-RSA yn dadlau bod yna dystiolaeth gadarn i awgrymu bod gan addysg gychwynnol athrawon o safon y pum nodwedd graidd a ganlyn.

en-gb	The best programmes internationally:
cy-gb	Mae’r rhaglenni gorau yn rhyngwladol:

en-gb	• ensure that ITE programmes attract the best and most suitable candidates into the teaching profession; • offer academic awards that are competitive, practice-focused and built on relevant educational research; • develop strong links between theory and practice, in a way that helps students to understand and explore the interconnectedness of educational theories and classroom practices; • establish strong links between initial teacher education and continuing professional development of teachers in schools; • ensure that all of the above principles are underpinned by a clear understanding of evidence about how student teachers learn to teach and that courses themselves are the constant subject of research and development.
cy-gb	• yn sicrhau bod rhaglenni AGA yn denu’r ymgeiswyr gorau a mwyaf addas i’r proffesiwn addysgu; • yn cynnig dyfarniadau academaidd sy’n gystadleuol, sy’n canolbwyntio ar ymarfer ac sydd wedi’u hadeiladu ar ymchwil addysgol berthnasol; • yn meithrin cysylltiadau cryf rhwng theori ac ymarfer, mewn ffordd sy’n helpu’r myfyrwyr i ddeall ac i ystyried y cysylltiadau rhwng theorïau addysg ac arferion yr ystafell ddosbarth; • yn sefydlu cysylltiadau cryf rhwng addysg gychwynnol athrawon a datblygu proffesiynol parhaus athrawon mewn ysgolion; • yn sicrhau bod yr holl egwyddorion uchod yn cael eu seilio ar ddealltwriaeth glir o dystiolaeth am sut mae darpar athrawon yn dysgu addysgu a bod y cyrsiau eu hunain yn destun gwaith ymchwilio a datblygu drwy’r amser.

en-gb	This would suggest that in order to be of the highest quality, initial teacher education needs its universities to provide strong, research led courses; it needs a school system that is willing to take responsibility and provide leadership in key parts of all programmes; and it needs to ensure that both university and school components are carefully integrated with each other.
cy-gb	Er mwyn iddi gyrraedd y safon orau, mae hyn yn awgrymu bod ar addysg gychwynnol athrawon angen i’w phrifysgolion ddarparu cyrsiau cryf, sydd wedi’u seilio ar ymchwil; bod arni angen system ysgolion sy’n fodlon cymryd cyfrifoldeb a rhoi arweiniad yn rhannau allweddol yr holl raglenni; a bod angen iddi sicrhau bod y gydran yn y brifysgol a’r gydran yn yr ysol wedi’u hintegreiddio’n ofalus â’i gilydd.

en-gb	The BERA-RSA findings also have vitally important implications for the statutory ‘Standards for Newly Qualified Teachers’ that underpin provision.
cy-gb	Mae i ganfyddiadau BERARSA oblygiadau hollbwysig hefyd o ran y safonau statudol, ‘Safonau Athrawon Newydd Gymhwyso’ sy’n sail i’r ddarpariaeth.

en-gb	3. How is current provision in Wales organised?
cy-gb	3. Sut mae’r ddarpariaeth gyfredol yng Nghymru wedi’i threfnu?

en-gb	As a result of the organisational changes introduced following the 2006 review, initial teacher education in Wales is now provided through three collaborative university Centres – the North and Mid Wales Centre led by Bangor and Aberystwyth Universities, the South East Wales Centre led by Cardiff Metropolitan University and the University of South Wales, and the South West Wales Centre led by University of Wales Trinity St David.
cy-gb	O ganlyniad i’r newidiadau yn y drefniadaeth a gyflwynwyd yn sgil adolygiad 2006, mae addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru yn cael ei darparu erbyn hyn drwy dair canolfan brifysgol gydweithredol – Canolfan y Gogledd a’r Canolbarth o dan arweiniad prifysgolion Bangor ac Aberystwyth, Canolfan y De-ddwyrain o dan arweiniad Prifysgol Metropolitan Caerdydd a Phrifysgol De Cymru, a Chanolfan y De-orllewin o dan arweiniad Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant.