en-gb	The highly specialised scientific knowledge and skill base of the healthcare science workforce is considerable and includes:
cy-gb	Mae sylfaen sgiliau a gwybodaeth wyddonol hynod arbenigol y gweithlu gwyddor gofal iechyd yn sylweddol ac mae’n cynnwys:

en-gb	capturing and data analytics, performing controlled investigations, leading and delivering clinical services to patients, undertaking and publishing research;
cy-gb	casglu data a’i ddadansoddi, cynnal ymchwiliadau dan reolaeth, arwain a darparu gwasanaethau clinigol i gleifion, gwneud gwaith ymchwil a’i gyhoeddi;

en-gb	introducing and evaluating innovative technologies, developing and delivering new education and training programmes;
cy-gb	cyflwyno a gwerthuso technolegau arloesol, datblygu a chyflwyno rhaglenni addysg a hyfforddiant newydd;

en-gb	improving quality and safety;
cy-gb	gwella ansawdd a diogelwch;

en-gb	working collaboratively;
cy-gb	gweithio ar y cyd;

en-gb	redesigning;
cy-gb	ailddylunio;

en-gb	transforming and introducing new clinical pathways and care models as well as clinical and system leadership.
cy-gb	trawsnewid a chyflwyno llwybrau clinigol a modelau gofal newydd yn ogystal â darparu arweinyddiaeth i’r system ac arweinyddiaeth glinigol.

en-gb	Whilst more senior healthcare scientists have experience of management of clinical resources, typically more so than medical colleagues, they have not progressed substantially into influential leadership or executive roles.
cy-gb	Er bod gan uwch-wyddonwyr gofal iechyd brofiad o reoli adnoddau clinigol, mwy felly fel arfer na’u cydweithwyr meddygol, nid ydynt wedi datblygu’n sylweddol i rolau arweinyddiaeth na gweithredol dylanwadol.

en-gb	It is considered that the healthcare science workforce remains an untapped resource.
cy-gb	Ystyrir bod y gweithlu gwyddor gofal iechyd yn dal i fod yn adnodd nad ydym wedi elwa’n llawn arno.

en-gb	By addressing workforce challenges, enhancing skill-sets, communicating effectively with other professions, raising the professional profile and working collaboratively, healthcare scientists can support the transformation of services by using evidence and value based approaches.
cy-gb	Drwy roi sylw i heriau’r gweithlu, gwella setiau sgiliau, cyfathrebu’n effeithiol â phroffesiynau eraill, codi’r proffil proffesiynol a gweithio ar y cyd, gall gwyddonwyr gofal iechyd helpu i drawsnewid gwasanaethau drwy weithredu ar sail tystiolaeth a gwerth.

en-gb	From 2015-2017 there was a minus 2% change in number of healthcare scientists in NHS Wales compared to 6% increase for consultants, 5% increase for allied health professionals.
cy-gb	Rhwng 2015 a 2017 gwelwyd newid o finws 2% yn nifer y gwyddonwyr gofal iechyd yng GIG Cymru o’i gymharu â chynnydd o 6% o ymgynghorwyr, cynnydd o 5% o weithwyr proffesiynol perthynol i iechyd.

en-gb	Whilst commissioning figures for training has increased over this period by 42% there is more to be done to address work force demands and address system level challenges that were identified in the Parliamentary Review of Health and Social Care [link to report].
cy-gb	Er bod y ffigurau comisiynu am hyfforddiant wedi cynyddu dros y cyfnod hwn 42% mae rhagor i’w wneud i roi sylw i’r galwadau ar y gweithlu a rhoi sylw i heriau ar lefel y system a nodwyd yn yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol [link to report].

en-gb	The healthcare science workforce of NHS Wales is rich and diverse;
cy-gb	Mae’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru yn gyfoethog ac amrywiol;

en-gb	they are involved in over 80% all clinical diagnoses that directly impact upon patient care .
cy-gb	maent yn cyfrannu at dros 80% o bob diagnosis clinigol sy’n cael effaith uniongyrchol ar ofal i gleifion .

en-gb	Healthcare scientists provide diagnostic, rehabilitative and therapeutic services in areas such as nuclear medicine, clinical physiology, biomedical engineering, laboratory sciences, imaging, bioinformatics and rehabilitation sciences.
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn darparu gwasanaethau diagnostig, adsefydlu a therapiwtig mewn meysydd megis meddygaeth niwclear, ffisioleg glinigol, peirianneg fiofeddygol, gwyddorau labordy, delweddu, biowybodeg a gwyddorau adsefydlu.

en-gb	They inform clinical decisions by generating and interpreting a wide variety of complex data, delivering early disease diagnosis, rehabilitative interventions, improved reproductive health and fertility, developing advanced therapeutics, managing medical equipment and devices, and formulating disease prevention strategies.
cy-gb	Maent yn llywio penderfyniadau clinigol drwy gynhyrchu a dehongli amrywiaeth eang o ddata cymhleth, gan ddarparu diagnosis o glefydau yn gynnar, ymyriadau adsefydlu, gwell iechyd a ffrwythlondeb atgenhedlu, drwy ddatblygu therapiwteg uwch, rheoli offer a dyfeisiau meddygol, a llunio strategaethau atal clefydau.

en-gb	Healthcare scientists also introduce, evaluate and operate new and emerging health technologies in order to continually improve patient care and outcomes, and lead on the analysis and synthesis that underpins innovative ‘whole system’ service improvements.
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd hefyd yn cyflwyno, yn arfarnu ac yn gweithredu technolegau iechyd newydd a datblygol er mwyn gwella gofal a chanlyniadau cleifion yn barhaus, gan arwain ar y dadansoddiadau a’r synthesis sy’n sail i welliannau arloesol mewn gwasanaethau ar draws y ‘system gyfan’.

en-gb	There are approximately 5000 healthcare science professionals within NHS Wales, who practice in over 50 different scientific disciplines (see Annex 1 ).
cy-gb	Mae oddeutu 5000 o weithwyr proffesiynol i’w cael yn y maes gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru; maent yn ymarfer mewn dros 50 o ddisgyblaethau gwyddonol gwahanol (gweler Atodiad 1 ).

en-gb	http://www.nhsemployers.org/~/media/Employers/Publications/Healthcare%20scientists%20in%20the%20NHS%2013%20April%20final.p
cy-gb	http://www.nhsemployers.org/~/media/Employers/Publications/Healthcare%20scientists%20in%20the%20NHS%2013%20April%20final.p

en-gb	df
cy-gb	df

en-gb	Harnessing and releasing the potential of healthcare science through an ambitious and strategic NHS workforce framework and model, will enable an increased contribution to clinical service planning and delivery.
cy-gb	Bydd harneisio a rhyddhau potensial gwyddor gofal iechyd drwy gyfrwng model a fframwaith uchelgeisiol a strategol ar gyfer gweithlu’r GIG, yn galluogi iddynt gyfrannu fwyfwy i’r gwaith o gynllunio a chyflenwi gwasanaethau clinigol.

en-gb	For example, there are significant demand gaps in the medical workforce e.g. 31% vacancy rate for histopathologists , 13.1% vacancy rate for radiologists .
cy-gb	Er enghraifft, ceir bylchau mawr yn y gweithlu meddygol, e.e. mae cyfradd y swyddi histopatholegwyr gwag yn 31% , mae cyfradd y swyddi radiolegwyr gwag yn 13.1% .

en-gb	This is one example that highlights the need for developing new prudent workforce models.
cy-gb	Dyma un esiampl sy’n amlygu’r angen am ddatblygu modelau gweithlu darbodus newydd.

en-gb	Enhancing and extending the role of the healthcare science workforce and by working together as multidisciplinary teams will help to address these challenges.
cy-gb	Bydd gwella ac ymestyn rôl y gweithlu gwyddor gofal iechyd a chydweithio fel timau amlddisgyblaeth yn helpu i roi sylw i’r heriau hyn.

en-gb	There are many other opportunities for clinical physiologists, physical scientists and biomedical engineers to help mitigate workforce challenges.
cy-gb	Ceir llawer o gyfleoedd eraill i ffisiolegwyr clinigol, gwyddonwyr ffisegol a pheirianwyr biofeddygol helpu i liniaru’r heriau sy’n wynebu’r gweithlu.

en-gb	Royal College of Pathologists Wales Regional Council
cy-gb	Cyngor Rhanbarthol Coleg Brenhinol Patholegwyr Cymru

en-gb	https://www.rcr.ac.uk/system/files/publication/field_publication_files/cr_workforce_census_2016_report_0.pdf
cy-gb	https://www.rcr.ac.uk/system/files/publication/field_publication_files/cr_workforce_census_2016_report_0.pdf

en-gb	Access to high quality education and training opportunities alongside continuous professional development are vital to the successful implementation of the framework.
cy-gb	Mae sicrhau mynediad at gyfleoedd addysg a hyfforddiant o ansawdd uchel, ochr yn ochr â chyfleoedd datblygu proffesiynol parhaus, yn hollbwysig i weithredu’r fframwaith yn llwyddiannus.

en-gb	Working closely with Health Education and Improvement Wales (HEIW) is vital to deliver appropriate and accessible education and training programmes.
cy-gb	Mae’n hollbwysig gweithio’n agos gydag Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) i gyflwyno rhaglenni hyfforddiant ac addysg hygyrch a phriodol.

en-gb	These range from apprenticeship frameworks, through to Medical Royal College accredited career pathways.
cy-gb	Mae’r rhain yn amrywio o fframweithiau prentisiaeth, drwodd i lwybrau gyrfaol achrededig y Coleg Meddygol Brenhinol.

en-gb	This will both broaden access to healthcare science jobs, and facilitate career progression.
cy-gb	Bydd hyn yn ehangu’r mynediad at swyddi ym maes gwyddor gofal iechyd, ac yn annog unigolion i ddatblygu eu gyrfaoedd.

en-gb	Recruitment strategies will also attract the brightest and best talent to healthcare science in NHS Wales.
cy-gb	Bydd strategaethau recriwtio hefyd yn denu’r doniau gorau a disgleiriaf i’r maes gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru.

en-gb	The framework will also need to identify opportunities for wider professional development through closer collaborative working and joint appointments with academic partners in the life sciences sector.
cy-gb	Bydd angen i’r fframwaith hefyd chwilio am gyfleoedd ar gyfer datblygu proffesiynol ehangach drwy gydweithredu agosach a drwy gyd-benodiadau gyda phartneriaid academaidd yn y sector gwyddorau bywyd.

en-gb	The continued introduction of new and emerging technologies into healthcare and the adoption of new ways of working will not only improve patient outcomes and to deliver greater value, it will also facilitate the recognition of healthcare science in Wales as a global leader in the life sciences and health care sectors.
cy-gb	Bydd parhau i gyflwyno technolegau newydd a datblygol i’r maes gofal iechyd a mabwysiadu ffyrdd newydd o weithio nid yn unig yn gwella canlyniadau cleifion ac yn sicrhau mwy o werth, bydd hefyd yn helpu i roi cydnabyddiaeth i’r maes gwyddor gofal iechyd yng Nghymru fel arweinydd byd yn y sector gwyddorau bywyd a’r sector gofal iechyd.

en-gb	‘The case for change’
cy-gb	‘Y ddadl dros newid’

en-gb	In Wales, and in other developed countries, we have an aging workforce and society.
cy-gb	Yng Nghymru, ac mewn gwledydd datblygedig eraill, mae gennym gymdeithas a gweithlu sy’n heneiddio.

en-gb	By 2030 it is predicted that there will be 25% more people over 65 living in Wales with significant numbers of the healthcare science workforce also retiring .
cy-gb	Erbyn 2030, rhagfynegir y bydd 25% yn fwy o bobl dros 65 oed yn byw yng Nghymru gyda niferoedd mawr o’r gweithlu gwyddor gofal iechyd hefyd yn ymddeol .

en-gb	Older people require more care, and this is likely to have significant impact on the healthcare system.
cy-gb	Mae ar bobl hŷn angen mwy o ofal, ac mae hyn yn debygol o gael effaith fawr ar y system gofal iechyd.

en-gb	This has been recognised in Wales by the move to treat people closer to home and provide the right care, at the right time, in the right place.
cy-gb	Cydnabuwyd hyn yng Nghymru gan y symudiad i drin pobl yn agosach i’w cartrefi a darparu’r gofal iawn, ar yr adeg iawn, yn y lle iawn.

en-gb	https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population - and - Migration/Population/Projections/National/2014 - Based
cy-gb	https://statswales.gov.wales/Catalogue/Population - and - Migration/Population/Projections/National/2014 - Based

en-gb	The cost of the health service to the public purse similarly increases each year, and future budgets are unlikely to meet the increased demand.
cy-gb	Mae cost y gwasanaeth iechyd i’r pwrs cyhoeddus yn yr un modd yn cynyddu bob blwyddyn ac, i’r dyfodol, mae cyllidebau’n annhebygol o fodloni’r galw cynyddol.

en-gb	There is a clear commitment in Wales to ensure that what we do drives greater value in patient experience and outcomes.
cy-gb	Ceir ymrwymiad clir yng Nghymru i sicrhau bod yr hyn a wnawn yn arwain at ganlyniadau a phrofiad cleifion sy’n darparu mwy o werth.

en-gb	We also have to find ways of increasing value through wider adoption of novel and frequently disruptive technologies, changing our culture and working smarter – we cannot continue to take the same approach and expect different results.
cy-gb	Mae’n rhaid inni hefyd ganfod ffyrdd o gynyddu gwerth drwy fabwysiadu’n ehangach dechnolegau newydd sy’n aml yn aflonyddol, gan newid ein diwylliant a gweithio’n fwy clyfar – ni allwn ddal i weithredu yn yr un hen ffordd a disgwyl canlyniadau gwahanol.

en-gb	Who should read this document?
cy-gb	Pwy ddylai ddarllen y ddogfen hon?

en-gb	The intended audience for this document is:
cy-gb	Bwriedir y ddogfen hon ar gyfer y gynulleidfa ganlynol:

en-gb	  Welsh university health boards and trusts, Health Education and Improvement Wales (HEIW), NHS Shared Services, Higher and Further Education institutions, Professional Bodies, life sciences sector, Local Government, Welsh Government and Third Sector social services providers.
cy-gb	Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol yng Nghymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC), Cydwasanaethau GIG Cymru, Sefydliadau Addysg Uwch a Phellach, Cyrff Proffesiynol, y sector gwyddorau bywyd, Llywodraeth Leol, Llywodraeth Cymru a darparwyr gwasanaethau cymdeithasol Trydydd Sector.

en-gb	How will the actions be delivered?
cy-gb	Sut caiff y camau gweithredu eu cyflawni?

en-gb	Accountability, Progress and Pace’
cy-gb	Atebolrwydd, Cynnydd a Chyflymder’

en-gb	This framework recognises the need for cross-disciplinary and multiple stakeholder engagement to address the identified challenges.
cy-gb	Mae’r fframwaith hwn yn cydnabod bod angen cael cyfraniad ar draws yr holl ddisgyblaethau a’r rhanddeiliaid er mwyn rhoi sylw i’r heriau a welwyd.

en-gb	The framework also bridges  thematic modernisation programmes such as genomics for precision medicine, imaging, pathology and cell and gene therapy.
cy-gb	Mae’r fframwaith hefyd yn pontio rhaglenni moderneiddio thematig megis genomeg ar gyfer meddygaeth fanwl, delweddu, patholeg a therapi celloedd a genynnau.

en-gb	A Healthcare Science Network, led by Executive Directors of Therapies and Health Science (DoTHS), will be established to support, promote, develop and represent the healthcare science workforce in NHS Wales which is comprised of over 50 disciplines across the broad divisions of healthcare in Wales (Annex 1).
cy-gb	Bydd Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, dan arweiniad Cyfarwyddwyr Gweithredol Therapïau a Gwyddor Iechyd (DoTHS), yn cael ei sefydlu i gefnogi, hyrwyddo, datblygu a chynrychioli’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru, sy’n cynnwys dros 50 o ddisgyblaethau ar draws adrannau gofal iechyd eang yng Nghymru (Atodiad 1).

en-gb	Laboratory Sciences
cy-gb	Gwyddorau Labordai

en-gb	Physiological sciences
cy-gb	Gwyddorau Ffisiolegol

en-gb	Physical sciences and biomedical engineering
cy-gb	Gwyddorau ffisegol a pheirianneg fiofeddygol 

en-gb	Health Informatics/Bioinformatics
cy-gb	  Biowybodeg/Gwybodeg Iechyd  

en-gb	Imaging Sciences
cy-gb	  Gwyddorau Delweddu.

en-gb	The Network will rely upon working in partnership with a range of organisations both inside and outside NHS Wales, including the Academy for Healthcare Science (AHCS) that represents all of the professional bodies within healthcare science, the National School of Healthcare Science (NSHCS) that oversees healthcare science training and education, and close links to the Royal Colleges associated with Medicine and Nursing.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith yn dibynnu ar weithio mewn partneriaeth ag ystod o sefydliadau y tu mewn a’r tu allan i GIG Cymru, gan gynnwys yr Academi Gwyddor Gofal Iechyd (AHCS) sy’n cynrychioli’r holl gyrff proffesiynol yn y maes gwyddor gofal iechyd, Ysgol Genedlaethol Gwyddor Gofal Iechyd (NSHCS) sy’n goruchwylio hyfforddiant ac addysg yn y maes gwyddor gofal iechyd, a chysylltiadau agos â’r Colegau Brenhinol sy’n gysylltiedig â Meddygaeth a Nyrsio.

en-gb	The Network will also provide an opportunity for individuals to engage and influence regional and local policies, and have a clear and coherent voice that contributes towards scientific strategy at UK level.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith hefyd yn rhoi cyfle i unigolion gyfrannu at bolisïau rhanbarthol a lleol a dylanwadu arnynt, a bod â llais clir a chydlynol sy’n cyfrannu tuag at strategaeth wyddonol ar lefel y DU.

en-gb	Smaller implementation groups, working to the Healthcare Science Network will function as task and finish groups to take forward specific actions.
cy-gb	Bydd grwpiau gweithredu llai, a fydd yn gweithio’n unol â’r Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, yn gweithredu fel grwpiau gorchwyl a gorffen i gyflawni camau gweithredu penodol.

en-gb	The development of a dedicated healthcare science website (Healthcare Science One) will support the Network and act as a focal point for the healthcare science community in NHS Wales.
cy-gb	Caiff gwefan gwyddor gofal iechyd benodol ei datblygu (Gwyddor Gofal Iechyd Un) i gefnogi’r Rhwydwaith a gweithredu fel canolbwynt ar gyfer y gymuned gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru.

en-gb	A yearly progress report will be produced by the Healthcare Science Network, which will be signed off by DoTHS and shared with NHS Chief Executives, Welsh Government and published via Healthcare Science One.
cy-gb	Bydd adroddiad cynnydd blynyddol yn cael ei gynhyrchu gan y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, a fydd yn cael ei gymeradwyo gan DoTHS a’i rannu gyda Phrif Weithredwyr y GIG, Llywodraeth Cymru a’i gyhoeddi drwy gyfrwng Gwyddor Gofal Iechyd Un.

en-gb	The report will describe progress against each action contained within this document.
cy-gb	Bydd yr adroddiad yn disgrifio’r cynnydd yn erbyn yr holl gamau gweithredu a gynhwysir yn y ddogfen hon.

en-gb	In NHS Wales, healthcare science is fortunate to have executive level representation within university health boards with DoTHS providing strategic and system level leadership for the professions.
cy-gb	Yn GIG Cymru, mae’r maes gwyddor gofal iechyd yn ffodus o gael cynrychiolaeth ar lefel weithredol ar y byrddau iechyd prifysgol gyda DoTHS yn darparu arweinyddiaeth strategol ac ar lefel y system i’r proffesiynau.

en-gb	As well as chairing the Healthcare Science Network, DoTHs will act in an advisory capacity to review and monitor progress of implementation of the plan and provide guidance and ascent where required (see Figure 1).
cy-gb	Yn ogystal â chadeirio’r Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd, bydd DoTHs hefyd, fel cynghorwyr, yn adolygu a monitro hynt gweithredu’r cynllun ac yn rhoi arweiniad a chymeradwyaeth lle bo angen (gweler Ffigur 1).

en-gb	Healthcare Science Organogram
cy-gb	Siart Sefydliadol Gwyddor Gofal Iechyd

en-gb	Who is included in this document?
cy-gb	Pwy gaiff ei gynnwys yn y ddogfen hon?

en-gb	Healthcare scientists represent a diverse workforce;
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn cynrychioli gweithlu eang;

en-gb	there are approximately 5,000 healthcare scientists in post in NHS Wales ( Annex 1 ).
cy-gb	ceir oddeutu 5,000 o wyddonwyr gofal iechyd mewn swydd yn GIG Cymru ( Atodiad 1 ).

en-gb	The list of disciplines encapsulated by ‘healthcare science’ is continually evolving and these changes reflect the integration of new scientific methodologies and techniques in the NHS.
cy-gb	Mae’r rhestr o ddisgyblaethau a gwmpesir gan ‘wyddor gofal iechyd’ yn esblygu’n barhaus ac mae’r newidiadau hyn yn adlewyrchu fel y mae technegau a methodolegau gwyddonol newydd yn cael eu hintegreiddio yn y GIG.

en-gb	This framework covers the Career Framework (CF) Bands 5-9 NHS healthcare science workforce and the supporting Career Framework CF Bands 2-4 workforce 5 .
cy-gb	Mae’r fframwaith hwn yn cwmpasu gweithlu gwyddor gofal iechyd y GIG, Bandiau 59 y Fframwaith Gyrfaoedd, a gweithlu ategol Bandiau 2-4 y Fframwaith Gyrfaoedd 5 .

en-gb	This includes Health and Care Professional Council (HCPC) regulated professions:
cy-gb	Mae hwn yn cynnwys proffesiynau sy’n cael eu rheoleiddio gan y Cyngor Proffesiynau Iechyd a Gofal (HCPC):

en-gb	Biomedical Scientists, Radiographers and Clinical Scientists;
cy-gb	Gwyddonwyr Biofeddygol, Radiograffwyr a Gwyddonwyr Clinigol;

en-gb	other professionals who are regulated via assured voluntary registers as well as non-regulated professions.
cy-gb	gweithwyr proffesiynol eraill sy’n cael eu rheoleiddio drwy gofrestrau gwirfoddol gwarantedig yn ogystal â phroffesiynau na chânt eu rheoleiddio.

en-gb	The framework also covers diagnostic and therapeutic Radiographers.
cy-gb	Mae’r fframwaith hefyd yn cynnwys Radiograffwyr diagnostig a therapiwtig.

en-gb	In NHS Wales, the Radiography workforce is included within healthcare science rather than Allied Health Professions (AHPs).
cy-gb	Yn GIG Cymru, caiff y gweithlu Radiograffeg ei gynnwys yn y maes gwyddor gofal iechyd yn hytrach na’r Proffesiynau Perthynol i Iechyd (AHPs).

en-gb	Overarching principles
cy-gb	Egwyddorion cyffredinol

en-gb	The framework is underpinned by the four prudent healthcare principles :
cy-gb	Caiff y fframwaith ei ategu gan bedair egwyddor gofal iechyd darbodus:

en-gb	5 https://www.healthcareers.nhs.uk/sites/default/files/documents/Careers%20in%20Healthcare%20Science%20%28final%29.pdf ( Page
cy-gb	5 https://www.healthcareers.nhs.uk/sites/default/files/documents/Careers%20in%20Healthcare%20Science%20%28final%29.pdf ( Page

en-gb	To improve health and wellbeing with the public, patients and professionals as equal partners through co-production;
cy-gb	Cyflawni iechyd a lles, gyda’r cyhoedd, cleifion a gweithwyr proffesiynol yn bartneriaid cyfartal yn y broses trwy gyd-gynhyrchu;

en-gb	To care for those with the greatest health need first, making the most effective use of all skills and resources;
cy-gb	Gofalu am y rhai sydd â’r anghenion iechyd mwyaf yn gyntaf, gan wneud y defnydd mwyaf effeithiol o’r holl sgiliau ac adnoddau;

en-gb	To do only what is needed, no more, no less; and do no harm.
cy-gb	Gwneud dim ond yr hyn y mae angen ei wneud, dim mwy, dim llai; a pheidio ag achosi niwed.

en-gb	To reduce inappropriate variation using evidence based best practices consistently and transparently.
cy-gb	Lleihau amrywiadau amhriodol gan ddefnyddio arferion sy’n seiliedig ar dystiolaeth mewn modd cyson a thryloyw.

en-gb	Alongside the four prudent healthcare principles, The Well - Being of Future Generations Act (2015) is a world leading statutory framework designed to improve the wellbeing of people living in Wales.
cy-gb	Ochr yn ochr â phedair egwyddor gofal iechyd darbodus, mae Deddf Llesiant Cenedlaethau ’ r Dyfodol (2015) yn fframwaith statudol o’r radd flaenaf sydd â’r nod o wella lles pobl sy’n byw yng Nghymru.

en-gb	This document will also support the implementation of the Act and the delivery of the well-being goals so that the longlasting, positive change to current and future generations are realised for healthcare science and NHS Wales.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon hefyd yn gefnogol i weithredu’r Ddeddf a chyflawni nodau llesiant fel bod y newid positif, hirhoedlog i’r genhedlaeth hon a chenedlaethau’r dyfodol yn cael ei wireddu ar gyfer gwyddor gofal iechyd a GIG Cymru.

en-gb	This document is also aligned with the recommendations made by the Parliamentary Review of Health and Social Care, 201 8 in delivering the Quadruple Aim in improving health outcomes including Public Health, improving patient experience and quality of care and increasing value by creating an environment that empowers and engages professionals.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon hefyd yn gydnaws â’r argymhellion a wnaed gan yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol, 201 8 i gyrraedd y Nod Pedwarplyg o wella canlyniadau iechyd gan gynnwys Iechyd y Cyhoedd, gwella profiad cleifion ac ansawdd gofal a chynyddu gwerth drwy greu amgylchedd sy’n grymuso gweithwyr proffesiynol ac yn ymgysylltu â nhw.

en-gb	This document reflects the ambition of ‘Taking Wales Forward’ and seeks to contribute to the delivery of the priorities within ‘ Prosperity for All:
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn adlewyrchu uchelgais ‘Symud Cymru Ymlaen’ ac mae’n ceisio cyfrannu at gyflawni’r blaenoriaethau yn ‘ Ffyniant i Bawb:

en-gb	the national strategy’ ; such as:
cy-gb	y Strategaeth i Gymru ’; megis:

en-gb	Healthy and active - improving health and wellbeing in Wales;
cy-gb	Iach ac egnïol – gwella iechyd a lles yng Nghymru;

en-gb	for individual families and communities;
cy-gb	i deuluoedd unigol a chymunedau;

en-gb	shifting our approach from treatment to prevention
cy-gb	symud at ganolbwyntio ar atal yn hytrach nag ar drin

en-gb	Annex 2 illustrates how the actions identified within the main document are aligned with the priorities identified in these Welsh government policies.
cy-gb	Mae Atodiad 2 yn dangos sut mae’r camau gweithredu a geir yn y brif ddogfen yn cyd-fynd â’r blaenoriaethau a nodir yn y polisïau hyn gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	How to use this document
cy-gb	Sut i ddefnyddio’r ddogfen hon

en-gb	Healthcare Science in NHS Wales – Looking Forward is a high level strategic framework that contains a series of discrete actions designed to address specific challenges and Welsh government priorities as described above.
cy-gb	Mae Gwyddor Gofal Iechyd yn GIG Cymru – Edrych tuag at y Dyfodol  yn fframwaith strategol lefel uchel sy’n cynnwys cyfres o gamau gweithredu penodol y bwriedir iddynt roi sylw i heriau penodol a blaenoriaethau Llywodraeth Cymru fel y’u disgrifir uchod.

en-gb	Actions in the main report can be cross-referenced to Annex II, which contains a detailed description of  how the actions will address the challenges, and includes indicators of success to measure specific outcomes.
cy-gb	Gellir croesgyfeirio’r camau gweithredu yn y prif adroddiad ag Atodiad II, sy’n cynnwys disgrifiad manwl o sut bydd y camau gweithredu yn rhoi sylw i’r heriau, ac sy’n cynnwys dangosyddion llwyddiant i fesur canlyniadau penodol.

en-gb	Annex III contains a driver diagram that illustrates the five overarching thematic areas together with a number of associated action areas.
cy-gb	Yn Atodiad III ceir diagram sbardunau sy’n dangos y pum maes thematig cyffredinol ynghyd â nifer o feysydd gweithredu cysylltiedig.

en-gb	‘A Health and Care System that is Always Learning’
cy-gb	‘System Iechyd a Gofal sydd Wastad yn Dysgu’

en-gb	Many healthcare scientific cohorts are small and highly specialised, several feature on the UK Government’s ‘ Shortage Occupation ’ list and other larger professional groups also face current local retention and recruitment issues sometimes driven by career inequalities within NHS Wales.
cy-gb	Mae llawer o garfannau gwyddonwyr gofal iechyd yn fychan ac yn hynod arbenigol, mae sawl un yn ymddangos ar restr ‘ Galwedigaethau lle ceir Prinder ’ Llywodraeth y DU ac mae grwpiau proffesiynol mawr eraill hefyd yn wynebu anawsterau recriwtio a chadw yn lleol weithiau oherwydd anghydraddoldebau gyrfaol yn GIG Cymru.

en-gb	Retention and recruitment is made difficult when services are fragmented and competitive, and scientific careers are not well understood by employers or the public.
cy-gb	Mae’n anodd cadw a recriwtio pan fo gwasanaethau’n dameidiog a chystadleuol, ac nid yw cyflogwyr na’r cyhoedd yn deall gyrfaoedd gwyddonol yn dda.

en-gb	There is a risk that certain occupational areas can become unattractive locally or nationally, and talent is either lost or not attracted to the professions.
cy-gb	Mae’n berygl i feysydd galwedigaethol penodol fynd yn anatyniadol yn lleol neu’n genedlaethol, a bod doniau naill ai’n cael eu colli neu ddim yn cael eu denu i’r proffesiynau.

en-gb	Some larger cohorts of healthcare scientists such as radiographers and the laboratory based professions have different challenges regarding recruitment, retention, retirement etc.
cy-gb	Mae rhai carfanau mwy o wyddonwyr gofal iechyd megis radiograffwyr a’r proffesiynau labordai yn wynebu gwahanol heriau ynglŷn â recriwtio, cadw, ymddeol ac yn y blaen.

en-gb	These discipline areas are also impacted by significant demand gaps in some medical professions (e.g.
cy-gb	Mae’r prinder mawr mewn rhai proffesiynau meddygol hefyd yn effeithio ar y meysydd disgyblaeth hyn (e.e.

en-gb	Radiologists, Pathologists, Medical Microbiologists, General Practitioners etc.).
cy-gb	Radiolegwyr, Patholegwyr, Microbiolegwyr Meddygol, Meddygon Teulu ac ati).

en-gb	These challenges are recognised in parallel service modernisation work programmes (e.g. imaging and pathology).
cy-gb	Mae’r heriau hyn yn cael eu cydnabod mewn rhaglenni gwaith moderneiddio gwasanaethau cyfochrog (e.e. delweddu a phatholeg).

en-gb	There is a need to develop a detailed workforce strategy to address these issues in order to develop a modern sustainable prudent workforce of the future.
cy-gb	Mae angen datblygu strategaeth gweithlu fanwl i roi sylw i’r materion hyn er mwyn datblygu gweithlu darbodus cynaliadwy a modern i’r dyfodol.

en-gb	One way in which healthcare science can address these known occupational shortages is by developing advanced and extended practice that is adaptive to the modern multidisciplinary environment (e.g. reporting Radiographers, dissecting and reporting Biomedical Scientists, Consultant Clinical Scientists in life sciences and advanced practice audiologists in primary care).
cy-gb	Un ffordd i wyddor gofal iechyd roi sylw i’r prinder galwedigaethol hyn yw drwy ddatblygu ymarfer uwch ac estynedig sy’n gallu addasu i’r amgylchedd amlddisgyblaeth modern (e.e. Radiograffwyr adrodd, Gwyddonwyr Biofeddygol adrodd a dyrannu, Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol mewn gwyddorau bywyd ac uwchawdiolegwyr ymarfer mewn gofal sylfaenol).

en-gb	By empowering healthcare scientists to work at the top of their professional license and competence through education, training, service redesign and transformation, these shortfalls can be addressed e.g. by giving people the opportunity to embrace or embody prudent healthcare within their own specialism.
cy-gb	Drwy rymuso gwyddonwyr gofal iechyd i weithio ar frig eu trwydded broffesiynol a’u cymhwysedd drwy addysg, hyfforddiant, trawsnewid ac ailddylunio gwasanaethau, gellir rhoi sylw i’r diffygion hyn e.e. drwy roi i bobl y cyfle i groesawu neu ymgorffori gofal iechyd darbodus yn eu harbenigedd eu hunain.

en-gb	By extending and developing their skills, healthcare scientists can adopt new ways of working system wide to address workforce shortfalls, improve cost effectiveness and drive greater value, improve recruitment, retention and patient care pathways whilst maintaining the highest quality.
cy-gb	Drwy ymestyn a datblygu eu sgiliau, gall gwyddonwyr gofal iechyd fabwysiadu ffyrdd newydd o weithio ar draws y system i roi sylw i brinder yn y gweithlu, gwella cost-effeithiolrwydd a sicrhau gwell gwerth, gwella’r ffigurau cadw, recriwtio a’r llwybrau gofal cleifion a chynnal y safon orau ar yr un pryd.

en-gb	Educational changes in England can impact upon Wales;
cy-gb	Gall newidiadau addysgol yn Lloegr effeithio ar Gymru;

en-gb	England’s drive to develop apprenticeships poses a risk for the recruitment of healthcare scientists as well as the way that training is commissioned from England.
cy-gb	mae ymgyrch Lloegr i ddatblygu prentisiaethau yn peri risg i recriwtio gwyddonwyr gofal iechyd yn ogystal â’r ffordd y caiff hyfforddiant ei gomisiynu o Loegr.

en-gb	Although there are different drivers for Wales to adopt healthcare science apprenticeships more broadly, there is a requirement for the development of new flexible career pathways;
cy-gb	Er bod gwahanol ysgogwyr i Gymru fabwysiadu prentisiaethau gwyddor gofal iechyd yn ehangach, mae gofyn datblygu llwybrau gyrfaol hyblyg newydd;

en-gb	all of which require strategic forward planning and interoperation between broader NHS workforce framework.
cy-gb	ac mae hyn oll yn gofyn am flaen-gynllunio strategol a rhyng-weithredu rhwng fframweithiau gweithlu ehangach y GIG.

en-gb	‘A Great Place to Work’
cy-gb	‘Lle Gwych i Weithio Ynddo’

en-gb	To make NHS Wales a more attractive and successful environment for workplace learning, supporting and developing training and education in the workplace requires investment in the training infrastructure, high quality placements and the sharing of good practice across disciplines, professions and organisations.
cy-gb	I wneud GIG Cymru yn amgylchedd mwy deniadol a llwyddiannus ar gyfer dysgu yn y gweithle, mae angen buddsoddi yn y seilwaith hyfforddiant, mewn lleoliadau o ansawdd da a rhannu ymarfer da ar draws disgyblaethau, proffesiynau a sefydliadau er mwyn cefnogi a datblygu hyfforddiant ac addysg yn y gweithle.

en-gb	It also requires the creation of exciting opportunities for healthcare scientists to take up senior leadership and strategic roles within the NHS, which may traditionally have been delivered by other healthcare professionals, to deliver better value based health outcomes.
cy-gb	Mae hefyd yn ofynnol creu cyfleoedd cyffrous i wyddonwyr gofal iechyd ysgwyddo rolau uwch arweinyddiaeth a strategol yn y GIG, rolau sy’n draddodiadol o bosibl wedi cael eu cyflawni gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, er mwyn sicrhau canlyniadau iechyd gwell yn seiliedig ar werth.

en-gb	In parallel, healthcare scientists must oversee the transition of roles and tasks traditionally delivered by them to other healthcare professionals who can safely deliver better value based outcomes.
cy-gb	Ochr yn ochr â hyn, rhaid i wyddonwyr gofal iechyd oruchwylio’r broses o drosglwyddo rolau a thasgau a gyflawnwyd yn draddodiadol ganddynt hwy i weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill a all sicrhau canlyniadau gwell sy’n seiliedig ar werth yn ddiogel.

en-gb	Health organisations in Wales already feature Executive board level posts designated for healthcare scientists, but this needs to be exploited by the development of individuals into these roles of strategic influence.
cy-gb	Mae sefydliadau iechyd yng Nghymru eisoes yn cynnwys swyddi lefel bwrdd Gweithredol sydd wedi’u dynodi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd, ond mae angen manteisio ar hyn drwy ddatblygu unigolion i’r rolau hyn sydd â dylanwad strategol.

en-gb	In addition the development of joint academic and clinical posts for healthcare scientists and honorary academic titles will provide an opportunity for healthcare scientists with teaching and research skills to maintain their clinical practice and impart their knowledge to the healthcare scientists of the future.
cy-gb	Yn ogystal, bydd datblygu swyddi academaidd a chlinigol ar y cyd ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd a theitlau academaidd anrhydeddus yn rhoi cyfle i wyddonwyr gofal iechyd sydd â sgiliau addysgu ac ymchwilio gynnal eu harfer clinigol a rhannu eu gwybodaeth â gwyddonwyr gofal iechyd y dyfodol.

en-gb	The benefits of addressing recruitment, retention and skill-mixing of healthcare scientists in a multi-disciplinary system such as NHS Wales are several-fold.
cy-gb	Mae’r manteision a geir o roi sylw i recriwtio, cadw a chymysgu sgiliau gwyddonwyr gofal iechyd mewn system amlddisgyblaethol fel GIG Cymru yn amryfal.

en-gb	improvement in diagnostic services with decreased reporting times, improved patient safety, decreased variation in service quality, improved patient outcomes and experience, providing for a more efficient skill mix within services and enhanced value.
cy-gb	gwella gwasanaethau diagnostig gydag amseroedd adrodd llai, gwell diogelwch i gleifion, llai o amrywiad yn ansawdd gwasanaethau, gwell canlyniadau a phrofiadau i gleifion, gan ddarparu ar gyfer cymysgedd sgiliau mwy effeithlon mewn gwasanaethau a gwerth gwell.

en-gb	Key to achieving these outcomes is closer working partnerships between NHS organisations, academic partners and other key stakeholders to enable the delivery of flexible education and training routes (e.g. widening access, distance learning) that facilitate career progression for in-service staff, and broaden access to healthcare science careers so that they become more attractive to potential recruits.
cy-gb	Er mwyn cael y canlyniadau hyn mae’n hollbwysig cael partneriaethau gweithio agosach rhwng sefydliadau’r GIG, partneriaid academaidd a rhanddeiliaid allweddol eraill er mwyn gallu cyflenwi llwybrau addysg a hyfforddiant hyblyg (e.e. ehangu mynediad, dysgu o bell) sy’n hwyluso datblygiad gyrfaol i staff mewn swydd, ac ehangu mynediad at yrfaoedd gwyddor gofal iechyd fel eu bod yn dod yn fwy deniadol i recriwtiaid posibl.

en-gb	There is also a need to support wider career and continuous professional development through exploiting opportunities for working more closely with the life sciences sector through secondments and project based placements.
cy-gb	Mae hefyd angen cefnogi datblygiad gyrfaol a datblygiad proffesiynol parhaus ehangach drwy fanteisio ar gyfleoedd i weithio’n agosach â’r sector gwyddorau bywyd drwy secondiadau a lleoliadau mewn prosiectau.

en-gb	There is a need to bring the diverse specialisms of healthcare science together so that they can speak with one voice.
cy-gb	Mae angen dwyn arbenigeddau amrywiol gwyddor gofal iechyd ynghyd er mwyn iddynt allu siarad ag un llais.

en-gb	Not only will this help inform policy in a more coordinated manner but importantly raise the profile of healthcare science, increasing the visibility of all the professions in Wales and beyond.
cy-gb	Bydd hyn nid yn unig yn helpu i lywio polisïau mewn ffordd fwy cydgysylltiedig ond yn bwysig bydd yn codi proffil gwyddor gofal iechyd, gan roi lle mwy amlwg i’r holl broffesiynau yng Nghymru a thu hwnt.

en-gb	The Healthcare Science Network will connect the diverse scientific specialisms of healthcare science in NHS Wales, and act as a conduit for workforce advice and policy developments.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn cyplysu arbenigeddau gwyddonol amrywiol gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru, ac yn gweithredu fel sianel ar gyfer datblygiadau polisi ac i gynghori’r gweithlu.

en-gb	Actions
cy-gb	  Camau Gweithredu

en-gb	The All-Wales Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary), industry and the public to:
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd Cymru gyfan yn gweithio mewn cydweithrediad â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), diwydiant a’r cyhoedd i:

en-gb	Address workforce challenges by leading, communicating and collaborating to support workforce development championing prudent and value based healthcare approaches.
cy-gb	Roi sylw i heriau’r gweithlu drwy arwain, cyfathrebu a chydweithredu i gefnogi datblygiad y gweithlu, gan hyrwyddo gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth

en-gb	Develop a workforce action plan, aligned to the 10 year plan for the NHS workforce, that addresses service level challenges by highlighting opportunities for workforce sustainability, recruitment and retention issues, career progression and support for equivalence, apprenticeships etc.
cy-gb	Llunio cynllun gweithredu ar gyfer y gweithlu, i gyd-fynd â’r cynllun 10 mlynedd ar gyfer gweithlu’r GIG, sy’n rhoi sylw i heriau ar lefel gwasanaethau drwy amlygu cyfleoedd i sicrhau gweithlu cynaliadwy, delio â phroblemau recriwtio a chadw, datblygiad gyrfaol gan gefnogi cyfwerthedd, prentisiaethau ac yn y blaen.

en-gb	Develop integrated multi-professional education and training provision and programmes that can adapt and respond to the changing skill set of the healthcare scientists, to ensure the delivery of new and improved ways of working.
cy-gb	Datblygu rhaglenni a darpariaeth addysg a hyfforddiant aml-broffesiwn integredig sy’n gallu addasu ac ymateb i set sgiliau newidiol gwyddonwyr gofal iechyd, er mwyn gallu cyflawni ffyrdd newydd a gwell o weithio.

en-gb	Strengthen and develop the MSC education and training career framework for the healthcare science workforce to include specific education, training and clear career pathways from Healthcare Science Associate through to HSST (Consultant) level.
cy-gb	Cryfhau a datblygu fframwaith gyrfa addysg a hyfforddiant MSC ar gyfer y gweithlu gwyddor gofal iechyd i gynnwys addysg a hyfforddiant penodol a llwybrau gofal clir o Gydymaith Gwyddor Gofal Iechyd drwodd i lefel HSST (Ymgynghorol).

en-gb	Inform and support workforce development for the current and future healthcare science professions, through reviewing areas of extending scope of practice, enabling transferability of knowledge and skills to allow diversification within the scientific and wider clinical sector.
cy-gb	Hysbysu a chefnogi datblygiad y gweithlu ar gyfer y proffesiynau gwyddor gofal iechyd heddiw ac i’r dyfodol, drwy adolygu meysydd megis ymestyn cwmpas ymarfer, galluogi gwyddonwyr i drosglwyddo gwybodaeth a sgiliau er mwyn caniatáu arallgyfeirio yn y sector gwyddonol a’r sector clinigol ehangach.

en-gb	Champion broadening access to healthcare science (e.g. flexible approaches to learning) and enhance career progression pathways (e.g. through widening access, equivalence, recognition of prior learning) to support flexible entry into the professions, career progression and retention of staff.
cy-gb	Ceisio ehangu mynediad at wyddor gofal iechyd (e.e. dulliau hyblyg o ddysgu) a gwella llwybrau datblygu gyrfaoedd (e.e. drwy ehangu mynediad, cyfwerthedd, cydnabod dysgu blaenorol) i sicrhau mynediad hyblyg i’r proffesiynau, datblygu gyrfaol a chadw staff.

en-gb	Work together to facilitate healthcare science role redesign extending scope of practice e.g. audiology in primary care;
cy-gb	Gweithio gyda’n gilydd i geisio ailddylunio rolau gwyddor gofal iechyd gan ymestyn cwmpas yr ymarfer e.e. awdioleg mewn gofal sylfaenol;

en-gb	as well as defining new roles for healthcare science e.g. point of care testing in the community, clinical/biomedical scientists in cellular pathology, non-medical prescribing, clinical/rehabilitation engineers in Technology Enabled Care Services (TECS) etc.
cy-gb	yn ogystal â diffinio rolau newydd ar gyfer gwyddor gofal iechyd e.e. profion pwynt gofal yn y gymuned, gwyddonwyr clinigol/biofeddygol mewn patholeg gellog, presgripsiynu anfeddygol, peirianwyr clinigol/adsefydlu mewn Gwasanaethau Gofal a Ddarperir Drwy Dechnoleg (TECS) ac yn y blaen.

en-gb	Collaborate strategically with other stakeholders e.g. with universities and national work groups (e.g. genomics, cell and gene therapy) to identify new education solutions that will meet evolving service needs and highlight any education provision that may be at risk.
cy-gb	Cydweithredu’n strategol gyda rhanddeiliaid eraill e.e. gyda phrifysgolion a gweithgorau cenedlaethol (e.e. genomeg, therapi celloedd a genynnau) i greu atebion addysg newydd a fydd yn bodloni anghenion newidiol gwasanaethau a thynnu sylw at unrhyw ddarpariaeth addysg a allai fod mewn perygl.

en-gb	Coordinate with strategic national work groups (e.g. genomics, cell and gene therapy) to identify new education solutions that will address service level challenges and highlight any education provision that may be at risk.
cy-gb	Cydlynu gyda gweithgorau cenedlaethol strategol (e.e. genomeg, therapi celloedd a genynnau) i greu atebion addysg newydd a fydd yn rhoi sylw i heriau ar lefel gwasanaethau a thynnu sylw at unrhyw ddarpariaeth addysg a allai fod mewn perygl.

en-gb	Raise profile of healthcare science in Wales and promote career opportunities within a workforce strategy.
cy-gb	Cynyddu proffil gwyddor gofal iechyd yng Nghymru a hyrwyddo cyfleoedd gyrfaol mewn strategaeth ar gyfer y gweithlu.

en-gb	Showcase and provide contextual examples of career pathways for the public, and both current and future NHS Wales healthcare scientists.
cy-gb	Arddangos a darparu esiamplau yn eu cyd-destun o lwybrau gyrfaol i’r cyhoedd, a gwyddonwyr gofal iechyd GIG Cymru heddiw ac yfory.

en-gb	Develop and promote the role of Clinical Academic posts for healthcare scientists between NHS and university partners.
cy-gb	Datblygu a hyrwyddo rôl swyddi Clinigol Academaidd ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd rhwng y GIG a’r prifysgolion sy’n bartneriaid iddo

en-gb	Work collaboratively with the life sciences sector to provide developmental opportunities outside the NHS to harness innovation and accelerate technological and non-technological development.
cy-gb	Cydweithredu gyda’r sector gwyddorau bywyd i ddarparu cyfleoedd datblygol y tu allan i’r GIG er mwyn harneisio arloesedd a rhoi hwb i ddatblygiad technolegol ac anhechnolegol.

en-gb	Consider introduction of an advisory process to guide health organisations in their recruitment of healthcare scientists.
cy-gb	Ystyried cyflwyno proses gynghori i arwain sefydliadau iechyd wrth iddynt recriwtio gwyddonwyr gofal iechyd.

en-gb	Applied Research and Innovation for Service Improvement
cy-gb	Arloesi ac Ymchwil Gymhwysol er mwyn Gwella Gwasanaethau

en-gb	‘Harness innovation and accelerate Technology in Infrastructure Development’
cy-gb	‘Harneisio arloesedd a rhoi hwb i Dechnoleg mewn Datblygiadau Seilwaith’

en-gb	Applied research and innovation are at the core of healthcare science – exploring and integrating new and improved ways of working to address service challenges is of fundamental importance.
cy-gb	Mae arloesi ac ymchwil gymhwysol yn ganolog i wyddor gofal iechyd – mae’n hanfodol bwysig archwilio ac integreiddio ffyrdd newydd a gwell o weithio i roi sylw i heriau gwasanaethau.

en-gb	New knowledge concerning optimal service delivery along with global developments in automation, precision medicine, digitalisation, artificial intelligence/machine learning, 3D tissue printing, advanced therapeutics and internet technology will have profound impacts on the health service.
cy-gb	Bydd gwybodaeth newydd ynglŷn â darparu’r gwasanaethau gorau posibl ynghyd â datblygiadau byd-eang mewn awtomeiddio, meddygaeth fanwl, digidoli, deallusrwydd artiffisial/dysgu peirianyddol, argraffu meinwe 3D, therapiwteg uwch a thechnoleg rhyngrwyd yn cael effeithiau mawr ar y gwasanaeth iechyd.

en-gb	Non-technology driven applied research also plays a role in service redesign and transformation e.g. skills-mixing, leadership, new care models etc.
cy-gb	Mae ymchwil gymhwysol na chaiff ei yrru gan dechnoleg hefyd yn chwarae rhan i ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau, e.e. cymysgu sgiliau, arweinyddiaeth, modelau gofal newydd ac ati.

en-gb	In order for service challenges to be effectively addressed through research, technological and non-technological innovation, a coordinated and collaborative approach is required to obtain the necessary evidence base needed to change clinical practice, through robust research and improvement methodologies and evaluations.
cy-gb	Er mwyn rhoi sylw’n effeithiol i’w heriau y mae gwasanaethau’n eu hwynebu drwy ymchwilio, arloesi technolegol ac anhechnolegol, mae angen gweithredu’n gydlynol a chydweithredol i gael y sylfaen dystiolaeth angenrheidiol sydd ei hangen i newid arfer clinigol, drwy gyfrwng gwerthusiadau a methodolegau ymchwilio a gwella cadarn.

en-gb	Healthcare Science Network will champion and advocate the applied research, innovation that will deliver prudent and value based healthcare agenda and focuses on service challenges for the betterment of NHS Wales.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn hyrwyddo ac yn eiriol dros ymchwil gymhwysol, arloesi a fydd yn darparu agenda gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth ac yn canolbwyntio ar yr heriau a wyneba gwasanaethau er mwyn gwella GIG Cymru.

en-gb	Healthcare scientists have a significant role to play in leading, defining, designing, developing and delivering multi-professional collaborative high quality applied research in the NHS.
cy-gb	Mae gan wyddonwyr gofal iechyd rôl bwysig i’w chwarae i arwain, diffinio, dylunio, datblygu a chyflwyno ymchwil gymhwysol gydweithredol aml-broffesiynol o ansawdd uchel yn y GIG.

en-gb	Wales has a well-developed and coordinated research infrastructure for healthcare research through Health and Care Research Wales and the National Institute for Health research (NIHR).
cy-gb	Mae gan Gymru seilwaith ymchwil datblygedig a chydlynus ar gyfer ymchwil gofal iechyd drwy Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru a’r Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd (NIHR).

en-gb	Health and Care Research Wales and NIHR have various programmes to support new and experienced researchers working in the NHS in Wales.
cy-gb	Mae gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru ac NIHR amryw o raglenni i gefnogi ymchwilwyr newydd a phrofiadol sy’n gweithio yn y GIG yng Nghymru.

en-gb	Healthcare scientists are involved in many applications to these research programmes either for their own research or as a co-applicant or support for other healthcare professionals.
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn ymwneud â llawer o geisiadau i’r rhaglenni ymchwil hyn naill ai ar gyfer eu hymchwil eu hunain neu fel cyd-ymgeiswyr neu gefnogwyr i weithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill.

en-gb	In addition, healthcare scientists can be involved in applied research studies stemming from the local research and development programmes sponsored by the university health boards.
cy-gb	Yn ogystal, gall gwyddonwyr gofal iechyd gymryd rhan mewn astudiaethau ymchwil gymhwysol sy’n deillio o’r rhaglenni ymchwilio a datblygu lleol a noddir gan fyrddau iechyd prifysgol.

en-gb	Wales also has a thriving academic and industry led research environment with many shining examples of internationally renowned best practice.
cy-gb	Mae gan Gymru hefyd amgylchedd ymchwil a arweinir gan ddiwydiant a’r byd academaidd sy’n ffynnu, gyda llawer o enghreifftiau gwych o arferion gorau o’r radd flaenaf.

en-gb	Healthcare scientists, with their skill set, are well positioned to lead and support high quality applied research in many specialties, where projects are suitable for adoption onto the Clinical Research Portfolio.
cy-gb	Gyda’r sgiliau maent yn meddu arnynt, mae gwyddonwyr gofal iechyd mewn sefyllfa dda i arwain a chefnogi ymchwil gymhwysol o ansawdd da mewn nifer o arbenigeddau, lle bo’r prosiectau’n addas i’w mabwysiadu i’r Portffolio Ymchwil Glinigol.

en-gb	This is achieved through working in partnership with other healthcare professionals, academia and industry and being involved in idea generation, study design, research governance, recruitment, data analysis, publication of findings and knowledge translation and mobilisation.
cy-gb	Cyflawnir hyn drwy weithio mewn partneriaeth â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, y byd academaidd a diwydiant a chyfrannu at y broses o gynhyrchu syniadau, dylunio astudiaethau, llywodraethu ymchwil, recriwtio, dadansoddi data, cyhoeddi canfyddiadau a throsi a lledaenu gwybodaeth.

en-gb	In addition, healthcare scientists can provide high quality supervision, support and mentoring of other healthcare scientists and healthcare professionals undertaking applied research.
cy-gb	Yn ogystal, gall gwyddonwyr gofal iechyd oruchwylio, cefnogi a mentora’n effeithiol wyddonwyr gofal iechyd eraill a gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gwneud ymchwil.

en-gb	Healthcare scientist research support therefore facilitates career  development of other healthcare professionals and can also increase income generation for the NHS through commercial research activity, grant funding and development of intellectual property.
cy-gb	Mae cefnogaeth ymchwil gan wyddonwyr gofal iechyd felly o gymorth i ddatblygu gyrfaoedd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill, a gall hefyd greu mwy o incwm i’r GIG drwy weithgaredd ymchwil masnachol, cyllid grantiau a datblygu eiddo deallusol.

en-gb	The rapid adoption of new and emerging technologies and other innovations into the service is dependent on a range of factors such as:
cy-gb	Mae’r gallu i fabwysiadu technolegau newydd a datblygol a dulliau arloesol eraill yn gyflym i’r gwasanaeth yn dibynnu ar nifer o ffactorau megis:

en-gb	evidence, policy direction, agreement and support of stakeholders, cultural change, resources, education and leadership.
cy-gb	tystiolaeth, cyfeiriad polisïau, cytundeb a chefnogaeth rhanddeiliaid, newid diwylliannol, adnoddau, addysg ac arweinyddiaeth.

en-gb	Where new technologies and innovations are introduced, disinvestment in less valuable services must also occur for the system to remain balanced.
cy-gb	Lle bo technolegau a dulliau arloesol newydd yn cael eu cyflwyno, rhaid hefyd beidio â buddsoddi mewn gwasanaethau llai gwerthfawr er mwyn cadw cydbwysedd yn y system.

en-gb	The complex engagement and participation of multiple stakeholders including the public sector, third sector and private sectors across Wales will drive new ways of working and new ways of thinking.
cy-gb	Bydd y broses gymhleth o gynnwys ac ymgysylltu ag amryfal randdeiliaid, gan gynnwys y sector cyhoeddus, y trydydd sector a’r sector preifat ar draws Cymru yn ysgogi ffyrdd newydd o weithio a ffyrdd newydd o feddwl.

en-gb	A coordinated and evidence led approach is required in order to identify and address service level challenges through the rapid evaluation and deployment of new and emerging technologies and innovative ideas.
cy-gb	Rhaid gweithio’n gydgysylltiedig ac ar sail tystiolaeth er mwyn gweld pa heriau a wynebir ar lefel gwasanaethau a rhoi sylw i’r rhain drwy werthuso a defnyddio syniadau arloesol a thechnolegau newydd a datblygol yn gyflym.

en-gb	There are many opportunities for healthcare scientists to engage and participate in innovative activities that take place within the university health boards and trusts as well as across the wider healthcare system.
cy-gb	Ceir llawer o gyfleoedd i wyddonwyr gofal iechyd ymgysylltu a chyfranogi mewn gweithgareddau arloesol sy’n mynd rhagddynt mewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol yn ogystal ag ar draws y system gofal iechyd ehangach.

en-gb	Healthcare scientists can engage with projects funded through Innovate UK and the Efficiency Through Technology Fund (ETTF) that seek to support the adoption and scale up of innovative technologies that will drive service transformation and improve patient outcomes.
cy-gb	Gall gwyddonwyr gofal iechyd fod yn rhan o brosiectau a ariennir drwy Innovate UK a Chyllid Effeithlonrwydd drwy Dechnoleg (ETTF) sydd â’r nod o gynyddu technolegau arloesol a hwyluso eu mabwysiadu er mwyn gallu trawsnewid gwasanaethau a gwella canlyniadau cleifion.

en-gb	Similarly the Bevan Health Technology Exemplars programme supports NHS Wales staff to work in partnership with an industry partner to rapidly introduce and evaluate an innovative health technology product or service within a clinical pathway.
cy-gb	Yn yr un modd, mae Esiamplau Technoleg Iechyd Bevan yn helpu staff GIG Cymru i weithio mewn partneriaeth gyda phartner mewn diwydiant i gyflwyno a gwerthuso’n gyflym gynnyrch neu wasanaeth technolegol iechyd arloesol mewn llwybr clinigol.

en-gb	Both NICE and Health Technology Wales are set up to evaluate the impact of new technologies and healthcare scientists are well placed to support the assessment of new technologies in the health service.
cy-gb	Mae NICE a Technoleg Iechyd Cymru ill dau wedi’u sefydlu i werthuso effaith technolegau newydd ac mae gwyddonwyr gofal iechyd mewn sefyllfa dda i helpu gyda’r gwaith o asesu technolegau newydd yn y gwasanaeth iechyd.

en-gb	In addition, healthcare scientists are able to engage in other initiatives such as the Welsh Wound Innovation Centre that aims to develop clinical excellence in the prevention, treatment and management of wounds.
cy-gb	Hefyd, gall gwyddonwyr gofal iechyd gyfranogi mewn cynlluniau eraill megis y Ganolfan Arloesi ym maes Gwella Clwyfau sydd â’r nod o ddatblygu rhagoriaeth glinigol er mwyn atal, trin a gofalu am glwyfau.

en-gb	A key driver for success is facilitating healthcare scientists to engage and participate in the research and innovation activities driven by the university health boards and to form strategic partnerships with Higher Education Institutions (HEI’s) and industry.
cy-gb	Un o’r ffordd o sbarduno llwyddiant yw annog gwyddonwyr gofal iechyd i ymgysylltu â chyfranogi yn y gweithgareddau ymchwilio ac arloesi sy’n cael eu hysgogi gan fyrddau iechyd prifysgolion a ffurfio partneriaethau strategol gyda Sefydliadau Addysg Uwch (SAU) a diwydiant.

en-gb	The Healthcare Science Network will also seek to support and inform the development of annual R&D and Innovation work programmes and funding calls (e.g.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd hefyd yn cefnogi a llywio’r gwaith o sefydlu rhaglenni gwaith a galwadau am gyllid blynyddol ym maes Ymchwil a Datblygu ac Arloesi  (e.e.

en-gb	ETTF, HCRW).
cy-gb	ETTF, HCRW).

en-gb	The Healthcare Science Network will support funding applications, and where required, manage a coordinated response by healthcare scientists to new funding calls in Wales and beyond.
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn cefnogi ceisiadau am gyllid, a lle bo angen, yn rheoli ymateb cydlynus gan wyddonwyr gofal iechyd i alwadau newydd am gyllid yng Nghymru a thu hwnt.

en-gb	Actions
cy-gb	Camau Gweithredu

en-gb	The All-Wales Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, Health and Care Research Wales, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to:
cy-gb	Bydd Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd Cymru gyfan yn gweithio mewn cydweithrediad â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol y GIG, Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd) a’r cyhoedd i:

en-gb	Support and promote healthcare scientists to increase their active participation and engagement in applied research and innovation programmes and projects in university health boards across Wales and beyond.
cy-gb	Gefnogi ac annog gwyddonwyr gofal iechyd i gyfranogi ac ymgysylltu mwy â phrosiectau a rhaglenni arloesi ac ymchwil gymhwysol mewn byrddau iechyd prifysgol ar draws Cymru a thu hwnt.

en-gb	The Healthcare Science Network will monitor and report on healthcare science participation in applied research programmes to:
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd  yn monitro ac yn adrodd ar gyfranogaeth gwyddonwyr gofal iechyd mewn rhaglenni ymchwil gymhwysol i:

en-gb	Identify healthcare scientists in an applied research leadership role and those conducting research projects.
cy-gb	Nodi’r gwyddonwyr gofal iechyd mewn rôl arweinyddiaeth mewn ymchwil gymhwysol a’r rheini sy’n cynnal prosiectau ymchwil.

en-gb	Identify successful grant submissions led by (or have co-applicant) healthcare scientists.
cy-gb	Nodi’r cyflwyniadau llwyddiannus am grantiau a arweinir gan wyddonwyr gofal iechyd (neu lle bo gwyddonwyr gofal iechyd yn gyd-ymgeiswyr).

en-gb	Identify publications with healthcare scientist authorship / coauthorship.
cy-gb	Nodi’r cyhoeddiadau y mae gwyddonwyr gofal iechyd yn awduron/ cyd-awduron arnynt.

en-gb	Support University Health Boards and work in partnership with NHS R&D Directors to develop strategic plans for prudent and value based research, development, and innovation.
cy-gb	Cefnogi Byrddau Iechyd a gweithio mewn partneriaeth â Chyfarwyddwyr Ymchwil a Datblygu y GIG i lunio cynlluniau strategol ar gyfer ymchwilio, datblygu ac arloesi darbodus a seiliedig ar werth.

en-gb	To develop strategic plans for research, development, and innovation.
cy-gb	Llunio cynlluniau strategol ar gyfer ymchwilio, datblygu ac arloesi.

en-gb	To help shape and inform applied research and innovation programmes and initiatives in Wales.
cy-gb	Helpu i siapio a llywio cynlluniau a rhaglenni arloesi ac ymchwil gymhwysol yng Nghymru.

en-gb	To develop a horizon scanning for new and emerging innovations and technologies that can be shared with healthcare scientists through Healthcare Science One.
cy-gb	Datblygu arfer o sganio’r gorwel am dechnolegau a dulliau arloesol newydd a datblygol y gellir eu rhannu gyda gwyddonwyr gofal iechyd drwy Gwyddor Gofal Iechyd Un.

en-gb	Working with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support research and development and associated national/strategic contributions.
cy-gb	Gweithio gyda’r Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i ddatblygu cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd i gefnogi ymchwil a datblygu a chyfraniadau strategol/cenedlaethol cysylltiedig.

en-gb	To maximise and raise awareness of opportunities for healthcare scientists to undertake research.
cy-gb	Sicrhau bod cynifer â phosibl o gyfleoedd ar gael i wyddonwyr gofal iechyd wneud gwaith ymchwil a chynyddu ymwybyddiaeth o’r cyfleoedd hynny.

en-gb	Provide a research mentoring and development scheme for healthcare scientists throughout their careers and provide support to other professionals who are engaged in health science research and innovation activities.
cy-gb	Darparu cynllun datblygu a mentora ar gyfer ymchwil i wyddonwyr gofal iechyd gydol eu gyrfaoedd a darparu cefnogaeth i weithwyr proffesiynol eraill sy’n ymwneud â gweithgareddau arloesi ac ymchwilio yn y sector gwyddor gofal iechyd.

en-gb	Service Redesign and Transformation
cy-gb	Ailddylunio a Thrawsnewid Gwasanaethau

en-gb	‘ Bold Models of Seamless Care, National Principles, Local Delivery’ 
cy-gb	‘ Modelau Mentrus o Ofal Di-dor, Egwyddorion Cenedlaethol, Cyflenwi’n Lleol’ 

en-gb	As described by ‘The Interim Parliamentary Review of Health and Social Care in Wales , 2017’: 
cy-gb	Fel y disgrifir gan ‘ Adroddiad Interim yr Adolygiad Seneddol o Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru, 2017 ’ : 

en-gb	“The case for change is compelling.
cy-gb	“Mae’r achos dros newid yn gymhellol.

en-gb	Wales can attain better health and wellbeing outcomes for its citizens and meet the goals of the Wellbeing of Future Generations (Wales) Act 2015, but to do so we will need to speed up how the health and social care system adapts to the changing needs of the population and other major challenges”.
cy-gb	Gall Cymru gyflawni canlyniadau iechyd a llesiant gwell i’w dinasyddion a chyrraedd nodau Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. Ond er mwyn gwneud hyn bydd angen iddi gyflymu’r modd y mae’r system iechyd a gofal cymdeithasol yn addasu i anghenion newidiol y boblogaeth a heriau mawr eraill.”.

en-gb	Healthcare science is one significant asset that can be used more effectively to support this transformational change and pursue continuous service quality improvement.
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd yn un ased pwysig y gellid ei ddefnyddio’n fwy effeithiol i gefnogi’r newid trawsnewidiol a mynd ar drywydd gwelliant parhaus yn ansawdd gwasanaethau.

en-gb	The prudent healthcare principles and value-based healthcare are used by this professional group to effect necessary change.
cy-gb	Mae’r grŵp proffesiynol hwn yn defnyddio egwyddorion gofal iechyd darbodus a gofal iechyd seiliedig ar werth i esgor ar y newid angenrheidiol.

en-gb	The complexities of change management work best when all professional groups, including healthcare scientists, work together to develop more prudent, clinically effective patient care pathways and models of care.
cy-gb	Mae cymhlethdodau’r broses o reoli newid yn gweithio orau pan fo’r holl grwpiau proffesiynol, gan gynnwys gwyddonwyr gofal iechyd, yn gweithio gyda’i gilydd i ddatblygu modelau gofal a llwybrau gofal cleifion clinigol-effeithiol, mwy darbodus.

en-gb	Capturing the value of the expert input from the appropriate healthcare scientist will help facilitate that change.
cy-gb	Bydd cipio gwerth y mewnbwn arbenigol gan y gwyddonwyr gofal iechyd priodol yn helpu i hwyluso’r newid hwnnw.

en-gb	Healthcare scientists are well skilled in developing, trialling and evaluating new techniques and ways of working.
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd yn meddu ar y sgiliau iawn i ddatblygu, treialu a gwerthuso technegau a ffyrdd newydd o weithio.

en-gb	It is important that an environment is created where healthcare science has a greater influence in system design, implementation and development of new models of care;
cy-gb	Mae’n bwysig creu amgylchedd lle mae gan wyddor gofal iechyd fwy o ddylanwad yn y broses o ddylunio systemau, gweithredu a datblygu modelau gofal newydd;

en-gb	to do this we must provide space and protected time for healthcare scientists to engage and participate in this process and for their expertise to be fully utilised.
cy-gb	i wneud hyn rhaid inni ddarparu gofod ac amser wedi’i ddiogelu i wyddonwyr gofal iechyd ymgysylltu a chyfranogi yn y broses hon gan ddefnyddio’u harbenigedd i’r eithaf.

en-gb	‘One Seamless System for Wales’
cy-gb	‘Un System Ddi-dor i Gymru’

en-gb	Effective new models of care require evidence to support transformation – much of this evidence will be provided from new digital initiatives where information is captured and analysed systematically.
cy-gb	Mae gofyn i fodelau gofal newydd effeithiol gael tystiolaeth i gefnogi’r trawsnewid – bydd llawer o’r dystiolaeth hon yn cael ei darparu o gynlluniau digidol newydd lle caiff gwybodaeth ei chipio a’i dadansoddi’n systematig.

en-gb	Specific examples of current system level changes that are underway include commitments to promote independence through self-management and remote monitoring, provide care closer to home, earlier disease diagnosis, reducing variation, quality value adding consolidation of services and adoption of new and emerging technologies e.g. regenerative medicine, precision medicine and genomics.
cy-gb	Mae’r esiamplau penodol o newidiadau cyfredol ar lefel y system sy’n mynd rhagddynt yn cynnwys ymrwymiadau i hybu annibyniaeth drwy hunan-reoli a monitro o bell, darparu gofal yn agosach at adre, gwneud diagnosis o glefydau yn gynnar, lleihau amrywiadau, cysoni gwasanaethau er mwyn ychwanegu gwerth ac ansawdd a mabwysiadu technolegau newydd a datblygol e.e. meddygaeth aildyfu, meddygaeth fanwl a genomeg.

en-gb	The healthcare science workforce can assist with the transformation by ensuring that the Healthcare Science Network contributes to national working groups in Wales and England e.g. non-medical prescribing, the transformation of diagnostic services such as pathology imaging etc.
cy-gb	Gall y gweithlu gwyddor gofal iechyd gynorthwyo gyda’r trawsnewidiad drwy sicrhau bod y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd  yn cyfrannu at weithgorau cenedlaethol yng Nghymru a Lloegr e.e. presgripsiynu anfeddygol, trawsnewid gwasanaethau diagnostig megis delweddu patholegol ac yn y blaen.

en-gb	The Healthcare Science Network can ensure whole system thinking by coordinating action between strategies where the workforce has a key involvement.
cy-gb	Gall y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd sicrhau bod y system gyfan yn cael ei hystyried drwy gydlynu camau gweithredu rhwng strategaethau lle mae gan y gweithlu ran bwysig i’w chwarae.

en-gb	The need for evidence-based decision-making is central to effective service redesign and transformation.
cy-gb	Mae’r angen am benderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth yn ganolog i’r gwaith o ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau’n effeithiol.

en-gb	Whether technological or non-technological, R&I is an intrinsic component of service improvement.
cy-gb	Mae Ymchwil a Datblygu, boed hynny’n dechnolegol ynteu’n anhechnolegol, yn gydran annatod o’r broses o wella gwasanaethau.

en-gb	Healthcare science must therefore adopt a more systematic approach to research and innovation through to implementation at scale.
cy-gb	Rhaid i wyddor gofal iechyd felly fabwysiadu dull mwy systematig o ymchwilio ac arloesi drwodd i weithredu ar raddfa.

en-gb	There is complementarity between actions between research and innovation and service transformation.
cy-gb	Ceir cyfatebolrwydd rhwng camau gweithredu ac ymchwilio ac arloesi a thrawsnewid gwasanaethau.

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary and primary), industry and the public to:
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), diwydiant a’r cyhoedd i:

en-gb	Ensure that there is healthcare science representation on relevant national (UK & Wales), regional and local service transformation programmes in policy  development in the fields of health, education and industry, e.g. primary care, genomics, acute kidney injury, laboratory information system, Technology Enabled Care Services (TECS) etc.
cy-gb	Sicrhau y ceir cynrychiolaeth o’r sector gwyddor gofal iechyd ar raglenni trawsnewid gwasanaethau cenedlaethol (y DU a Chymru), rhanbarthol a lleol perthnasol ym maes iechyd, addysg a diwydiant, e.e. gofal sylfaenol, genomeg, anaf acíwt i’r arenau, system gwybodaeth labordai, Gwasanaethau Gofal a Ddarperir drwy Dechnoleg (TECS) ac yn y blaen.

en-gb	Engage early in UK and Welsh Government and NHS discussions for digital transformation;
cy-gb	Cyfrannu’n gynnar yn y trafodaethau rhwng Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru a’r GIG ar gyfer trawsnewid digidol;

en-gb	including service needs and system specifications, training and implementation.
cy-gb	gan gynnwys anghenion gwasanaethau a manylebau’r system, hyfforddiant a gweithredu;

en-gb	Work with NHS Wales and Welsh Government to prioritise and support the prudent and value based healthcare agenda for healthcare science in addressing service challenges
cy-gb	Gweithio gyda GIG Cymru a Llywodraeth Cymru i flaenoriaethu a chefnogi’r agenda gofal iechyd darbodus a seiliedig ar werth ar gyfer gwyddor gofal iechyd i roi sylw i’r heriau y mae gwasanaethau yn eu hwynebu.

en-gb	Support the development of evidence based decision making through the systematic collection and analysis of data.
cy-gb	Helpu i ddatblygu proses gwneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth drwy gasglu a dadansoddi data yn systematig.

en-gb	Champion the benefits of active co-production and multi-professional approach in the design, implementation, evaluation and subsequent development of new models of care and care pathways.
cy-gb	Hyrwyddo manteision cynhyrchu ar y cyd a chael cyfraniad aml-broffesiwn ar gyfer dylunio, gweithredu, gwerthuso a llunio’n ddiweddarach fodelau gofal a llwybrau gofal newydd.

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support service re-design and transformation including associated national/strategic contributions.
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i lunio cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn helpu i ailddylunio a thrawsnewid gwasanaethau gan gynnwys cyfraniadau cenedlaethol/strategol cysylltiedig.

en-gb	Culture and Integration
cy-gb	Diwylliant ac Integreiddio

en-gb	‘Capacity to Transform, Dynamic Leadership, Unprecedented Cooperation’
cy-gb	‘Gallu i Drawsnewid, Arweinyddiaeth Ddynamig, Cydweithredu na welwyd mo’i Debyg’

en-gb	Good leadership is vitally important in order to realise a vision for healthcare science that supports both the development of the profession and addresses service challenges.
cy-gb	Mae arweinyddiaeth dda yn hollbwysig er mwyn cyflawni gweledigaeth ar gyfer gwyddor gofal iechyd sy’n cefnogi datblygiad y proffesiwn a hefyd yn rhoi sylw i’r heriau a wyneba gwasanaethau.

en-gb	Healthcare scientists already hold senior leadership roles in NHS Wales but there has been no clear route to hold lead roles in the current ‘divisional’ management structures within university health boards and trusts, without leaving expert clinical practice.
cy-gb	Mae gwyddonwyr gofal iechyd eisoes yn dal rolau uwch-arweinwyr yn GIG Cymru ond ni fu llwybr clir ar gyfer dal rolau arweiniol yn y strwythurau rheoli ‘adrannol’ cyfredol mewn Ymddiriedolaethau a Byrddau Iechyd, heb adael ymarfer clinigol arbenigol.

en-gb	In Wales many examples already exist of services which are Consultant Clinical Scientist led;
cy-gb	Yng Nghymru ceir sawl esiampl eisoes o wasanaethau sydd dan arweiniad Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol;

en-gb	they include Genetics, Medical Physics, Rehabilitation Engineering, Biochemistry, Audiology and Newborn Screening.
cy-gb	maent yn cynnwys Geneteg, Ffiseg Feddygol, Peirianneg Adsefydlu, Biocemeg, Awdioleg a Sgrinio ar gyfer Babanod newydd-anedig.

en-gb	Consultant Clinical Scientists provide clinical and scientific expertise as well as strategic leadership, therefore it is important that the role of Consultant Clinical Scientist is supported in order to develop the pathway to enhance system level leadership.
cy-gb	Mae Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol yn darparu arbenigedd clinigol a gwyddonol yn ogystal ag arweinyddiaeth strategol, felly mae’n bwysig rhoi cefnogaeth i rôl Gwyddonwyr Clinigol Ymgynghorol er mwyn datblygu’r llwybr i wella arweinyddiaeth ar lefel y system.

en-gb	National pathways and programmes for succession planning and access to senior healthcare science positions require strategic intervention by NHS Wales to ensure a strong professional leadership of healthcare science in NHS Wales.
cy-gb	Mae gofyn i raglenni a llwybrau cenedlaethol ar gyfer cynllunio olyniaeth a mynediad at uwch-swyddi ym maes gwyddor gofal iechyd gael ymyrraeth strategol gan GIG Cymru i sicrhau arweinyddiaeth broffesiynol gadarn ar gyfer gwyddor gofal iechyd yn GIG Cymru.

en-gb	The healthcare science workforce is dispersed throughout university health boards and trusts as a consequence the professions sometimes lack system level coherence and have little visibility.
cy-gb	Mae’r gweithlu gwyddor gofal iechyd wedi’i wasgaru ar draws ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol ac, o’r herwydd, ceir diffyg cydlyniant weithiau ar lefel y system yn y proffesiynau a phrin maent i’w gweld.

en-gb	Therefore healthcare scientists are not always sufficiently well positioned, and sometimes lack profile or authority to affect local decision making and authority to influence planning decisions.
cy-gb	Felly, nid yw gwyddonwyr gofal iechyd bob amser mewn sefyllfa ddigon da, ac weithiau nid oes ganddynt ddigon o awdurdod na phroffil i gael effaith ar benderfyniadau lleol nac awdurdod i ddylanwadu ar benderfyniadau cynllunio.

en-gb	Compared to other health professions healthcare science has sometimes not engaged effectively and can thus have a reduced input to healthcare planning decisions.
cy-gb	O’i gymharu â phroffesiynau iechyd eraill, ni ymgysylltir yn effeithiol â gwyddor gofal iechyd weithiau a gall o’r herwydd gael llai o fewnbwn mewn penderfyniadau cynllunio ym maes gofal iechyd.

en-gb	For their part, individual health organisations in Wales cannot necessarily see the strategic picture associated with small specialty health science services, such that sustainability and foundations for development of such services are at risk of being compromised.
cy-gb	Ni all sefydliadau iechyd unigol yn benodol yng Nghymru o anghenraid weld y darlun strategol sy’n gysylltiedig â gwasanaethau gwyddor iechyd arbenigol bychan, megis bod cynaliadwyedd a’r sylfeini ar gyfer datblygu’r cyfryw wasanaethau mewn perygl o gael eu rhoi yn y fantol.

en-gb	Sometimes scientists are confined to clinical silos which can limit service improvement to their own clinical specialties.
cy-gb	Weithiau mae gwyddonwyr wedi’u hynysu’n glinigol gan gyfyngu’r gwasanaethau sy’n cael eu gwella i’w harbenigeddau clinigol eu hunain.

en-gb	It can also affect whole system change when each integral part of the pathway is not identified or recognised and therefore not considered.
cy-gb	Gall hefyd effeithio ar newid yn y system gyfan pan na chaiff pob rhan annatod o’r llwybr ei nodi neu’i gydnabod ac felly ni chaiff ei ystyried.

en-gb	Culturally there is a need for all professions to identify and recognize the contribution of each of the professions and ensure that all are involved in the development and decision making for the NHS to transform effectively.
cy-gb	Yn ddiwylliannol, mae angen i’r holl broffesiynau nodi a chydnabod cyfraniad pob un o’r proffesiynau a sicrhau bod pawb yn cael ei gynnwys yn y gwaith datblygu a gwneud penderfyniadau er mwyn i’r GIG drawsnewid yn effeithiol.

en-gb	This is a two way process requiring each party to promote their roles with other healthcare professionals and for each role to recognize each others function as an important contributory factor of success.
cy-gb	Mae hon yn broses ddwyffordd lle mae gofyn i bob parti hyrwyddo eu rolau gyda gweithwyr gofal iechyd proffesiynol eraill a gofyn i bob rôl gydnabod swyddogaeth ei gilydd fel ffactor pwysig sy’n cyfrannu at lwyddiant.

en-gb	The healthcare science workforce problem solving skill set is a relatively under utilised resource in system level service design but it can often provide a unique opportunity to look at the challenges faced by NHS Wales with fresh eyes and to bring a different perspective.
cy-gb	Mae set sgiliau datrys problemau’r gweithlu gwyddor gofal iechyd yn adnodd nad yw’n cael ei ddefnyddio llawer wrth ddylunio gwasanaethau ar lefel y system, ond gall yn aml ddarparu cyfle unigryw i edrych o’r newydd ar yr heriau y mae GIG Cymru yn eu hwynebu a dwyn i mewn safbwyntiau gwahanol.

en-gb	Involving the appropriate  healthcare scientist in any system level change should increase the chances of success.
cy-gb	Dylai cynnwys y gwyddonydd gofal iechyd priodol mewn unrhyw newid ar lefel y system gynyddu’r siawns o lwyddo.

en-gb	The added value for the inclusion of healthcare scientists is to harness how they think, and not just what they know.
cy-gb	Y gwerth ychwanegol a geir o gynnwys gwyddonwyr gofal iechyd yw harneisio sut maent yn meddwl, ac nid dim ond yr hyn maent yn ei wybod.

en-gb	Healthcare science is a global activity and evidence of best and better practice will exist in discrete pockets of the world.
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd yn weithgaredd byd-eang a bydd tystiolaeth o’r ymarfer gorau ac ymarfer gwell i’w chael mewn gwahanol rannau o’r byd.

en-gb	Recognition of the need to send our best and brightest healthcare scientists to explore, meet with and engage with healthcare professionals from other countries should be supported at the highest levels if we are to bring home new ideas, partnerships and collaborations to address our own service challenges.
cy-gb	Dylai’r gydnabyddiaeth o’r angen i anfon ein gwyddonwyr gofal iechyd gorau a disgleiriaf i archwilio, cyfarfod ac ymgysylltu â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol o wledydd eraill gael ei chefnogi ar y lefelau uchaf os ydym eisiau dod â syniadau newydd, partneriaethau a chydweithrediadau adref i roi sylw i’r heriau a wynebwn yn ein gwasanaethau ni.

en-gb	Educating and engaging with future generations of healthcare scientists through outreach programmes requires further promotion in order to support the grass roots engagement with healthcare science.
cy-gb	Mae angen hybu mwy ar addysgu ac ennyn diddordeb cenedlaethau gwyddonwyr gofal iechyd y dyfodol drwy raglenni gwaith maes er mwyn annog ymgysylltiad â gwyddor gofal iechyd ar lawr gwlad.

en-gb	A more systematic and strategic approach to meeting the leadership ambition of outreach needs to be realised to support our future leaders.
cy-gb	Mae angen gweithredu’n fwy systematig a strategol er mwyn cyflawni uchelgais yr arweinyddiaeth ar gyfer gwaith maes er mwyn cefnogi ein harweinwyr i’r dyfodol.

en-gb	It is also important that healthcare scientists are also actively engaged in the education and training of other health professionals to increase awareness of healthcare science, and support multidisciplinary team working.
cy-gb	Mae hefyd yn bwysig bod gwyddonwyr gofal iechyd yn chwarae rhan amlwg yn y rhaglenni addysg a hyfforddiant ar gyfer gweithwyr iechyd proffesiynol eraill er mwyn cynyddu ymwybyddiaeth o wyddor gofal iechyd, a chefnogi gwaith tîm aml-ddisgyblaeth.

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to:
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), a’r cyhoedd i:

en-gb	Develop a healthcare science website (Healthcare Science One) for Wales that will bring together information for workforce development in Wales, and act as a focal point for healthcare science.
cy-gb	Ddatblygu gwefan gwyddor gofal iechyd (Gwyddor Gofal Iechyd Un) i Gymru a fydd yn dwyn ynghyd wybodaeth ar gyfer datblygu’r gweithlu yng Nghymru, gan fod yn ganolbwynt ar gyfer gwyddor gofal iechyd.

en-gb	Healthcare Science One will seek to attract new talent to Wales, inform the current workforce about training, learning and career opportunities, highlight current trends and stories from Wales, support policy development, provide a focal point and discussion forum for healthcare science disciplines (via an online secure platform).
cy-gb	Bydd Gwyddor Gofal Iechyd Un yn ceisio denu doniau newydd i Gymru, hysbysu’r gweithlu cyfredol am gyfleoedd gyrfaol, hyfforddiant a dysgu, tynnu sylw at straeon a thueddiadau cyfredol o Gymru, rhoi cefnogaeth ar gyfer datblygu polisïau, bod yn ganolbwynt ac yn fforwm trafod ar gyfer disgyblaethau gwyddor gofal iechyd (drwy gyfrwng  platfform diogel arlein).

en-gb	To exploit opportunities where multi-disciplinary programmes can be developed e.g. leadership, value based healthcare, informatics etc.
cy-gb	Manteisio ar gyfleoedd lle gellir datblygu rhaglenni aml-ddisgyblaeth e.e. arweinyddiaeth, gofal iechyd sy’n seiliedig ar werth, gwybodeg ac yn y blaen.

en-gb	Promote coherence and identity of the healthcare science community, with a series of workshops held in Wales.
cy-gb	Hybu cydlyniant a hunaniaeth i’r gymuned gwyddor gofal iechyd, gyda chyfres o weithdai’n cael eu cynnal yng Nghymru.

en-gb	Work with national professional bodies to highlight the roles of the healthcare scientist in the NHS.
cy-gb	Gweithio gyda chyrff proffesiynol cenedlaethol i amlygu rolau gwyddonwyr gofal iechyd yn y GIG.

en-gb	Share good practice and celebrate successes of healthcare scientists in addressing service challenges.
cy-gb	Rhannu arferion da a dathlu llwyddiannau gwyddonwyr gofal iechyd wrth iddynt roi sylw i’r heriau sy’n wynebu gwasanaethau.

en-gb	Promote the use of ‘one voice’ to communicate with the healthcare science profession and collaborate on important issues with others.
cy-gb	Hybu’r arfer o ddefnyddio ‘un llais’ i gyfathrebu gyda’r proffesiwn gwyddor gofal iechyd a chydweithredu ar faterion pwysig gydag eraill.

en-gb	Develop a national leadership plan and programme for healthcare science.
cy-gb	Llunio cynllun a rhaglen arweinyddiaeth genedlaethol ar gyfer gwyddor gofal iechyd.

en-gb	  Develop a travel fellowships programme for healthcare scientists.
cy-gb	Sefydlu rhaglen Cymrodoriaethau Teithio ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd.

en-gb	Work with educational programmes on a national and regional basis (e.g.
cy-gb	Gweithio gyda rhaglenni addysgol yn genedlaethol a rhanbarthol (e.e.

en-gb	STEMNET) to develop a culture of outreach in university health boards and trusts to support the uptake of science and healthcare learning.
cy-gb	STEMNET) i feithrin diwylliant o waith maes mewn ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol i annog unigolion i ddysgu ym maes gwyddoniaeth a gofal iechyd.

en-gb	Promote a culture and schemes where senior healthcare scientists are responsible for mentoring and supporting junior healthcare scientists and all healthcare professionals on their career journey.
cy-gb	Hybu diwylliant a chynlluniau lle bod uwch-wyddonwyr gofal iechyd yn gyfrifol am fentora a chefnogi gwyddonwyr gofal iechyd iau a’r holl weithwyr gofal iechyd proffesiynol ar eu siwrnai yrfaol.

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to improve culture and integration, including associated national/strategic contributions.
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i wneud cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn gwella diwylliant ac integreiddio, gan gynnwys cyfraniadau strategol/cenedlaethol cysylltiedig.

en-gb	Quality and Service Improvement
cy-gb	Ansawdd a Gwella Gwasanaethau

en-gb	‘The Quadruple Aim for All’
cy-gb	‘Y Nod Pedwarplyg i Bawb’

en-gb	The Triple Aim is a quality system based on securing better outcomes, better user experience and better value to provide a safe, effective, patient-centered, timely, efficient and equitable care with an engaged and productive workforce.
cy-gb	Mae’r Nod Triphlyg yn system o ansawdd sy’n seiliedig ar gael canlyniadau gwell, profiad gwell i ddefnyddwyr a gwell gwerth er mwyn darparu gofal diogel, effeithiol, sy’n canolbwyntio ar y claf, amserol, effeithlon a theg gyda gweithlu cynhyrchiol ac ymgysylltiol.

en-gb	Quadruple Aim differs from the Triple Aim by explicitly introducing the workforce into the equation by ‘improving the experience of delivering care’.
cy-gb	Mae’r Nod Pedwarplyg yn wahanol i’r Nod Triphlyg drwy ei fod yn dwyn y gweithlu i ystyriaeth drwy ‘wella profiad y sawl sy’n cyflenwi’r gofal’.

en-gb	Putting patient safety first is something that everyone working in the NHS has a duty to do.
cy-gb	Mae rhoi diogelwch cleifion yn gyntaf yn rhywbeth y mae gan bawb sy’n gweithio yn y GIG ddyletswydd i’w wneud.

en-gb	NHS Wales also must recognise that its main asset is its workforce and an engaged workforce is one that can help transform the system and deliver even better care.
cy-gb	Rhaid i GIG Cymru hefyd gydnabod mai ei brif gaffaeliad yw ei weithlu ac mae gweithlu ymgysylltiol yn un sy’n gallu helpu i drawsnewid y system a chyflenwi gofal gwell fyth.

en-gb	Healthcare can be very complex so we need to do all we can to reduce risks that can cause harm.
cy-gb	Gall gofal iechyd fod yn hynod gymhleth, felly mae angen inni wneud popeth yn ein gallu i leihau’r risgiau sy’n gallu achosi niwed.

en-gb	Sometimes things do not go as planned so we need to recognise when errors happen so that measures can be taken to prevent the same errors reoccurring in the future.
cy-gb	Weithiau, nid yw pethau’n mynd cystal â’r bwriad felly mae angen inni gydnabod pan fo camgymeriadau’n digwydd er mwyn gallu cymryd camau i atal yr un camgymeriadau rhag ailddigwydd i’r dyfodol.

en-gb	As a profession, healthcare science continually drives the reduction in incidents and avoidable harm by putting measures in place.
cy-gb	Fel proffesiwn, mae gwyddor gofal iechyd yn ymdrechu’n barhaus i leihau digwyddiadau a niwed y gellir ei osgoi drwy roi mesurau ar waith.

en-gb	The use of objective evidence helps to create an open and honest environment.
cy-gb	Mae defnyddio tystiolaeth wrthrychol yn helpu i greu amgylchedd agored ac onest.

en-gb	Healthcare science is well-placed to lead and support service improvement through the use of evidence.
cy-gb	Mae gwyddor gofal iechyd mewn sefyllfa dda i arwain a chefnogi’r broses o wella gwasanaethau drwy ddefnyddio tystiolaeth.

en-gb	There is variation amongst healthcare science-led services that may or may not be accredited by recognised national systems.
cy-gb	Ceir amrywiaeth ymysg gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd, amrywiaeth sydd neu sydd ddim o bosibl yn cael ei achredu gan systemau cenedlaethol cydnabyddedig.

en-gb	Similarly, there is variation in the application of professional regulation across healthcare science.
cy-gb	Yn yr un modd, ceir amrywiaeth yn y ffordd y caiff rheoliadau proffesiynol eu cymhwyso ar draws ym maes gwyddor gofal iechyd.

en-gb	These issues have been recognised nationally and there is ongoing work to address this.
cy-gb	Cafodd y materion hyn eu cydnabod yn genedlaethol ac mae gwaith yn mynd rhagddo i roi sylw i hyn.

en-gb	Comprehensive good quality data is essential to provide safe and effective healthcare services.
cy-gb	Mae data cynhwysfawr o ansawdd da yn hanfodol i ddarparu gwasanaethau gofal iechyd diogel ac effeithiol.

en-gb	Through their clinical activities, healthcare scientists handle vast amounts of data relating to individuals and the administration and running of health systems.
cy-gb	Drwy gyfrwng eu gweithgareddau clinigol, mae gwyddonwyr gofal iechyd yn delio â llawer iawn o ddata am unigolion ac yn gweinyddu ac yn rhedeg systemau iechyd.

en-gb	It is important that healthcare scientists understand the responsibility of handling data;
cy-gb	Mae’n bwysig bod gwyddonwyr gofal iechyd yn deall y cyfrifoldeb sydd arnynt wrth drin data;

en-gb	recognise benefits of using data to drive service improvements and inform health policy, and are adequately skilled to collect and use data in a meaningful way.
cy-gb	yn cydnabod y manteision a geir o ddefnyddio data i ysgogi gwelliannau mewn gwasanaethau a hysbysu polisïau iechyd, a’u bod yn meddu ar sgiliau digonol i gasglu a defnyddio data mewn ffordd ystyrlon.

en-gb	The Healthcare Science Network will work in collaboration with Welsh Government, Health Education and Improvement Wales, NHS university health boards and Trusts, the education sector (higher, further, secondary & primary) and the public to:
cy-gb	Bydd y Rhwydwaith Gwyddor Gofal Iechyd yn gweithio ar y cyd â Llywodraeth Cymru, Addysg a Gwella Iechyd Cymru, Ymddiriedolaethau a Byrddau iechyd prifysgol y GIG, y sector addysg (uwch, pellach, uwchradd a chynradd), a’r cyhoedd i wneud y canlynol:

en-gb	Provide national leadership and voice for healthcare science for nondevolved legislative changes e.g. ionizing radiation, non-medical prescribing etc.
cy-gb	Darparu llais ac arweiniad cenedlaethol dros wyddor gofal iechyd ar gyfer newidiadau deddfwriaethol nad ydynt wedi’u datganoli e.e. ymbelydredd ïoneiddio, presgripsiynau anfeddygol ac yn y blaen.

en-gb	Work collaboratively at UK level informing and implementing the regulatory and registration requirements for healthcare scientists.
cy-gb	Gweithio ar y cyd ar lefel y DU gan lywio a gweithredu’r gofynion rheoleiddio a chofrestru ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd.

en-gb	Link with relevant sub-committee or Specialist Advisory Groups (SAGs) to ensure coordinated high level plans are developed relating to quality and safety.
cy-gb	Cysylltu ag is-bwyllgorau neu Grwpiau Cynghori Arbenigol perthnasol i sicrhau bod cynlluniau lefel uchel cydgysylltiedig yn cael eu datblygu o safbwynt ansawdd a diogelwch

en-gb	Monitor and report on accreditation of healthcare science-led services.
cy-gb	Monitro ac adrodd ar achredu gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd.

en-gb	Work with professional leads to develop a national accreditation plan for healthcare science-led services and work with UKAS at a national level towards more accredited services.
cy-gb	Gweithio gydag arweinyddion proffesiynol i ddatblygu cynllun achredu cenedlaethol ar gyfer gwasanaethau dan arweiniad gwyddor gofal iechyd a gweithio gydag UKAS ar lefel genedlaethol tuag at fwy o wasanaethau achrededig.

en-gb	Act as a focal point and forum for healthcare science sustainability issues.
cy-gb	Gweithredu fel canolbwynt a fforwm ar gyfer materion cynaliadwyedd gwyddor gofal iechyd.

en-gb	Collect information on healthcare science staffing levels across University Health Boards and Trusts and identify risks that can be escalated to DoTHS or relevant bodies, and networked regional solutions to sustainability issues can be promoted by the network.
cy-gb	Casglu gwybodaeth am lefelau staffio gwyddor gofal iechyd ar draws Ymddiriedolaethau a byrddau iechyd prifysgol a dynodi’r risgiau y gellir eu huwchgyfeirio i DoTHS neu gyrff perthnasol, a gall y rhwydwaith hyrwyddo atebion rhanbarthol wedi’u rhwydweithio i faterion cynaliadwyedd.

en-gb	Support the prudent healthcare agenda and help improve services by driving the use of data and evidence to reduce unwarranted variation.
cy-gb	Cefnogi’r agenda gofal iechyd darbodus a helpu i wella gwasanaethau drwy annog yr arfer o ddefnyddio data a thystiolaeth i leihau amrywiaeth direswm.

en-gb	Collaborate with WG and NHS Wales in taking forward areas prioritised in the Digital Statement of Intent e.g. by evaluating informatics training needs for healthcare science.
cy-gb	Cydweithredu â Llywodraeth Cymru a GIG Cymru i roi ar waith feysydd sy’n cael blaenoriaeth yn y Datganiad o Fwriad Digidol e.e. drwy werthuso anghenion hyfforddiant ym maes gwybodeg ar gyfer gwyddor gofal iechyd.

en-gb	Work strategically with education and informatics providers to support the development of education to enable healthcare scientists to use data for service improvement purposes and facilitate evidence-based outcomes.
cy-gb	Gweithio’n strategol gyda darparwyr gwybodeg ac addysg i helpu i ddatblygu addysg i alluogi gwyddonwyr gofal iechyd i ddefnyddio data i wella gwasanaethau ac annog canlyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth.

en-gb	Act as a forum to discuss audit and benchmarking reports and propagate these to DoTHS peer group and other stakeholders.
cy-gb	Gweithredu fel fforwm i drafod adroddiadau meincnodi ac archwilio a rhoi’r rhain ar led ymysg grwpiau cydweithwyr DoTHS a rhanddeiliaid eraill.

en-gb	Monitor the number of senior healthcare scientists in the system, and proactively support recruitment and investments in these positions.
cy-gb	Monitro nifer yr uwch-wyddonwyr gofal iechyd yn y system, a chefnogi’r broses recriwtio a buddsoddi yn y swyddi hyn.

en-gb	Engage with Welsh Government and NHS colleagues to embed value based healthcare in service plans.
cy-gb	Ymgysylltu â Llywodraeth Cymru a chydweithwyr yn y GIG i sefydlu gofal iechyd sy’n seiliedig ar werth yng nghynlluniau gwasanaethau.

en-gb	Actively develop prudent health care approaches where service challenges exist;
cy-gb	Mynd ati i ddatblygu arferion gofal iechyd darbodus lle bo gwasanaethau’n wynebu heriau;

en-gb	develop prudent healthcare science champions.
cy-gb	datblygu hyrwyddwyr gwyddor gofal iechyd darbodus.

en-gb	Engage with Bevan exemplars and fellows in service improvement, monitoring and recording uptake in healthcare science across NHS Wales.
cy-gb	Ymgysylltu â chymrodorion ac esiamplau Bevan i wella gwasanaethau, gan fonitro a chofnodi’r nifer sy’n gweithredu yn y maes gwyddor gofal iechyd ar draws GIG Cymru.

en-gb	Promote improvement champions.
cy-gb	Hybu hyrwyddwyr gwella.

en-gb	Work with University Health Boards, Trusts and HEIW to develop job plans for healthcare scientists to support quality and service improvement, including associated national/strategic contributions.
cy-gb	Gweithio gyda Byrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau ac AaGIC i wneud cynlluniau swyddi ar gyfer gwyddonwyr gofal iechyd er mwyn helpu i wella gwasanaethau ac ansawdd, gan gynnwys cyfraniadau strategol / cenedlaethol cysylltiedig.

en-gb	Releasing and harnessing the potential of the healthcare science workforce is of fundamental importance if we are to address the challenges that face NHS Wales in the future.
cy-gb	Mae’n hollbwysig rhyddhau a harneisio potensial y gweithlu gwyddor gofal iechyd os ydym am roi sylw i’r heriau sy’n wynebu GIG Cymru i’r dyfodol.

en-gb	The ambition is to create an environment in NHS Wales where healthcare science can flourish by establishing universal recognition of the profession, and by promoting its diverse array of rewarding and fulfilling career choices that can make a real difference to the lives of others.
cy-gb	Yr uchelgais yw creu amgylchedd yn GIG Cymru lle gall gwyddor gofal iechyd ffynnu drwy sefydlu cydnabyddiaeth gyffredinol o’r proffesiwn, a drwy hyrwyddo ei ddewis helaeth o ddewisiadau gyrfaol gwobrwyol a boddhaus sy’n gallu gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl eraill.

en-gb	Science, technology and evidence based practice will play a significant role in driving improvement, increasing value, reducing service pressures and enhancing patient outcomes and experiences in years to come.
cy-gb	Bydd ymarfer sy’n seiliedig ar dystiolaeth, gwyddoniaeth a thechnoleg yn chwarae rôl bwysig mewn ysgogi gwelliant, cynyddu gwerth, lleihau’r pwysau ar wasanaethau a gwella profiadau a chanlyniadau cleifion dros y blynyddoedd nesaf.

en-gb	The intent of the healthcare science community is to create a system using science and evidence that is fit for future generations and continues to develop the reputation of NHS Wales for world class healthcare science and healthcare scientists that are integral to the delivery of the highest standards of patient care.
cy-gb	Bwriad y gymuned gwyddor gofal iechyd yw creu system gan ddefnyddio gwyddoniaeth a thystiolaeth sy’n addas ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol ac sy’n parhau i ddatblygu enw da GIG Cymru am wyddonwyr gofal iechyd a gwyddor gofal iechyd o’r radd flaenaf sydd â rhan hollbwysig i’w chwarae i gyflenwi gofal o’r safon uchaf i gleifion.

en-gb	A living language:
cy-gb	I aith fyw:

en-gb	a language for living
cy-gb	iaith byw 

en-gb	Welsh Language Strategy 2012-17
cy-gb	Strategaeth y Gym raeg 2012-17

en-gb	a language for living
cy-gb	iaith byw

en-gb	Welsh Language Strategy 2012–17
cy-gb	Strategaeth y Gymraeg 2012–17

en-gb	Audience Welsh Government departments;
cy-gb	Cynulleidfa Adrannau Llywodraeth Cymru;

en-gb	public bodies in Wales;
cy-gb	cyrff cyhoeddus yng Nghymru;

en-gb	third sector bodies in Wales;
cy-gb	cyrff y trydydd sector yng Nghymru;

en-gb	private sector companies in Wales;
cy-gb	cwmnïau y sector preifat yng Nghymru;

en-gb	educational organisations in Wales;
cy-gb	sefydliadau addysgol yng Nghymru;

en-gb	organisations working to promote the use of Welsh;
cy-gb	sefydliadau sy’n gweithio i hybu’r defnydd o’r Gymraeg;

en-gb	organisations working with families, children and young people and communities;
cy-gb	sefydliadau sy’n gweithio gyda theuluoedd, plant a phobl ifanc, a chymunedau;

en-gb	and other interested parties. 
cy-gb	a phartïon eraill â diddordeb. 

en-gb	Overview The Government of Wales Act 2006:
cy-gb	Trosolwg Deddf Llywodraeth Cymru 2006:

en-gb	This is the Welsh Ministers’ strategy for the promotion and facilitation of the use of the Welsh language.
cy-gb	Dyma strategaeth Gweinidogion Cymru ar gyfer hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	It has been prepared in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Fe’i paratowyd yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	This strategy supersedes Iaith Pawb:
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn disodli Iaith Pawb:

en-gb	A National Action Plan for a Bilingual Wales (Welsh Assembly Government, 2003).
cy-gb	Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2003).

en-gb	Iaith Pawb is no longer being implemented. 
cy-gb	Nid yw Iaith Pawb bellach yn weithredol. 

en-gb	Lifespan of the strategy:
cy-gb	Oes y strategaeth:

en-gb	This is a strategy covering a period of five years, from 1 April 2012 to 31 March 2017.
cy-gb	Mae hon yn strategaeth ar gyfer cyfnod o bum mlynedd, o 1 Ebrill 2012 hyd 31 Mawrth 2017.

en-gb	The Welsh Ministers will publish an annual action plan in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006 which will explain how they will implement the proposals outlined in this strategy during each financial year.
cy-gb	Bydd Gweinidogion Cymru yn cyhoeddi cynllun gweithredu blynyddol yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 a fydd yn esbonio sut y byddant yn gweithredu’r cynigion a amlinellir yn y strategaeth hon yn ystod pob blwyddyn ariannol.

en-gb	Further Enquiries about this document should be directed to: 
cy-gb	Rhagor o Dylid cyfeirio unrhyw ymholiadau am y ddogfen hon at: 

en-gb	information Welsh Language Unit 
cy-gb	wybodaeth Uned y Gymraeg 

en-gb	Department for Education and Skills
cy-gb	Yr Adran Addysg a Sgiliau

en-gb	e-mail:
cy-gb	e-bost: 

en-gb	Additional Can be obtained from: 
cy-gb	Copïau Ar gael drwy gysylltu: 

en-gb	copies Tel:
cy-gb	ychwanegol Ffôn:

en-gb	0870 242 3206 (Welsh medium)
cy-gb	0870 242 3206 (cyfrwng Cymraeg) 

en-gb	0845 603 1108 (English medium)
cy-gb	0845 603 1108 (cyfrwng Saesneg)

en-gb	Fax:
cy-gb	Ffacs:

en-gb	 DfESWales1@prolog.co.uk  
cy-gb	DfESWales1@prolog.co.uk 

en-gb	Or by visiting the Welsh Government’s website www.wales.gov.uk/welshlanguage 
cy-gb	Neu drwy ymweld â gwefan Llywodraeth Cymru yn www.cymru.gov.uk/ygymraeg 

en-gb	documents Welsh Language (Wales) Measure 2011;
cy-gb	Mesur cysylltiedig y Gymraeg (Cymru) 2011;

en-gb	Welsh-medium Education Strategy (Welsh Assembly Government, 2010);
cy-gb	Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2010);

en-gb	Welsh Language Strategy Evidence Review (Welsh Government, 2012) 
cy-gb	Adolygiad o’r Dystiolaeth mewn perthynas â’r Strategaeth ar gyfer y Gymraeg (Llywodraeth Cymru, 2012) 

en-gb	ISBN:
cy-gb	ISBN:

en-gb	978 0 7504 7014 8 Ref:
cy-gb	978 0 7504 7014 8 Cyf:

en-gb	CAD/GM/0212
cy-gb	CAD/GM/0212

en-gb	© Crown copyright March 2012
cy-gb	© Hawlfraint y Goron Mawrth 2012

en-gb	Ministerial foreword 2 
cy-gb	Rhagair y Gweinidog 2 

en-gb	Context 7 
cy-gb	Cyd-destun 7 

en-gb	Looking back:
cy-gb	Edrych yn ôl:

en-gb	the impact of past activities 11 
cy-gb	effaith gweithgareddau’r gorffennol 11 

en-gb	Looking towards the future:
cy-gb	Edrych tua’r dyfodol:

en-gb	a new strategy 14 
cy-gb	strategaeth newydd 14 

en-gb	Strategic area 1:
cy-gb	Maes strategol 1:

en-gb	The family 25 
cy-gb	Y teulu 25 

en-gb	Children and young people 28 
cy-gb	Plant a phobl ifanc 28 

en-gb	The community 33 
cy-gb	Y gymuned 33 

en-gb	The workplace 37 
cy-gb	Y gweithle 37 

en-gb	Welsh-language services 40 
cy-gb	Gwasanaethau Cymraeg 40 

en-gb	Infrastructure 45 
cy-gb	Y seilwaith 45 

en-gb	Ministerial foreword
cy-gb	Rhagair y Gweinidog

en-gb	I was delighted when the First Minister gave me responsibility for the Welsh language portfolio in May 2011.
cy-gb	Ro’n i wrth fy modd pan gefais i’r cyfrifoldeb am bortffolio’r Gymraeg gan y Prif Weinidog ym mis Mai 2011.

en-gb	As an active Welsh learner, my engagement with the language in a meaningful way goes back to my days as a student in Bangor in the 1970s.
cy-gb	Fel dysgwr brwd, rwyf wedi ymddiddori’n fawr yn yr iaith ers fy nghyfnod fel myfyriwr ym Mangor yn y 1970au.

en-gb	The language is important to all of us in Wales, and opinion surveys regularly show the majority of Welsh people are committed to and supportive of the language.
cy-gb	Mae’r iaith yn bwysig i bob un ohonon ni yng Nghymru ac, yn ôl y polau piniwn, mae’r rhan fwyaf o bobl Cymru yn deyrngar i’r iaith ac yn ei chefnogi.

en-gb	We must always strive to protect a political consensus around measures to develop and strengthen the language, and this strategy deliberately builds on the draft strategy published by the One Wales Government.
cy-gb	Rhaid i ni ymdrechu, bob amser, i gael consensws gwleidyddol ynghylch beth sydd angen ei wneud i ddatblygu’r iaith a’i chryfhau. Cafodd y strategaeth hon ei pharatoi felly drwy fynd ati’n fwriadol i ddefnyddio’r strategaeth ddrafft a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru’n Un fel sylfaen.

en-gb	I pay tribute to the contributions made, not least by members of the Advisory Group on the Welsh Language Strategy established by the former Heritage Minister Alun Ffred Jones.
cy-gb	Hoffwn gydnabod y cyfraniadau a wnaed gan bawb, yn enwedig aelodau’r Gr ˆwp Cynghori ar Strategaeth y Gymraeg a sefydlwyd gan Alun Ffred Jones, y cyn Weinidog dros Dreftadaeth.

en-gb	Their input has helped shape the final strategy and I have enjoyed chairing the three meetings we have held since May 2011.
cy-gb	Bu eu cyfraniad yn allweddol wrth lunio’r strategaeth derfynol, a chefais innau foddhad o gadeirio’r tri chyfarfod a gynhaliwyd gennym ers mis Mai 2011.

en-gb	Over the decades, the Welsh language has been sustained by dedicated individuals and communities working together locally and nationally, often under great pressure, in a wide variety of organisations and activities.
cy-gb	Dros y degawdau, cafodd y Gymraeg ei chynnal diolch i ymroddiad unigolion a chymunedau sydd wedi gweithio gyda’i gilydd mewn sefydliadau amrywiol ac ar weithgareddau amrywiol, boed yn lleol ac yn genedlaethol – a hynny’n aml dan bwysau mawr.

en-gb	Those individuals and communities deserve our thanks and acknowledgement.
cy-gb	Mae ein diolch yn ddyledus i’r unigolion a’r cymunedau hynny, ac rydym yn cydnabod eu cyfraniad.

en-gb	For nearly twenty years, the Welsh Language Board has played a leading role in this process. Past and present members of the Board likewise deserve our thanks and acknowledgement.
cy-gb	Am bron i ugain mlynedd, Bwrdd yr Iaith Gymraeg fu’n arwain ar hyn, a dylem ddiolch hefyd i aelodau presennol a chyn-aelodau’r Bwrdd, a chydnabod eu cyfraniad hwythau.

en-gb	The preservation of the Welsh language in the twentieth and early twenty-first century has also been a positive demonstration of how politics can deliver, and that should also be acknowledged.
cy-gb	At hynny, dylid cydnabod bod parhad y Gymraeg yn yr ugeinfed ganrif ac ar ddechrau’r unfed ganrif ar hugain yn brawf pendant bod gwleidyddiaeth yn gallu dwyn y maen i’r wal.

en-gb	However, the future development and survival of the language depends on the commitment of the people of Wales, and must be owned by all of us.
cy-gb	Fodd bynnag, mae datblygiad a pharhad y Gymraeg yn y dyfodol yn dibynnu ar ymroddiad pobl Cymru, a rhaid i bob un ohonon ni wneud ein rhan.

en-gb	Its protection cannot depend on those who are professionally employed in its development or promotion.
cy-gb	Ni ddylid dibynnu ar y bobl hynny sy’n cael eu cyflogi i ddatblygu neu hybu’r iaith yn unig i’w diogelu.

en-gb	We must also ensure that we are encouraging people to use the language skills that they have – and not to contribute to a climate in which they feel that less than perfect Welsh language skills are a barrier to participation.
cy-gb	Rhaid i ni sicrhau hefyd ein bod yn annog pobl i ddefnyddio’r sgiliau iaith sydd ganddynt – ac osgoi cyfrannu at sefyllfa lle mae yna deimlad ymhlith rhai na allant wneud hynny am nad yw eu Cymraeg yn ddigon da.

en-gb	2 A living language:
cy-gb	2 Iaith fyw:

en-gb	a language for living 
cy-gb	iaith byw 

en-gb	There is a danger in any sphere that the natural organisational or institutional interests of those engaged professionally in that sphere come to dominate policy development.
cy-gb	Y perygl mewn unrhyw faes yw mai buddiannau cyfundrefnol neu sefydliadol naturiol y bobl hynny sy’n ymwneud yn broffesiynol â’r maes hwnnw fydd yn tra-arglwyddiaethu wrth ddatblygu polisi.

en-gb	When it comes to the language, we must avoid bureaucratic professionalism and ensure that we are developing initiatives that engage people at a grass-roots level, not least in those communities where Welsh is a language in daily and active use.
cy-gb	O ran yr iaith, rhaid i ni osgoi gormod o fiwrocratiaeth wrth ein gwaith a sicrhau ein bod yn datblygu mentrau sy’n ennyn diddordeb pobl ar lawr gwlad. Mae hyn yn arbennig o wir mewn cymunedau lle mae’r Gymraeg yn cael ei defnyddio’n naturiol yn rhan o fywyd bob dydd.

en-gb	In developing language policy in the future, we have to invite in new voices.
cy-gb	Rhaid i ni chwilio am leisiau newydd i ddatblygu polisi iaith yn y dyfodol.

en-gb	I want a coalition of the unconventional involved in developing and monitoring the implementation of this new strategy.
cy-gb	Hoffwn i weld cynghrair yr anghonfensiynol yn cymryd rhan yn y gwaith o ddatblygu a monitro’r strategaeth newydd hon.

en-gb	Devolution set the framework for a new democracy in Wales, and a new accountability, strengthened by the referendum result in 2011.
cy-gb	Cafodd fframwaith ei osod yn sgil datganoli ar gyfer math newydd o ddemocratiaeth, ac atebolrwydd newydd, yng Nghymru. Cafodd hyn ei gadarnhau gan ganlyniad refferendwm 2011.

en-gb	The voices that dominate in the future should be committed to that new openness, not the protection of the old establishment.
cy-gb	Dylai lleisiau mwyaf dylanwadol y dyfodol fod yn ymrwymedig i hybu’r drefn agored newydd yn hytrach na chynnal yr hen drefn.

en-gb	This year will see the thirtieth anniversary of S4C’s first broadcast.
cy-gb	Eleni, byddwn yn dathlu deng mlynedd ar hugain ers darllediad cyntaf S4C.

en-gb	That anniversary should remind us that the promotion and protection of the language has always depended on political support and grass-roots campaigning.
cy-gb	Bydd yr achlysur hwn yn ein hatgoffa bod cefnogaeth wleidyddol ac ymgyrchu ar lawr gwlad wedi bod yn hanfodol o’r dechrau’n deg er mwyn hybu a diogelu’r iaith.

en-gb	The most damaging thing to happen to the Welsh language in the last two years was the decision by the UK Government to abandon the funding formula for S4C, set down in statute, without any effective public debate.
cy-gb	Penderfyniad Llywodraeth y Deyrnas Unedig i roi’r gorau i fformiwla cyllido S4C, a osodwyd mewn statud, heb gynnal trafodaeth gyhoeddus effeithiol, yw’r peth mwyaf niweidiol i ddigwydd i’r Gymraeg yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf.

en-gb	The budgetary loss to the Welsh language in the five years to 2014–15 will be at least £60 million.
cy-gb	O ganlyniad, bydd cyllideb yr iaith o leiaf £60 miliwn yn llai dros y pum mlynedd hyd at 2014–15.

en-gb	The failure of the S4C Authority to maximise the cross-party public pressure that existed in Wales in defence of what was a statutory obligation on the UK Government demonstrated an institution whose pre-devolution mentality failed to understand the realities of post-devolution Wales.
cy-gb	Yn sgil methiant Awdurdod S4C i fanteisio i’r eithaf ar y pwysau cyhoeddus a gafwyd ar draws y pleidiau yng Nghymru i amddiffyn yr hyn oedd yn rhwymedigaeth statudol ar Lywodraeth y DU, daeth yn amlwg mai sefydliad ydyw sy’n perthyn i’r oes cyn datganoli o ran ei feddylfryd ac sydd wedi methu deall realiti’r sefyllfa yng Nghymru ar ôl datganoli.

en-gb	While broadcasting is not devolved, and it is not the policy of the present Welsh Government to seek the devolution of broadcasting, it is clear that in terms of language policy at least, the Welsh Government will need to take a closer view of the impact of broadcasting policy on the Welsh language.
cy-gb	Nid yw darlledu wedi’i ddatganoli, ac nid yw’n bolisi gan Lywodraeth bresennol Cymru i geisio am ddatganoli darlledu. Ar y llaw arall, mae’n amlwg, o ran polisi iaith o leiaf, fod angen i Lywodraeth Cymru edrych yn fanylach ar effaith polisi darlledu ar y Gymraeg.

en-gb	We believe that the new leadership of the S4C Authority and of the Channel itself will be responsive to these concerns.
cy-gb	Rydym o’r farn y bydd arweinwyr newydd Awdurdod S4C, a’r Sianel ei hun, yn ymateb i’r pryderon hyn.

en-gb	The new Welsh Government elected in May 2011 has moved swiftly to implement the Welsh Language (Wales) Measure 2011.
cy-gb	Aeth Llywodraeth newydd Cymru, a gafodd ei hethol ym mis Mai 2011, ati’n ddi-oed i weithredu Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011.

en-gb	Within the first six months, we moved to advertise, interview and appoint the first Welsh Language Commissioner, announcing on 5 October 2011 that Meri Huws would lead the Commissioner’s office from 1 April 2012.
cy-gb	Lai na chwe mis wedi i’r Llywodraeth newydd gael ei sefydlu, roedd swydd Comisiynydd y Gymraeg wedi’i hysbysebu, y cyfweliadau wedi’u cynnal, a’r ymgeisydd llwyddiannus wedi’i benodi. Cyhoeddwyd ar 5 Hydref 2011 mai Meri Huws fydd yn arwain swyddfa’r Comisiynydd o 1 Ebrill 2012 ymlaen.

en-gb	She will be a robust and active champion for the language – and will work with organisations to increase the number of services available in Welsh, providing more opportunities for people to use the language in their day-to-day lives.
cy-gb	Bydd yn hyrwyddwr cadarn a brwdfrydig dros yr iaith, gan weithio gyda sefydliadau i gynyddu nifer y gwasanaethau sydd ar gael drwy gyfrwng y Gymraeg, a chynnig mwy o gyfleoedd i bobl ddefnyddio’r iaith yn eu bywydau bob dydd.

en-gb	The Commissioner will develop new Welsh language standards, in order to impose duties on a wide range of organisations:
cy-gb	Bydd y Comisiynydd yn datblygu safonau newydd ar gyfer y Gymraeg a fydd yn gosod dyletswyddau ar amrywiaeth eang o sefydliadau:

en-gb	to provide services in Welsh, to mainstream the language into policy development, and to develop strategies with regard to increasing the use of Welsh at work.
cy-gb	i ddarparu gwasanaethau drwy gyfrwng y Gymraeg, i sicrhau bod y Gymraeg yn dod yn rhan annatod o waith datblygu polisïau, ac i ddatblygu strategaethau a fydd yn ceisio cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle.

en-gb	Welsh language promotion standards will impose duties on the Welsh Government and local authorities across Wales to promote the use of Welsh more widely and to support and encourage its use within the communities they serve.
cy-gb	Bydd safonau hybu’r Gymraeg yn gosod dyletswyddau ar Lywodraeth Cymru, ac awdurdodau lleol ledled Cymru i annog pobl i wneud mwy o ddefnydd o’r Gymraeg a chefnogi ac annog y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu i’w defnyddio.

en-gb	A living language:
cy-gb	Iaith fyw:

en-gb	a language for living 3 
cy-gb	iaith byw 3 

en-gb	Again, I am determined to make progress as quickly as possible in order to introduce the new standards – and the Welsh Government will work closely with the Commissioner to ensure that this can be done.
cy-gb	Unwaith eto, hoffwn bwysleisio fy mod yn benderfynol o gyflwyno’r safonau newydd cyn gynted â phosib. Bydd Llywodraeth Cymru yn cydweithio’n agos â’r Comisiynydd i sicrhau bod modd gwneud hynny.

en-gb	Through the system of standards, we have an opportunity to focus on the delivery of services that can make a real difference as far as the language is concerned.
cy-gb	Bydd y system safonau yn rhoi cyfle i ni ganolbwyntio ar ddarparu gwasanaethau all wneud gwahaniaeth gwirioneddol i’r iaith.

en-gb	We need to ensure that services and activities for children and young people are available in Welsh.
cy-gb	Rhaid i ni sicrhau bod gwasanaethau a gweithgareddau i blant a phobl ifanc ar gael yn y Gymraeg.

en-gb	We need more face-to-face services in Welsh.
cy-gb	Mae angen mwy o wasanaethau wyneb yn wyneb drwy gyfrwng y Gymraeg arnon ni.

en-gb	We need to ensure that more and more funding decisions are taken with the need to provide Welsh-language services in mind.
cy-gb	Rhaid i ni sicrhau bod mwy o benderfyniadau cyllido yn cael eu gwneud gan gadw mewn cof yr angen am wasanaethau cyfrwng Cymraeg.

en-gb	We need to move from thinking of Welsh as a translation issue to thinking of Welsh as a normal part of day-to-day life in Wales.
cy-gb	Rhaid i ni roi’r gorau i feddwl am y Gymraeg yn nhermau cyfieithu a’i hystyried yn rhan naturiol o fywyd bob dydd yng Nghymru.

en-gb	For its part, the Welsh Government will inherit from the Welsh Language Board a central and highly significant role with regard to promoting the use of Welsh.
cy-gb	Yn sgil diddymu Bwrdd yr Iaith Gymraeg, bydd gan Lywodraeth Cymru rôl ganolog a phwysig iawn i hybu’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	I will want to work closely with key stakeholders who can contribute to this task, including the Urdd, the mentrau iaith, local authorities and others.
cy-gb	Byddaf am weithio’n agos gyda rhanddeiliaid allweddol, gan gynnwys yr Urdd, y mentrau iaith, awdurdodau lleol ac eraill, a fydd yn gallu cyfrannu at y gwaith sydd o’n blaenau.

en-gb	Together, we need to breathe new life into the language – while working hard to ensure that the work we support and deliver is as effective as possible.
cy-gb	Gyda’n gilydd, rhaid i ni roi anadl einioes newydd i’r iaith – gan weithio’n galed i sicrhau bod y gwaith sy’n cael ei wneud a’i gefnogi gennym mor effeithiol â phosib.

en-gb	As the One Wales Government published the Welsh-medium Education Strategy only in April 2010, this strategy does not go into significant detail on the education system.
cy-gb	Gan fod Llywodraeth Cymru’n Un wedi cyhoeddi Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg ym mis Ebrill 2010, nid yw’r strategaeth hon yn edrych yn fanwl iawn ar y system addysg.

en-gb	However, it should be read alongside that strategy.
cy-gb	Fodd bynnag, dylid ei darllen ar y cyd â’r strategaeth honno.

en-gb	Since the Welsh-medium Education Strategy was published, the Coleg Cymraeg Cenedlaethol has been formally established.
cy-gb	Ers i’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg gael ei chyhoeddi, cafodd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ei sefydlu’n ffurfiol.

en-gb	In addition, the incoming Welsh Government has a manifesto commitment to set Welsh in Education Strategic Plans on a statutory basis.
cy-gb	At hynny, mae Llywodraeth newydd Cymru wedi ymrwymo yn ei maniffesto i wneud Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg yn statudol.

en-gb	In December 2011, local authorities reported back to the Welsh Government on how they are progressing against targets to improve the number of young people learning Welsh and studying through the medium of Welsh.
cy-gb	Ym mis Rhagfyr 2011, derbyniodd Llywodraeth Cymru adroddiadau gan yr awdurdodau lleol yn dweud i ba raddau roedden nhw’n llwyddo i gyrraedd eu targedau o gynyddu nifer y bobl ifanc sy’n dysgu Cymraeg ac sy’n astudio drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	We are determined to ensure effective planning of future provision. 
cy-gb	Rydym yn benderfynol o sicrhau bod darpariaeth y dyfodol yn cael ei chynllunio’n effeithiol. 

en-gb	As we look to the future, we must ensure that parents/carers and families better understand how the language can benefit their children, to enable them to make informed decisions with regard to their upbringing and education.
cy-gb	Wrth i ni edrych i’r dyfodol, rhaid i ni sicrhau bod rhieni/gofalwyr a theuluoedd yn deall yn well sut gall yr iaith fod o fudd i’w plant er mwyn eu galluogi i wneud penderfyniadau, ar sail gwybodaeth, ynghylch magwraeth ac addysg eu plant.

en-gb	We need to ensure that Welsh-medium education is planned and provided in accordance with parents/carers’ wishes.
cy-gb	Rhaid i ni sicrhau bod addysg cyfrwng Cymraeg yn cael ei chynllunio a’i darparu yn unol ag ewyllys y rhieni/gofalwyr.

en-gb	We need to provide more and more opportunities for children and young people to enjoy using the language beyond the school gates – and we need to encourage Welsh-speaking parents/carers to use the language with their children.
cy-gb	Mae angen i ni ddarparu rhagor o gyfleoedd i blant a phobl ifanc fwynhau defnyddio’r Gymraeg y tu allan i’r ysgol, ac annog rhieni/gofalwyr sy’n siarad Cymraeg i’w defnyddio gyda’u plant.

en-gb	I am determined to make progress as quickly and effectively as possible to deal with the challenges that lie ahead.
cy-gb	Rwy’n benderfynol o fwrw ymlaen ar hyn cyn gynted â phosib er mwyn mynd i’r afael â’r heriau sy’n ein hwynebu.

en-gb	One of the significant changes from the draft strategy originally published in 2010 is the additional focus on new media.
cy-gb	Un o’r newidiadau mwyaf ers y strategaeth ddrafft a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 2010 yw’r sylw ychwanegol sy’n cael ei roi i’r cyfryngau newydd.

en-gb	Throughout the twentieth century, the broadcast media played an important role in the development and preservation of the Welsh language through both radio and television.
cy-gb	Drwy gydol yr ugeinfed ganrif, gwelsom fod y cyfryngau darlledu wedi chwarae rôl bwysig, drwy gyfrwng y radio a’r teledu, yn datblygu ac yn diogelu’r Gymraeg.

en-gb	In the twenty-first century, the existence of Welsh-language digital media content and applications not only allows the Welsh language to flourish, but it also enables Welsh speakers to participate fully as digital citizens and demonstrates to all that the Welsh language is a creative, powerful, adaptive and modern medium.
cy-gb	Yn yr unfed ganrif ar hugain, mae’r ffaith bod modd defnyddio’r cyfryngau digidol a’r apps Cymraeg nid yn unig yn caniatáu i’r iaith ffynnu ond hefyd yn galluogi siaradwyr Cymraeg i gymryd rhan gyflawn yn yr oes ddigidol sydd ohoni. Maent hefyd yn dangos i bawb fod y Gymraeg yn gyfrwng modern, creadigol, grymus, sy’n gallu addasu.

en-gb	Our ambition and our expectation should be that Welsh speakers should be able to conduct their lives electronically through the medium of Welsh, should they so desire, whether that be for cultural, informational, entertainment, leisure, retail, transactional, community, or social networking purposes.
cy-gb	Dylai sicrhau bod modd i siaradwyr Cymraeg ddefnyddio cyfryngau electronig drwy gyfrwng y Gymraeg, os ydynt yn dymuno gwneud hynny, fod yn uchelgais gennym; ni ddylem ddisgwyl llai na hynny. Dylai hynny fod yn bosib at ddibenion diwylliannol, dod o hyd i wybodaeth, adloniant, hamdden, siopa, cynnal trafodion, neu at ddibenion cymunedol neu rwydweithio cymdeithasol.

en-gb	The pace of change is significant and striking.
cy-gb	Mae pethau’n newid yn syfrdanol o gyflym.

en-gb	In December 2011 alone, the first Welsh-language e-books became available on the Kindle, the Welsh-language magazine Golwg became available via an iPad app, and the Welsh Language Board consulted on Welsh language terminology for use on Twitter. 
cy-gb	Fis Rhagfyr 2011, cafodd yr e-lyfrau Cymraeg cyntaf eu lansio ar gyfer Kindle; cafodd app ei lansio ar yr iPad ar gyfer cylchgrawn Golwg ; a bu Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn ymgynghori ar y derminoleg Gymraeg i’w defnyddio ar Twitter – hyn oll mewn mis. 

en-gb	It is likely that consumer demand and user initiatives will drive some of these developments.
cy-gb	Mae’n si ˆwr y bydd rhywfaint o’r datblygiadau hyn yn cael eu hysgogi gan y galw ymhlith defnyddwyr a mentrau ar gyfer defnyddwyr.

en-gb	However, development is likely to be uneven and there is an important leadership role for Welsh Government.
cy-gb	Serch hynny, mae’n debyg y bydd anghysondeb yn y datblygiadau hyn felly mae gan Lywodraeth Cymru rôl bwysig i’w chwarae drwy arwain ar hyn.

en-gb	In this sphere, as in so many others, quality is key.
cy-gb	Ansawdd sy’n allweddol yn y maes hwn, fel mewn cynifer o feysydd eraill.

en-gb	Why should Welsh speakers settle for services that are not of the highest quality?
cy-gb	Pam ddylai siaradwyr Cymraeg fodloni ar wasanaethau nad ydynt yn cyrraedd y safon uchaf bosib?

en-gb	And why should the Welsh Government subsidise services for Welsh speakers which are not able to replicate the quality of consumer experience that they could experience through the medium of English?
cy-gb	Pam hefyd ddylai Llywodraeth Cymru roi cymhorthdal i wasanaethau ar gyfer siaradwyr Cymraeg os nad yw’r gwasanaethau hynny o’r un safon â’r gwasanaethau y gallent eu cael drwy gyfrwng y Saesneg?

en-gb	If, for example, the Welsh Books Council website does not provide as satisfying a customer experience as that of Amazon, would we as a Government be better seeking to develop with Amazon a Welsh interface that provides the highest quality experience and investing in that instead?
cy-gb	Er enghraifft, os nad yw cwsmeriaid sy’n defnyddio gwefan Cyngor Llyfrau Cymru yn cael gwasanaeth sydd yr un mor foddhaol â’r gwasanaeth sy’n cael ei gynnig gan Amazon, oni fyddai’n well i ni fel Llywodraeth geisio datblygu rhyngwyneb Cymraeg gydag Amazon a fydd yn cynnig profiad o’r safon uchaf, a buddsoddi yn hwnnw?

en-gb	The experience of the consumer through the medium of Welsh should be first-rate not second-rate.
cy-gb	Ni ddylai profiad cwsmeriaid o ddefnyddio’r Gymraeg fod yn eilradd ei safon – dylai fod o’r safon uchaf bosib.

en-gb	Separately, some of the most exciting developments in the digital supply of Welsh materials online have come from user-generated content and applications created by Welsh speakers themselves.
cy-gb	Ar y llaw arall, cynnwys a grëwyd gan ddefnyddwyr a rhaglenni a luniwyd gan siaradwyr Cymraeg eu hunain sydd y tu ôl i lawer o’r datblygiadau mwyaf cyffrous yn y deunydd digidol Cymraeg sydd ar gael ar-lein.

en-gb	How do we harness that energy and commitment?
cy-gb	Sut mae harneisio’r brwdfrydedd a’r ymrwymiad hwn?

en-gb	Again, this is a matter of thinking beyond the conventional institutions which have served the Welsh language over recent years and giving space to new voices.
cy-gb	Unwaith yn rhagor, mae angen meddwl y tu hwnt i’r sefydliadau confensiynol sydd wedi bod yn weithgar dros y Gymraeg yn ystod y blynyddoedd diwethaf a gwrando ar y lleisiau newydd.

en-gb	We need to think big, have ambition, and aim high.
cy-gb	Rhaid i ni fod yn uchelgeisiol; i fyny bo’r nod.

en-gb	We cannot leave the future of the Welsh language to the established institutions who have built an industry around their own small-scale needs over recent years.
cy-gb	Ni allwn adael dyfodol yr iaith yn nwylo’r sefydliadau hynny sydd eisoes wedi ennill eu plwyf ac sydd wedi datblygu diwydiant ar sail eu hanghenion cyfyng eu hunain yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	We should shout out for the Welsh language – and Welsh Government should lead the way, intervening with the largest players in the market to ensure a presence for Welsh on all platforms, in every aspect of our lives.
cy-gb	Dylem fod yn llafar dros y Gymraeg. Dylai Llywodraeth Cymru arwain y ffordd yn hyn o beth, gan gymryd camau i sicrhau bod pobl fwyaf dylanwadol y farchnad yn sicrhau bod y Gymraeg i’w gweld ar bob platfform, ac ym mhob agwedd ar fywyd.

en-gb	In working on this new strategy, one figure has been at the front of my mind.
cy-gb	Wrth weithio ar y strategaeth newydd hon, mae un ystadegyn wedi bod yn flaenllaw yn fy meddwl i.

en-gb	Our statisticians have assessed that between 1,200 and 2,200 fluent Welsh speakers are currently being lost from Wales each year.
cy-gb	Mae ein hystadegwyr wedi asesu bod Cymru yn colli rhwng 1,200 a 2,200 o siaradwyr Cymraeg rhugl bob blwyddyn.

en-gb	This new strategy, along with the Welsh-medium Education Strategy, has to begin the process of reversing that trend.
cy-gb	Dylai’r strategaeth newydd hon, ynghyd â’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, fod yn fan cychwyn i wrth-droi’r tueddiad hwnnw.

en-gb	Additionally, it has become evident that, even looking at wider international experience, there is little empirical evidence in relation to the impact of individual programmes on increasing the use of Welsh and other minority languages.
cy-gb	Daeth i’r amlwg hefyd, hyd yn oed wrth edrych ar brofiadau ehangach gwledydd eraill, nad oes llawer o dystiolaeth empirig ynglˆyn â’r effaith a gaiff rhaglenni unigol ar gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg ac ieithoedd lleiafrifol eraill.

en-gb	This makes it difficult to form an objective assessment of how effectively these have worked, either alone or together, and to evaluate appropriately the likely success of activity of this nature in the future.
cy-gb	O ganlyniad, mae’n anodd bod yn wrthrychol wrth asesu pa mor effeithiol y bu’r rhaglenni hyn, naill ai’n unigol neu ar y cyd. Mae’n anodd hefyd werthuso’n briodol pa mor debygol y byddai gweithgarwch fel hwn o lwyddo yn y dyfodol.

en-gb	We need, therefore, to develop a sound evaluation framework to sit alongside this strategy.
cy-gb	Gan hynny, mae angen i ni ddatblygu fframwaith gwerthuso cadarn i gyd-fynd â’r strategaeth hon.

en-gb	There are aspects of this strategy which will be uncomfortable reading for some.
cy-gb	Bydd rhai pobl yn ei chael hi’n anodd darllen rhai agweddau penodol ar y strategaeth hon.

en-gb	But if you pay for what you have always had you will get what you always got.
cy-gb	Nid drwy aros yn ein hunfan y mae symud ymlaen fodd bynnag. Mae newid yn anorfod.

en-gb	The central tenet of our approach to Welsh-speaking communities has always been that we must help them develop, innovate, prosper and succeed.
cy-gb	Yr egwyddor o helpu cymunedau Cymraeg eu hiaith i ddatblygu, arloesi, ffynnu a llwyddo sydd wedi bod yn ganolog bob amser i’n ffordd o ymwneud â’r cymunedau hynny.

en-gb	It was there again in the manifesto of the incoming Welsh Government where we said that ‘we recognise that the future vitality of the language is inextricably linked to the economic and social future of those [Welsh-speaking] communities.’
cy-gb	Cafodd yr egwyddor honno ei hategu ym maniffesto Llywodraeth newydd Cymru lle dywedwn ein bod yn ‘cydnabod bod cyswllt anorfod rhwng bywyd yr iaith yn y dyfodol a dyfodol economaidd a chymdeithasol y cymunedau [Cymraeg eu hiaith] hynny.’

en-gb	This strategy sets out a clear responsibility for the whole of the Welsh Government to lead on the future of the Welsh language, and the strategy develops ideas which have implications for the whole Welsh Government.
cy-gb	Drwy’r strategaeth hon rhoddir cyfrifoldeb clir ar holl adrannau Llywodraeth Cymru i arwain ar ddyfodol y Gymraeg. Mae hefyd yn datblygu syniadau sydd â goblygiadau i Lywodraeth Cymru gyfan.

en-gb	The strategy was endorsed by the Cabinet of the Welsh Government, and we now seek popular support for its implementation.
cy-gb	Mae Cabinet Llywodraeth Cymru eisoes wedi cymeradwyo’r strategaeth; gofynnwn yn awr am gefnogaeth y cyhoedd i fynd ati i’w gweithredu.

en-gb	Leighton Andrews AM
cy-gb	Leighton Andrews AC

en-gb	A living language:
cy-gb	6 Iaith fyw:

en-gb	Minister for Education and Skills
cy-gb	Y Gweinidog Addysg a Sgiliau

en-gb	There is no doubt that Welsh is one of Europe’s most robust minority languages.
cy-gb	Yn ddiamau, y Gymraeg yw un o ieithoedd lleiafrifol mwyaf cadarn Ewrop.

en-gb	Its cultural influence and traditions remain relevant today and are embraced by new generations learning and using the language.
cy-gb	Mae ei dylanwad diwylliannol a’i thraddodiadau yr un mor berthnasol heddiw ac mae cenedlaethau newydd yn ei dysgu a’i defnyddio.

en-gb	It is testament to the commitment of Welsh speakers that it has survived alongside one of the world’s most influential languages.
cy-gb	Mae’r ffaith bod yr iaith wedi goroesi ochr yn ochr ag un o’r ieithoedd mwyaf dylanwadol yn y byd yn dyst i ymroddiad siaradwyr Cymraeg.

en-gb	Nevertheless, the situation of the Welsh language remains fragile.
cy-gb	Er hynny, mae sefyllfa’r Gymraeg yn parhau’n fregus.

en-gb	Welsh speakers:
cy-gb	Siaradwyr Cymraeg:

en-gb	numbers, fluency and use
cy-gb	niferoedd, rhuglder a defnydd

en-gb	The results of the 2001 Census showed that 20.8 per cent of the population of Wales was able to speak Welsh (582,400 people).
cy-gb	Dangosodd canlyniadau Cyfrifiad 2001 fod 20.8 y cant o boblogaeth Cymru yn gallu siarad Cymraeg (582,400 o bobl).

en-gb	This was an increase compared to the 1991 Census (18.7 per cent and 508,100 people).
cy-gb	Roedd yn ganran uwch na’r un a nodwyd yng Nghyfrifiad 1991 (18.7 y cant a 508,100 o bobl).

en-gb	It was also the first percentage increase in the numbers of Welsh speakers ever recorded by a Census, with the greatest increase seen among young people aged 5–16.
cy-gb	Dyma hefyd y cynnydd cyntaf o ran canran yn nifer y siaradwyr Cymraeg i’w gofnodi erioed gan Gyfrifiad, gyda’r cynnydd mwyaf ymysg pobl ifanc 5–16 oed.

en-gb	2001 Census, table CAS146.
cy-gb	Cyfrifiad 2001, tabl CAS146.

en-gb	Crown copyright 2009
cy-gb	Hawlfraint y Goron 2009

en-gb	Licence number C02W0002635.
cy-gb	Trwydded rhif C02W0002635.

en-gb	within electoral divisions Local Authority Boundary
cy-gb	o fewn adrannau etholiadol Ffin Awdurdod Lleol

en-gb	People able to speak Welsh (%) 2001
cy-gb	Pobl sy ’ n gallu siarad Cymraeg (%) 2001 

en-gb	70% – 89%
cy-gb	70% – 89%

en-gb	50% – 69%
cy-gb	50% – 69%

en-gb	6% – 9%
cy-gb	6% – 9% 

en-gb	Originally published by the Welsh Language Board
cy-gb	Cyhoeddwyd yn wreiddiol gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg

en-gb	But these figures need to be treated with caution.
cy-gb	Eto i gyd, dylid trin y ffigurau hyn yn ofalus.

en-gb	It seems that over half of these young people are learning Welsh as a second language.
cy-gb	Ymddengys fod dros hanner o’r bobl ifanc hyn yn dysgu Cymraeg fel ail iaith.

en-gb	As such their exposure to the language and their level of fluency is likely to be limited compared to children who receive Welsh-medium education.
cy-gb	O’r herwydd, mae’n debygol bod eu hymwneud â’r iaith, ynghyd â lefel eu rhuglder, yn gyfyngedig o’u cymharu â phlant sy’n derbyn addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Not unsurprisingly, fluency and use are intrinsically linked.
cy-gb	Nid yn annisgwyl, mae rhuglder a defnydd yn mynd law yn llaw.

en-gb	According to the Language Use Surveys 2004–06 commissioned by the Welsh Language Board, a little over half (58 per cent) of those who said they speak Welsh count themselves as fluent.
cy-gb	Yn ôl Arolygon Defnydd Iaith 2004–06 a gomisiynwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg, ychydig dros hanner (58 y cant) o’r rheini a ddywedodd eu bod yn siarad Cymraeg sy’n eu cyfrif eu hunain yn siaradwyr rhugl.

en-gb	Of those who said they were fluent the vast majority (87 per cent) used the language on a daily basis.
cy-gb	O blith y rheini sy’n dweud eu bod yn siaradwyr rhugl, mae’r rhan fwyaf (87 y cant) yn defnyddio’r iaith yn feunyddiol.

en-gb	The challenge we face is to provide the opportunities for all Welsh speakers, whatever their fluency level, to use the language in every sphere of life and to encourage them to do so.
cy-gb	Yr her a wynebwn yw creu cyfleoedd i bawb sy’n siarad Cymraeg, pa mor rhugl bynnag ydynt, ddefnyddio’r iaith ym mhob agwedd ar eu bywyd a’u hannog i wneud hynny.

en-gb	We have undertaken broad estimates of the annual adjustment in the number of fluent Welsh speakers in Wales, and have concluded that between 1,200 and 2,200 fluent Welsh speakers are being lost each year.
cy-gb	Rydym wedi gwneud amcangyfrifon bras o’r newid blynyddol yn nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl yng Nghymru, gan gasglu bod rhwng 1,200 a 2,200 o siaradwyr Cymraeg rhugl yn cael eu colli bob blwyddyn ar hyn o bryd.

en-gb	This results predominantly from the difference between the number of fluent Welsh speakers who migrate out of Wales and the number returning.
cy-gb	Mae hynny yn bennaf yn sgil y gwahaniaeth rhwng nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl sy’n allfudo o Gymru a’r nifer sy’n dychwelyd.

en-gb	Welsh-speaking communities
cy-gb	Cymunedau Cymraeg eu hiaith

en-gb	There is further cause for concern for the sustainability of the language in its traditional Welsh-speaking heartlands.
cy-gb	Mae cynaliadwyedd yr iaith yn ei broydd Cymraeg traddodiadol yn destun gofid.

en-gb	Inward and outward migration has had a profound effect on these areas.
cy-gb	Mae mewnfudo ac allfudo wedi cael cryn effaith ar yr ardaloedd hyn.

en-gb	Many Welsh-speaking young people have moved from their communities to seek work in urban areas and this is coupled with the inward migration of people unable to speak Welsh.
cy-gb	Mae llawer o bobl ifanc sy’n siarad Cymraeg wedi gadael eu cymunedau i geisio gwaith mewn ardaloedd trefol, ac mae pobl nad ydynt yn medru’r Gymraeg wedi mewnfudo i’r cymunedau hyn.

en-gb	The geographical profile of Welsh in the 2001 Census confirmed this pattern, with a decrease in the percentage of those able to speak Welsh in traditional heartlands such as Anglesey, Carmarthenshire, Ceredigion, Conwy, Denbighshire and Gwynedd.
cy-gb	Gwnaeth proffil daearyddol y Gymraeg yng Nghyfrifiad 2001 gadarnhau’r patrwm hwn, gan fod canran y siaradwyr Cymraeg wedi lleihau mewn broydd Cymraeg traddodiadol fel Ceredigion, Conwy, Gwynedd, Sir Ddinbych, Sir Gaerfyrddin ac Ynys Môn.

en-gb	The number of communities where over 70 per cent of the population was able to speak Welsh dropped to 54 in the 2001 census, compared with 92 in 1991.
cy-gb	Bu gostyngiad yn nifer y cymunedau lle’r oedd dros 70 y cant o’r boblogaeth yn medru’r Gymraeg i 54 yng Nghyfrifiad 2001 o’i gymharu â 92 ym 1991.

en-gb	It has long been argued that such a density of speakers is required in order for Welsh to be an everyday language of the community.
cy-gb	Dadleuwyd ers tro bod angen dwysedd o siaradwyr ar y lefel honno er mwyn i’r Gymraeg fod yn iaith feunyddiol o fewn y cymunedau hynny.

en-gb	This strategy attempts to address these significant challenges facing the Welsh language.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn ceisio mynd i’r afael â’r heriau sylweddol hyn y mae’r Gymraeg yn eu hwynebu.

en-gb	Number able to speak Welsh by Community 2001
cy-gb	Nifer sy ’ n gallu siarad Cymraeg fesul Cymuned 2001 

en-gb	Number of Welsh speakers
cy-gb	Nifer y siaradwyr Cymraeg

en-gb	Local Authority Boundary
cy-gb	Ffin Awdurdod Lleol

en-gb	The status of the Welsh language
cy-gb	Statws y Gymraeg

en-gb	The Welsh Language (Wales) Measure 2011 confirmed the official status of the Welsh language in Wales and created a new legislative framework for the Welsh language.
cy-gb	Cadarnhaodd Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011 statws swyddogol y Gymraeg yng Nghymru a chreodd fframwaith deddfwriaethol newydd ar gyfer y Gymraeg.

en-gb	This followed over fifty years of language planning that has raised the status of the language.
cy-gb	Dilynodd hyn dros hanner can mlynedd o gynllunio ieithyddol sydd wedi codi statws yr iaith.

en-gb	This included the Welsh Language Act 1993, the work of the Welsh Language Board and its partners, the growth of Welsh-medium education, and the establishment of S4C, BBC Radio Cymru and the Welsh Books Council.
cy-gb	Mae’r datblygiadau hyn yn cynnwys Deddf yr Iaith Gymraeg 1993, gwaith Bwrdd yr Iaith Gymraeg a’i bartneriaid, twf mewn addysg cyfrwng Cymraeg, a sefydlu S4C, BBC Radio Cymru a Chyngor Llyfrau Cymru.

en-gb	In recent years, a strong political consensus has developed in relation to the need to safeguard and promote the Welsh language for the future.
cy-gb	Dros y blynyddoedd diwethaf mae consensws gwleidyddol cadarn wedi datblygu ynghylch yr angen i ddiogelu a hybu’r Gymraeg i’r dyfodol.

en-gb	This has intensified since the creation of the National Assembly for Wales, and cross-party support was given to the Welsh Assembly Government’s first strategic framework for the promotion of the Welsh language, Iaith Pawb:
cy-gb	Mae’r angen hwn wedi dwysáu ers sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Cafwyd cefnogaeth drawsbleidiol i fframwaith strategol cyntaf Llywodraeth Cynulliad Cymru ar gyfer hybu’r Gymraeg sef Iaith Pawb:

en-gb	A National Action Plan for a Bilingual Wales , which was published in 2003. 
cy-gb	Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog a gyhoeddwyd yn 2003. 

en-gb	In addition, opinion polls suggest that support for the Welsh language exists among the majority of the Welsh public, be they Welsh speakers, learners or non-Welsh speakers.
cy-gb	Yn ogystal, mae arolygon barn yn awgrymu bod trwch poblogaeth Cymru yn gefnogol i’r Gymraeg, boed yn siaradwyr Cymraeg, yn ddysgwyr neu yn ddi-Gymraeg.

en-gb	For example, in a survey commissioned by the Welsh Language Board in 2008, over 80 per cent of respondents saw the language as ‘something to be proud of’ and almost 75 per cent saw the language as ‘something belonging to everyone in Wales’.
cy-gb	Er enghraifft, mewn arolwg a gomisiynwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg yn 2008, dywedodd dros 80 y cant o’r rheini a ymatebodd eu bod yn ystyried yr iaith yn ‘rhywbeth i fod yn falch ohono’ a dywedodd bron i 75 y cant eu bod yn ystyried yr iaith yn ‘rhywbeth sy’n perthyn i bawb yng Nghymru’.

en-gb	The growth in Welsh-medium education over the past twenty years is testament to the support that exists for the language.
cy-gb	Mae’r twf mewn addysg cyfrwng Cymraeg dros yr ugain mlynedd diwethaf yn tystio i’r gefnogaeth sy’n bodoli tuag at yr iaith.

en-gb	The response to the consultation on this strategy also shows there is wide-ranging support for the need to take concerted action to promote the use of Welsh and that various organisations and individuals remain very committed to continuing that work.
cy-gb	Roedd yr ymateb i’r ymgynghoriad ar y strategaeth hon hefyd yn dangos bod cefnogaeth eang i’r angen i weithredu mewn modd bwriadus er mwyn hybu’r defnydd o’r Gymraeg. Dangosodd hefyd fod sefydliadau ac unigolion amrywiol yn ymrwymedig iawn o hyd i barhau â’r gwaith hwnnw. 10 Iaith fyw:

en-gb	Our aim as the Welsh Government is to build on the existing consensus by taking increased responsibility for the promotion and facilitation of the use of Welsh.
cy-gb	Ein nod fel Llywodraeth Cymru yw manteisio ar y consensws sy’n bodoli a’i ddatblygu, gan dderbyn mwy o gyfrifoldeb am hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	Looking back:
cy-gb	Edrych yn ôl:

en-gb	the impact of past activities
cy-gb	effaith gweithgareddau’r gorffennol

en-gb	Since its establishment as a statutory body under the Welsh Language Act 1993, the Welsh Language Board has held two roles.
cy-gb	Ers ei sefydlu fel corff statudol o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg 1993, bu gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg ddwy rôl.

en-gb	The Board has simultaneously operated as a regulator, agreeing and monitoring public bodies’ Welsh language schemes, and as a language champion, promoting and facilitating the use of Welsh more broadly.
cy-gb	Mae’r Bwrdd wedi gweithio fel corff rheoleiddio, gan gymeradwyo a monitro cynlluniau iaith Gymraeg cyrff cyhoeddus, ac fel hyrwyddwr iaith, gan hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang.

en-gb	The Board developed a good reputation in Wales and beyond through its innovative work in the area of language planning, and it has provided guidance on an international level in minority language development.
cy-gb	Datblygodd y Bwrdd enw da yng Nghymru a thu hwnt o safbwynt ei waith arloesol yn y maes cynllunio ieithyddol, ac mae wedi rhoi arweiniad ar lefel ryngwladol mewn perthynas â datblygu ieithoedd lleiafrifol.

en-gb	When Iaith Pawb was published in 2003 the Board received additional investment from the Welsh Assembly Government to increase its capacity to implement projects at a grass-roots level.
cy-gb	Pan gyhoeddwyd Iaith Pawb yn 2003 derbyniodd y Bwrdd  fuddsoddiad ychwanegol gan Lywodraeth Cynulliad Cymru er mwyn gallu gweithredu rhagor o brosiectau ar lawr gwlad.

en-gb	The Board developed partnerships with a number of bodies across Wales such as the mentrau iaith, Urdd Gobaith Cymru, the National Eisteddfod, Young Farmers’ Clubs, Merched y Wawr, Mudiad Meithrin and other bodies operating to promote the Welsh language. 
cy-gb	Datblygodd y Bwrdd bartneriaethau gyda nifer o gyrff ar draws Cymru fel y mentrau iaith, Urdd Gobaith Cymru, yr Eisteddfod Genedlaethol, y Clybiau Ffermwyr Ifanc, Merched y Wawr, y Mudiad Meithrin a chyrff eraill sy’n gweithredu er lles y Gymraeg.

en-gb	In addition, the Board developed the innovative Twf project to encourage parents/carers to speak Welsh with their children.
cy-gb	Yn ogystal, datblygodd y Bwrdd brosiect arloesol Twf er mwyn annog rhieni/gofalwyr i siarad Cymraeg â’u plant.

en-gb	The investment, coupled with the work undertaken by the Board and its partners, has led to the provision of a broader range of Welsh-language activities at a community and national level.
cy-gb	Yn ddi-os mae’r buddsoddiad a’r gwaith a wnaed gan y Bwrdd a’i bartneriaid wedi arwain at ddarparu llawer iawn mwy o weithgareddau Cymraeg amrywiol ar lefel gymunedol a chenedlaethol.

en-gb	In addition, the Board has approved, under the Welsh Language Act, over 550 Welsh language schemes with bodies from different sectors, and has worked with the private and third sectors to increase their use of Welsh.
cy-gb	Yn ogystal, mae’r Bwrdd wedi cymeradwyo, o dan Ddeddf yr Iaith Gymraeg, dros 550 o gynlluniau iaith Gymraeg gyda chyrff o wahanol sectorau, ac wedi gweithio gyda’r sector preifat a’r trydydd sector i gynyddu eu defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	That has led to ensuring that more Welsh-language services are available to the public.
cy-gb	Mae hyn oll wedi llwyddo i sicrhau y gall pobl Cymru fanteisio ar ragor o wasanaethau Cymraeg.

en-gb	In preparing this strategy, we have considered what evidence exists to measure the effectiveness of the activities undertaken by the Welsh Government, the Board and its partners over the years, in terms of increasing the use of Welsh.
cy-gb	Wrth baratoi’r strategaeth hon, rydym wedi ystyried pa dystiolaeth sy’n bodoli i fesur effeithiolrwydd gweithgareddau Llywodraeth Cymru, y Bwrdd a’i bartneriaid dros y blynyddoedd o safbwynt cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	We have also looked at activities beyond Wales, in the context of other minority languages.
cy-gb	Rydym hefyd wedi edrych ar weithgareddau y tu hwnt i Gymru yng nghyd-destun ieithoedd lleiafrifol eraill.

en-gb	For the most part, the work undertaken for our evidence review, published alongside this strategy, suggested that there was a significant deficit in the empirical evidence in relation to the impact of individual programmes on increasing the use of Welsh.
cy-gb	Yn gyffredinol, awgrymodd y gwaith a gyflawnwyd ar gyfer ein hadolygiad o’r dystiolaeth, a gyhoeddwyd ar y cyd â’r strategaeth hon, fod diffyg arwyddocaol yn y dystiolaeth empirig ynglˆyn ag effaith rhaglenni unigol ar gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	This makes it difficult to form an objective assessment of how effectively these have worked, either alone or together, and to evaluate appropriately the likely success of activity of this nature in the future.
cy-gb	Mae hyn yn ei gwneud hi’n anodd i asesu’n wrthrychol pa mor effeithiol y mae’r rhaglenni hyn wedi gweithio, naill ai ar eu pennau eu hunain neu gyda’i gilydd, ac i werthuso’n briodol lwyddiant tebygol rhaglenni o’r fath yn y dyfodol.

en-gb	We need, therefore, to develop a sound evaluation framework to sit alongside this strategy.
cy-gb	Mae angen i ni felly ddatblygu fframwaith gwerthuso cadarn a fydd yn ategu’r strategaeth hon.

en-gb	This is discussed in the next section (see pages 14–24).
cy-gb	Trafodir hyn ymhellach yn yr adran nesaf (gweler tudalennau 14–24).

en-gb	However, the evidence that exists suggests the following.
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r dystiolaeth sydd yn bodoli yn awgrymu’r canlynol.

en-gb	Continual exposure through the lifespan to any language may be necessary for the individual to maintain that language.
cy-gb	Mae’n bosib bod angen cael cyswllt parhaus, gydol bywyd, ag unrhyw iaith fel y gall unigolyn gynnal yr iaith honno.

en-gb	The population most at risk of abandoning the Welsh language is families with only one Welsh-speaking parent/carer and that the perceived status of the language in the community affects parents’/carers’ attitudes towards using the language.
cy-gb	Y boblogaeth sydd fwyaf tebygol o gefnu ar y Gymraeg yw teuluoedd lle nad yw ond un rhiant/gofalwr yn siarad Cymraeg. Credir hefyd fod amgyffrediad y gymuned o statws yr iaith yn effeithio ar agweddau rhieni/gofalwyr tuag at ddefnyddio’r iaith.

en-gb	The language of a child’s ‘community’ of speakers which includes parents/carers, grandparents, siblings, teachers and school, influences the language spoken by the child.
cy-gb	Mae iaith ‘cymuned’ siaradwyr plentyn, sy’n cynnwys rhieni/gofalwyr, neiniau a theidiau, brodyr a chwiorydd, athrawon a’r ysgol, yn dylanwadu ar yr iaith a siaredir gan y plentyn.

en-gb	The language of interaction with friends correlates highly with the language the child speaks, and is influential in children’s attitudes towards either or both languages.
cy-gb	Mae iaith rhyngweithio â ffrindiau yn cydberthyn yn glos â’r iaith y mae’r plentyn yn ei siarad, ac mae’n dylanwadu ar agweddau plant tuag at y naill iaith neu’r llall neu at y ddwy.

en-gb	Initiatives such as Twf have been successful in bringing bilingualism into the mainstream work of midwives and health visitors.
cy-gb	Mae cynlluniau megis Twf wedi llwyddo i ddod â dwyieithrwydd i waith prif ffrwd bydwragedd ac ymwelwyr iechyd.

en-gb	It has also helped raise awareness of the advantages of bilingualism.
cy-gb	Mae hefyd wedi helpu i godi ymwybyddiaeth ynglˆyn â manteision dwyieithrwydd.

en-gb	The literature suggests that there could be an enhanced role for Early Years providers in providing parents/carers with more practical and intensive support to create a stimulating home learning environment which promotes and facilitates the use of Welsh.
cy-gb	Awgryma’r llenyddiaeth y gallai darparwyr y Blynyddoedd Cynnar chwarae rôl fwy drwy gynnig rhagor o gymorth ymarferol a chymorth dwys i rieni/gofalwyr, gan greu amgylchedd dysgu ysgogol yn y cartref sy’n hybu ac yn hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	Early and teenage years are seen as a crucial period in developing a positive behaviour towards a minority language and in determining whether the language is maintained and transferred.
cy-gb	Ystyrir bod y blynyddoedd cynnar a blynyddoedd yr arddegau yn gyfnod hollbwysig o ran datblygu ymddygiad ffafriol tuag at iaith leiafrifol ac o ran pennu a yw’r iaith yn cael ei chynnal a’i throsglwyddo.

en-gb	However, learning and speaking Welsh at school is not enough on its own;
cy-gb	Serch hynny, nid yw dysgu a siarad Cymraeg yn yr ysgol yn ddigon;

en-gb	the language needs to be used and supported in the home (if possible) and through wider social and cultural activities.
cy-gb	mae angen i’r iaith gael ei defnyddio a’i chefnogi yn y cartref (os oes modd) a thrwy weithgareddau cymdeithasol a diwylliannol ehangach.

en-gb	Lack of confidence was found to be one of the main obstacles preventing staff from using their Welsh language skills at work.
cy-gb	Canfuwyd bod diffyg hyder yn un o’r prif rwystrau a oedd yn atal staff rhag defnyddio eu sgiliau Cymraeg wrth eu gwaith.

en-gb	Language-awareness training appears to be a successful means of increasing positive attitudes towards Welsh among staff.
cy-gb	Ymddengys i hyfforddiant ynglˆyn ag ymwybyddiaeth ieithyddol fod yn gyfrwng llwyddiannus i gynyddu agweddau positif tuag at y Gymraeg ymhlith staff.

en-gb	There is little explicit evidence that the provision of services in minority languages increases language status or use.
cy-gb	Ychydig o dystiolaeth benodol sydd yna fod darparu gwasanaethau mewn ieithoedd lleiafrifol yn cynyddu defnydd o iaith neu ei statws.

en-gb	However there is a body of evidence that shows that languages will thrive only if there are opportunities for use in all spheres of life.
cy-gb	Fodd bynnag, ceir corff o dystiolaeth sy’n dangos na fydd ieithoedd ond yn ffynnu os ceir cyfleoedd i’w defnyddio ym mhob agwedd ar fywyd.

en-gb	Support by the population in Wales for Welsh-language service provision is well evidenced.
cy-gb	Ceir tystiolaeth helaeth fod pobl Cymru’n cefnogi gwasanaethau a ddarperir yn y Gymraeg.

en-gb	Over nine out of ten Welsh speakers (with a range of fluency levels) take the view that Welsh-language service provision is important to keep the language alive.
cy-gb	Mae dros naw o bob deg siaradwr Cymraeg (gydag amrywiol lefelau o ruglder) o’r farn bod darparu gwasanaethau yn yr iaith Gymraeg yn bwysig er mwyn cadw’r iaith yn fyw.

en-gb	Since the Welsh Language Act, evidence shows that barriers to accessing services in Welsh remain.
cy-gb	Ers Deddf yr Iaith Gymraeg, dengys tystiolaeth fod rhwystrau i’w cael o hyd o ran manteisio ar wasanaethau yn y Gymraeg.

en-gb	Main barriers include a lack of supply of services in Welsh, a lack of demand for services due to lack of confidence among non-fluent Welsh speakers and a lack of awareness that services are provided in Welsh.
cy-gb	Mae’r prif rwystrau’n cynnwys diffyg cyflenwad o wasanaethau yn y Gymraeg, diffyg galw am wasanaethau oherwydd diffyg hyder ymhlith siaradwyr nad ydynt yn rhugl yn y Gymraeg a diffyg ymwybyddiaeth fod gwasanaethau’n cael eu darparu yn y Gymraeg.

en-gb	Evidence on the effectiveness of specific ways of addressing these barriers is lacking, although there is some evidence to suggest that marketing of the availability of Welsh-language services can lead to increased uptake.
cy-gb	Prin yw’r dystiolaeth ynglˆyn ag effeithiolrwydd gwahanol ffyrdd o fynd i’r afael â’r rhwystrau hyn, ond ceir peth tystiolaeth sy’n awgrymu y gall marchnata’r gwasanaethau Cymraeg sydd ar gael gynyddu’r nifer sy’n eu defnyddio.

en-gb	Research suggests focusing Welsh language marketing and promotional approaches on younger age groups;
cy-gb	Mae ymchwil yn awgrymu y dylai ymgyrchoedd sy’n marchnata ac yn hybu’r Gymraeg geisio targedu grwpiau iau;

en-gb	improving the accessibility to and relevance of available Welsh-language media and resources;
cy-gb	dylid ei gwneud hi’n haws i fanteisio ar y cyfryngau a’r adnoddau Cymraeg sydd ar gael, a’u gwneud yn fwy perthnasol;

en-gb	and maximising the potential of technology such as the internet and new social media.
cy-gb	a dylid manteisio i’r eithaf ar botensial technoleg fel y we a’r cyfryngau cymdeithasol newydd.

en-gb	Looking towards the future:
cy-gb	Edrych tua’r dyfodol:

en-gb	a new strategy
cy-gb	strategaeth newydd

en-gb	Our vision is to see the Welsh language thriving in Wales.
cy-gb	Gweld y Gymraeg yn ffynnu yng Nghymru yw ein gweledigaeth.

en-gb	The Welsh Government will take the lead on delivering that vision.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn arwain wrth geisio gwireddu’r weledigaeth honno.

en-gb	We will work with a wide range of partners who will play a full part in ensuring that it is realised.
cy-gb	Byddwn yn cydweithio â phartneriaid amrywiol iawn a fydd yn cyfrannu’n helaeth at sicrhau y caiff ei gwireddu.

en-gb	We recognise that language planning is a long-term process.
cy-gb	Rydym yn cydnabod bod cynllunio ieithyddol yn broses hirdymor.

en-gb	The purpose of this strategy is to move towards our long-term aim while achieving the objective in our Programme for Government for 2011–2016 to ‘strengthen the use of the Welsh language in everyday life’.
cy-gb	Bwriad y strategaeth hon yw camu tuag at ein nod hirdymor, gan wireddu’r amcan yn ein Rhaglen Lywodraethu ar gyfer 2011–2016, sef ‘sicrhau mwy o ddefnydd o’r Gymraeg mewn sefyllfaoedd bob dydd’.

en-gb	To this end, over the next five years we would want to see:
cy-gb	I’r perwyl hwn, dros y pum mlynedd nesaf rydym am weld:

en-gb	an increase in the number of people who both speak and use the language
cy-gb	cynnydd yn nifer y bobl sy’n siarad yr iaith ac sy’n ei defnyddio

en-gb	more opportunities for people to use Welsh
cy-gb	rhagor o gyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg 

en-gb	an increase in people’s confidence and fluency in the language
cy-gb	cynnydd yn hyder pobl a’u rhuglder yn yr iaith

en-gb	an increase in people’s awareness of the value of Welsh, both as part of our national heritage and as a useful skill in modern life
cy-gb	mwy o ymwybyddiaeth ymhlith pobl o werth y Gymraeg, fel rhan o’n treftadaeth genedlaethol a hefyd fel sgìl defnyddiol mewn bywyd modern

en-gb	the strengthening of the position of the Welsh language in our communities
cy-gb	sefydlogi sefyllfa’r Gymraeg o fewn ein cymunedau

en-gb	strong representation of the Welsh language throughout the digital media.
cy-gb	lle amlwg i’r Gymraeg ar draws y cyfryngau digidol.

en-gb	To achieve these aims, we want to see the responsibility for promoting and facilitating the use of Welsh being shared and embedded among an increasing number of organisations across Wales.
cy-gb	Er mwyn cyflawni’r nodau hyn, rydym am weld y cyfrifoldeb am hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn cael ei wreiddio a’i rannu ymysg nifer cynyddol o sefydliadau ar draws Cymru.

en-gb	This strategy builds on the vision set out in Iaith Pawb published in 2003. 
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn adeiladu ar weledigaeth Iaith Pawb a gyhoeddwyd yn 2003. 

en-gb	Achieving the vision
cy-gb	Gwireddu’r weledigaeth

en-gb	There are two core elements to the Welsh Government’s policy for achieving our vision.
cy-gb	Mae dwy elfen graidd i bolisi Llywodraeth Cymru ar gyfer gwireddu ein gweledigaeth.

en-gb	Firstly, via measures to enable and encourage children and other people to  acquire the language ,  such as encouraging language transmission at home and ensuring further growth in Welsh-medium education.
cy-gb	Yn gyntaf, drwy fesurau i alluogi ac annog plant a phobl eraill i  gaffael yr iaith ,  fel annog trosglwyddo’r iaith yn  y cartref a sicrhau twf pellach mewn addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Secondly, via measures to enable and encourage people to  use the language  on a daily basis, such as providing opportunities for people to use Welsh socially, at work, when receiving services, and when enjoying entertainment and recreation. 
cy-gb	Yn ail, drwy fesurau i alluogi ac annog pobl i  ddefnyddio’r iaith yn feunyddiol, fel creu cyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg yn gymdeithasol, wrth eu gwaith, wrth dderbyn gwasanaethau, ac wrth fwynhau adloniant a hamdden.

en-gb	Welsh-medium education
cy-gb	Addysg cyfrwng Cymraeg

en-gb	There is no question that the education system has a vitally important role in the future of the language.
cy-gb	Yn ddiamau, mae gan y system addysg rôl allweddol bwysig i’w chwarae yn nyfodol yr iaith.

en-gb	It is the provision of Welsh-medium education that has generated the greatest gains in the numbers of young people fluent and confident in their Welsh language skills.
cy-gb	Darparu addysg cyfrwng Cymraeg sydd wedi ysgogi’r cynnydd mwyaf yn nifer y bobl ifanc sy’n rhugl ac yn hyderus wrth ddefnyddio eu sgiliau Cymraeg.

en-gb	We are now in a situation where more young people than before the Second World War are able to speak the language;
cy-gb	Rydym bellach mewn sefyllfa lle gall mwy o bobl ifanc siarad yr iaith nag ers cyn yr Ail Ryfel Byd;

en-gb	a sound base on which to build for the future.
cy-gb	sylfaen gadarn ar gyfer y dyfodol.

en-gb	The future of the language is in the hands of our children and young people.
cy-gb	Mae dyfodol yr iaith yn nwylo ein plant a’n pobl ifanc.

en-gb	The importance of Welsh-medium education was outlined when the Welsh Assembly Government’s Welsh-medium Education Strategy was published in April 2010.
cy-gb	Cafodd pwysigrwydd addysg cyfrwng Cymraeg ei bwysleisio adeg cyhoeddi Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg Llywodraeth Cynulliad Cymru ym mis Ebrill 2010.

en-gb	That strategy sets out the critical role played by the education system and how we intend to strengthen Welsh-medium provision in order to increase the number of Welsh speakers.
cy-gb	Mae’r strategaeth honno yn amlinellu rôl allweddol y system addysg a sut rydym yn bwriadu atgyfnerthu’r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg er mwyn cynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg.

en-gb	That includes provision for children and young people to learn Welsh as a first language or second language in schools and colleges – or for adults to learn the language through the Welsh for Adults programme. 
cy-gb	Mae hynny’n cynnwys darpariaeth i blant a phobl ifanc ddysgu Cymraeg fel iaith gyntaf neu ail iaith mewn ysgolion a cholegau – neu i oedolion ddysgu’r iaith drwy’r rhaglen Cymraeg i Oedolion. 

en-gb	The aims of the Welsh-medium Education Strategy are to:
cy-gb	Nodau’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yw:

en-gb	improve the planning of Welsh-medium provision in the pre-statutory and statutory phases of education, on the basis of proactive response to informed parental demand
cy-gb	gwella’r broses o gynllunio darpariaeth cyfrwng Cymraeg yn y cyfnodau addysg cyn statudol a statudol, ar sail ymateb yn rhagweithiol i’r galw gwybodus ymhlith rhieni

en-gb	improve the planning of Welsh-medium provision in the Post-14 phases of education and training, to take account of linguistic progression and continued development of skills
cy-gb	gwella’r broses o gynllunio darpariaeth cyfrwng Cymraeg yng nghyfnodau Ôl-14 addysg a hyfforddiant, gan ystyried dilyniant ieithyddol a datblygiad parhaus sgiliau

en-gb	ensure that all learners develop their Welsh language skills to their full potential and encourage sound linguistic progression from one phase of education and training to the next
cy-gb	sicrhau bod pob dysgwr yn datblygu ei sgiliau iaith yn y Gymraeg i’w botensial llawn ac annog dilyniant ieithyddol cadarn o un cyfnod addysg a hyfforddiant i’r nesaf

en-gb	ensure a planned Welsh-medium education workforce that provides sufficient numbers of practitioners for all phases of education and training, with high-quality Welsh language skills and competence in teaching methodologies
cy-gb	sicrhau gweithlu addysg cyfrwng Cymraeg wedi’i gynllunio sy’n darparu nifer digonol o ymarferwyr ar gyfer pob cyfnod o addysg a hyfforddiant, sy’n meddu ar sgiliau iaith uchel yn y Gymraeg a chymhwysedd mewn methodolegau addysgu

en-gb	improve the central support mechanisms for Welsh-medium education and training
cy-gb	gwella’r dulliau cymorth canolog ar gyfer addysg a hyfforddiant cyfrwng Cymraeg

en-gb	contribute to the acquisition and reinforcement of Welsh language skills in families and in the community.
cy-gb	cyfrannu at feithrin ac atgyfnerthu sgiliau Cymraeg o fewn teuluoedd a’r gymuned.

en-gb	As outlined in the diagram on page 17, delivering the implementation programme for the Welsh-medium Education Strategy is a core element of this strategy.
cy-gb	Fel yr amlinellir yn y diagram ar dudalen 17, mae cyflawni rhaglen weithredu’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yn agwedd allweddol ar y strategaeth hon.

en-gb	Details are contained therein in relation to the measures the Welsh Government and its partners will take to realise the aim of increasing the number of fluent Welsh speakers.
cy-gb	Yn y strategaeth honno ceir manylion ynghylch y mesurau y bydd Llywodraeth Cymru a’i phartneriaid yn eu cymryd i wireddu’r nod o gynyddu nifer y siaradwyr Cymraeg rhugl.

en-gb	Without a sound Welsh-medium education system, there would be no long-term justification for the other measures contained in this strategy for promoting the use of Welsh in the home, in children and young people’s social activities, in the community and in the workplace.
cy-gb	Heb system addysg cyfrwng Cymraeg gref, ni fyddai sail hirdymor ar gyfer y mesurau eraill sydd yn y strategaeth hon ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn y cartref, yng ngweithgareddau cymdeithasol plant a phobl ifanc, yn y gymuned ac yn y gweithle.

en-gb	Equally, the education system alone is not enough to produce Welsh speakers who see value in using the language in their daily lives at home, socially or professionally.
cy-gb	Yn yr un modd, nid yw’r system addysg, ar ei phen ei hun, yn ddigonol ar gyfer cynhyrchu siaradwyr Cymraeg sydd yn gweld gwerth mewn defnyddio’r iaith yn eu bywydau bob dydd yn y cartref, yn gymdeithasol neu yn broffesiynol.

en-gb	The intention of the remainder of this strategy is to address the challenges facing the Welsh language in those contexts.
cy-gb	Diben gweddill y strategaeth hon yw mynd i’r afael â’r heriau y mae’r Gymraeg yn eu hwynebu yn y cyd-destunau hynny.

en-gb	Six strategic areas
cy-gb	Chwe maes strategol

en-gb	We have identified six strategic areas as the basis for this strategy.
cy-gb	Rydym wedi pennu chwe maes strategol a fydd yn sail i’r strategaeth hon.

en-gb	These are the aims for the six areas.
cy-gb	Dyma’r nodau ar gyfer y chwe maes.

en-gb	Strategic area 1:
cy-gb	Maes strategol 1:

en-gb	The family
cy-gb	Y teulu

en-gb	Aim:
cy-gb	Nod:

en-gb	to encourage and support the use of the Welsh language within families.
cy-gb	annog a chefnogi’r defnydd o’r Gymraeg o fewn teuluoedd.

en-gb	Children and young people
cy-gb	Plant a phobl ifanc

en-gb	to increase the provision of Welsh-medium activities for children and young people and to increase their awareness of the value of the language.
cy-gb	cynyddu’r ddarpariaeth o weithgareddau Cymraeg ar gyfer plant a phobl ifanc a chynyddu eu hymwybyddiaeth o werth yr iaith.

en-gb	The community
cy-gb	Y gymuned

en-gb	to strengthen the position of the Welsh language in the community.
cy-gb	cryfhau safle’r Gymraeg o fewn y gymuned.

en-gb	to increase opportunities for people to use Welsh in the workplace.
cy-gb	cynyddu cyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle.

en-gb	Welsh-language services
cy-gb	Gwasanaethau Cymraeg

en-gb	to increase and improve Welsh-language services to citizens.
cy-gb	cynyddu a gwella gwasanaethau Cymraeg ar gyfer dinasyddion.

en-gb	Infrastructure
cy-gb	Y seilwaith

en-gb	to strengthen the infrastructure for the language.
cy-gb	cryfhau’r seilwaith ar gyfer yr iaith.

en-gb	The consultation process on the draft strategy, and discussions with the Welsh Government’s Advisory Group on the strategy, showed there was wide-ranging support for action in these areas.
cy-gb	Dangosodd y broses ymgynghori ar y strategaeth ddrafft, a’r trafodaethau â Gr ˆwp Cynghori Llywodraeth Cymru ar y strategaeth, fod yna gefnogaeth eang i’r bwriad i weithredu yn y meysydd hyn.

en-gb	Welsh-medium
cy-gb	Strategaeth Addysg

en-gb	Education Strategy
cy-gb	Cyfrwng Cymraeg

en-gb	(2010)
cy-gb	(2010)

en-gb	Language acquisition
cy-gb	Caffael yr iaith

en-gb	Welsh Government long-term aim To see the Welsh language thriving in Wales
cy-gb	Nod hirdymor Llywodraeth Cymru Gweld y Gymraeg yn ffynnu yng Nghymru 

en-gb	Infrastructure 
cy-gb	Y seilwaith 

en-gb	The workplace 
cy-gb	Y gweithle 

en-gb	Language use
cy-gb	Defnyddio’r iaith

en-gb	The community 
cy-gb	Y gymuned 

en-gb	How we will implement the strategy
cy-gb	Sut byddwn yn gweithredu’r strategaeth

en-gb	In order to achieve our vision, we need to employ different means of taking action, depending on the circumstances in question.
cy-gb	Er mwyn cyflawni ein gweledigaeth, mae gofyn ein bod yn defnyddio gwahanol ddulliau gweithredu, yn ddibynnol ar yr amgylchiadau dan sylw.

en-gb	It is vital that we continue working to encourage people and organisations to use Welsh, while at the same time making full use of the opportunities afforded by the Welsh Language Measure by enabling the Welsh Language Commissioner to impose duties upon various bodies via standards.
cy-gb	Mae’n hollbwysig ein bod yn parhau â’r gwaith o annog pobl a sefydliadau i ddefnyddio’r Gymraeg gan hefyd wneud defnydd llawn o’r cyfleoedd a fydd yn deillio o Fesur y Gymraeg. Bydd y Mesur hwn yn galluogi Comisiynydd y Gymraeg i osod dyletswyddau ar wahanol gyrff drwy safonau.

en-gb	In implementing the strategy we will adhere to certain core principles.
cy-gb	Wrth weithredu’r strategaeth byddwn yn dilyn rhai egwyddorion craidd.

en-gb	Those principles are outlined over the following pages, along with the various means by which action will be taken.
cy-gb	Amlinellir yr egwyddorion hynny dros y tudalennau nesaf, ynghyd â’r gwahanol ddulliau gweithredu.

en-gb	Principles
cy-gb	Egwyddorion

en-gb	These are the principles to which we will adhere when implementing this strategy.
cy-gb	Dyma’r egwyddorion y byddwn yn eu dilyn wrth weithredu’r strategaeth hon.

en-gb	Continuity and change
cy-gb	Parhad a newid

en-gb	The need for action in the strategic areas noted previously is not new.
cy-gb	Nid yw’r angen i weithredu yn y meysydd strategol uchod yn newydd.

en-gb	As already mentioned, the Welsh Language Board and its partners have taken action in each of the areas to varying degrees.
cy-gb	Fel y crybwyllwyd eisoes, mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg a’i bartneriaid wedi gweithredu o dan bob un o’r meysydd i wahanol raddau.

en-gb	The Welsh Government is eager to continue the creative work undertaken by the Board over the years.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i barhau â’r gwaith creadigol y mae’r Bwrdd wedi’i wneud dros y blynyddoedd.

en-gb	Positioning the Board’s Community Development Team within the Welsh Government’s new Welsh Language Division from April 2012 will be a core part of that continuity, providing a conduit between the Welsh Government and a number of the partners which will be vital for the success of this strategy.
cy-gb	Bydd lleoli Tîm Datblygu Cymunedol y Bwrdd o fewn Is-adran y Gymraeg newydd Llywodraeth Cymru o fis Ebrill 2012 ymlaen yn elfen greiddiol o’r parhad hwnnw, gan ddarparu dolen gyswllt rhwng Llywodraeth Cymru a nifer o’r partneriaid a fydd yn allweddol i lwyddiant y strategaeth hon.

en-gb	At the same time, the Welsh Government’s Advisory Group on the strategy agreed that the change in structures for promoting and facilitating the Welsh language in light of the Welsh Language Measure, and the publication of this strategy, offered an opportunity for the Welsh Government to review and evaluate the organisations and projects we fund, in order to seek to ensure that we are achieving the best outcomes for the language.
cy-gb	Ar yr un pryd, roedd Gr ˆwp Cynghori Llywodraeth Cymru ar y strategaeth yn gytûn fod y newid yn y strwythurau ar gyfer hybu a hwyluso’r Gymraeg yn sgil Mesur y Gymraeg, a chyhoeddi’r strategaeth hon, yn cynnig cyfle i Lywodraeth Cymru adolygu a gwerthuso’r sefydliadau a’r prosiectau yr ydym yn eu hariannu er mwyn ceisio sicrhau ein bod yn cyflawni’r canlyniadau gorau ar gyfer yr iaith.

en-gb	The original draft strategy was published by the One Wales Government.
cy-gb	Cyhoeddwyd y strategaeth ddrafft wreiddiol gan Lywodraeth Cymru’n Un.

en-gb	This final strategy draws heavily on that document.
cy-gb	Mae llawer o gynnwys y ddogfen honno i’w weld yn y strategaeth derfynol hon.

en-gb	Making the most of the available money
cy-gb	Gwneud y gorau o’r arian sydd ar gael

en-gb	In developing this work, we will face a range of challenges posed by straitened public finances and we will rigorously scrutinise our financial support for the language.
cy-gb	Wrth fwrw ymlaen â’r gwaith hwn, byddwn yn wynebu gwahanol heriau amrywiol sy’n deillio o’r ffaith bod llai o arian cyhoeddus ar gael a byddwn yn craffu mewn modd trylwyr ar y cymorth ariannol yr ydym yn ei roi i’r iaith.

en-gb	We will also place a premium on creative use of funding and on innovation, and will continue the Welsh Language Board’s method of funding on the basis of outcomes.
cy-gb	Byddwn hefyd yn rhoi pwys mawr ar ddefnydd creadigol o gyllid ac ar arloesi, a byddwn yn parhau â dull Bwrdd yr Iaith Gymraeg o ariannu sy’n seiliedig ar ganlyniadau.

en-gb	Further collaboration
cy-gb	Mwy o gydweithio

en-gb	There will be an even stronger emphasis on collaboration and new forms of partnership working, involving all the organisations that have a part to play in planning a better future for the language.
cy-gb	Bydd pwyslais hyd yn oed cryfach ar gydweithredu ac ar fathau newydd o waith partneriaeth a fydd yn cynnwys yr holl sefydliadau sydd â rhan i’w chwarae wrth gynllunio gwell dyfodol ar gyfer yr iaith.

en-gb	We will continue to convene the Partners’ Forum established by the Welsh Language Board.
cy-gb	Byddwn yn parhau i gynnull y Fforwm Partneriaid a sefydlwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg.

en-gb	We will also establish a Welsh Language Partnership Council whose work to advise the Welsh Ministers on the implementation of this strategy will commence in April 2012.
cy-gb	Byddwn hefyd yn sefydlu Cyngor Partneriaeth y Gymraeg a fydd yn cynghori Gweinidogion Cymru ynghylch gweithredu’r strategaeth hon ac a fydd yn cychwyn ar ei waith ym mis Ebrill 2012.

en-gb	The new structures, which will include a strong Welsh Language Division within the Welsh Government, will offer an opportunity for further collaboration to occur with other departments within the Welsh Government in order to ensure that issues relating to the Welsh language, and the aims of this strategy, are mainstreamed into the work of the departments.
cy-gb	Bydd y strwythurau newydd, a fydd yn cynnwys Is-adran y Gymraeg gref o fewn Llywodraeth Cymru, yn creu cyfleoedd i gydweithio rhagor ag adrannau eraill o fewn Llywodraeth Cymru er mwyn sicrhau bod materion yn ymwneud â’r Gymraeg, a nodau’r strategaeth hon, yn dod yn rhan o waith yr adrannau.

en-gb	Sharing and embedding responsibility for the Welsh language
cy-gb	Rhannu a gwreiddio’r cyfrifoldeb am y Gymraeg

en-gb	The Welsh Government is eager to ensure that responsibility for promoting the Welsh language is shared between an increasing number of organisations.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i sicrhau bod y cyfrifoldeb am hybu’r Gymraeg yn cael ei rannu rhwng nifer cynyddol o sefydliadau.

en-gb	The standards system under the Welsh Language Measure (see page 20) will enable the Welsh Government to make standards which will enable the Welsh Language Commissioner to impose duties upon the Welsh Government, local authorities and national park authorities to promote the use of Welsh more widely.
cy-gb	Bydd y system safonau o dan Fesur y Gymraeg (gweler tudalen 20) yn galluogi Llywodraeth Cymru i lunio safonau a fydd yn caniatáu i Gomisiynydd y Gymraeg osod dyletswyddau ar Lywodraeth Cymru, awdurdodau lleol ac awdurdodau’r parciau cenedlaethol i hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang.

en-gb	We also realise that many of the successes in relation to the viability of the Welsh language depend on the activities of individuals and communities – and that capability needs to be fostered at the local level to enable those types of activities to continue in the future.
cy-gb	Rydym hefyd yn sylweddoli bod llawer o’r llwyddiannau o safbwynt hyfywedd y Gymraeg yn ddibynnol ar weithgareddau unigolion a chymunedau, a bod angen meithrin gallu ar y lefel leol er mwyn sicrhau y gall y mathau hynny o weithgareddau barhau yn y dyfodol.

en-gb	Equality of opportunity
cy-gb	Cyfle cyfartal

en-gb	Equality of opportunity is a cross-cutting theme integral to this document and all policies of the Welsh Government.
cy-gb	Mae cyfle cyfartal yn thema drawsbynciol sy’n allweddol i’r ddogfen hon ac i holl bolisïau Llywodraeth Cymru.

en-gb	No one, in any part of Wales, should be denied opportunities to use the Welsh language, nor denied the opportunity to learn Welsh because of their race, ethnicity, disability, gender, sexual orientation, age or religion.
cy-gb	Ni ddylai unrhyw un, mewn unrhyw ran o Gymru, fethu â manteisio ar gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg, nac ychwaith fethu â manteisio ar gyfleoedd i ddysgu’r Gymraeg oherwydd eu hil, ethnigrwydd, anabledd, rhyw, cyfeiriadedd rhywiol, oedran neu grefydd.

en-gb	Welsh-language services should be available to, and accessed by, all communities, including those characterised by disadvantage and ethnic diversity.
cy-gb	Dylai gwasanaethau Cymraeg fod ar gael i bob cymuned, a dylai cymunedau allu manteisio arnynt, gan gynnwys cymunedau difreintiedig a’r rheini sy’n cynnwys cryn amrywiaeth ethnig.

en-gb	We will expect our partners, providers and stakeholders to recognise this principle and take steps to make it a reality.
cy-gb	Byddwn yn disgwyl i’n partneriaid, ein darparwyr a’n rhanddeiliaid gydnabod hyn mewn egwyddor a chymryd camau i’w wireddu.

en-gb	Sustainability
cy-gb	Cynaliadwyedd

en-gb	This strategy aims to bring about an increase in the numbers able to speak Welsh, and in those who use Welsh on a daily basis.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn ceisio sicrhau cynnydd yn nifer y bobl sy’n gallu siarad Cymraeg, ac yn nifer y bobl sy’n defnyddio’r Gymraeg yn feunyddiol.

en-gb	It also builds on the efforts already seen in communities across Wales to take responsibility for the language at a local level, and encourages communities and the organisations that serve them to promote the use of Welsh, thereby encouraging the sustainability of Welsh as a living language within those communities.
cy-gb	Mae hefyd yn manteisio ar yr ymdrechion sydd eisoes wedi’u gwneud mewn cymunedau ar draws Cymru er mwyn cymryd cyfrifoldeb am yr iaith yn lleol, ac yn annog y cymunedau a’r sefydliadau sy’n eu gwasanaethu i hybu’r defnydd o’r Gymraeg. Golyga hyn hybu cynaliadwyedd y Gymraeg fel iaith fyw o fewn y cymunedau hynny.

en-gb	In addition, it complements the Welsh Government’s Welsh-medium Education Strategy in planning for sustainability, by ensuring increased opportunities to use Welsh in the workplace.
cy-gb	Mae hefyd yn ategu Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg Llywodraeth Cymru wrth gynllunio ar gyfer cynaliadwyedd, drwy sicrhau rhagor o gyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle. 

en-gb	A living language:
cy-gb	Iaith fyw:

en-gb	The Welsh-medium Education Strategy has put measures in place to ensure that the workforce of the future will be equipped with Welsh language skills.
cy-gb	Mae’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg wedi sefydlu mesurau er mwyn sicrhau bod gan weithlu’r dyfodol sgiliau yn y Gymraeg.

en-gb	This strategy aims to ensure that a wide range of organisations respond by ensuring opportunities for Welsh speakers to use those skills at work.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn ceisio sicrhau bod sefydliadau amrywiol iawn yn ymateb drwy greu cyfleoedd i siaradwyr Cymraeg ddefnyddio’r sgiliau hynny yn y gwaith.

en-gb	Implementation mechanisms
cy-gb	Dulliau gweithredu

en-gb	These are the implementation methods we will employ when seeking to make our vision a reality.
cy-gb	Dyma’r dulliau gweithredu y byddwn yn eu defnyddio wrth geisio gwireddu ein gweledigaeth.

en-gb	Grants for promoting the use of Welsh
cy-gb	Grantiau ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg

en-gb	The Welsh Government will distribute grants to bodies for the purpose of promoting Welsh.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn dosbarthu grantiau i gyrff at ddibenion hybu’r Gymraeg.

en-gb	Over time, we will review and evaluate the use made of those grants, ensuring they are congruous with the priorities of this strategy.
cy-gb	Dros amser, byddwn yn adolygu ac yn gwerthuso’r defnydd a wneir o’r grantiau hynny, gan sicrhau eu bod yn gydnaws â blaenoriaethau’r strategaeth hon.

en-gb	Specific projects for promoting the use of Welsh
cy-gb	Prosiectau penodol ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg

en-gb	We will also continue to implement and develop specific projects for promoting the use of Welsh in different contexts.
cy-gb	Byddwn hefyd yn parhau i weithredu a datblygu prosiectau penodol ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg mewn gwahanol gyd-destunau.

en-gb	A number of these projects will be a continuation of projects operated previously by the Welsh Language Board.
cy-gb	Bydd nifer o’r prosiectau hyn yn barhad o brosiectau yr arferai Bwrdd yr Iaith Gymraeg eu gweithredu.

en-gb	Over time, we will review and evaluate these projects ensuring they are congruous with the priorities of this strategy.
cy-gb	Dros amser, byddwn yn adolygu ac yn gwerthuso’r prosiectau hyn gan sicrhau eu bod yn gydnaws â blaenoriaethau’r strategaeth hon.

en-gb	Legal framework
cy-gb	Y fframwaith cyfreithiol

en-gb	The Welsh Language Measure established the office of the Welsh Language Commissioner with a general power to promote and facilitate the use of Welsh and to work towards ensuring that Welsh is treated no less favourably than English.
cy-gb	Creodd Mesur y Gymraeg swyddfa Comisiynydd y Gymraeg a fydd â’r p ˆwer cyffredinol i hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg ac i weithio tuag at sicrhau nad yw’r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg.

en-gb	The Commissioner will have a key role to play in safeguarding the rights of Welsh speakers and contributing to the public debate surrounding the future of the Welsh language.
cy-gb	Bydd gan y Comisiynydd rôl allweddol wrth warchod hawliau siaradwyr Cymraeg a chyfrannu at y drafodaeth gyhoeddus ynghylch dyfodol y Gymraeg.

en-gb	The range of services available to the public in Welsh will be improved as a result of the Measure.
cy-gb	Bydd y gwahanol wasanaethau Cymraeg sydd ar gael i’r cyhoedd yn gwella o ganlyniad i’r Mesur.

en-gb	This will be achieved by creating standards which will impose duties on organisations who fall within the scope of the Measure to:
cy-gb	Caiff hyn ei gyflawni drwy greu safonau a fydd yn gosod dyletswyddau ar sefydliadau sy’n dod o dan gwmpas y Mesur o ran:

en-gb	provide services in Welsh
cy-gb	darparu gwasanaethau yn y Gymraeg

en-gb	consider the effect of policy decisions on the Welsh language 
cy-gb	ystyried effaith penderfyniadau polisi ar y Gymraeg 

en-gb	promote the use of Welsh in the workplace
cy-gb	hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle

en-gb	promote and facilitate the use of Welsh more widely
cy-gb	hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang

en-gb	keep records of compliance with standards and of complaints.
cy-gb	cadw cofnodion ynghylch cydymffurfiaeth â safonau ac ynghylch cwynion.

en-gb	Both the Commissioner and the Welsh Government will have important roles to play in the creation of standards.
cy-gb	Bydd gan y Comisiynydd a Llywodraeth Cymru ill dau rolau pwysig wrth greu safonau.

en-gb	The Commissioner will also have significant powers to enforce compliance with standards and powers to undertake investigations into allegations of interference with individuals’ freedom to use Welsh with one another.
cy-gb	Bydd gan y Comisiynydd hefyd bwerau sylweddol i orfodi cydymffurfiaeth â safonau ynghyd â phwerau i ymchwilio i honiadau o ymyrraeth yn rhyddid unigolion i ddefnyddio’r Gymraeg gyda’i gilydd.

en-gb	The Commissioner will also have the power to advise and make recommendations to the Welsh Government in relation to the Welsh language.
cy-gb	Bydd gan y Comisiynydd hefyd y p ˆwer i gynghori ac i gyflwyno argymhellion i Lywodraeth Cymru ynghylch y Gymraeg.

en-gb	The Commissioner will also be duty-bound to formulate a report every five years on the position of the Welsh language.
cy-gb	Bydd hefyd ddyletswydd ar y Comisiynydd i lunio adroddiad bob pum mlynedd ar sefyllfa’r Gymraeg.

en-gb	It is evident, therefore, that the Measure and the work of the Commissioner are key elements of the work required to make the Welsh Government’s vision of a thriving Welsh language a reality.
cy-gb	Mae’n amlwg, felly, y bydd y Mesur a gwaith y Comisiynydd yn agweddau allweddol ar y gwaith y mae angen ei wneud er mwyn gwireddu gweledigaeth Llywodraeth Cymru o weld y Gymraeg yn ffynnu.

en-gb	While the Commissioner will operate independently of the Welsh Government and determine her own priorities, the work of the Commissioner will complement the activities undertaken by the Welsh Government across all areas in implementing this strategy and will ensure we can share the responsibility for promoting the use of Welsh with others, including local authorities.
cy-gb	Er y bydd y Comisiynydd yn gweithredu yn annibynnol ar Lywodraeth Cymru ac yn pennu ei flaenoriaethau ei hun, bydd gwaith y Comisiynydd yn ategu’r gweithgareddau y bydd Llywodraeth Cymru yn ymgymryd â nhw ar draws pob maes wrth weithredu’r strategaeth hon. Bydd hefyd yn sicrhau y gallwn rannu’r cyfrifoldeb am hybu’r defnydd o’r Gymraeg gydag eraill, gan gynnwys awdurdodau lleol.

en-gb	This necessitates a good working relationship between the Welsh Government and the Commissioner and we will seek opportunities to collaborate effectively with the Commissioner for the benefit of the Welsh language.
cy-gb	Gofynna hyn am sefydlu perthynas weithio dda rhwng Llywodraeth Cymru a’r Comisiynydd a byddwn yn mynd ati i chwilio am gyfleoedd i gydweithio’n effeithiol â’r Comisiynydd er lles y Gymraeg.

en-gb	Research is an example of one area where there may be an opportunity to collaborate.
cy-gb	Efallai y bydd gwaith ymchwil yn un enghraifft o faes lle y byddai’n bosib cydweithio.

en-gb	Mainstreaming across Welsh Government
cy-gb	Prif ffrydio ar draws Llywodraeth Cymru

en-gb	In addition, the Welsh Government will further mainstream the language into service and policy development, while ensuring that Ministers and officials consider the links between their portfolios and the language.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru yn prif ffrydio’r iaith ymhellach i waith datblygu gwasanaethau a datblygu polisi, gan sicrhau ar yr un pryd fod Gweinidogion a swyddogion yn ystyried y cysylltiadau rhwng eu portffolios nhw a’r iaith.

en-gb	To this end, the Welsh Government’s policy process requires the impact of new policies and services on the Welsh language to be assessed, including strategic policy activities.
cy-gb	I’r perwyl hwn, o dan broses polisi Llywodraeth Cymru, mae gofyn asesu effaith polisïau a gwasanaethau newydd ar y Gymraeg, gan gynnwys gweithgareddau polisi strategol.

en-gb	We also expect policies created, and services delivered, by other public bodies to be consistent with the language needs of the population they serve.
cy-gb	Rydym hefyd yn disgwyl i’r polisïau a lunnir, ac i’r gwasanaethau a ddarperir, gan gyrff cyhoeddus eraill gyd-fynd ag anghenion ieithyddol y boblogaeth y maent yn ei gwasanaethu.

en-gb	The Commissioner will have a key role to play in developing the mainstreaming agenda.
cy-gb	Bydd gan y Comisiynydd rôl allweddol wrth ddatblygu’r agenda prif ffrydio.

en-gb	Procurement and grant condition compliance
cy-gb	Caffael a chydymffurfio ag amodau grant

en-gb	Sometimes Welsh Government intervention is most effectively exercised through clear procurement or grant conditions which emphasise social conditions on organisations and inward investors.
cy-gb	O bryd i’w gilydd y ffordd fwyaf effeithiol i Lywodraeth Cymru ymyrryd yw drwy gaffael neu gyflwyno amodau grant clir sy’n tynnu sylw sefydliadau a buddsoddwyr o’r tu allan at amodau cymdeithasol.

en-gb	Through using our powers in respect of procurement or grant funding, we will require organisations tendering for public sector contracts or bidding for public sector support, to demonstrate, where relevant, that the Welsh language is incorporated into the services they offer to the public.
cy-gb	Trwy ddefnyddio ein pwerau mewn perthynas â chaffael neu gyllid grant, byddwn yn ei gwneud yn ofynnol i sefydliadau sy’n cyflwyno tendr ar gyfer contractau’r sector cyhoeddus neu sy’n cyflwyno cais am gymorth gan y sector cyhoeddus ddangos, lle y bo’n berthnasol, fod y Gymraeg ymysg y manteision a gyflawnir ar gyfer y gymuned leol.

en-gb	In procurement terms this means using tools and guidance available such as the sustainable risk-assessment template, the guide to contracting out public services and the Welsh language, and the document Community Benefits:
cy-gb	O safbwynt caffael mae hyn yn golygu defnyddio dulliau a chanllawiau sydd ar gael, gan gynnwys y templed asesu risg cynaliadwy, yr arweiniad i roi gwasanaethau cyhoeddus allan ar gontract a’r Gymraeg, a’r ddogfen Budd i’r Gymuned:

en-gb	Delivering Maximum Value for the Welsh Pound (Welsh Assembly Government, 2010). 
cy-gb	Sicrhau’r Gwerth Gorau am Arian Cymru (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2010). 

en-gb	The implementation of this strategy and its annual action plans, to be prepared in accordance with Section 78 of the Government of Wales Act 2006, will be monitored by the Welsh Government’s Welsh Language Division, which will report to the Welsh Ministers.
cy-gb	Caiff y gwaith o weithredu’r strategaeth hon a’i chynlluniau gweithredu blynyddol, a wneir yn unol ag Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, ei fonitro gan Is-adran y Gymraeg Llywodraeth Cymru, a fydd yn adrodd i Weinidogion Cymru.

en-gb	An annual report on the implementation of the strategy and annual action plans will be published and laid before the National Assembly for Wales by the Welsh Ministers.
cy-gb	Caiff adroddiad blynyddol ar y gwaith o weithredu’r strategaeth a’r cynlluniau gweithredu blynyddol ei gyhoeddi a’i osod gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru gan Weinidogion Cymru.

en-gb	Evaluation framework
cy-gb	Fframwaith gwerthuso

en-gb	It is essential that this strategy is evaluated in order to help assess its effectiveness against its strategic objectives and to ensure learning improvements are based on the available evidence.
cy-gb	Mae’n hanfodol fod y strategaeth hon yn cael ei gwerthuso fel bod modd asesu ei heffeithiolrwydd yn unol â’i hamcanion strategol ac fel bod modd sicrhau bod gwelliannau dysgu yn seiliedig ar y dystiolaeth sydd ar gael.

en-gb	To do this, we will develop an evaluation framework alongside the strategy, incorporating a range of methods and sources of data including bespoke research and analysis.
cy-gb	Er mwyn gwneud hyn, byddwn yn datblygu fframwaith gwerthuso i gyd-fynd â’r strategaeth. Bydd hwn yn dynodi sut bydd y strategaeth yn cael ei gwerthuso drwy wahanol ddulliau a ffynonellau data, a fydd yn cynnwys ymchwil a dadansoddiad pwrpasol.

en-gb	In light of the wide range of policy interventions covered, it will be important to ensure a consistent and comparable approach to evaluation across the strategy.
cy-gb	Yn wyneb yr ymyriadau polisi amrywiol sydd dan sylw, bydd hi’n bwysig sicrhau dull gweithredu cyson a chymharol tuag at werthuso ar draws y strategaeth.

en-gb	The approach should be both formative – to ensure lessons are learned throughout implementation – and summative – to ensure outcomes are captured in a robust and timely manner.
cy-gb	Bydd y dull gweithredu ar y naill law yn ffurfiannol – er mwyn sicrhau bod gwersi’n cael eu dysgu gydol y gweithredu – ac ar y llaw arall yn adolygol – er mwyn sicrhau bod canlyniadau’n cael eu cofnodi mewn dull cadarn ac amserol.

en-gb	The evaluation framework will:
cy-gb	Bydd y fframwaith gwerthuso yn:

en-gb	 set out how the effects of this strategy are to be captured at different levels (individual participant, project/programme and locally/nationally) 
cy-gb	dynodi sut bydd effeithiau’r strategaeth hon yn cael eu cofnodi ar wahanol lefelau (cyfranogwr unigol, prosiect/rhaglen ac yn lleol/genedlaethol)

en-gb	further define the measurable indicators contained in this strategy by way of its expected and possible effects, drawing where possible upon nationally and locally collected data (this should fit as much as possible with partners’ own performance-monitoring systems)
cy-gb	diffinio ymhellach y dangosyddion mesuradwy sydd yn y strategaeth hon ynghylch effeithiau disgwyliedig ac effeithiau posib y strategaeth, gan ddefnyddio data a gasglwyd yn genedlaethol ac yn lleol pryd bynnag y bo hynny’n bosib (bydd hyn yn cydweddu cymaint â phosib â systemau monitro perfformiad y partneriaid eu hunain)

en-gb	identify gaps in the information/data already gathered and consider how appropriate data might be sourced, taking into account the practicality and cost of deriving additional information and the utility that such information is likely to offer
cy-gb	dynodi bylchau yn yr wybodaeth/data sydd eisoes wedi’u casglu ac ystyried sut gellid canfod data priodol, gan ystyried ymarferoldeb a chost canfod gwybodaeth ychwanegol a’r budd y mae gwybodaeth o’r fath yn debygol o’i olygu

en-gb	identify a programme of data collection, research and analysis which will be published throughout the life of the strategy to inform its development and review – including for the annual report on the implementation of this strategy, which is required under Section 78 of the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	clustnodi rhaglen ar gyfer casglu, ymchwilio a dadansoddi data a fydd yn cael ei chyhoeddi gydol oes y strategaeth fel sail i’w datblygiad a’i hadolygiad parhaus – gan gynnwys ar gyfer yr adroddiad blynyddol ar weithrediad y strategaeth hon sy’n ofynnol o dan Adran 78 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	Indicators
cy-gb	Dangosyddion

en-gb	We will use the two indicators below to measure the overall success of this strategy.
cy-gb	Byddwn yn defnyddio’r ddau ddangosydd isod er mwyn mesur llwyddiant cyffredinol y strategaeth hon.

en-gb	These are the indicators contained in the Programme for Government for 2011–2016.
cy-gb	Y rhain yw’r dangosyddion sydd wedi’u cynnwys yn y Rhaglen Lywodraethu ar gyfer 2011–2016.

en-gb	The percentage of five-year-olds (at the start of the academic year) who speak Welsh at home.
cy-gb	Canran y plant pum mlwydd oed (ar ddechrau’r flwyddyn academaidd) sy’n siarad Cymraeg gartref.

en-gb	The percentage of people able to speak and write Welsh.
cy-gb	Canran y bobl sy’n gallu siarad ac ysgrifennu Cymraeg.

en-gb	We also want to measure the percentage of people who are able to speak but not write Welsh, as well as measure success under each of the six strategic areas.
cy-gb	Hoffem hefyd fesur canran y bobl sy’n gallu siarad Cymraeg, ond nid ei hysgrifennu, a hefyd fesur y llwyddiant o dan bob un o’r chwe maes strategol.

en-gb	These indicators can be found at the beginning of each of the next six sections.
cy-gb	Caiff y dangosyddion hyn eu nodi ar ddechrau’r chwe phennod nesaf.

en-gb	We recognise that further work is required to develop and define these indicators and will do so as we develop our evaluation framework.
cy-gb	Rydym yn cydnabod y bydd angen gwneud rhagor o waith er mwyn datblygu a diffinio’r dangosyddion hyn a byddwn yn gwneud hyn wrth ddatblygu ein fframwaith gwerthuso.

en-gb	Action points
cy-gb	Pwyntiau gweithredu

en-gb	Continue to implement our Welsh-medium Education Strategy, as published in April 2010.
cy-gb	Parhau i weithredu ein Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg, a gyhoeddwyd ym mis Ebrill 2010.

en-gb	Distribute grants and commission projects for promoting the use of Welsh, evaluating the grants scheme, the projects and grant recipients’ work from time to time.
cy-gb	Dyrannu grantiau a chomisiynu prosiectau ar gyfer hybu’r defnydd o’r Gymraeg, gan werthuso’r cynllun grantiau, y prosiectau, a gwaith derbynwyr y grantiau o dro i dro.

en-gb	Complete the process of establishing the new legislative framework under the Welsh Language Measure.
cy-gb	Cwblhau’r broses o sefydlu’r fframwaith deddfwriaethol newydd o dan Fesur y Gymraeg.

en-gb	Establish the Welsh Language Partnership Council which will advise the Welsh Ministers on the implementation of this strategy.
cy-gb	Sefydlu Cyngor Partneriaeth y Gymraeg a fydd yn cynghori Gweinidogion Cymru ynghylch gweithredu’r strategaeth hon.

en-gb	Make standards via subordinate legislation, following the receipt of recommendations by the Commissioner, which will enable the Commissioner to impose duties on bodies in relation to the Welsh language.
cy-gb	Gwneud safonau drwy is-ddeddfwriaeth, ar ôl i argymhellion y Comisiynydd ddod i law, a fydd yn galluogi’r Comisiynydd i osod dyletswyddau ar gyrff ynghylch y Gymraeg.

en-gb	Mainstream the Welsh language across all of the Welsh Government’s activities.
cy-gb	Prif ffrydio’r Gymraeg ar draws holl weithgareddau Llywodraeth Cymru.

en-gb	We will improve our performance with regard to the work undertaken under our Welsh Language Scheme.
cy-gb	Byddwn yn gwella ein perfformiad mewn perthynas â’r gwaith yr ydym yn ei wneud o dan ein Cynllun Iaith Gymraeg.

en-gb	Develop a framework within the Welsh Government’s procurement and grant compliance conditions for the establishment of community benefits in respect of the Welsh language, for use where appropriate.
cy-gb	Datblygu fframwaith o fewn amodau Llywodraeth Cymru ynghylch caffael a cydymffurfiaeth â grant er mwyn sefydlu manteision cymunedol mewn perthynas â’r Gymraeg i’w ddefnyddio lle y bo’n briodol.

en-gb	Prepare an evaluation framework to develop our ability to measure the impact of interventions under the strategy, and commission research to grow the available evidence base.
cy-gb	Paratoi fframwaith gwerthuso er mwyn gwella ein gallu i fesur effaith ymyriadau o dan y strategaeth, a chomisiynu ymchwil i gynyddu’r dystiolaeth sydd ar gael.

en-gb	To encourage and support the use of the Welsh language within families.
cy-gb	Annog a chefnogi’r defnydd o’r Gymraeg o fewn teuluoedd.

en-gb	Desired outcome
cy-gb	Y canlyniad a ddymunir

en-gb	More families where Welsh is the main language used with the children by at least one adult family member in regular contact with them.
cy-gb	Cynnydd yn nifer y teuluoedd lle defnyddir y Gymraeg fel y brif iaith gyda’r plant gan o leiaf un oedolyn o’r teulu sydd mewn cyswllt agos â nhw.

en-gb	Indicator
cy-gb	Dangosydd

en-gb	The percentage of five-year-olds (at the start of the academic
cy-gb	Canran y plant pum mlwydd oed (ar ddechrau’r flwyddyn

en-gb	year) who speak Welsh at home.
cy-gb	academaidd) sy’n siarad Cymraeg gartref.

en-gb	Passing the language from one generation to the next is one of the two most important areas of language planning – the other being education.
cy-gb	Ynghyd ag addysg, mae trosglwyddo’r iaith o’r naill genhedlaeth i’r llall yn un o’r ddau faes pwysicaf ym maes cynllunio ieithyddol.

en-gb	It is unlikely that Welsh will thrive as a community and social language if it is dependent on the education system alone as a means for new speakers to learn the language.
cy-gb	Nid yw’r Gymraeg yn debygol o ffynnu fel iaith gymunedol a chymdeithasol os yw’n dibynnu ar y system addysg yn unig fel ffordd o alluogi siaradwyr newydd i ddysgu’r iaith.

en-gb	It needs to be the language of the home for as many children as possible – and there is no doubt that learning the language in this way is a natural and effective way to become a fluent Welsh speaker.
cy-gb	Mae angen iddi fod yn iaith y cartref i gynifer o blant â phosibl, ac yn ddiamau, mae caffael yr iaith yn y modd hwn yn ffordd naturiol ac effeithiol o ddatblygu’n siaradwr Cymraeg rhugl.

en-gb	There is a body of evidence which suggests that the Welsh language is less likely to be used in families in which only one parent/carer speaks Welsh.
cy-gb	Ceir corff o dystiolaeth sy’n awgrymu bod y Gymraeg yn llai tebygol o gael ei defnyddio o fewn teuluoedd lle nad yw ond un rhiant/gofalwr yn siarad Cymraeg.

en-gb	According to the 2001 Census, in families where both parents/carers spoke Welsh, 82 per cent of three to four-year-olds could also speak the language, but this accounts for only 5 per cent of this age group.
cy-gb	Yn ôl Cyfrifiad 2001, mewn teuluoedd lle’r oedd y ddau riant/gofalwr yn siarad Cymraeg, roedd 82 y cant o blant tair i bedair oed yn gallu siarad yr iaith, ond nid yw hyn ond yn cyfrif am 5 y cant o’r gr ˆwp oedran hwn.

en-gb	In families where only one parent/carer spoke Welsh, the percentage fell to 40 per cent.
cy-gb	Mewn teuluoedd lle’r oedd un rhiant/gofalwr yn siarad Cymraeg, 40 y cant o’r plant hyn oedd yn gallu siarad yr iaith.

en-gb	This presents a formidable challenge, and the decline of Welsh in families must be reversed if the language is to survive and prosper.
cy-gb	Mae hyn yn creu her enfawr, ac mae’n rhaid gwrth-droi’r dirywiad o ran y Gymraeg mewn teuluoedd er mwyn sicrhau bod yr iaith yn goroesi ac yn ffynnu.

en-gb	Hence, increasing the use of Welsh within families is one of the Welsh Government’s key priorities for safeguarding the future of the Welsh language.
cy-gb	O’r herwydd, cynyddu’r defnydd o’r Gymraeg o fewn teuluoedd yw un o flaenoriaethau allweddol Llywodraeth Cymru ar gyfer diogelu dyfodol y Gymraeg.

en-gb	A wide range of factors can influence parental decisions regarding language transmission and these need to be considered in the round.
cy-gb	Gall ffactorau amrywiol iawn ddylanwadu ar benderfyniadau rhieni/gofalwyr ynghylch trosglwyddo iaith ac mae angen ystyried y rhain i gyd.

en-gb	The evidence suggests that choice is largely intuitive with parents/carers using the language they know best, or the language that is ‘inclusive’ of their partner.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth yn awgrymu bod dewis yn fater greddfol i raddau helaeth a bod rhieni/gofalwyr yn dueddol o ddefnyddio’r iaith y maent fwyaf cyfarwydd â hi, neu’r iaith y maent yn ei siarad â’u partner.

en-gb	In terms of influences on the language choice of the child, this includes their ‘community‘ of speakers – including parents/carers, siblings, grandparents, teachers and friends – in addition to other social influences such as the media and community activities.
cy-gb	O ran y ffactorau sy’n dylanwadu ar yr iaith a gaiff ei dewis gan y plentyn, maent yn cynnwys eu ‘cymuned‘ o siaradwyr – sy’n cynnwys rhieni/gofalwyr, brodyr a chwiorydd, neiniau a theidiau, athrawon a ffrindiau – yn ogystal â dylanwadau cymdeithasol eraill fel y cyfryngau a gweithgareddau cymunedol.

en-gb	Over the past decade, the Welsh Language Board has directed considerable energy and expertise to language transmission.
cy-gb	Dros y degawd diwethaf, mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg wedi buddsoddi cryn egni ac arbenigedd ym maes trosglwyddo iaith.

en-gb	Its main initiative was Twf, an innovative and extensive project aimed at encouraging Welsh-speaking parents/carers to speak Welsh with their children.
cy-gb	Ei brif fenter oedd Twf, sef prosiect arloesol ac eang ei gwmpas sy’n ceisio annog rhieni/gofalwyr Cymraeg eu hiaith i siarad Cymraeg â’u plant.

en-gb	It has a network of field officers located throughout Wales, conveying to parents/carers, prospective parents/carers and the general public the advantages of speaking Welsh at home and the cultural and economic advantages of raising children bilingually.
cy-gb	Mae ganddi rwydwaith o swyddogion maes ledled Cymru, sy’n cyfleu i rieni/gofalwyr, darpar rieni/gofalwyr a’r cyhoedd fanteision siarad Cymraeg gartref, ynghyd â manteision diwylliannol ac economaidd magu plant yn ddwyieithog.

en-gb	In addition to Twf, other initiatives directed at parents/carers have been developed by the Welsh Language Board, in partnership with other key organisations.
cy-gb	Mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg hefyd wedi datblygu mentrau eraill wedi’u hanelu at rieni/gofalwyr, yn ogystal â Twf, mewn partneriaeth â sefydliadau allweddol eraill.

en-gb	These projects range from language-awareness sessions to schemes aimed at raising the confidence of parents/carers and the extended family to use Welsh with their children and within the community.
cy-gb	Amrywia’r prosiectau hyn o sesiynau ymwybyddiaeth iaith i gynlluniau sy’n ceisio cynyddu hyder rhieni/gofalwyr a’r teulu estynedig i ddefnyddio’r Gymraeg â’u plant ac o fewn y gymuned.

en-gb	Evidence suggests that schemes such as Twf have succeeded in bringing the importance of language transmission into the work agendas of midwives and health visitors.
cy-gb	Mae tystiolaeth yn awgrymu bod cynlluniau fel Twf wedi llwyddo i gynnwys pwysigrwydd trosglwyddo iaith o fewn agendâu gwaith bydwragedd ac ymwelwyr iechyd.

en-gb	They have also contributed to raising awareness in relation to the advantages of being bilingual.
cy-gb	Mae hefyd wedi cyfrannu at godi ymwybyddiaeth ynglˆyn â manteision dwyieithrwydd.

en-gb	However, we recognise that it is difficult, on the basis of available evidence, to assess the impact of schemes such as these on language patterns in families and that further work remains to be done to better understand the impact of these interventions.
cy-gb	Rydym yn cydnabod, fodd bynnag, ei bod yn anodd, ar sail y dystiolaeth sydd ar gael, i asesu effaith cynlluniau fel hyn ar batrymau iaith mewn teuluoedd a bod rhagor o waith i’w wneud i ddeall yn well effaith yr ymyriadau hyn.

en-gb	The Welsh Government is committed to better understanding the decisions made by Welsh-speaking parents/carers and, to this end, will look for ways to improve and develop initiatives which persuade parents/carers and the extended family to transmit Welsh to their children.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus iawn i ddeall yn well y penderfyniadau a wneir gan rieni/gofalwyr sy’n siarad Cymraeg a byddwn, i’r perwyl hwn, yn chwilio am ffyrdd i wella a datblygu gweithgareddau sy’n darbwyllo rhieni/gofalwyr a’r teulu estynedig i drosglwyddo’r Gymraeg i’w plant.

en-gb	We also recognise that there is a need to support non-Welsh speaking parents/carers to provide opportunities for their children to have exposure to the language, through activities in the community as well as through multimedia activities in the home such as S4C’s Cyw service on television and online.
cy-gb	Rydym hefyd yn cydnabod bod angen cynorthwyo rhieni/gofalwyr di-Gymraeg, gan greu cyfleoedd i’w plant glywed yr iaith, drwy weithgareddau o fewn y gymuned a thrwy weithgareddau amlgyfrwng yn y cartref fel gwasanaeth Cyw ar S4C sy’n cynnwys rhaglenni teledu a gwasanaeth ar-lein.

en-gb	New technologies also present opportunities for families to maintain face-to-face relationships over long distances, for example between grandparents and their grandchildren.
cy-gb	Mae technolegau newydd yn ei gwneud yn bosibl i deuluoedd gadw mewn cysylltiad wyneb yn wyneb ble bynnag y maent, er enghraifft gall neiniau a theidiau gadw mewn cysylltiad â’u hwyrion.

en-gb	This could provide increased exposure to Welsh outside the immediate family in cases where they live a long distance away from each other.
cy-gb	Gallai hyn olygu ei bod hi’n bosibl sicrhau bod rhagor o Gymraeg yn cael ei chlywed y tu allan i’r teulu agos os yw aelodau o deuluoedd yn byw yn bell i ffwrdd oddi wrth ei gilydd.

en-gb	This is an area where further evidence is required and we will want to ensure, therefore, that further research into language transmission is undertaken after the 2011 Census Welsh language results have been published, in an attempt to better understand the relationship between policy interventions and the choices made by parents/carers.
cy-gb	Mae hwn yn faes lle mae angen mwy o dystiolaeth a byddwn am sicrhau, felly, bod rhagor o waith ymchwil yn cael ei wneud ym maes trosglwyddo iaith ar ôl i ganlyniadau Cyfrifiad 2011 gael eu cyhoeddi. Y nod yw ceisio deall yn well y berthynas rhwng yr ymyriadau polisi a dewisiadau rhieni/gofalwyr.

en-gb	Finally, the incoming Welsh Government’s manifesto in May 2011 committed it to putting Welsh in Education Strategic Plans on a statutory basis, and to require local authorities to plan Welsh-medium education on the basis of parental demand.
cy-gb	Yn olaf, roedd ymrwymiad ym maniffesto Llywodraeth newydd Cymru ym mis Mai 2011 i sicrhau sail statudol i Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg, ac i’w gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol gynllunio addysg cyfrwng Cymraeg ar sail y galw gan rieni.

en-gb	This commitment, which takes the Welsh-medium Education Strategy a stage further, will be implemented as part of the Welsh Government’s Legislative Programme.
cy-gb	Caiff yr ymrwymiad hwn, sy’n mynd â’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg gam ymhellach, ei weithredu fel rhan o raglen ddeddfwriaethol Llywodraeth Cymru.

en-gb	Further develop an effective and coordinated evidence-based approach to encouraging and supporting the use of Welsh within families with babies and young children, including by building on the work of Twf and its associated projects, and by promoting Welsh for Families courses and events.
cy-gb	Datblygu ymhellach ffordd effeithiol a chydgysylltiedig, wedi’i seilio ar dystiolaeth, o annog a chefnogi’r defnydd o’r Gymraeg o fewn teuluoedd gyda babanod a phlant ifanc. Bydd hyn yn cynnwys adeiladu ar waith Twf a phrosiectau cysylltiedig, a hybu cyrsiau a digwyddiadau Cymraeg i’r Teulu.

en-gb	Promote the benefits of Welsh-language transmission in the family and the benefits of Welsh-medium education.
cy-gb	Hybu manteision trosglwyddo’r Gymraeg yn y teulu a manteision addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Explore ways of improving key services such as Welsh-medium childcare.
cy-gb	Chwilio am ffyrdd o wella gwasanaethau allweddol fel gofal plant cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Put Welsh in Education Strategic Plans on a statutory basis and require local authorities to plan Welsh-medium education on the basis of parental demand.
cy-gb	Rhoi sail statudol i Gynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg a’i gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol gynllunio addysg cyfrwng Cymraeg ar sail y galw gan rieni.

en-gb	To increase the provision of Welsh-medium activities for children and young people and to increase their awareness of the value of the language.
cy-gb	Cynyddu’r ddarpariaeth o weithgareddau Cymraeg ar gyfer plant a phobl ifanc a chynyddu eu hymwybyddiaeth o werth yr iaith.

en-gb	Children and young people using more Welsh.
cy-gb	Plant a phobl ifanc yn defnyddio mwy o’r Gymraeg.

en-gb	Attendance at Welsh-language events organised for children and young people, including those organised by Welsh Government grant recipients.
cy-gb	Y nifer sy’n mynychu digwyddiadau Cymraeg a drefnir ar gyfer plant a phobl ifanc, gan gynnwys y rhai a drefnir gan y sawl sy’n derbyn grantiau gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Each generation of young people brings an enthusiasm and new creativity to the use of a minority language.
cy-gb	Mae pob cenhedlaeth o bobl ifanc yn llawn brwdfrydedd a chreadigrwydd newydd ynghylch y defnydd o iaith leiafrifol.

en-gb	We can be proud of the fact that young people in Wales are happy to embrace the Welsh language and its traditions, while also using it within contemporary contexts such as with new technologies.
cy-gb	Gallwn ymfalchïo yn y ffaith bod pobl ifanc yng Nghymru yn hapus i ddathlu’r Gymraeg a’i thraddodiadau, gan hefyd ei defnyddio mewn cyd-destunau cyfoes gan gynnwys y rhai sydd ynghlwm wrth dechnolegau newydd.

en-gb	Over the last thirty years we have seen a considerable increase in the number of young people able to speak Welsh (from 14.9 per cent of 3 to 14-year-olds in 1971 to 37.2 per cent in 2001).
cy-gb	Yn ystod y deng mlynedd ar hugain ddiwethaf, rydym wedi gweld cynnydd sylweddol yn nifer y bobl ifanc sy’n gallu siarad Cymraeg (o 14.9 y cant o blant rhwng 3 a 14 oed yn 1971 i 37.2 y cant yn 2001).

en-gb	But these figures need to be treated with caution, since it is likely that over half of these are learning Welsh as a second language.
cy-gb	Eto i gyd, mae angen bod yn ofalus wrth ystyried y ffigurau hyn, a hynny oherwydd ei bod yn debygol bod dros hanner y rhain yn dysgu Cymraeg fel ail iaith.

en-gb	As such, for many Welsh-speaking children from homes without Welsh-speaking parents/carers, school provides one of the few opportunities for them to use the language.
cy-gb	Yn achos nifer o blant sy’n siarad Cymraeg ac sy’n dod o gartrefi heb rieni/gofalwyr sy’n medru’r Gymraeg, yr ysgol yw un o’r ychydig leoedd lle maent yn cael cyfle i ddefnyddio’r iaith.

en-gb	A living language:
cy-gb	28 Iaith fyw:

en-gb	The available evidence suggests that the teenage years are vital in developing a favourable attitude towards a minority language and in determining the extent to which an individual will use the language.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth sydd ar gael yn awgrymu bod cyfnod yr arddegau yn hollbwysig o ran datblygu agwedd ffafriol tuag at iaith leiafrifol ac o ran pennu i ba raddau y bydd unigolyn yn defnyddio’r iaith.

en-gb	In this regard, it appears that the school setting alone is not enough;
cy-gb	Yn hyn o beth, ymddengys nad yw ysgol, ar ei phen ei hun, yn ddigon;

en-gb	the child or young person needs to be supported at home (if possible) and encouraged to participate in wider social and cultural activities through the medium of Welsh.
cy-gb	mae’n rhaid i blentyn neu berson ifanc dderbyn cefnogaeth yn y cartref (os oes modd) ac anogaeth i gymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol a diwylliannol ehangach drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	There is also evidence that suggests that the language of interaction with friends is closely correlated to the language the child speaks, and that this also influences children’s attitudes towards either or both languages.
cy-gb	Mae yna hefyd dystiolaeth sy’n awgrymu bod iaith rhyngweithio â ffrindiau yn cydberthyn yn glos â’r iaith y mae’r plentyn yn ei siarad, ac mae’n dylanwadu ar agweddau plant tuag at y naill iaith neu’r llall neu at y ddwy.

en-gb	We need, therefore, to provide children and young people with a wide range of social opportunities to use their Welsh outside school, so that they associate the language not only with education, but also with leisure and cultural activities and, above all, with pleasure and entertainment.
cy-gb	Mae angen i ni felly ddarparu cyfleoedd cymdeithasol amrywiol iawn i’r gr ˆwp hwn ddefnyddio’r Gymraeg y tu allan i’r ysgol, er mwyn datblygu cyswllt rhwng nid yn unig yr iaith ac addysg, ond hefyd rhwng yr iaith a gweithgarwch hamdden a diwylliannol ac, yn anad dim, â phleser a difyrrwch.

en-gb	Providing further opportunities of this nature should lead to increased use of the language by the individual, in addition to instilling enthusiasm and a positive attitude towards the language.
cy-gb	Dylai creu rhagor o gyfleoedd o’r fath olygu bod yr unigolyn yn gwneud mwy o ddefnydd o’r iaith, a dylai ennyn brwdfrydedd ac agwedd bositif tuag at yr iaith.

en-gb	In responding to the consultation on this strategy, a number of respondents stated that providing practical opportunities for children and young people to use Welsh was the best way of developing a feeling of value towards using the language.
cy-gb	Wrth ymateb i’r ymgynghoriad ar y strategaeth hon, nododd nifer o’r ymatebwyr mai creu cyfleoedd ymarferol i blant a phobl ifanc ddefnyddio’r Gymraeg oedd y ffordd orau o feithrin teimlad o werth tuag at y defnydd o’r iaith.

en-gb	We share that view.
cy-gb	Cytunwn â’r farn honno.

en-gb	Influencing a young person’s use of a minority language is a complex matter and supporting them to make positive choices in favour of using the language needs a variety of evidence-based approaches.
cy-gb	Mae dylanwadu ar ddefnydd person ifanc o iaith leiafrifol yn fater cymhleth, ac mae angen mynd ati mewn amryfal ffyrdd, ar sail tystiolaeth, i’w gynorthwyo i wneud dewisiadau cadarnhaol.

en-gb	We believe that a number of factors influence a young person’s use of Welsh, including fluency and confidence levels.
cy-gb	Credwn fod nifer o ffactorau yn dylanwadu ar ddefnydd person ifanc o’r Gymraeg, gan gynnwys pa mor rhugl a hyderus ydyw yn yr iaith.

en-gb	Among other factors, we believe that youth culture, peer pressure, community attitudes towards the language, the global media including electronic social networking, and the perceived value of the language as a skill for work are all important elements.
cy-gb	Ymhlith y ffactorau eraill, tybiwn fod diwylliant pobl ifanc, pwysau gan gyfoedion, agweddau yn y gymuned at yr iaith, y cyfryngau byd-eang gan gynnwys rhwydweithio cymdeithasol electronig, a’r gwerth a roddir ar yr iaith fel sgìl ar gyfer byd gwaith oll yn elfennau pwysig.

en-gb	We also believe that the significance of these factors varies considerably, depending on whether the young person has acquired the language at home or through the education system.
cy-gb	Credwn hefyd fod arwyddocâd y ffactorau hyn yn amrywio’n sylweddol, gan ddibynnu a yw’r person ifanc wedi caffael yr iaith gartref neu drwy’r system addysg.

en-gb	However, we need to undertake further research to better understand these factors.
cy-gb	Mae angen i ni wneud mwy o waith ymchwil, fodd bynnag, i ddeall y ffactorau hyn yn well.

en-gb	We also face challenges within the education system to ensure that children and young people continue to choose Welsh-medium education when making choices at key stages of their education – between the primary and secondary sectors, and between the secondary sector and further or higher education.
cy-gb	Rydym hefyd yn wynebu heriau o fewn y system addysg i sicrhau bod plant a phobl ifanc yn parhau i ddewis addysg cyfrwng Cymraeg wrth wneud dewisiadau ar gyfnodau allweddol o’u haddysg – rhwng y cynradd a’r uwchradd, a rhwng yr uwchradd ac addysg bellach neu addysg uwch.

en-gb	While the Welsh-medium Education Strategy addresses these challenges, we believe that the success of those measures depends, to a great extent, on convincing children and young people of the value of Welsh, economically and culturally.
cy-gb	I ra bo’r Strategaeth Addysg Cyfrwng Cymraeg yn mynd i’r afael â’r heriau hyn, credwn fod llwyddiant y mesurau hynny’n rhannol ddibynnol ar y gallu i ddarbwyllo plant a phobl ifanc ynghylch gwerth y Gymraeg yn economaidd ac yn ddiwylliannol.

en-gb	This strategy has an important role in achieving this by supporting activities which seek to raise awareness among children and young people – in addition to those with whom they have regular contact such as their parents/carers, teachers and youth workers – of the value of Welsh.
cy-gb	Mae gan y strategaeth hon rôl bwysig i wireddu hynny drwy gefnogi gweithgareddau sy’n ceisio codi ymwybyddiaeth ymhlith plant a phobl ifanc – ynghyd â’r rheini y dônt i gyswllt rheolaidd â nhw fel eu rhieni/gofalwyr, athrawon a gweithwyr ieuenctid – o werth defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	We will seek to track the Welsh language skills of school leavers through data capture within the education system.
cy-gb	Byddwn yn ceisio dilyn hynt sgiliau Cymraeg dysgwyr sy’n gadael yr ysgol drwy gasglu data o fewn y system addysg. 

en-gb	Much work has been done to provide children and young people with opportunities to enjoy activities through the medium of Welsh.
cy-gb	Mae llawer o waith wedi’i wneud i gynnig cyfleoedd i blant a phobl ifanc fwynhau gweithgareddau drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	This has been achieved by a number of organisations, some of which, like the Urdd and the mentrau iaith, are entirely focused on increasing the use of Welsh;
cy-gb	Mae nifer o sefydliadau wedi bod ynghlwm wrth y gwaith hwn – mae rhai ohonynt, fel yr Urdd a’r mentrau iaith, yn canolbwyntio’n llwyr ar gynyddu’r defnydd o’r Gymraeg;

en-gb	others, such as Young Farmers’ Clubs, sports clubs, drama groups, and so forth, have a broader remit.
cy-gb	ac mae gan eraill, megis Clybiau Ffermwyr Ifanc, clybiau chwaraeon, grwpiau drama, ac yn y blaen, gylch gwaith ehangach.

en-gb	These organisations need to remain innovative and creative, while working with the Welsh Government and other partners to develop methods of gathering evidence of the impact their activities have on the use of Welsh.
cy-gb	Mae angen i’r sefydliadau hyn barhau i fod yn arloesol ac yn greadigol, a gweithio gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid eraill i ddatblygu dulliau o gasglu tystiolaeth ynghylch yr effaith y mae eu gweithgareddau’n ei chael ar y defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	Our implementation mechanisms in this area include providing grants to bodies delivering activities for children and young people through the medium of Welsh, and by better mainstreaming of the Welsh language in activities promoted by the public sector.
cy-gb	Bydd ein dulliau gweithredu yn y maes yma yn cynnwys rhoi grantiau i gyrff sy’n darparu gweithgareddau i blant a phobl ifanc drwy gyfrwng y Gymraeg, a phrif ffrydio’r Gymraeg yn well mewn gweithgareddau sy’n cael eu hybu gan y sector cyhoeddus.

en-gb	Experience from other countries suggests that activities in the minority language need to offer a comparable, if not better, experience than the provision available in the majority language.
cy-gb	Mae’r dystiolaeth sydd ar gael o wledydd eraill yn awgrymu bod angen i weithgareddau yn yr iaith leiafrifol gynnig profiad cystal, os nad gwell, na’r hyn sydd ar gael yn yr iaith fwyafrifol.

en-gb	However, despite all this activity, it is important that we explore with young people themselves exactly what appeals to them, and what types of activities young people feel they would wish to undertake through the medium of Welsh.
cy-gb	Fodd bynnag, er gwaethaf yr holl weithgarwch hwn, mae’n bwysig sicrhau ein bod yn trafod â’r bobl ifanc eu hunain beth yn union sy’n apelio atynt, a pha fathau o weithgareddau yr hoffent eu mwynhau drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	We need this to be an ongoing discussion.
cy-gb	Mae angen i ni gynnal y drafodaeth hon yn barhaus.

en-gb	We have already begun this by commissioning work by the Urdd during the summer of 2011 in terms of young people’s needs and aspirations.
cy-gb	Rydym eisoes wedi cychwyn ar y gwaith hwn drwy gomisiynu gwaith gan yr Urdd yn ystod haf 2011 ynghylch anghenion a dyheadau pobl ifanc.

en-gb	The conclusion of that consultation was that children and young people were eager to take part in Welsh-medium activities, and that sporting activities were most popular, with dance, drama, art and outdoor activities among other activities listed.
cy-gb	Casgliad yr ymgynghoriad hwnnw oedd fod plant a phobl ifanc yn awyddus i gymryd rhan mewn gweithgareddau cyfrwng Cymraeg, a taw gweithgareddau chwaraeon oedd yn fwyaf poblogaidd. Roedd dawns, drama, celf a gweithgareddau awyr agored hefyd ymysg y gweithgareddau eraill a nodwyd.

en-gb	Experience from other countries also suggests that children and young people enjoy creative activities, and get a thrill from seeing their work published – particularly on the internet.
cy-gb	Mae profiad o wledydd eraill hefyd yn awgrymu bod plant a phobl ifanc yn mwynhau gweithgareddau creadigol, ac yn cael gwefr o weld cynnyrch eu gwaith wedi ei gyhoeddi – yn enwedig ar y we.

en-gb	In Wales, the Supporting Young People’s Language Practices Project, developed by the Welsh Language Board, seeks to empower young Welsh speakers to use the language in informal situations within the school setting.
cy-gb	Yng Nghymru, mae’r prosiect Cefnogi Arferion Iaith Pobl Ifanc, a ddatblygwyd gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg, yn ceisio ymbweru siaradwyr Cymraeg ifanc i ddefnyddio’r iaith mewn sefyllfaoedd newydd, ond anffurfiol, o fewn amgylchedd yr ysgol.

en-gb	An essential element is getting older learners to encourage younger ones to reflect on the language and to become engaged in innovative projects such as running a school radio station or rock school through the medium of Welsh.
cy-gb	Un o’r elfennau hanfodol yw bod dysgwyr hˆyn yn annog rhai iau i feddwl am yr iaith ac i fod yn rhan o brosiectau arloesol fel rhedeg gorsaf radio yn yr ysgol neu ysgol roc drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	We are eager to extend this method of working with children and young people, and to evaluate the work from the point of view of its impact on the use of Welsh.
cy-gb	Rydym yn awyddus i ehangu’r dull hwn o weithio gyda phlant a phobl ifanc, a gwerthuso’r gwaith o safbwynt ei effaith ar y defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	We also want to see more opportunities for children and young people to use Welsh online, and to encourage them to choose to use Welsh when using social media, software products and electronic devices such as smartphones.
cy-gb	Hoffem hefyd weld rhagor o gyfleoedd i blant a phobl ifanc ddefnyddio’r Gymraeg ar-lein, a’u hannog i ddewis y Gymraeg wrth ddefnyddio’r cyfryngau cymdeithasol, cynnyrch meddalwedd a dyfeisiau electronig fel ffonau deallus.

en-gb	The use of Welsh in information and communication technology (ICT), including the making of standards in relation to ICT, is discussed further under strategic area 6.
cy-gb	Caiff y defnydd o’r Gymraeg mewn technoleg gwybodaeth a chyfathrebu (TGCh), sy’n cynnwys llunio safonau mewn perthynas â TGCh, ei drafod ymhellach o dan faes strategol 6.

en-gb	It is also encouraging to see the development of a three-tiered approach to Welsh-medium provision for young people emerging within youth services, where organisations aim for a more coordinated approach to planning the provision, based on the principle that all young people in Wales have some knowledge of Welsh.
cy-gb	Mae hefyd yn galonogol gweld dull tair haen o weithredu yn dod i’r amlwg yn y gwasanaeth ieuenctid mewn perthynas â darpariaeth cyfrwng Cymraeg ar gyfer pobl ifanc. Golyga hyn fod sefydliadau’n ceisio cynllunio’r ddarpariaeth mewn modd mwy cydgysylltiedig, ar sail yr egwyddor bod gan holl bobl ifanc Cymru ryw fath o afael ar y Gymraeg.

en-gb	This approach is suggested in the Welsh Government’s National Youth Service Standards and encourages the provision of more appropriate services, tailored to the linguistic needs of the growing population of young Welsh speakers.
cy-gb	Dyma’r dull a awgrymir yn Safonau Cenedlaethol Gwasanaeth Ieuenctid ar gyfer Cymru Llywodraeth Cymru, ac mae’n annog darparwyr i gynnig gwasanaethau mwy priodol, sydd wedi’u teilwra i ddiwallu anghenion ieithyddol nifer cynyddol y bobl ifanc sy’n siarad Cymraeg.

en-gb	This includes different provision for young people with basic Welsh language skills, for those who are learning the Welsh language and for fluent Welsh speakers.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys darpariaeth wahanol ar gyfer pobl ifanc sydd â sgiliau sylfaenol yn y Gymraeg, ar gyfer y rheini sy’n dysgu’r iaith a’r rheini sy’n rhugl yn y Gymraeg.

en-gb	We will consider adopting this way of working in other fields.
cy-gb	Byddwn yn ystyried mabwysiadu’r ffordd hon o weithio mewn meysydd eraill.

en-gb	Consult periodically with children and young people in order to raise awareness and better understand which activities they wish to undertake through the medium of Welsh and which services they wish to receive through the medium of Welsh.
cy-gb	Ymgynghori o bryd i’w gilydd â phlant a phobl ifanc er mwyn codi ymwybyddiaeth a datblygu gwell dealltwriaeth o’r gweithgareddau y byddent yn dymuno ymgymryd â nhw drwy gyfrwng y Gymraeg a’r gwasanaethau yr hoffent eu derbyn drwy gyfrwng y Gymraeg.

en-gb	Continue to support the provision of Welsh-medium activities for children and young people in the community and review those activities, from time to time, to ensure that they are effective and aligned with this strategy.
cy-gb	Parhau i gefnogi gweithgareddau cyfrwng Cymraeg ar gyfer plant a phobl ifanc yn y gymuned ac adolygu’r gweithgareddau hynny, o bryd i’w gilydd, er mwyn sicrhau eu bod yn effeithiol a’u bod yn cyd-fynd â’r strategaeth hon.

en-gb	Improve awareness among children and young people, and their parents/carers, of the opportunities and activities that exist to use the language socially and in the workplace.
cy-gb	Gwella ymwybyddiaeth ymysg plant a phobl ifanc, a’u rhieni/gofalwyr, ynghylch y cyfleoedd a’r gweithgareddau sy’n bodoli ar gyfer defnyddio’r iaith yn gymdeithasol ac yn y gweithle.

en-gb	Improve the opportunities for children and young people to use Welsh informally within educational organisations.
cy-gb	Gwella cyfleoedd i blant a phobl ifanc ddefnyddio’r Gymraeg yn anffurfiol o fewn sefydliadau addysgol.

en-gb	Improve language awareness among youth workers to enable them to develop positive attitudes among young people towards the language.
cy-gb	Gwella ymwybyddiaeth iaith gweithwyr ieuenctid i’w galluogi i feithrin agweddau positif ymysg pobl ifanc tuag at yr iaith.

en-gb	Ensure, including through the making of appropriate Welsh language standards, that public bodies providing or funding services for children and young people – whether directly or through the work of Young People’s Partnerships – provide more of those services in Welsh, including sport and leisure services.
cy-gb	Sicrhau, gan gynnwys drwy wneud safonau priodol ynghylch y Gymraeg, bod y cyrff cyhoeddus sy’n darparu neu’n ariannu gwasanaethau ar gyfer plant a phobl ifanc – boed yn uniongyrchol neu drwy waith Partneriaethau Pobl Ifanc – yn darparu rhagor o’r gwasanaethau hynny drwy gyfrwng y Gymraeg, gan gynnwys gwasanaethau chwaraeon a hamdden.

en-gb	To strengthen the position of the Welsh language in the community.
cy-gb	Cryfhau safle’r Gymraeg o fewn y gymuned.

en-gb	More use of Welsh within communities across Wales.
cy-gb	Mwy o ddefnydd o’r Gymraeg o fewn cymunedau ar draws Cymru.

en-gb	Attendance at Welsh-language events, including those organised by Welsh Government grant recipients.
cy-gb	Y nifer sy’n mynychu digwyddiadau Cymraeg, gan gynnwys rhai a drefnir gan y sawl sy’n derbyn grantiau gan Lywodraeth Cymru.

en-gb	Evidence from countries around the world, over a number of decades, shows that there is a strong correlation between the viability and survival of a language and the existence of geographical areas where that language is considered to be the predominant language.
cy-gb	Mae tystiolaeth o wledydd ar draws y byd, dros nifer o ddegawdau, yn dangos bod cyswllt cryf rhwng hyfywedd a goroesiad iaith a bodolaeth ardaloedd daearyddol lle ystyrir yr iaith honno fel y brif iaith.

en-gb	The evidence also suggests that a high density of speakers is required for Welsh to be an everyday language of a community.
cy-gb	Awgryma’r dystiolaeth hefyd fod angen dwysedd uchel o siaradwyr i’r Gymraeg gael ei defnyddio fel iaith arferol cymuned.

en-gb	Communities in Wales which have a high percentage of Welsh speakers are changing.
cy-gb	Mae’r cymunedau yng Nghymru lle ceir canran uchel o siaradwyr Cymraeg yn newid.

en-gb	This strategy has already made reference to the fact that the number of communities in Wales where over 70 per cent of the population speaks Welsh has reduced significantly during the past decades.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon eisoes wedi cyfeirio at y ffaith bod nifer y cymunedau yng Nghymru lle mae dros 70 y cant o’r boblogaeth yn siarad Cymraeg wedi lleihau yn sylweddol dros y degawdau diwethaf.

en-gb	Inward and outward migration processes, limited employment opportunities and limited availability of affordable housing have had profound effects on the demographic and linguistic profile of many communities.
cy-gb	Mae prosesau mewnfudo ac allfudo, cyfleoedd gwaith cyfyngedig a chyflenwad cyfyngedig o dai fforddiadwy wedi cael effaith sylweddol ar broffil demograffig a phroffil ieithyddol sawl cymuned.

en-gb	The Welsh Government is eager to build on the work undertaken by the Welsh Language Board, the mentrau iaith and a number of other bodies at a grass-roots level to take action in areas where the Welsh language is, or was until comparatively recently, the main language of daily life, and which are seeing a rapid decline in the percentage of Welsh speakers.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i ddatblygu’r gwaith a wnaed gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg, y mentrau iaith a nifer o gyrff eraill ar lawr gwlad gan weithredu mewn modd bwriadus mewn ardaloedd lle y caiff y Gymraeg ei siarad fel prif iaith bywyd beunyddiol, neu lle’r oedd yn brif iaith tan yn gymharol ddiweddar, a lle mae canran y siaradwyr Cymraeg yn lleihau’n gyflym.

en-gb	We propose to develop special initiatives in those areas to encourage strategic action to reverse language shift.
cy-gb	Ein bwriad yw datblygu mentrau arbennig yn yr ardaloedd hyn a fydd yn ysgogi camau gweithredu strategol, gan wrth-droi’r newid ieithyddol.

en-gb	This needs to be done in partnership with local authorities, third sector organisations and local agencies involved in community and economic regeneration – in addition to the bodies already operating for the benefit of the Welsh language.
cy-gb	Mae angen gwneud hyn mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, sefydliadau’r trydydd sector ac asiantaethau lleol sy’n ymwneud ag adfywio cymunedol ac adfywio economaidd – yn ogystal â’r cyrff sydd eisoes yn gweithredu er lles y Gymraeg.

en-gb	We will consider the evidence gleaned as a result of establishing a pilot Language Promotion Scheme in the Aman Tawe area – a scheme which seeks to address the decline seen in the use
cy-gb	Byddwn yn ystyried y dystiolaeth a ddaw yn sgil sefydlu Cynllun Hybu’r Gymraeg fel cynllun peilot yn ardal Aman Tawe – cynllun sy’n ceisio mynd i’r afael â’r dirywiad sydd wedi bod yn nefnydd yr

en-gb	of the language in that area in a holistic manner – in order to assess whether such a model is one which should be extended to other areas.
cy-gb	iaith yn yr ardal honno mewn dull holistaidd – er mwyn asesu a yw’r model hwn o weithredu yn un y dylid ei ymestyn i ardaloedd eraill.

en-gb	We will also consider whether the work undertaken within the Môn a Menai Strategic Regeneration Area, including the Brocer Iaith initiative in Peblig, can be replicated in other areas.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried a oes modd efelychu’r gwaith sydd wedi’i wneud o fewn Ardal Adfywio Strategol Môn a Menai, sy’n cynnwys y fenter Brocer Iaith ym Mheblig, mewn ardaloedd eraill.

en-gb	The particular challenges in each area will differ but are likely to include issues such as the availability of affordable housing, lack of employment opportunities, low numbers of parents/carers transmitting Welsh to their children, low status of the language within the community, lack of opportunities to use the language, and inward and outward migration.
cy-gb	Bydd yr heriau penodol yn amrywio o ardal i ardal ond maent yn debygol o gynnwys materion fel y tai fforddiadwy sydd ar gael, diffyg cyfleoedd gwaith, nifer isel o rieni/gofalwyr yn trosglwyddo’r Gymraeg i’w plant, statws isel yr iaith o fewn y gymuned, diffyg cyfleoedd i ddefnyddio’r iaith, a mewnfudo ac allfudo.

en-gb	The language renewal task must go hand in hand with the work of improving the social and economic infrastructure of these areas to help ensure that better employment opportunities and more affordable housing become available, so that people can remain in their communities.
cy-gb	Mae’n rhaid i’r gwaith adnewyddu ieithyddol fynd law yn llaw â’r gwaith o wella seilwaith cymdeithasol ac economaidd yr ardaloedd hyn er mwyn helpu i sicrhau bod gwell cyfleoedd gwaith a rhagor o dai fforddiadwy ar gael fel y gall pobl aros yn eu cymunedau.

en-gb	An important part of this work will be to improve the capacity of the communities themselves to increase the availability of Welsh-language services and activities.
cy-gb	Bydd gwella gallu’r cymunedau eu hunain i gynnig rhagor o wasanaethau a gweithgareddau Cymraeg yn agwedd bwysig ar y gwaith hwn.

en-gb	We are eager, also, to build on the work undertaken by the Welsh Language-Economy Group, by developing a clear strategy in relation to how benefit could be gained from the Welsh language as an economic asset.
cy-gb	Rydym yn awyddus, hefyd, i ddatblygu’r gwaith a wnaed gan y Gr ˆwp Iaith-Economi Cymru, gan ddatblygu strategaeth glir ynghylch sut gellid manteisio ar y Gymraeg fel ased economaidd.

en-gb	These challenges are shared, therefore, across all Welsh Ministerial portfolios and Welsh Government departments, and we will mainstream the Welsh language into our economic development and community development policies accordingly.
cy-gb	Rhennir yr heriau hyn, felly, ar draws holl bortffolios y Gweinidogion ac adrannau Llywodraeth Cymru, a byddwn yn prif ffrydio’r Gymraeg yn ein polisïau datblygu economaidd a’n polisïau datblygu cymunedol fel y bo’n briodol.

en-gb	a language for living 
cy-gb	34 Iaith fyw:

en-gb	34 A living language:
cy-gb	iaith byw 

en-gb	All communities evolve and develop over time.
cy-gb	Mae pob cymuned yn esblygu ac yn datblygu dros amser.

en-gb	Where development is proposed, the planning system is an important tool to manage change in a positive way.
cy-gb	Lle cynigir datblygiadau mae’r system gynllunio yn ddull pwysig ar gyfer rheoli newid mewn modd positif.

en-gb	Local and national park authorities have either recently adopted, or are in the process of preparing, Local Development Plans (LDPs), which are underpinned by community engagement and evidence.
cy-gb	Mae awdurdodau lleol ac awdurdodau’r parciau cenedlaethol un ai wrthi’n paratoi Cynlluniau Datblygu Lleol neu wedi’u mabwysiadu’n ddiweddar. Mae tystiolaeth a chynnwys y gymuned yn agweddau pwysig ar y broses hon.

en-gb	They set out the authority’s vision and policies for the sustainable development and use of land.
cy-gb	Maent yn pennu gweledigaeth a pholisïau’r awdurdod ynghylch datblygu cynaliadwy a’r defnydd o dir.

en-gb	We have recently consulted on changes to Technical Advice Note 20:
cy-gb	Rydym wedi ymgynghori’n ddiweddar ynghylch newidiadau i Nodyn Cyngor Technegol 20:

en-gb	Planning and the Welsh Language (TAN 20) , in order to provide strengthened guidance on how the Welsh language should be taken into account when LDPs are prepared.
cy-gb	Cynllunio a’r Iaith Gymraeg (TAN 20) , er mwyn llunio canllawiau mwy pendant ynghylch sut dylid ystyried y Gymraeg wrth baratoi Cynlluniau Datblygu Lleol.

en-gb	The overall aim of LDPs is to support the sustainable development of communities and places across Wales, which includes supporting the linguistic and economic prosperity of Welsh-speaking communities by providing an appropriate mix of housing and employment opportunities.
cy-gb	Nod cyffredinol Cynlluniau Datblygu Lleol yw hybu datblygiad cynaliadwy cymunedau a lleoedd ar draws Cymru, sy’n cynnwys hybu ffyniant ieithyddol ac economaidd cymunedau Cymraeg drwy gynnig cymysgedd priodol o gyfleoedd tai a chyflogaeth.

en-gb	Our planning policies in these areas are set out in Planning Policy Wales , TAN 2:
cy-gb	Caiff ein polisïau cynllunio yn y meysydd hyn eu hamlinellu yn Polisi Cynllunio Cymru, TAN 2:

en-gb	Planning and Affordable Housing and TAN 6:
cy-gb	Cynllunio a Thai Fforddiadwy a TAN 6:

en-gb	Planning for Sustainable Communities .
cy-gb	Cynllunio ar gyfer Cymunedau Gwledig Cynaliadwy .

en-gb	We propose to review with stakeholders how Welsh-speaking communities have engaged in the LDP process and whether that engagement could be better facilitated in future, identify how Welsh language issues have been addressed, and consider the need to provide additional guidance with regard to taking Welsh language issues into account as LDPs are prepared. 
cy-gb	Rydym yn cynnig adolygu â rhanddeiliaid sut mae cymunedau Cymraeg eu hiaith wedi cyfrannu at y broses sydd ynghlwm wrth Gynlluniau Datblygu Lleol ac a fyddai modd gwella’r broses honno yn y dyfodol, pennu pa ystyriaethau yn ymwneud â’r Gymraeg y tynnwyd sylw atynt, ac ystyried yr angen i ddarparu canllawiau ychwanegol ynghylch ystyried materion yn ymwneud â’r Gymraeg wrth i Gynlluniau Datblygu Lleol gael eu paratoi.

en-gb	As rural and post-industrial Welsh-speaking communities are changing, Welsh cities and towns have also seen a demographic shift.
cy-gb	Wrth i gymunedau gwledig ac ôl-ddiwydiannol Cymraeg eu hiaith newid, mae newid demograffig hefyd yn mynd rhagddo o fewn dinasoedd a threfi Cymru.

en-gb	The number of Welsh speakers in cities, especially Cardiff, has increased dramatically in recent years.
cy-gb	Mae nifer y siaradwyr Cymraeg mewn dinasoedd, yn enwedig Caerdydd, wedi cynyddu’n aruthrol dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	This is mainly due to young Welsh speakers attending higher education institutions and seeking employment.
cy-gb	Deillia hyn yn bennaf o’r ffaith bod siaradwyr Cymraeg ifanc yn mynychu sefydliadau addysg uwch ac yn chwilio am waith.

en-gb	We need to respond to this shift – and a different community development model is required in cities and large towns such as Cardiff, Swansea and Wrexham, where the percentage of Welsh speakers may be comparatively small, but where the numbers of speakers are significant.
cy-gb	Mae angen i ni ymateb i’r newid hwn – ac mae angen model datblygu cymunedol o fath gwahanol mewn dinasoedd a threfi mawr fel Caerdydd, Abertawe a Wrecsam, lle gallai canran y siaradwyr Cymraeg fod yn gymharol isel, ond lle mae nifer y siaradwyr yn sylweddol.

en-gb	The opportunities to use Welsh are more varied and numerous than in many rural communities.
cy-gb	Mae’r cyfleoedd i ddefnyddio’r Gymraeg yn fwy amrywiol a niferus yn y dinasoedd a’r trefi hyn nag ydynt mewn llawer o gymunedau gwledig.

en-gb	The challenge, therefore, is to support and enhance existing networks for using Welsh, and create new networks, raising the profile of Welsh and bilingualism in these cities and towns.
cy-gb	Yr her, felly, yw cefnogi a gwella’r rhwydweithiau presennol ar gyfer defnyddio’r Gymraeg, a chreu rhwydweithiau newydd, gan godi proffil y Gymraeg a dwyieithrwydd yn y dinasoedd a’r trefi hyn.

en-gb	An important element of this work will be to take full advantage of the opportunities which arise from new media and social networking, particularly for young people.
cy-gb	Un elfen bwysig o’r gwaith hwn fydd manteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd sy’n deillio o gyfryngau newydd a rhwydweithio cymdeithasol, yn enwedig ar gyfer pobl ifanc.

en-gb	This is true within towns and cities as well as in the rest of Wales and beyond.
cy-gb	Mae hyn yn wir o fewn trefi a dinasoedd a hefyd ar draws gweddill Cymru a thu hwnt.

en-gb	While language use in a geographical community is still extremely important, the nature of social interaction is changing for many people, particularly the young.
cy-gb	I ra bo’r defnydd o’r Gymraeg o fewn cymuned ddaearyddol yn parhau i fod yn hynod o bwysig, yn enwedig ymhlith y boblogaeth sefydlog, mae natur rhyngweithio cymdeithasol yn newid i nifer fawr o bobl, yn enwedig pobl ifanc.

en-gb	More and more communication occurs electronically and remotely, reducing the extent to which the concept of ‘place’ is key, and increasing the role of communities of interest.
cy-gb	Mae mwy a mwy o gyfathrebu yn digwydd yn electronig a thros bellter, gan leihau’r graddau y mae’r cysyniad o ‘le’ yn allweddol, a chynyddu rôl cymunedau o ddiddordeb.

en-gb	It will be important, therefore, to harness the opportunities presented by new technologies for the benefit of Welsh-language communities in Wales and across the world.
cy-gb	Golyga hyn oll y bydd hi’n bwysig manteisio ar y cyfleoedd sydd ynghlwm wrth y technolegau newydd er lles cymunedau Cymraeg eu hiaith yng Nghymru ac ar draws y byd.

en-gb	This is discussed further under strategic area 6.
cy-gb	Caiff hyn ei drafod ymhellach o dan faes strategol 6. 

en-gb	A key objective will be to increase social and cultural activity through the medium of Welsh throughout these communities (be they geographical or virtual communities).
cy-gb	Un amcan allweddol fydd cynyddu gweithgareddau cymdeithasol a gweithgareddau diwylliannol cyfrwng Cymraeg ar draws y cymunedau hyn (boed yn gymunedau daearyddol go iawn neu’n rhith-gymunedau).

en-gb	This has been a key part of the work achieved over recent years in the area of language planning.
cy-gb	Mae hyn wedi bod yn agwedd allweddol ar y gwaith sydd wedi ei gyflawni dros y blynyddoedd diwethaf yn y maes cynllunio ieithyddol.

en-gb	Yet, evidence attributing the impact of these activities to the use of Welsh in the long term is limited.
cy-gb	Eto i gyd, prin yw’r dystiolaeth sy’n priodoli effaith y gweithgareddau hyn ar y defnydd o’r Gymraeg yn yr hirdymor.

en-gb	The Welsh Language Measure will enable the Welsh Language Commissioner to impose duties on local authorities to promote the use of Welsh more widely, which could complement our work in this area.
cy-gb	Bydd Mesur y Gymraeg yn galluogi Comisiynydd y Gymraeg i osod dyletswyddau ar awdurdodau lleol i hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn fwy eang. Gallai’r rhain ategu ein gwaith yn y maes hwn.

en-gb	Make promotion standards under the Welsh Language Measure, which will enable the Commissioner to impose duties on local and national park authorities to promote and facilitate the use of Welsh within the communities they serve – and to impose similar duties on the Welsh Government.
cy-gb	Gwneud safonau hybu o dan Fesur y Gymraeg, a fydd yn galluogi’r Comisiynydd i osod dyletswyddau ar awdurdodau lleol ac awdurdodau’r parciau cenedlaethol i hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg o fewn y cymunedau y maent yn eu gwasanaethu – a gosod dyletswyddau tebyg ar Lywodraeth Cymru.

en-gb	Identify parts of Wales where there are high percentages of Welsh speakers, but where the language is now under threat – and towns and cities with a healthy number of Welsh speakers – to encourage the development of focused programmes of activities to promote the use of Welsh in those areas.
cy-gb	Adnabod ardaloedd yng Nghymru lle ceir canran uchel o siaradwyr Cymraeg ond lle mae’r iaith bellach o dan fygythiad – a threfi a dinasoedd lle ceir nifer da o siaradwyr Cymraeg – ac annog datblygiad rhaglenni o weithgareddau penodol i hybu’r defnydd o’r Gymraeg yn yr ardaloedd hynny.

en-gb	Review the current funding arrangements for organisations and initiatives which promote and support the use of Welsh within communities in order to ensure that the activities are effective and aligned with this strategy and follow good practice with regard to language planning.
cy-gb	Adolygu’r trefniadau cyllido cyfredol ar gyfer y cyrff a’r mentrau sy’n hybu a chefnogi’r defnydd o’r Gymraeg o fewn cymunedau er mwyn sicrhau bod y gweithgareddau yn effeithiol, eu bod yn ategu’r strategaeth hon a’u bod yn dilyn arferion da o ran cynllunio ieithyddol.

en-gb	Continue to explore the links between the economy and the language and respond to those links.
cy-gb	Parhau i ymchwilio i’r cysylltiadau rhwng yr economi a’r iaith ac ymateb i’r cysylltiadau hynny.

en-gb	Explore the possibility of improving access to translation services for community groups and third sector organisations.
cy-gb	Ymchwilio i’r posibilrwydd o sicrhau ei bod hi’n haws i grwpiau cymunedol a chyrff y trydydd sector fanteisio ar wasanaethau cyfieithu.

en-gb	Mainstream the language into all of our work related to supporting and developing communities across Wales.
cy-gb	Prif ffrydio’r iaith o fewn ein holl waith sy’n ymwneud â chefnogi a datblygu cymunedau ledled Cymru.

en-gb	Finalise the review of planning policy and associated technical advice on the Welsh language.
cy-gb	Cwblhau’r adolygiad o bolisi cynllunio a’r cyngor technegol cysylltiedig ar y Gymraeg.

en-gb	To increase opportunities for people to use Welsh in the workplace.
cy-gb	Cynyddu cyfleoedd i bobl ddefnyddio’r Gymraeg yn y gweithle.

en-gb	More Welsh speakers use Welsh at work.
cy-gb	Mwy o siaradwyr Cymraeg yn defnyddio’r Gymraeg yn eu gwaith.

en-gb	Number of organisations subject to Welsh-language operational standards intended to promote and facilitate the use of Welsh in the workplace.
cy-gb	Nifer y cyrff y mae’n rhaid iddynt gydymffurfio â safonau gweithredu yn ymwneud â’r Gymraeg sy’n ceisio hybu a hwyluso’r defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle.

en-gb	Percentage of Welsh Government staff using Welsh at work.
cy-gb	Canran staff Llywodraeth Cymru sy’n defnyddio’r Gymraeg yn eu gwaith.

en-gb	The workplace is one of the key areas which determines language use.
cy-gb	Y gweithle yw un o’r meysydd allweddol sy’n pennu pa iaith y mae pobl yn ei defnyddio.

en-gb	As individuals, we spend a considerable proportion of our time at work.
cy-gb	Fel unigolion, rydym yn treulio cyfran sylweddol o’n hamser yn y gwaith.

en-gb	A significant number of respondents to the consultation on this strategy agreed that the workplace also has a role in building the confidence of Welsh speakers to use the language in other areas of their lives, and that developing the status of the language in the workplace was important in terms of underlining the value of Welsh-medium education.
cy-gb	Roedd nifer sylweddol o’r rheini a ymatebodd i’r ymgynghoriad ar y strategaeth hon yn cytuno bod gan y gweithle rôl allweddol o ran ennyn hyder ymhlith siaradwyr Cymraeg i ddefnyddio’r iaith mewn agweddau eraill ar eu bywydau. Nodwyd hefyd fod datblygu statws yr iaith yn y gweithle yn bwysig o safbwynt pwysleisio gwerth addysg cyfrwng Cymraeg.

en-gb	Despite the increase in Welsh-medium education, the opportunities for people to work through the medium of Welsh remain comparatively limited.
cy-gb	Er gwaetha’r cynnydd mewn addysg cyfrwng Cymraeg, mae’r cyfleoedd i bobl weithio drwy gyfrwng y Gymraeg yn parhau’n gymharol gyfyngedig.

en-gb	This, therefore, excludes Welsh from one of the key domains for a number of Welsh speakers and deprives Welsh speakers of the opportunity to normalise their use of the language.
cy-gb	Mae hyn, felly, yn eithrio’r Gymraeg o un o’r meysydd allweddol i nifer o siaradwyr Cymraeg, ac yn golygu na all siaradwyr Cymraeg fanteisio ar y cyfle i normaleiddio eu defnydd o’r iaith.

en-gb	Our aim is to provide more opportunities for those who can speak Welsh to use the language at work – in their dealings with each other, with their customers and with their employers.
cy-gb	Ein nod yw cynnig rhagor o gyfleoedd i’r rheini sy’n medru’r Gymraeg ei defnyddio yn y gwaith – yn eu hymwneud â’i gilydd, gyda’u cwsmeriaid a chyda’u cyflogwyr.

en-gb	In doing this, we will build on existing good practice.
cy-gb	Wrth wneud hyn, byddwn yn datblygu’r arferion da sydd eisoes yn bodoli.

en-gb	For example, there is some evidence that language-awareness training is a successful means by which to increase positive attitudes towards the Welsh language among employees and employers.
cy-gb	Er enghraifft, mae yna ychydig o dystiolaeth sy’n dangos bod hyfforddiant ynglˆyn ag ymwybyddiaeth ieithyddol yn ffordd lwyddiannus o gynyddu agweddau positif ymhlith gweithwyr a chyflogwyr tuag at y Gymraeg.

en-gb	This area of work is comparatively new and poses a considerable challenge.
cy-gb	Mae’r maes gwaith hwn yn un eithaf newydd ac yn gryn her.

en-gb	As a result, there is little quantitative evidence available with which to assess the impact of activities undertaken to date.
cy-gb	O’r herwydd, does dim llawer o dystiolaeth feintiol ynghylch y maes hwn ar gael ar gyfer asesu effaith gweithgareddau sydd wedi’u cynnal hyd yma.

en-gb	However, the qualitative evidence base is more developed, and recent research showed that a number of different factors influenced the use of Welsh in the workplace, including long-established practices which favour the use of English;
cy-gb	Fodd bynnag, mae’r sylfaen dystiolaeth ansoddol yn fwy datblygedig, a dangosodd gwaith ymchwil diweddar fod nifer o wahanol ffactorau yn dylanwadu ar y defnydd o’r Gymraeg yn y gweithle gan gynnwys arferion sydd wedi hen ennill eu plwyf lle ffefrir defnydd o’r Saesneg;

en-gb	matters relating to proficiency in Welsh language skills, and organisational reasons such as insufficient institutional support for the use of the language;
cy-gb	materion yn gysylltiedig â gallu yn y Gymraeg, a rhesymau sefydliadol megis y ffaith nad oes digon o gymorth gan sefydliadau i gefnogi defnydd o’r iaith;

en-gb	and the extent to which an organisation’s culture facilitates or promotes the use of Welsh.
cy-gb	a’r graddau y mae diwylliant y sefydliad yn hwyluso neu’n hybu’r defnydd o’r Gymraeg.

en-gb	We also know that workplaces vary, as does the linguistic background of staff working in locations throughout Wales.
cy-gb	Gwyddom hefyd fod gweithleoedd yn amrywio, ac felly hefyd gefndir ieithyddol y staff sy’n gweithio mewn lleoliadau ledled Cymru.

en-gb	Mainstreaming the Welsh language into our work on labour market intelligence will be an important aspect of this work.
cy-gb	Bydd prif ffrydio’r Gymraeg i’n gwaith mewn perthynas â gwybodaeth am y farchnad lafur yn agwedd bwysig ar y gwaith hwn.