en-gb	Future prospects for growth for Wales will need to come from gaining market share from competitor destinations.
cy-gb	Bydd unrhyw dwf yn y dyfodol yn dibynnu ar gipio cyfran o farchnad ein cystadleuwyr.

en-gb	There will be a need to strike a balance between targeting repeat visitors and new markets with most growth potential.
cy-gb	Bydd angen taro cydbwysedd rhwng targedu ymwelwyr dychwel a marchnadoedd newydd sydd â’r potensial mwyaf i dyfu.

en-gb	The main regions of origin for holiday and other trips to Wales continue to be from Wales itself and the adjacent regions of North West and West Midlands, which account for more than half of all domestic trips and spend to Wales.
cy-gb	Mae dros hanner yr ymwelwyr sy’n dod ar wyliau neu dripiau i Gymru yn dod o Gymru ei hun ac o ranbarthau cyfﬁniol fel Gogledd-orllewin Lloegr a Gorllewin Canolbarth Lloegr. Nhw hefyd sy’n gyfrifol am dros hanner y gwariant yng Nghymru.

en-gb	Within the constraints of proximity, we appear to have signiﬁcant scope to grow share of holiday visitors from London and the South-East, East Midlands, Yorkshire and the South West.
cy-gb	O fewn cyfyngiadau pellter, ymddengys bod cyﬂeoedd mawr inni gynyddu cyfran yr ymwelwyr a ddaw ar wyliau o Lundain a De-ddwyrain Lloegr, Dwyrain Canolbarth Lloegr, Swydd Efrog a De-orllewin Lloegr.

en-gb	Accordingly, marketing activity funded by Visit Wales will focus on these geographical markets as the strategy is taken forward.
cy-gb	Wrth fwrw ymlaen â’r strategaeth felly, y marchnadoedd daearyddol hyn fydd prif ganolbwynt gwaith marchnata a ariennir gan Croeso Cymru.

en-gb	l Overseas market:
cy-gb	l Y farchnad dramor:

en-gb	International visitors are a relatively high spending market but historically have been of lower importance for Wales, accounting for just 8% of all staying trips and 16% of all staying visitor expenditure.
cy-gb	Mae ymwelwyr tramor yn tueddu i wario mwy, ond yn hanesyddol, maen nhw wedi bod yn llai pwysig yng Nghymru, gyda dim ond 8% o’r holl dripiau dros nos ac 16% o wariant ymwelwyr sy’n aros dros nos.

en-gb	Scotland, Ireland and the English regions attract signiﬁcantly more international visitors than Wales.
cy-gb	Mae’r Alban, Iwerddon a rhanbarthau Lloegr i gyd yn denu llawer mwy o ymwelwyr tramor na Chymru.

en-gb	As a result, Wales’ market share of all international trips has been gradually falling from 3.6% to 2.7% and share of spending from 2.15% to 1.86% between 2002 and 2012.
cy-gb	O ganlyniad, mae cyfran Cymru o’r holl dripiau tramor wedi bod yn cwympo’n raddol o 3.6% i 2.7% rhwng 2002 a 2011, a’i chyfran o’u gwariant o 2.15% i 1.86%.

en-gb	Wales should beneﬁt from the forecast growth in international visitors to the UK.
cy-gb	Dylai Cymru allu elwa ar y twf a ragwelir yn nifer yr ymwelwyr tramor â’r DU.

en-gb	However, there are still signiﬁcant barriers constraining growth including low visibility and lack of awareness amongst consumers, media and the travel trade of the Wales brand and tourism offering, limited connectivity and air capacity and lack of priority by the tourism industry and travel trade in promoting Wales in international markets.
cy-gb	Er hynny, mae rhwystrau arwyddocaol yn dal i gyfyngu ar y twf yma. Mae hynny’n cynnwys diffyg amlygrwydd i frand Cymru a’r diffyg ymwybyddiaeth ymhlith cwsmeriaid, y cyfryngau a’r cwmnïau teithio o’r hyn y cynigir i ymwelwyr. Problem arall yw’r diffyg cysylltiadau awyr a diffyg blaenoriaeth gan y diwydiant twristiaeth a theithiau i hyrwyddo Cymru dramor hefyd.

en-gb	I t is essential to target marketing investment carefully at a small number of territories where we are building on current strengths and have identiﬁed strong potential for growth.
cy-gb	M ae’n hanfodol targedu gwaith marchnata’n ofalus, a hynny mewn nifer bach o diriogaethau lle rydym yn adeiladu ar gryfderau presennol, a lle mae cryn botensial i dyfu.

en-gb	Accordingly, marketing activity funded by Visit Wales will focus on three main international markets (Ireland, Germany and USA/Canada) as the strategy is taken forward.
cy-gb	Bydd ein gwaith marchnata a ariennir gan Croeso Cymru, felly, yn canolbwyntio ar dair prif farchnad ryngwladol (Iwerddon, yr Almaen ac UDA/ Canada) fel rhan o’r strategaeth newydd.

en-gb	This does not mean that other parts of the world will be abandoned.
cy-gb	Nid yw hynny’n golygu y byddwn yn anwybyddu rhannau eraill o’r byd chwaith.

en-gb	Digital marketing will have global reach and we will work closely with Visit Britain to deliver strong results for Wales through its international network of ofﬁces.
cy-gb	Mae deunydd marchnata digidol yn gallu cyrraedd pob cwr o’r byd a byddwn yn cydweithio’n agos â Visit Britain i ddod â chanlyniadau da i Gymru trwy ei rwydwaith o swyddfeydd ledled y byd.

en-gb	We will also make allowance within staff and resource allocations to react swiftly to speciﬁc commercial opportunities such as a new direct ﬂight that may arise from time to time.
cy-gb	Fel y bydd y staff a’r adnoddau sydd gennym yn caniatáu, byddwn yn ymateb yn gyﬂym i gyﬂeoedd masnachol penodol fel cysylltiadau awyr uniongyrchol newydd a all godi o dro i dro.

en-gb	Coasteering, Pembrokeshire
cy-gb	Arforgampau, Sir Benfro

en-gb	Ambitions For Growth
cy-gb	Uchelgais ar gyfer Tyfu

en-gb	We believe that it should be possible to achieve growth in tourism earnings in Wales by 10% or more by 2020.
cy-gb	Credwn y dylid bod modd sicrhau cynnydd o 10% neu fwy mewn enillion twristiaeth yng Nghymru erbyn 2020.

en-gb	This level of increase will depend upon the ability of Wales’ tourism industry to attract and retain visitors within an increasingly competitive and dynamic marketplace.
cy-gb	Bydd lefel y cynnydd yn dibynnu ar allu diwydiant twristiaeth Cymru i ddenu a chadw ymwelwyr mewn marchnad mwyfwy cystadleuol a deinamig.

en-gb	Increasing visitor yields during difﬁcult economic conditions and a price sensitive market will be challenging.
cy-gb	Bydd yn anodd cynyddu cynhyrchiant ymwelwyr yn ystod y cyfnod economaidd anodd hwn, pan fo’r farchnad mor sensitif i brisiau.

en-gb	So, in the short term, the principle route for Wales to sustainably grow earnings will be to increase the overall number and value of trips by attracting new higher yield visitors whilst retaining levels of visits and spending from current visitors.
cy-gb	Y ffordd orau i Gymru sicrhau cynnydd cynaliadwy yn ei henillion yn y tymor byr, yw trwy gynyddu nifer y tripiau a gwerth bob trip trwy ddenu ymwelwyr newydd cynhyrchiant uwch tra’n cadw a chynnal lefel ymweliadau a gwariant ymwelwyr cyfredol.

en-gb	Visit Britain has forecast that the number of inbound visitors may increase to 40mn a year by 2020.
cy-gb	Mae Visit Britain wedi rhagweld y gallai nifer yr ymwelwyr â gwledydd Prydain gynyddu i 40 miliwn y ﬂwyddyn erbyn 2020.

en-gb	These growth projections have been used as the basis for forecasting potential trips and spend for Wales from international markets.
cy-gb	Defnyddiwyd y rhagolygon hyn fel sail i ragweld nifer y tripiau a gwariant i Gymru o farchnadoedd tramor.

en-gb	In its evaluation of various growth options for tourism during the period 2013 – 2020, the Tourism Sector Panel considered that a targeted growth option would be most realistic and achievable for Wales.
cy-gb	Wrth werthuso’r opsiynau twf amrywiol ar gyfer twristiaeth yn ystod y cyfnod 2013 – 2020, dywedodd Panel y Sector Twristiaeth mai opsiwn twf wedi’i dargedu fyddai fwyaf realistig a phosibl i Gymru.

en-gb	This was also the most favoured option identiﬁed through the feedback received from the industry and from key stakeholders.
cy-gb	Hwn oedd yr opsiwn a gafodd ei ffafrio fwyaf mewn adborth gan y diwydiant a rhanddeiliaid allweddol hefyd.

en-gb	The aim is to grow our share of the GB holiday market, with a greater focus on marketing within Wales and SE England.
cy-gb	Ein nod yw cynyddu ein cyfran o farchnad gwyliau Prydain gyda llawer mwy o bwyslais ar farchnata yng Nghymru ei hun ac yn ne-ddwyrain Lloegr.

en-gb	The aim is also to achieve above average growth in international visitors to Wales.
cy-gb	Ein nod hefyd yw sicrhau twf uwch na’r cyfartaledd mewn ymwelwyr rhyngwladol i Gymru.

en-gb	This would include a growth in trips from a wide range of international markets plus signiﬁcant growth in trips and spend resulting from our increased market share in the selected markets of Germany, USA/Canada and Ireland.
cy-gb	Byddai hyn yn cynnwys twf mewn tripiau o amrywiaeth eang o farchnadoedd rhyngwladol a thwf sylweddol hefyd mewn tripiau a gwariant yn sgil cynyddu ein cyfran o’r farchnad ym marchnadoedd dethol yr Almaen, UDA/Canada ac Iwerddon.

en-gb	Our ability to signiﬁcantly increase our share of the key UK holiday market (including within Wales) supported by growth in share from selected international markets (speciﬁcally Ireland, Germany and the USA/Canada), will require enhanced marketing resources to support proactive activity in selected international markets and leveraging Visit Britain’s opportunities fully.
cy-gb	Er mwyn cynyddu’n sylweddol ein cyfran o farchnad wyliau allweddol y DU (gan gynnwys o fewn Cymru), wedi’i hategu gan gyfran uwch o ymwelwyr o’r marchnadoedd rhyngwladol dewisol yn arbennig Iwerddon, yr Almaen ac UDA /Canada, bydd angen mwy o adnoddau marchnata er mwyn cefnogi gweithgarwch rhagweithiol yn y marchnadoedd rhyngwladol dethol a manteisio i’r eithaf ar gyﬂeoedd Visit Britain.

en-gb	The ability to convert the resulting increase in demand by improving access, by investing in the tourism product to meet new market needs and effective marketing by the tourism industry would be key dependencies for achieving selective growth.
cy-gb	Byddai’r gallu i drosglwyddo’r cynnydd mewn galw yn sgil hynny drwy wella hygyrchedd, drwy fuddsoddi mewn cynnyrch twristiaeth i ddiwallu anghenion newydd y farchnad a marchnata effeithiol gan y diwydiant twristiaeth, yn amodau allweddol ar gyfer sicrhau twf dewisol.

en-gb	In targeting markets with real growth potential, Wales will need to focus on extending the tourism season.
cy-gb	Wrth dargedu marchnadoedd â photensial gwirioneddol i dyfu, bydd angen i Gymru ganolbwyntio ar ymestyn y tymor ymwelwyr.

en-gb	Between October – March, the industry operates well below capacity and a longer tourism season would, therefore, provide important economic beneﬁts to Wales by generating additional spend and income and increasing the number of full time job opportunities.
cy-gb	Mae’r diwydiant yn gweithredu islaw ei allu rhwng mis Hydref a mis Mawrth, a byddai tymor ymwelwyr hwy yn dod â manteision economaidd pwysig i Gymru drwy gynhyrchu gwariant ac incwm ychwanegol a chynyddu nifer y cyﬂeoedd swyddi amser llawn.

en-gb	The Strategic Framework
cy-gb	Y Fframwaith Strategol

en-gb	Taff Trail, Castell Coch
cy-gb	Llwybr y Taf, Castell Coch

en-gb	Focus:
cy-gb	Ffocws:

en-gb	Promotion
cy-gb	Hyrwyddo

en-gb	Developing a distinctive and unique national identity can drive measurable economic, social and cultural beneﬁts.
cy-gb	Gall datblygu hunaniaeth genedlaethol unigryw a nodedig sbarduno buddiannau economaidd, cymdeithasol a diwylliannol mesuradwy.

en-gb	In this context, destination branding has become an increasingly sophisticated means of differentiating destinations by promoting their distinct characteristics and personalities.
cy-gb	Yn y cyd-destun hwn, mae brandio cyrchfannau wedi tyfu’n ddull cynyddolsofﬁstigedig o wahaniaethu rhwng cyrchfannau drwy hyrwyddo’u nodweddion a’u personoliaethau unigryw.

en-gb	The tourism brand for Wales will need to reinforce and reﬂect the wider brand positioning for Wales.
cy-gb	Bydd gofyn i frand twristiaeth Cymru atgyfnerthu ac adlewyrchu sefyllfa brand ehangach Cymru.

en-gb	The focus for promoting the tourism brand for Wales will be:
cy-gb	Wrth hyrwyddo brand twristiaeth i Gymru, byddwn yn canolbwyntio ar:

en-gb	l Brand positioning
cy-gb	l Neges y brand

en-gb	The aim will be to develop a clear, compelling tourism brand for Wales  that is based on our authentic strengths and unique characteristics as a nation.
cy-gb	Y nod fydd datblygu brand twristiaeth clir ac apelgar i Gymru sy’n  seiliedig ar ein cryfderau gwirioneddol a’n nodweddion unigryw fel cenedl.

en-gb	We want Wales to be seen as a place which is pleased to welcome others to share its heritage, culture, natural beauty, food and genuine hospitality.
cy-gb	Rydym am i Gymru gael ei gweld fel lle sy’n falch o groesawu eraill i rannu ei threftadaeth, ei diwylliant, ei harddwch naturiol, ei bwyd a’i lletygarwch cynnes.

en-gb	l Brand narrative
cy-gb	l Naratif y brand

en-gb	There is value to be gained through repeating and reinforcing clear  messages that seek to build a positive reputation for Wales.
cy-gb	Mae’n werth ailadrodd ac atgyfnerthu negeseuon clir sy’n ceisio meithrin enw da a chadarnhaol i Gymru.

en-gb	It will be important, therefore, to prepare a brand narrative to sit behind the creative execution and endorse it to all involved in promoting a distinct tourism identity for Wales.
cy-gb	Mae’n bwysig, felly, paratoi naratif sy’n sail i’r gwaith creadigol a’i gadarnhau i bawb sy’n hyrwyddo hunaniaeth dwristiaeth unigryw Cymru.

en-gb	The co-operation of partners in industry will be essential in amplifying this narrative by their own adoption and use of it, for example in the use of marketing material, logos, signage and  ﬂags.
cy-gb	Mae’n hanfodol bod partneriaid y diwydiant yn cydweithio i ledaenu’r naratif trwy ei fabwysiadu a’i ddefnyddio eu hunain, er enghraifft ar ddeunyddiau marchnata, logos, arwyddion a baneri.

en-gb	l Product-led strategy
cy-gb	l Strategaeth sy’n seiliedig ar gynnyrch

en-gb	Change will be achieved by driving a product-led strategy that creates  compelling reasons to visit and discover Wales.
cy-gb	Daw’r newid hwn trwy sbarduno strategaeth sy’n seiliedig ar gynnyrch ac sy’n creu rhesymau sy’n cymell pobl i ymweld â Chymru.

en-gb	The approach will be phased and initially will seek to exploit existing products that can differentiate Wales through more effective packaging.
cy-gb	Cyﬂwynir y strategaeth fesul cam ac i ddechrau, bydd yn ceisio gwneud y gorau o’r cynnyrch sydd gennym nawr sy’n gallu pwysleisio hynodrwydd Cymru trwy becynnu’n fwy effeithiol.

en-gb	Later stages will involve developing best in class product experiences with stakeholders and linking their promotion with booking and delivery to consumers.
cy-gb	Wedyn, bydd angen datblygu proﬁadau o’r radd ﬂaenaf gyda rhanddeiliaid a chysylltu’r broses hyrwyddo â’r prosesau archebu a darparu i gwsmeriaid.

en-gb	Visit Wales will, for example, seek ways to create and promote a platform whereby businesses investing in Wales, whether small or large, can ﬁnd it easier to reach markets and develop strong brands of their own.
cy-gb	Er enghraifft, bydd Croeso Cymru’n chwilio am ffyrdd o greu a hyrwyddo platfform a allai helpu busnesau bach a mawr sy’n buddsoddi yng Nghymru i gyrraedd marchnadoedd a datblygu brandiau cryf eu hunain.

en-gb	l Brand innovation
cy-gb	l Brandio arloesol

en-gb	Ensuring that the tourism brand has wider reach and resonance  with consumers will require the application of a range of innovative approaches.
cy-gb	Er mwyn sicrhau bod y brand twristiaeth yn cyrraedd cynulleidfa ehangach ac yn taro tant â’r cwsmeriaid, bydd angen defnyddio pob math o ddulliau arloesol.

en-gb	This could include using high proﬁle Welsh personalities to promote the Wales brand experience and the promotion of Wales as a world leading location for ﬁlm/TV production.
cy-gb	Er enghraifft, defnyddio Cymry enwog i hyrwyddo brand Cymru a hyrwyddo’n gwlad fel lleoliad gyda’r gorau yn y byd ar gyfer cynyrchiadau fﬁlm a theledu.

en-gb	Digital platforms and social media in this new world are not just the work of a discrete team, but a cross-cutting imperative that will be built into the heart of our promotional work.
cy-gb	Nid rhywbeth i dîm ynysig yn unig yw platfformau digidol a’r cyfryngau cymdeithasu yn y byd newydd hwn, ond rheidrwydd trawsbynciol a fydd wrth wraidd ein gwaith hyrwyddo.

en-gb	Product Development
cy-gb	Datblygu’r Cynnyrch

en-gb	If Wales is to attract more business from new markets and achieve the 10% growth target, we will need work with the private sector to develop, market and manage areas of competitive advantage wisely and effectively over this strategy period.
cy-gb	Os yw Cymru am ddenu mwy o fusnes o farchnadoedd newydd a chyrraedd targed twf o 10%, bydd gofyn inni weithio gyda’r sector preifat i ddatblygu, marchnata a rheoli’n ddoeth ac effeithiol yn y meysydd lle mae gennym fantais dros ein cystadleuwyr gydol cyfnod y strategaeth.

en-gb	Focussed investment will be required to improve the overall tourism experience if the sector is to grow with conﬁdence.
cy-gb	Bydd gofyn inni dargedu buddsoddiadau i wella’r proﬁad cyffredinol i ymwelwyr os ydym am weld y sector yn tyfu’n hyderus.

en-gb	There will need to be a greater emphasis on working with those businesses and stakeholders that have achieved success through investment and are ambitious for further growth.
cy-gb	Bydd angen rhoi rhagor o bwyslais ar weithio gyda’r busnesau a’r rhanddeiliaid hynny sydd wedi llwyddo yn y gorffennol trwy fuddsoddi ac sy’n awyddus i dyfu ymhellach.

en-gb	More focus on strategic areas of growth will be required and market insight will become more important when it comes to specialist sectors such as the cruise and golf markets.
cy-gb	Bydd angen mwy o bwyslais ar feysydd twf strategol, a bydd dealltwriaeth o’r farchnad yn dod yn fwy pwysig wrth ystyried sectorau arbenigol fel mordeithiau a golff.

en-gb	Visit Wales will make sure that no commercial opportunities are lost, within the framework of State Aid rules.
cy-gb	Bydd Croeso Cymru yn gofalu na fyddwn yn colli unrhyw gyﬂeoedd masnachol, o fewn fframwaith y rheolau Cymorth Gwladwriaethol.

en-gb	The focus for investment in the tourism product will be:
cy-gb	Wrth fuddsoddi mewn cynnyrch i ymwelwyr, byddwn yn canolbwyntio ar:

en-gb	l P roduct quality and range
cy-gb	l A nsawdd ac amrywiaeth y cynnyrch

en-gb	Providing an excellent experience at every level of business activity is vital for Wales to improve its competitive position.
cy-gb	Mae darparu proﬁad rhagorol ar bob lefel o weithgarwch busnes yn hollbwysig i Gymru er mwyn gwella’i saﬂe cystadleuol.

en-gb	Value for money is as important as ever, but there is no reason why Wales cannot aspire to provide best in class provision across the spectrum.
cy-gb	Mae gwerth am arian mor bwysig ag erioed, ond does dim rheswm pam na all Cymru geisio cynnig y ‘ddarpariaeth orau yn y dosbarth’ ar draws y sbectrwm.

en-gb	There is clear evidence to show that investment in better quality visitor facilities, particularly accommodation, supports higher performance and drives proﬁtability.
cy-gb	Mae tystiolaeth gref yn dangos bod buddsoddi mewn cyﬂeusterau o ansawdd uwch, yn enwedig llety, yn arwain at wella perfformiad achynyddu’r elw.

en-gb	While the quality of the tourism product in Wales has never been higher, there are still important gaps that need to be ﬁlled if the vision of delivering excellence is to be achieved.
cy-gb	Er nad yw ansawdd y cynnyrch twristiaeth erioed wedi bod yn uwch, mae bylchau pwysig eto i’w llenwi os ydym am wireddu’r weledigaeth o sicrhau rhagoriaeth.

en-gb	There are, for example, too few luxury, high-end and reputation changing hotels which can create new demand.
cy-gb	Er enghraifft, does dim digon o westai moethus ym mhen uchaf y farchnad fyddai’n gallu creu enw da a sbarduno galw newydd.

en-gb	There are also issues of scale, with a lack of quality accommodation in some areas to meet the needs and expectations of larger tour parties.
cy-gb	Ceir problemau hefyd ynghylch maint, gyda phrinder llety o safon mewn rhai ardaloedd i ddiwallu anghenion a disgwyliadau partïon mawr o ymwelwyr.

en-gb	Opportunities exist to promote higher quality and facility provision in our caravan and self catering sectors and to accelerate the encouraging investment that has taken place in recent years.
cy-gb	Mae cyﬂeoedd hefyd i hyrwyddo darpariaeth achyﬂeusterau o safon uwch yn ein sectorau carafanau a hunanarlwyo, achyﬂymu’r buddsoddiad calonogol a fu dros y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	In addition, although Wales is well served by a diverse range of visitor attractions, there is a need for more iconic, ﬂagship, all-weather attractions that are distinctive to Wales and reﬂect its culture and personality.
cy-gb	Hefyd, er bod gan Gymru ddigonedd o atyniadau amrywiol ar gyfer ymwelwyr, mae angen mwy o atyniadau eiconig, bob tywydd, trawiadolsy’n unigryw i Gymru ac sy’n adlewyrchu diwylliant a chymeriad arbennig ein gwlad.

en-gb	The emphasis, therefore, is not just on best in class quality but also on projects that potentially can change perceptions and realise additional economic growth, jobs and wealth.
cy-gb	Yn ogystal â sicrhau’r safon orau yn y dosbarth, rhaid rhoi pwyslais ar brosiectau a all newid agweddau a rhagdybiaethau pobl a sicrhau rhagor o dwf economaidd, a chynyddu swyddi a chyfoeth.

en-gb	This will be evident both directly in the businesses concerned and indirectly through supply chain and multiplier beneﬁts that deliver jobs in the community.
cy-gb	Tystiolaeth uniongyrchol o hyn fydd nifer y busnesau sy’n gysylltiedig â’r fenter, a bydd tystiolaeth anuniongyrchol yn cynnwys y gadwyn gyﬂenwi a’r manteision lluosydd sy’n darparu gwaith i’r gymuned.

en-gb	l Heritage and Culture
cy-gb	l Treftadaeth a Diwylliant

en-gb	Wales is extraordinarily rich in cultural assets both tangible and intangible, not least the Welsh language itself.
cy-gb	Mae gan Gymru gyfoeth o asedau diwylliannol – diriaethol ac fel arall – yn enwedig yr iaith Gymraeg.

en-gb	These can help to tell an informative and entertaining story about Wales that sets us apart from others.
cy-gb	Gellir eu defnyddio i adrodd stori ddifyr a dadlennol am Gymru sy’n ein gosod ar wahân i eraill.

en-gb	Opportunities exist to enhance the experience of visitors to our heritage attractions, museums and cultural venues to sustain their long term viability.
cy-gb	Mae cyﬂeoedd i gyfoethogi proﬁad yr ymwelydd â’n hatyniadau treftadaeth, amgueddfeydd a chanolfannau diwylliannol gan ddiogelu’u llwyddiant tymor hir.

en-gb	Indeed colleagues from other departments and organisations such as Cadw, the National Trust, Local Authorities and National Museum Wales are already engaging actively with Visit Wales to address this point.
cy-gb	Yn wir, mae cydweithwyr o adrannau a sefydliadau eraill fel Cadw, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, awdurdodau lleol ac Amgueddfa Cymru eisoes yn cydweithio’n frwd â Croeso Cymru i fyndi’r afael â hyn.

en-gb	There are hundreds of buildings of historic interest and character which add value and distinctiveness to our towns and villages;
cy-gb	Mae gennym gannoedd o adeiladau o ddiddordeb a chymeriad hanesyddol sy’n ychwanegu gwerth a rhoi stamp unigryw i’n treﬁa’n pentreﬁ;

en-gb	many have the potential for conversion for holiday accommodation or leisure and cultural uses.
cy-gb	llawer â’r potensial i’w haddasu’n llety gwyliau neu eu defnyddio at ddibenion hamdden a diwylliant.

en-gb	The Welsh Government could play a vital role in creating the right climate and conditions for private investment in these opportunities.
cy-gb	Gallai Llywodraeth Cymru wneud cyfraniad allweddol drwy greu’r amodau cywir a fyddai’n sbarduno buddsoddwyr preifat i fanteisio ar y cyﬂeoedd hyn.

en-gb	Our vibrant culture manifests itself in particularly strong creative industries and there are opportunities here to capitalise on investment by a range of partners to maximise tourism potential.
cy-gb	Mae diwylliant bywiog a byrlymus Cymru yn amlwg yn ein diwydiannau creadigol llwyddiannus, ac mae cyﬂeoedd i fanteisio ar fuddsoddiad gan bartneriaid amrywiol er mwyn elwa i’r eithaf ar botensial twristiaeth.

en-gb	Throughﬁlm and television, for example, images of Wales reach millions, offering signiﬁcant scope to reinforce positive and often unexpected impressions.
cy-gb	Mae’r byd fﬁlm a theledu er enghraifft yn cyﬂwyno delweddau o Gymru i ﬁliynau, ac yn cynnig cyﬂeoedd aruthrol i atgyfnerthu argrafﬁadau cadarnhaol sy’n annisgwyl yn aml hefyd.

en-gb	There is scope for exploiting the appeal of internationally known stories that have their roots in Wales, such as the Arthurian legend, but also the drama, scale and authentic stories embodied in Welsh heritage icons and World Heritage Sites.
cy-gb	Mae lle hefyd i ddefnyddio straeon sy’n adnabyddus trwy’r byd ond sydd â’u gwreiddiau yng Nghymru, fel chwedl Arthur, ond hefyd holl ddrama a’r straeon epig unigryw sydd ynghlwm wrth ein saﬂeoedd treftadaeth eiconig a Saﬂeoedd Treftadaeth y Byd yma yng Nghymru.

en-gb	Genealogy and family history too are areas that deserve further investigation as a means of promoting an interest in Wales.
cy-gb	Mae hel achau a hanes teulu hefyd yn feysydd sy’n werth ymchwilio ymhellach iddynt fel ffordd o hyrwyddo a meithrin diddordeb yng Nghymru.

en-gb	l Activity and wellbeing
cy-gb	l Gweithgarwch a lles

en-gb	Our countryside and coast, mountains and inland waters provide outstanding environments for a range of outdoor activities.
cy-gb	Mae cefn gwlad ac arfordir, mynyddoedd a dyfroedd mewnol ein gwlad yn cynnig amgylchedd trawiadol i gynnal amrywiaeth o weithgareddau awyr agored.

en-gb	The recent developments of our outdoor activity product, such as the Wales Coast Path, will not only allow us to promote this as a unique part of the overall tourism offer but contribute to wider Welsh Government interventions to improve the well-being and health of the nation.
cy-gb	Mae’r datblygiadau diweddar ym maes gweithgareddau awyr agored, fel Llwybr Arfordir Cymru, yn golygu y gallwn ei hyrwyddo fel rhan unigryw o’n pecyn cyffredinol i ymwelwyr yn ogystal â chyfrannu at nod Llywodraeth Cymru i wella iechyd a lles y genedl.

en-gb	Working closely with partners in the National Parks, Local Authorities, the National Trust and Natural Resource Wales will be essential to realise the economic and wider beneﬁts of Wales’ built and natural environments.
cy-gb	Mae’n hanfodol cydweithio’n agos â phartneriaid yn y Parciau Cenedlaethol, Awdurdodau Lleol, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol a Chyfoeth Naturiol Cymru er mwyn gwireddu manteision economaidd a manteision ehangach amgylcheddau naturiol ac adeiledig Cymru.

en-gb	Our wealth of gardens, supported by an increasingly successful season of festivals, is a promising theme to explore, as is walking as an activity (including infrastructure such as baggage transfer), where a range of options exist to cater for adventurers of every degree.
cy-gb	Mae cyfoeth gerddi Cymru, ynghyd â’r tymor cynyddol lwyddiannus o wyliau yn thema addawol i’w hystyried ymhellach. Mae cerdded (gan gynnwys cyﬂeusterau fel trosglwyddo bagiau) hefyd yn weithgaredd sy’n cynnig pob math o ddewisiadau gwahanol i anturiaethwyr o bob gallu.

en-gb	l F ood and Drink
cy-gb	l B wyd a Diod

en-gb	Wales possesses some of the world’s best producers of food and drink, complemented by world class chefs.
cy-gb	Mae Cymru yn gartref i rai o gynhyrchwyr bwyd a diod gorau’r byd yn ogystal â chogyddion o safon ryngwladol hefyd.

en-gb	High quality local ingredients, distinctive food and drink and interesting places to eat are increasingly important to visitors.
cy-gb	Mae cynhwysion lleolo’r radd ﬂaenaf, bwyd a diod unigryw a lleoedd bwyta diddorol yn dod yn fwyfwy pwysig i ymwelwyr.

en-gb	Our best hospitality businesses are earning a reputation for excellence but there is more that needs to be done to increase the number of world-class food destinations and to promote and deliver quality Welsh food and drink as part of the overall visitor experience.
cy-gb	Mae ein busnesau lletygarwch gorau yn ennill enw da am safon eu cynnyrch ond nid da lle gellir gwell. Mae angen gwneud mwy i gynyddu nifer y llefydd bwyta o safon ryngwladol a hyrwyddo a darparu bwyd a diod o’r radd ﬂaenaf o Gymru fel rhano’r proﬁad cyffredinol i ymwelwyr.

en-gb	Not only will this help to distinguish Wales from its competitors but it will bring more direct economic beneﬁts by strengthening local supply chains between producers and tourism businesses.
cy-gb	Bydd hyn nid yn unig yn helpu i’n gwneud ni’n wahanol i’n cystadleuwyr ond hefyd yn dod â buddiannau economaidd mwy uniongyrchol trwy gryfhau’r cadwyni cyﬂenwi lleol rhwng cynhyrchwyr a busnesau twristiaeth.

en-gb	l M ajor events and festivals
cy-gb	l D igwyddiadau mawr a gwyliau

en-gb	Events and festivals are very important to tourism in Wales, as essential ingredients of the visitor experience providing a showcase for our heritage and culture.
cy-gb	Mae digwyddiadau a gwyliau yn bwysig i dwristiaeth yng Nghymru. Maen nhw’n elfen bwysig o’r proﬁad i’r ymwelydd, ac yn rhoi llwyfani’n diwylliant a’n treftadaeth.

en-gb	They facilitate community involvement and offer an experience that is distinctively Welsh.
cy-gb	Maen nhw’n ysgogi’r gymuned i gymryd rhan ac yn cynnig proﬁad â blas Cymreig arbennig.

en-gb	Opportunities exist to selectively support new events that can enhance the reputation of Wales, but it is also important to put weight behind existing events which have the potential to grow and are helping to change perceptions of Wales.
cy-gb	Mae yna gyﬂe i gefnogi rhai digwyddiadau newydd all ddod â bri i Gymru, er ei bodhi’n bwysig cefnogi digwyddiadau sy’n bod eisoes, sydd â’r potensial i dyfu ac sy’n helpu i newid y ddelwedd o Gymru.

en-gb	By establishing and publicising a calendar of such events sufﬁciently in advance, there are opportunities for the industry to respond positively to associated opportunities and enhance the visitor experience.
cy-gb	Trwy lunio calendr o ddigwyddiadau a rhoi digon o gyhoeddusrwydd ymlaen llaw, gallai’r diwydiant ymateb yn bositif i’r cyﬂeoedd cysylltiedig a gwella proﬁad yr ymwelydd.

en-gb	At a local level too, there should be opportunities to harness the skills and talents available in communities to create attractive programmes of events that can augment the visitor experience signiﬁcantly.
cy-gb	Hefyd, dylai fod cyﬂeoedd i harneisio’r doniau a’r sgiliau sydd ar lawr gwlad er mwyn creu rhaglenni atyniadol o ddigwyddiadau sy’n gallu cyfoethogi proﬁadau’r ymwelydd yn fawr.

en-gb	l B usiness Travel
cy-gb	l T eithiau Busnes

en-gb	The meetings, conferences and events market is relatively high spending and non-seasonal, offering potential to target business customers with leisure opportunities, but we are currently
cy-gb	Mae’r farchnad cyfarfodydd, cynadleddau a digwyddiadau’n ysgogi gwariant cymharol uchel gydol y ﬂwyddyn, gyda photensial i gynnigcyﬂeoedd hamdden i gwsmeriaid busnes.

en-gb	underperforming in Wales in attracting sufﬁcient volume and value.
cy-gb	Er hynny, nid ydym yn manteisio i’r eithaf ar y cyﬂeoedd i ddenu niferoedd na gwariant digonol yma yng Nghymru.

en-gb	The development of an international conference and events facility in the Capital Region would stimulate demand from this market which can help to reinforce a stronger city destination brand for Wales as well as encouraging Wales-wide business-to-business activity.
cy-gb	Byddai datblygu canolfan gynadledda a digwyddiadau ryngwladol yn Rhanbarth y Brifddinas yn sbarduno’r galw yn y farchnad hon. Byddai hynny’n cryfhau brand dinesig Cymru yn ogystal ag annog gweithgarwch rhwng busnesau a’i gilydd ledled Cymru.

en-gb	l A ccessibility
cy-gb	l H ygyrchedd

en-gb	If tourism is to grow in Wales we need to ensure that visitors are able to travel to and within the country without unnecessary restriction.
cy-gb	Os ydym am weld twristiaeth yn tyfu yng Nghymru, rhaid sicrhau bod ymwelwyr yn gallu teithio i’r wlad ac o’i chwmpas heb gyfyngiadau diangen.

en-gb	It is important that we make it easier for visitors to get to and to move around Wales by car, public transport and cycle.
cy-gb	Mae’n bwysig ein bod yn hwyluso siwrnai ymwelwyr i bob  cwr o Gymru, boed gyda char neu drafnidiaeth gyhoeddus.

en-gb	Opportunities exist to develop stronger connectivity with international markets by air, sea, rail and road.
cy-gb	Mae yna gyﬂe i gryfhau’r cysylltiadau â marchnadoedd tramor trwy drafnidiaeth awyr môr, rheilffyrdd a ffyrdd.

en-gb	We will need to make provision to cater for the needs of all visitors, including elderly travellers and consumers with healthcare and mobility needs.
cy-gb	Rhaid ceisio bodloni gofynion ein holl ymwelwyr, gan gynnwys teithwyr hy ^ n a chwsmeriaid ag anghenion iechyd a symudedd.

en-gb	The imposition of tolls on the Severn Bridges is clearly a disadvantage in tourism terms and there will be opportunities to review current arrangements when the operating contract comes to an end in 2018.
cy-gb	Mae’r tollau ar Bontydd Hafren yn anfantais amlwg iawn o safbwynt twristiaeth, a bydd cyﬂe i adolygu’r trefniadau presennol pan ddaw’r contract gweithredu i ben yn 2018.

en-gb	Visit Wales will also investigate the feasibility of promoting joint ticketing schemes so that visitors can enjoy convenient and simple means of gaining entry to a variety of attractions and transport systems.
cy-gb	Bydd Croeso Cymru yn ystyried hefyd pa mor ymarferol yw cynlluniau cyd-docynnu fel y gall ymwelwyr fwynhau amrywiaeth o atyniadau a systemau trafnidiaeth yn rhwydd a chyﬂeus gydag un tocyn yn unig.

en-gb	Digital accessibility is another vitally important consideration.
cy-gb	Mae ‘hygyrchedd’ digidol hefyd yn hollbwysig.

en-gb	The Welsh Government’s campaign to roll out broadband to all areas in Wales is an essential step to ensure that Wales is not disadvantaged compared with competing destinations.
cy-gb	Mae ymgyrch Llywodraeth Cymru i gyﬂwyno cysylltiadau band eang ym mhob cwro’r wlad yn gam allweddol i sicrhau nad yw Cymru dan anfantais o gymharu â chyrchfannau eraill sy’n cystadlu yn ein herbyn.

en-gb	In addition, the digital age will create opportunities for fresh and innovative partnership approaches that seek to realise the full potential of new technology.
cy-gb	Hefyd, bydd yr oes ddigidol yn creu cyﬂeoedd i feithrin partneriaethau newydd ac arloesol sy’n ceisio gwireddu potensial y dechnoleg newydd yn llawn.

en-gb	People
cy-gb	Pobl

en-gb	A mediocre visitor experience will reduce the likelihood that visitors will return or recommend us to others.
cy-gb	Bydd proﬁad diddrwg didda i ymwelwyr yn golygu na fyddant yn debygol o ddychwelyd nag yn ein hargymell i eraill.

en-gb	Wales needs a tourism workforce that can help make every visitor experience an exceptional one.
cy-gb	Mae angen gweithlu twristiaeth yng Nghymru all helpu i sicrhau bod pob proﬁad i ymwelwyr yn un eithriadol.

en-gb	If the visitor economy is to grow, investment in the people that work in the industry is crucial.
cy-gb	Er mwyn i’r economi ymwelwyr dyfu, mae’n hanfodol buddsoddi yn y bobl sy’n gweithio yn y diwydiant.

en-gb	They must be supported, developed and equipped with the skills to deliver the best possible experience for visitors.
cy-gb	Rhaid eu cefnogi, eu datblygu a rhoi’r sgiliau iddynt i roi’r proﬁad gorau posibl i ymwelwyr.

en-gb	We must also better understand the attitudes to tourism in the wider community that have an impact on the visitor experience.
cy-gb	Hefyd, mae’n rhaid i ni gael gwell dealltwriaeth o’r agweddau at dwristiaeth ymhlith y gymuned ehangach sy’n cael effaith ar broﬁadau ymwelwyr.

en-gb	The focus for people development will be:
cy-gb	Wrth ddatblygu pobl, byddwn yn canolbwyntio ar:

en-gb	l Customer care
cy-gb	l Gofal cwsmeriaid

en-gb	Skills and professionalism are critical to creating proﬁtable businesses and satisﬁed customers.
cy-gb	Sgiliau a phroffesiynoldeb yw’r allwedd i greu busnesau profﬁdiol a chwsmeriaid bodlon.

en-gb	Every visitor interaction, whether at a port, airport, restaurant, hotel, attraction or event has an impact on the visitor’s overall experience.
cy-gb	Mae cyswllt ag ymwelwyr, boed yn y porthladd, maes awyr, bwyty, gwesty, atyniad neu ddigwyddiad, yn effeithio ar broﬁad cyffredinol yr ymwelydd hwnnw.

en-gb	A culture of service and hospitality is crucial to the competitiveness of the sector.
cy-gb	Rhaid meithrin diwylliant o wasanaethu a lletygarwch er mwyn i’r sector fod yn gystadleuol.

en-gb	We need to compete on quality, consistency of service and sense of place.
cy-gb	Mae angen inni gystadlu o ran ansawdd, cysondeb y gwasanaeth a’r naws am le.

en-gb	l Demand-led skills
cy-gb	l Sgiliau sy’n ymateb i’r galw

en-gb	We need to align skills support with industry requirements.
cy-gb	Mae angen i’n rhaglenni datblygu sgiliau adlewyrchu gofynion y diwydiant.

en-gb	Many different organisations are involved in the provision of training and the qualiﬁcation system is often confusing to employers.
cy-gb	Mae llawer o sefydliadau gwahanol yn darparu hyfforddiant ac mae’r system gymwysterau yn gallu achosi dryswch i gyﬂogwyr.

en-gb	We need to ﬁnd ways of simplifying this system.
cy-gb	Mae angen meddwl am ffyrdd o symleiddio’r system.

en-gb	The development of a ‘national skills framework’ offers opportunity for further exploitation.
cy-gb	Byddai datblygu ‘fframwaith sgiliau cenedlaethol’ yn creu cyﬂeoedd pellach yn hyn o beth.

en-gb	Tourism skills development needs to account for the breadth of the sector, the range of skills providers and the variety of learning methods.
cy-gb	Wrth ddatblygu sgiliau twristiaeth, rhaid ystyried hyd a lled y sector, yr amrywiaeth o ddarparwyr sgiliau a’r dulliau dysgu amrywiol sydd ar gael.

en-gb	l S pecialist skills
cy-gb	l S giliau arbenigol

en-gb	If the tourism sector is to grow, we need to increase the professionalism of those working in the industry, focussing on areas such as chef skills, tour guiding, management and leadership, outdoor instruction and front facing roles to meet future visitor demand.
cy-gb	Er mwyn i’r sector twristiaeth dyfu, mae angen i ni sicrhau bod gweithwyr y diwydiant yn fwyfwy proffesiynol, gan ganolbwyntio ar feysydd fel sgiliau cogyddion, tywys teithiau, arwain a rheoli, gweithgareddau awyr agored a swyddi rheng ﬂaen, er mwyn diwallu gofynion ymwelwyr yn y dyfodol.

en-gb	Language skills are also important to meet the demands of international markets.
cy-gb	Mae sgiliau iaith hefyd yn bwysig i ddiwallu gofynion marchnadoedd tramor.

en-gb	It will be important to focus on ensuring that the qualiﬁcations and ﬂexible learning opportunities are ﬁt for purpose and tackle areas of need.
cy-gb	Mae’n bwysig bod y cymwysterau a’r cyﬂeoedd dysgu hyblyg yn ateb y gofyn ac yn diwallu anghenion go iawn.

en-gb	l C hanging perceptions of tourism as a career
cy-gb	l N ewid delwedd twristiaeth fel gyrfa

en-gb	There is a perception that tourism does not offer a viable career option providing long term stability and progression.
cy-gb	Mae yna dybiaeth nad yw twristiaeth yn yrfa dda sy’n cynnig sefydlogrwydd tymor hir na gobaith am ddyrchaﬁad.

en-gb	This traditional perception of the industry can result in a lack of high quality candidates entering the industry, which in turn can affect the level of professionalism within the tourism sector.
cy-gb	Mae’r syniad traddodiadol hwn am y diwydiant yn gallu arwain at ddiffyg ymgeiswyr o safon sydd, yn ei dro, yn gallu effeithio ar lefel y proffesiynoldeb yn y sector ymwelwyr.

en-gb	It will be important to promote the real career opportunities that exist in the tourism and hospitality sectors more actively.
cy-gb	Bydd yn bwysig hybu cyﬂeoedd go iawn i ddatblygu gyrfa yn y sectorau twristiaeth a lletygarwch.

en-gb	The proﬁle and status of the sector could also be improved through the creation of more centres of excellence for learning, skills development and research in hospitality.
cy-gb	Hefyd, gellid gwella profﬁl a statws y sector trwy greu rhagor o ganolfan(nau) rhagoriaeth ar gyfer dysgu, datblygu sgiliau ac ymchwilio i letygarwch.

en-gb	Proﬁtable Performance
cy-gb	Perfformiad Profﬁdiol

en-gb	A sustainable approach to tourism growth sits at the heart of this strategy.
cy-gb	Mae’r syniad o dwf cynaliadwy mewn twristiaeth yn ganolog i’r strategaeth.

en-gb	We want to see an economically prosperous tourism industry that generates long-term and lasting local beneﬁt which is welcomed by and supports local communities.
cy-gb	Hoffem weld diwydiant twristiaeth llewyrchus sy’n creu buddiannau lleol hirdymor a pharhaol, sy’n cael eu cefnogia’u croesawu gan gymunedau lleol.

en-gb	Occasionally, difﬁcult decisions have to be made balancing the needs of development and environmental management in sensitive areas, but Wales can point to many examples of tourism projects enhancing the local environment.
cy-gb	Weithiau, bydd angen gwneud penderfyniadau anodd i gadw’r ddysgl yn wastad rhwng anghenion datblygu ac anghenion rheoli’r amgylchedd mewn ardaloedd sensitif, ond mae’r Panel yn credu bod gan Gymru enghreifftiau lu o brosiectau twristiaeth sy’n cyfoethogi’r amgylchedd lleol.

en-gb	As a small country Wales can lead the way in achieving real and measurable sustainable beneﬁts through tourism by improving the viability and competitiveness of tourism enterprises, maximising the proportion of income retained locally through supply chains and improving the quality of tourism jobs.
cy-gb	Fel gwlad fach, gall Cymru ddangos y ffordd i’r byd o ran sicrhau bod twristiaeth yn creu manteision real a mesuradwy. Gellir gwneud hynny drwy sicrhau bod busnesau twristiaeth yn fwy profﬁdiol a chystadleuol, cynyddu cyfran yr incwm sy’n aros yn yr ardal trwy’r cadwyni cyﬂenwi a gwella ansawdd swyddi twristiaeth.

en-gb	The focus for proﬁtable performance will be:
cy-gb	Wrth sicrhau perfformiad profﬁdiol, byddwn yn canolbwyntio ar:

en-gb	l B uilding capacity
cy-gb	l M eithrin gallu

en-gb	The most successful businesses are those that respond effectively to market needs, adjusting their product and the way they communicate with their customers.
cy-gb	Y busnesau mwyaf llwyddiannus yw’r rheini sy’n ymateb yn dda i anghenion y farchnad, yn addasu eu cynnyrch a’r modd maen nhw’n cyfathrebu â’u cwsmeriaid.

en-gb	In this context, there are opportunities for Welsh tourism businesses to be more innovative and embrace digital technologies to distribute and market their offer to a global audience.
cy-gb	Yn hyn o beth, mae cyﬂe i fusnesau twristiaeth Cymru fod yn fwy arloesol a defnyddio technolegau digidol i ddosbarthu a marchnata’r hyn sydd ganddynt i’w gynnig i gynulleidfa fyd-eang.

en-gb	But innovation goes wider than the digital environment.
cy-gb	Ond mae arloesi’n golygu mwy na’r digidol yn unig.

en-gb	It means standing out from the crowd and taking risks – things that are best delivered through the private sector.
cy-gb	Mae’n golygu mentro a bod yn wahanol – pethau y mae’r sector preifat yn eu gwneud yn well.

en-gb	Government can help foster an innovation culture through leadership by example and by communicating examples of good practice.
cy-gb	Gall y Llywodraeth helpu i feithrin diwylliant o arloesedd drwy ddangos esiampl a lledaenu arferion da.

en-gb	A new Innovation Fund will be piloted that will offer time limited ﬁnancial support to projects that can demonstrate that they ﬁt with strategic priorities and have a sustainable future.
cy-gb	Byddwn yn treialu Cronfa Arloesi newydd a fydd yn cynnig help ariannol am amser cyfyngedig i brosiectau sy’n gallu dangos eu bod yn cyd-fynd â blaenoriaethau strategol ac sydd â dyfodol cynaliadwy.

en-gb	Opportunities exist to offer a ﬂexible mix of capital and revenue support as well as mentoring and advice, where necessary, to ensure that projects have the best chance of success.
cy-gb	Mae cyﬂe i gynnig cymysgedd o gymorth cyfalaf a chymorth refeniw yn ogystal â chymorth mentora a chynghori, lle bo’r angen, er mwyn rhoi’r cyﬂe gorau posib i brosiectau lwyddo.

en-gb	l Yield management
cy-gb	l Rheoli cynhyrchiant

en-gb	The average expenditure from overnight visitors to Wales is lower than competing destinations.
cy-gb	Mae ymwelwyr dros nos â Chymru yn gwario llai ar gyfartaledd, nag ymwelwyr cyrchfannau sy’n cystadlu yn ein herbyn.

en-gb	In part, this is due to the composition of the visitor mix – Wales attracts a relatively high number of leisure visitors and a low proportion of business visitors.
cy-gb	Mae hynny’n rhannol oherwydd natur ein cymysgedd o ymwelwyr – mae Cymru’n denu nifer cymharol uchel o ymwelwyr hamdden a chyfran isel o ymwelwyr busnes.

en-gb	There are opportunities to market Wales to higher spending visitors and also to develop more professional approaches to yield management in the industry.
cy-gb	Ceir cyﬂeoedd i farchnata Cymru i ymwelwyr sy’n gwario mwy a hefyd datblygu ffyrdd mwy proffesiynol o reoli cynhyrchiant yn y diwydiant.

en-gb	Providing visitors with more reasons to spend and encouraging longer stays will be important if we are to achieve our ambitions for growth.
cy-gb	Mae’n bwysig ein bod yn rhoi mwy o resymau i’n hymwelwyr wario mwy ac aros yn hirach er mwyn inni allu gwireddu’n uchelgais o dyfu fel diwydiant.

en-gb	We must always focus on meeting the changing needs of the customer and on ensuring that we are able to be best in class and provide best value at every level of the tourism offer.
cy-gb	Rhaid i ni ganolbwyntio bob amser ar ddiwallu anghenion newidiol ein cwsmeriaid, a sicrhau ein bod yn gallu cynnig y gorau yn y dosbarth a darparu’r gwerth gorau ar bob lefel o dwristiaeth.

en-gb	Place Building
cy-gb	Meithrin Lle

en-gb	Successful tourism destinations are those that provide a high quality environment for the visitor.
cy-gb	Mae cyrchfannau twristiaeth llwyddiannus yn cynnig amgylcheddo’r ansawdd uchaf i ymwelwyr.

en-gb	Facilities for visitors will also be used by the communities in which they are located and will help to generate local income and jobs.
cy-gb	Bydd pobl leol hefyd yn defnyddio’rcyﬂeusterau i ymwelwyr gan gyfrannu at incwm a swyddi lleol.

en-gb	In this way, tourism can also play a role in contributing to spatially focussed regeneration programmes throughout Wales.
cy-gb	Gall twristiaeth felly gyfrannu at raglenni adfywio gofodol ledled Cymru.

en-gb	Increasingly visitors are seeking authentic experiences in their choice of things to see and do.
cy-gb	Mae ymwelwyr yn chwilio’n gynyddol am broﬁadau ‘go iawn’ wrth ddewis pethau i’w gwneud a’u gweld.

en-gb	A planned approach to destination management in Wales allows local tourism communities to decide what is most important to put in place to maximise visitor satisfaction and to stimulate local support for tourism.
cy-gb	Trwy gynllunio’r gwaith o reoli cyrchfannau yng Nghymru, bydd cymunedau twristiaeth lleol yn gallu penderfynu beth sydd bwysicaf i’w ddatblygu er mwyn cynyddu bodlonrwydd ymwelwyr a sbarduno cefnogaeth leol i dwristiaeth.

en-gb	The focus for place building will be:
cy-gb	Wrth feithrin lle, byddwn yn canolbwyntio ar:

en-gb	l Destination management
cy-gb	l Rheoli cyrchfannau

en-gb	It will be important to improve the visitor appeal of tourism destinations throughout Wales.
cy-gb	Bydd yn bwysig gwella apêl cyrchfannau ymwelwyr ledled Cymru.

en-gb	Destination Management is a simple concept which involves a partnership approach to managing places.
cy-gb	Mae Rheoli Cyrchfannau yn gysyniad syml, sy’n golygu cydweithio i reoli lleoedd.

en-gb	Tourism infrastructure such as way-marking, signposting, car parking, beach management, toilets, tourist information and litter collection are often only noticed when they are sub-standard but they can often be the difference between a satisﬁed and an alienated visitor.
cy-gb	Yn aml, dim ond pan fyddant yn anfoddhaol y bydd pobl yn sylwi ar seilwaith twristiaeth fel cyfeirbwyntiau, arwyddion, meysydd parcio, cyﬂwr traethau, tai bach, gwybodaeth i ymwelwyr a sbwriel, ond gallant wneud y gwahaniaeth rhwng ymwelydd bodlon ac un anhapus.

en-gb	Our major destinations, cities and hub towns will require a particularly focussed approach bringing stakeholders together to fully exploit opportunities to maximise economic growth.
cy-gb	Dylai’n prif gyrchfannau, dinasoedd a threﬁ sy’n ganolfannau roi sylw arbennig i hyn gan ddod â rhanddeiliaid ynghyd i fanteisio’n llawn ar gyﬂeoedd i hybu twf economaidd.

en-gb	In addition, there are opportunities to promote more ﬂexibility in the planning system to ensure that appropriate development is in line with local needs and can support future prosperity in the tourism industry.
cy-gb	Hefyd, mae cyﬂeoedd i hyrwyddo mwy o hyblygrwydd yn y system gynllunio fel bod datblygiad priodol yn cyd-fynd ag anghenion lleol ac yn gallu cefnogi ffyniant yn y diwydiant twristiaeth yn y dyfodol.

en-gb	l P rioritisation
cy-gb	l B laenoriaethu

en-gb	In addition to this vital grass-roots work, Visit Wales will need to work according to an agreed set of criteria to identify iconic strategic priorities for promotion.
cy-gb	Yn ogystal â’r gwaith pwysig hwn ar lawr gwlad, bydd gofyn i Croeso Cymru weithio yn unol â set o feini prawf y cytunwyd arni i ddewis blaenoriaethau strategol eiconig i’w hyrwyddo.

en-gb	Successful tourism destinations worldwide have demonstrated the beneﬁts of building on acknowledged strengths as an initial step to attracting visitors who know nothing or very little about their countries.
cy-gb	Mae cyrchfannau twristiaeth llwyddiannus drwy’r byd yn dangos mai pwysleisio’u cryfderau cydnabyddedig yw’r cam cyntaf i ddenu ymwelwyr sy’n gwybod fawr ddim os o gwbl am eu gwledydd.

en-gb	Over time, the beneﬁts of this approach can signiﬁcantly outweigh a strategy of disseminating investment resource more generally and thinly.
cy-gb	Dros amser, gall hynny fod yn fwy manteisiol na strategaeth o rannu adnoddau buddsoddi’n fwy cyffredinol a thenau.

en-gb	l R egeneration
cy-gb	l A dfywio

en-gb	While tourism will not be the panacea to the long standing economic and social problems that may exist in some parts of Wales, it can help support a mixed, diverse and sustainable economy.
cy-gb	Er na ellir disgwyl i dwristiaeth ateb pob clwyf economaidd a chymdeithasol hirdymor sy’n bodoli mewn rhai rhannau o Gymru, gall helpu i gynnal economi gymysg, amrywiol a chynaliadwy.

en-gb	Regeneration schemes that can promote associations with local culture can help to support tourism and also instil local pride and identity.
cy-gb	Mae cynlluniau adfywio sy’n gallu hybu cysylltiadau â diwylliant lleol hefyd yn gallu hybu twristiaeth ac ennyn balchder ac ymdeimlad o berthyn i’r fro.

en-gb	l A uthentic experiences
cy-gb	l P roﬁadau go iawn

en-gb	We need to provide a distinctive sense of place experience through identifying the qualities that make each destination special.
cy-gb	Mae angen i ni roi proﬁad sy’n rhoi naws am le unigryw trwy ganolbwyntio ar yr hyn sy’n gwneud pob cyrchfan yn lle arbennig.

en-gb	By recognising and valuing these qualities, destinations can promote themselves as being distinctive and unique – something that visitors ﬁnd appealing.
cy-gb	Trwy gydnabod a gwerthfawrogi’r rhinweddau hyn, gall cyrchfannau hyrwyddo eu hunain fel lleoedd unigryw – rhywbeth sy’n ddeniadol i ymwelwyr.

en-gb	It will be important to involve local communities closely in this process and to ensure that the visitor welcome is genuinely warm and memorable.
cy-gb	Mae’n bwysig bod cymunedau lleol yn cael cymryd rhan yn y broses hon, a sicrhau bod ymwelwyr yn cael croeso didwyll o gynnes a choﬁadwy.

en-gb	l S ustainable ways of working
cy-gb	l F fyrdd cynaliadwy o weithio

en-gb	As an overarching principle, it will be important to support and raise awareness of new and innovative ways to improve the sustainability of the industry.
cy-gb	Fel egwyddor gyffredinol, mae’n bwysig cefnogi a thynnu sylw at ffyrdd newydd ac arloesol o weithio i wneud y diwydiant yn fwy cynaliadwy.

en-gb	Sustainable tourism means choosing to develop the type of tourism that makes the greatest contribution to Wales’ social and economic development.
cy-gb	Mae twristiaeth gynaliadwy’n golygu dewis datblygu’r math o dwristiaeth sy’n cyfrannu fwyaf at ddatblygiad cymdeithasol ac economaidd Cymru.

en-gb	This requires a balance to be struck between the environmental impact of tourism and its contribution to host communities’ social and economic development.
cy-gb	Mae hyn yn gofyn am gydbwysedd rhwng effaith twristiaeth ar yr amgylchedd a’i chyfraniad at ddatblygiad cymdeithasol ac economaidd y cymunedau sy’n ei chynnal.

en-gb	Concern for the environment has rapidly become a major concern for both consumers and Government.
cy-gb	Mae’r amgylchedd wedi tyfu’n destun pryder mawr i gwsmeriaid a’r Llywodraeth fel ei gilydd.

en-gb	People are increasingly expressing a desire to minimise their carbon footprint in their everyday lives and travel choices.
cy-gb	Mae pobl yn fwyfwy awyddus i leihau eu hôl troed carbon yn eu bywydau bob dydd a’u dewisiadau teithio.

en-gb	Government targets to address climate change add force to this global imperative.
cy-gb	Mae targedau’r Llywodraeth i fynd i’r afael â newid yn yr hinsawdd yn ategu pwysigrwydd y mater byd-eang hwn.

en-gb	Invitation
cy-gb	Gwahoddiad

en-gb	Street Market, Abergavenny Food Festival
cy-gb	Marchnad Stryd, Gw ^ yl Fwyd Y Fenni

en-gb	This strategy sets out ambitious growth targets for tourism in Wales for the period 2013 – 2020.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn gosod targedau twf uchelgeisiol ar gyfer twristiaeth yng Nghymru rhwng 2013 a 2020.

en-gb	It is, by deﬁnition, a high level document that provides a strategic focus for partnership working that will help to strengthen our competitive position and improve the performance of the tourism sector in Wales.
cy-gb	Mae’n ddogfen lefel uchel sy’n darparu ffocws strategol ar gyfer gweithio mewn partneriaeth a fydd yn helpu i gryfhau ein sefyllfa gystadleuol a gwella perfformiad y sector twristiaeth yma yng Nghymru.

en-gb	A more detailed action plan supporting this strategy identiﬁes immediate next steps and clariﬁes who should be responsible for delivering them.
cy-gb	Mae cynllun gweithredu manylach sy’n ategu’r strategaeth hon yn nodi’r camau uniongyrchol nesaf a phwy ddylai fod yn gyfrifol am eu cyﬂawni.

en-gb	None of this, however, will be possible without a unity of purpose across Government, the industry and from those who have a wider interest in tourism.
cy-gb	Fodd bynnag, mae angen nod cyffredin ar draws y Llywodraeth, y diwydiant, a rhai â diddordeb ehangach mewn twristiaeth, i wireddu hyn.

en-gb	As a small country, we are ideally suited to working together as a team to drive success for Wales.
cy-gb	Fel gwlad fach, rydym mewn sefyllfa ddelfrydol i gydweithio fel tîm er mwyn llywio llwyddiant i Gymru.

en-gb	This strategy, based as it is on sound research and consultation, invites those who want to see tourism succeed and prosper be part of the team to deliver a higher performing tourism sector that is making an increasing contribution to the economic, social and environmental well-being of Wales.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon, sy’n seiliedig ar waith ymchwil cadarn ac ymgynghoriad, yn estyn gwahoddiad i bawb sydd am weld twristiaeth yn llwyddo a ffynnu, i ymuno â’r tîm sy’n creu sector twristiaeth perfformiad uwch sy’n gwneud cyfraniad cynyddol i les economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol Cymru.

en-gb	There is every reason to be optimistic about the prospects for growth and success, building on the solid progress made in recent years.
cy-gb	Mae gennym bob rheswm i fod yn obeithiol yngly ^ n â thwf a llwyddiant yn y dyfodol, gan adeiladu ar gynnydd cadarn y blynyddoedd diwethaf.

en-gb	Working together for tourism in a Partnership for Growth is what this strategy is setting out to do.
cy-gb	Cydweithio er lles twristiaeth mewn Partneriaeth ar gyfer Twf yw nod y strategaeth hon.

en-gb	We invite you to be part of that opportunity and look forward to our working together to deliver for Wales.
cy-gb	Dyma wahoddiad i chi wneud eich rhan. Edrychwn ymlaen at gydweithio â chi er mwyn cyﬂawni dros Gymru.

en-gb	Coast Path with Newgale beach in distance, St Bride’s Bay, Pembrokeshire
cy-gb	Llwybr yr Arfordir – traeth Niwgwl yn y pellter, Bae Sain Ffraid, Sir Benfro

en-gb	Taking Wales Forward 2016-2021 2
cy-gb	Symud Cymru Ymlaen 2016-2021 2

en-gb	Foreword by the First Minister of Wales 3
cy-gb	Rhagair gan y Prif Weinidog 2

en-gb	Prosperous and Secure 4
cy-gb	Ffyniannus a Diogel 4

en-gb	Healthy and Active 7
cy-gb	Iach ac Egnïol 7

en-gb	Ambitious and Learning 9
cy-gb	Uchelgais a Dysgu 9

en-gb	United and Connected 12
cy-gb	Unedig a Chysylltiedig 12

en-gb	Shared Challenges and Opportunities 15
cy-gb	Heriau a Chyfleoedd Cyffredin 15

en-gb	Driving Forward Delivery 15
cy-gb	Bwrw Ati i Gyflawni 15

en-gb	Taking Wales Forward sets out how this Government will deliver more and better jobs through a stronger, fairer economy, improve and reform our public services, and build a united, connected and sustainable Wales.
cy-gb	Mae Symud Cymru Ymlaen yn nodi sut y bydd y Llywodraeth hon yn darparu mwy o swyddiansawdd gwell drwy economi gryfach a thecach, yn gwella a diwygio ein gwasanaethau cyhoeddus, ac yn adeiladu Cymru unedig, gysylltiedig a chynaliadwy.

en-gb	A critical five years lie ahead.
cy-gb	Mae pum mlynedd eithriadol bwysig o'n blaen.

en-gb	The UK withdrawal from the European Union creates some uncertainty and challenges, but our mandate is clear.
cy-gb	Er bod penderfyniad y Deyrnas Unedig i adael yr Undeb Ewropeaidd yn creu tipyn o ansicrwydd ac yn cyflwyno tipyn o heriau, mae einmandad yn glir.

en-gb	The Welsh Government’s relentless focus will be on driving improvement in our economy and public services, which are together the bedrock of people’s daily lives.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cymru'n canolbwyntio'n ddiflino ar wella’n heconomi a'n gwasanaethau cyhoeddus, sydd gyda'i gilydd yn sylfaen i fywydau beunyddiol ein pobl.

en-gb	This document outlines our key priorities for delivering those improvements.
cy-gb	Mae'r ddogfen hon yn amlinellu'n prif flaenoriaethau ar gyfer cyflawni'r gwelliannau hyn.

en-gb	They are ambitious measures aimed at making a difference for everyone, at every stage in their lives.
cy-gb	Maent yn fesurau uchelgeisiol sydd â'r nodwneud gwahaniaeth i bawb, ar bob cam o'u bywydau.

en-gb	Wales in the 21st century is diverse and complex and our programmes need to reflect that.
cy-gb	Rhaid i'n rhaglenni adlewyrchu'r ffaith bod Cymru'r 21ain ganrif yn wlad amrywiol a chymhleth.

en-gb	We need to support people when they need it most, and equip services to respond to challenges, such as an ageing population, a changing climate, new technologies and globalisation.
cy-gb	Rhaid inni gefnogi pobl pan fo angen hynny fwyaf, ac arfogi gwasanaethau i ymateb i heriau, megis poblogaeth sy'n heneiddio, hinsawdd sy'n newid, technolegau newydd a globaleiddio.

en-gb	A future outside the European Union asks additional questions of what kind of country we want to be.
cy-gb	Cwestiwn arall sy'n codi wrth inni wynebu dyfodol y tu allan i'r Undeb Ewropeaidd yw pa fath o wlad ydyn ni am fod.

en-gb	To provide stability we will continue our commitment to get the right settlement for the people of Wales.
cy-gb	Er mwyn darparu sefydlogrwydd, byddwn yn parhau â'n hymrwymiad i sicrhau'r setliad cywir i bobl Cymru.

en-gb	We must work together, to take the whole country forward and contribute to delivering goals that we share.
cy-gb	Rhaid i ni weithio gyda'n gilydd i symud y wlad gyfan yn ei blaen a chyfrannu at gyflawni nodau sy'n gyffredin i ni i gyd.

en-gb	The issues we face can only be tackled through new ways of working, including joined up programmes which reinforce and build on what people and communities are doing for themselves.
cy-gb	Er mwyn mynd i'r afael â'r materion sydd o'n blaen, mae angen ffyrdd newydd o weithio gan gynnwys rhaglenni cydgysylltiedig sy'n atgyfnerthu ac yn adeiladu ar yr hyn y mae pobl a chymunedau yn ei wneud eu hunain.

en-gb	Taking Wales Forward sets out how we will work across traditional boundaries to deliver our priorities.
cy-gb	Mae Symud Cymru Ymlaen yn dangos sut y byddwn yn gweithio ar draws ffiniau traddodiadol i gyflawni ein blaenoriaethau.

en-gb	Four cross-cutting strategies will help us to maximise our impact in these uncertain times and deliver the promise of the Future Generations Act.
cy-gb	Bydd pedair strategaeth drawsbynciol yn ein helpu i gael yr effaith fwyaf posib yn y cyfnod ansicr hwn sydd o'n blaen, a chyflawni addewid Deddf Cenedlaethau'r Dyfodol.

en-gb	Our work must be guided by financial responsibility and realism.
cy-gb	Rhaid i ymddygiad cyfrifol ac ymarferoldeb cyllidol dywys ein gwaith.

en-gb	Austerity imposed by the UK Government continues, and every objective analysis of the potential impact of Brexit says we should be prepared for a shrinking economy.
cy-gb	Mae cyni Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn parhau, ac mae pob dadansoddiad gwrthrychol o effaith bosibl gadael yr Undeb Ewropeaidd yn dweud y dylem baratoi i weld yr economi'n crebachu.

en-gb	So now, more than ever being in Government means choices and we will face tough ones.
cy-gb	Felly nawr yn fwy nag erioed mae bod mewn Llywodraeth yn golygu gwneud dewisiadau, ac fe fydd rhai anodd iawn o'n blaen.

en-gb	Where we start new programmes to fulfil our pledges, we must stop something else to pay for it.
cy-gb	Pan fyddwn yn dechrau rhaglenni newydd i gyflawni ein haddewidion, bydd rhaid inni roi terfyn ar rywbeth arall i dalu amdano.

en-gb	That is the new reality for this Assembly, and every party must adapt to this if they are to play a serious role in Wales’ future.
cy-gb	Dyna'r realiti newydd ar gyfer y Cynulliad hwn, ac mae'n rhaid i bob plaid addasu i hyn os ydynt am chwarae rhan ddifrifol yn nyfodol Cymru.

en-gb	The promises made by the Leave campaign in the European Referendum have already been consigned to the scrapheap, and so it is for the Welsh Government to prove doubters wrong and show once again that our policies can deliver, even in changed and more difficult circumstances.
cy-gb	Mae'r addewidion a wnaed gan yr ymgyrch adael yn y Refferendwm Ewropeaidd eisoes wedi mynd i ebargofiant. Yn awr, felly, bydd yn rhaid i Lywodraeth Cymru ddangos unwaith eto y gall ein polisïau gyflawni, a hynny mewn amgylchiadau gwahanol ac anoddach hyd yn oed.

en-gb	Good leadership listens.
cy-gb	Mae arweinwyr da yn gwrando.

en-gb	No one has a monopoly on good ideas.
cy-gb	Nid oes gan unrhyw un fonopoli ar syniadau da.

en-gb	Ours will be an open government, receptive to new ideas and willing to work with others.
cy-gb	Bydd ein llywodraeth ni yn un agored, yn croesawu syniadau newydd ac yn barod i weithio gydag eraill.

en-gb	Together we can build a Wales that is more confident, more equal, better skilled and more resilient.
cy-gb	Gyda'n gilydd, gallwn adeiladu Cymru sy'n fwy hyderus, yn fwy cyfartal, yn fwy medrus ac yn fwy cadarn.

en-gb	As a country we have punched above our weight on the international stage, and now we are ready to do more.
cy-gb	Fel gwlad rydyn ni eisoes yn cyflawni mwy na'r disgwyl ar y llwyfan rhyngwladol, a nawr rydyn ni'n barod i wneud mwy.

en-gb	I want to see a Wales which is prosperous and secure, healthy and active, ambitious and learning, united and connected.
cy-gb	Rydw i am weld Cymru ddiogel sy’n ffynnu, Cymru iach ac egnïol, Cymru uchelgeisiol sy’n dysgu, Cymru unedig a chysylltiedig.

en-gb	This is the Wales we are determined to build over the coming five years.
cy-gb	Dyma'r Gymru yr ydym yn benderfynol o'i chreu dros y pum mlynedd nesaf.

en-gb	Carwyn Jones
cy-gb	Carwyn Jones

en-gb	First Minister of Wales
cy-gb	Y Prif Weinidog

en-gb	Prosperousand Secure
cy-gb	Ffyniannus a Diogel

en-gb	Our aim is better jobs, closer to home.
cy-gb	Ein nod yw darparu swyddi gwell, yn nes adref.

en-gb	We want work and secure housing for all, supported by sustainable growth in our businesses.
cy-gb	Rydym am weld gwaith a chartrefi diogel i bawb, gyda chymorth twf cynaliadwy ein busnesau.

en-gb	Our ambitions will be shaped by the challenges we face.
cy-gb	Yr heriau sydd o'n blaen fydd yn siapio ein huchelgeisiau.

en-gb	These include ongoing austerity, UK withdrawal from the EU, globalisation, technological innovation, climate change and an ageing population.
cy-gb	Ymhlith yr heriau hyn mae'r cyni parhaus, ymadawiad y Deyrnas Unedig o'r Undeb Ewropeaidd, globaleiddio, arloesi technolegol, y newid yn yr hinsawdd a phoblogaeth sy'n heneiddio.

en-gb	This Government will focus on effective interventions which deliver greater financial security for businesses and individuals to build growth and prosperity.
cy-gb	Bydd y Llywodraeth hon yn canolbwyntio ar ymyriadau effeithiol sy'n rhoi mwy o sicrwydd ariannol i fusnesau ac unigolion er mwyn sicrhau twf a ffyniant.

en-gb	We will foster the conditions needed to allow businesses to thrive and to create and retain high quality jobs in Wales.
cy-gb	Awn ati i feithrin yr amodau sy’n angenrheidiol i ganiatáu i fusnesau ffynnu ac i greu a chadw swyddi o ansawdd da yng Nghymru.

en-gb	We will promote manufacturing as a key sector for growth in the Welsh economy.
cy-gb	Byddwn yn hyrwyddo gweithgynhyrchu fel sector allweddol ar gyfer twf yn economi Cymru.

en-gb	We will reduce burdens on business and stimulate innovation and growth, working with our universities and colleges.
cy-gb	Byddwn yn lleihau'r baich ar fusnesau ac yn ysgogi arloesi a thwf, gan gydweithio gyda'n prifysgolion a'n colegau.

en-gb	We will build infrastructure to keep Wales moving and connect people with jobs, housing and leisure.
cy-gb	Byddwn yn adeiladu seilwaith er mwyn i Gymru barhau i symud ac i gysylltu pobl â swyddi, tai a gweithgareddau hamdden.

en-gb	Over recent years Wales has raised its profile globally as a first-class place to invest, do business, visit, study, and to live.
cy-gb	Dros y blynyddoedd diwethaf mae proffil Cymru wedi codi ar draws y byd fel lle ardderchog i fuddsoddi, cynnal busnes, ymweld, astudio a byw.

en-gb	We have built a global reputation for sustainable development.
cy-gb	Mae gennym enw da ar draws y byd o ran datblygu cynaliadwy.

en-gb	Building on record levels of inward investment we will constantly seek new markets and investors from around the world, and promote Wales as an active international partner.
cy-gb	Gan adeiladu ar lefelau uwch nag erioed o fewnfuddsoddi, byddwn yn chwilio'n gyson am farchnadoedd a buddsoddwyr newydd o bob cwr o'r byd, ac yn hyrwyddo Cymru fel partner rhyngwladol gweithredol.

en-gb	We will provide the support that people need to access those jobs.
cy-gb	Darparwn y gefnogaeth sydd ei hangen ar bobl i gael mynediad at y swyddi hyn.

en-gb	Better schools and better skills have never been so important for our young people and the future of the economy.
cy-gb	Mae gwell ysgolion a sgiliau yn bwysicach nag erioed i'n pobl ifanc ac i ddyfodol yr economi.

en-gb	Through better education and providing skills for life we can help to break the cycle of disadvantage and inequality over the longer term.
cy-gb	Drwy well addysg a thrwy darparu sgiliau ar gyfer bywyd, gallwn helpu i dorri'r cylch o anfantais ac anghydraddoldeb yn y tymor hir.

en-gb	Our commitment is to offer the skills and experiences people need to thrive and prosper in our times.
cy-gb	Rydym yn ymrwymo i gynnig y sgiliau a'r profiadau sydd eu hangen ar bobl i ffynnu heddiw.

en-gb	Getting people into employment and sustaining jobs is not just about increasing skills.
cy-gb	Mae sicrhau bod pobl yn cael swyddi ac yn eu cadw yn golygu mwy na dim ond gwella sgiliau.

en-gb	We will improve workforce health, including mental ill health, through ensuring that health services support people throughout their working life.
cy-gb	Awn ati i wella iechyd y gweithlu, gan gynnwys iechyd meddwl, drwy sicrhau bod y gwasanaethau iechyd yn cefnogi pobl drwy gydol eu bywydau gwaith.

en-gb	We are offering a better deal on childcareto remove barriers to secure employment.
cy-gb	Rydym yn cynnig gwell bargen ar ofal plant i gael gwared ar yr hyn all rwystro pobl rhag cael swyddi.

en-gb	We want to help those who want to work,or start a business, but are currently constrainedby childcare pressures.
cy-gb	Rydym am helpu'r rhai sydd am weithio, neu ddechrau busnes, ond sydd ar hyn o bryd yn cael eu cyfyngu gan ofynion gofal plant.

en-gb	We will make significant investment in transport right around Wales to ensure that people can travel easily to jobs and so that businesses can trade smoothly.
cy-gb	Byddwn yn buddsoddi'n sylweddol mewn trafnidiaeth ledled Cymru er mwyn sicrhau bod modd i bobl deithio'n rhwydd i gyrraedd at swyddi, ac er mwyn i fusnesau fasnachu'n esmwyth.

en-gb	Supporting Business
cy-gb	Cefnogi Busnesau

en-gb	Deliver a tax cut, meaning smaller bills for 70,000 businesses and reducing business rates bills to zero for half of all eligible firms.
cy-gb	Torri treth, gan arwain at filiau llai i 70,000 o fusnesau, a gostwng biliau ardrethi busnes i ddim ar gyfer hanner y cwmnïau cymwys.

en-gb	Create a Wales Development Bank.
cy-gb	Creu Banc Datblygu Cymru.

en-gb	Drive forward inward investment, innovation and the creation of new jobs through a Business Accelerator Scheme for homegrown businesses with global potential designed to improve marketing, advertising, networking and skills investment.
cy-gb	Ysgogi mewnfuddsoddi, arloesi a chreu swyddi newydd drwy Gynllun Sbarduno Busnes ar gyfer busnesau cynhenid â photensial byd-eang, a luniwyd i wella gwaith marchnata, hysbysebu, rhwydweithio a buddsoddi mewn sgiliau.

en-gb	Promote tech hubs, especially in towns and cities where there are colleges and universities.
cy-gb	Hyrwyddo canolfannau technoleg,yn arbennig mewn trefi a dinasoedd lle maecolegau a phrifysgolion.

en-gb	Provide tailored support for co-operatives and mutuals.
cy-gb	Darparu cymorth penodol ar gyfer cwmnïau cydweithredol a chydfuddiannol.

en-gb	Promote Green Growth to create sustainable jobs for the future.
cy-gb	Hyrwyddo Twf Gwyrdd i greu swyddi cynaliadwy at y dyfodol.

en-gb	Support the development of our successful Creative Industries and Tourism businesses and build on our record of success in hosting major cultural, sporting, business and other events.
cy-gb	Cefnogi datblygiad ein busnesau llwyddiannus yn y Diwydiannau Creadigol a Thwristiaeth, ac adeiladu ar ein henw da am gynnal digwyddiadau mawr ym maes diwylliant, chwaraeon, busnes a digwyddiadau eraill.

en-gb	Promote Wales for investment from within the UK and around the world, while helping to stimulate exports to new and existing markets.
cy-gb	Hyrwyddo Cymru i ddenu buddsoddiad o'r Deyrnas Unedig ei hun ac o bob cwr o'r byd, gan helpu i ysgogi allforion i farchnadoedd newydd a'r rhai sydd eisoes yn bodoli.

en-gb	Create the most generous childcare offer anywhere in the UK:
cy-gb	Creu'r cynnig gofal plant mwyaf hael unrhyw le yn y Deyrnas Unedig:

en-gb	30 hours free childcare a week for working parents of three and four year olds, 48 weeks of the year.
cy-gb	30 awr yr wythnos o ofal plant rhad ac am ddim i rieni plant tair a phedair oed sy'n gweithio, 48 wythnos y flwyddyn.

en-gb	Prosperity for All
cy-gb	Ffyniant i Bawb

en-gb	Create a minimum of 100,000 high quality all age apprenticeships.
cy-gb	Creu o leiaf 100,000 o brentisiaethau o safon uchel i bobl o bob oed.

en-gb	Reshape employability support for job-ready individuals, and those furthest from the labour market, to acquire the skills and experience to gain and maintain sustainable employment.
cy-gb	Ail-lunio cymorth cyflogadwyedd ar gyfer unigolion sy'n barod i gael swyddi, a'r rhai sydd bellaf o'r farchnad lafur, er mwyn iddynt gael y sgiliau a'r profiad i ennill a chadw swyddi cynaliadwy.

en-gb	Pilot a Better Jobs Closer to Home project, designed to create employment and training hubs in areas of high economic deprivation.
cy-gb	Cynnal cynllun peilot o brosiect Swyddi Gwell, yn Nes Adref, wedi'i lunio i greu canolfannau cyflogaeth a hyfforddiant mewn ardaloedd difreintiedig iawn yn economaidd.

en-gb	Continue to improve our procurement policy to bring economic, social and community benefits to Wales.
cy-gb	Parhau i wella ein polisi caffael er mwyn dod â manteision economaidd, cymdeithasol a chymunedol i Gymru.

en-gb	Establish a Ministerial Taskforce for the valleys.
cy-gb	Sefydlu Tasglu Gweinidogol ar gyfer y Cymoedd.

en-gb	Deliver the Cardiff City Region Deal and develop a similar deal for Swansea, and Growth Deal for North Wales.
cy-gb	Cyflawni Bargen Dinas-ranbarth Caerdydd a datblygu bargen debyg i Abertawe a Bargen Twf ar gyfer y Gogledd.

en-gb	Carry forward our work on financial inclusion, including support for advice services and credit unions.
cy-gb	Datblygu’n gwaith ar gynhwysiant ariannol, gan gynnwys cymorth i wasanaethau cynghori ac undebau credyd.

en-gb	Work in partnership to deliver an extra 20,000 affordable homes in the next term, including supporting construction of more than 6,000 homes through the Help to Buy scheme.
cy-gb	Gweithio mewn partneriaeth i ddarparu 20,000 o dai fforddiadwy ychwanegol yn ystod y tymor nesaf, gan gynnwys adeiladu dros 6,000 o dai drwy'r cynllun Cymorth i Brynu.

en-gb	Introduce a new ‘Rent to Own’ housing model.
cy-gb	Cyflwyno model dai newydd 'Rhentu i Berchnogi'.

en-gb	Explore options to end land banking.
cy-gb	Edrych ar ffyrdd o roi diwedd ar fancio tir.

en-gb	Continue long term collaboration with house builders to deliver accelerated rates of house building.
cy-gb	Parhau i gydweithio yn y tymor hir gydag adeiladwyr tai er mwyn cynyddu’r gyfradd adeiladu tai.

en-gb	Successful, Sustainable Rural Communities
cy-gb	Cymunedau Gwledig Llwyddiannus, Cynaliadwy

en-gb	Work with partners to secure a prosperous future for Welsh agriculture, building on our early engagement following the EU referendum.
cy-gb	Gweithio gyda'n partneriaid i sicrhau dyfodol llewyrchus i amaethyddiaeth yng Nghymru, gan adeiladu ar ein trafodaethau cynnar yn dilyn refferendwm yr Undeb Ewropeaidd.

en-gb	Support Welsh agriculture by introducing a small grants scheme in the rural development plan.
cy-gb	Cefnogi diwydiant amaeth Cymru drwy gyflwyno cynllun grantiau bach i'r cynllun datblygu gwledig.

en-gb	Support the work of the Agricultural Advisory Panel for Wales to ensure a decently paid, committed and well-trained workforce.
cy-gb	Cefnogi gwaith y Panel Cynghori ar Amaethyddiaeth Cymru er mwyn sicrhau gweithlu ymroddedig sy'n cael cyflog teilwng a hyfforddiant priodol.

en-gb	Support community-led projects, promote skills development, job creation, entrepreneurship, community energy, rural transport and broadband access.
cy-gb	Cefnogi prosiectau dan arweiniad y gymuned, hyrwyddo datblygiad sgiliau, creu swyddi, entrepreneuriaeth, ynni cymunedol, trafnidiaeth wledig a mynediad at fand-eang.

en-gb	Safeguard social housing in rural communities by ending Right to Buy and continuing to support the work of Rural Housing Enablers.
cy-gb	Diogelu tai cymdeithasol mewn cymunedau gwledig drwy roi diwedd ar Hawl i Brynu a pharhau i gefnogi gwaith yr Hwyluswyr Tai Gwledig.

en-gb	Community Safety and Tackling Extremism
cy-gb	Diogelwch Cymunedol a Mynd i'r Afael ag Eithafiaeth

en-gb	Build on the provisions of our Violence against Women, Domestic Abuse and Sexual Violence Act (VAWDASV).
cy-gb	Adeiladu ar ddarpariaethau ein Deddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol.

en-gb	Work with our Police & Crime Commissioners and other partners on issues including VAWDASV and cyber security and crime.
cy-gb	Gweithio gyda'n Comisiynwyr Heddlu a Throseddu a phartneriaid eraill ar faterion gan gynnwys trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol, a seiberddiogelwch a seiberdroseddu.

en-gb	Work with UK Government to tackle extremism, and with partners across Wales to help combat extremism and ensure security.
cy-gb	Gweithio gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig i fynd i'r afael ag eithafiaeth, a chyda phartneriaid ar draws Cymru i helpu i herio eithafiaeth a sicrhau diogelwch.

en-gb	Encourage closer joint working between emergency services.
cy-gb	Annog cydweithio agosach rhwng gwasanaethau brys.

en-gb	Make progress towards our goal of reducing our greenhouse emissions by at least 80% by 2050 and continue our work to protect and enhance biodiversity and local ecosystems.
cy-gb	Symud ymlaen tuag at ein nod o weld gostyngiad o 80% o leiaf yn ein hallyriadau nwyon tyˆ gwydr erbyn 2050, a pharhau â'n gwaith i ddiogelu a gwella bioamrywiaeth ac ecosystemau lleol.

en-gb	Further our lead over other nations in recycling and minimising landfill.
cy-gb	Parhau i arwain gwledydd eraill o ran ailgylchu a lleihau'r gwastraff sy'n cael ei anfon i safleoedd tirlenwi.

en-gb	Support the development of more renewable energy projects, including tidal lagoons and community energy schemes.
cy-gb	Cefnogi datblygiad mwy o brosiectau ynni adnewyddadwy, gan gynnwys môr-lynnoedd llanw a chynlluniau ynni cymunedol.

en-gb	Invest in the skills required for the green economy, and promote green growth and innovation.
cy-gb	Buddsoddi yn y sgiliau angenrheidiol ar gyfer yr economi werdd a hyrwyddo twf gwyrdd ac arloesi.

en-gb	Continue to invest in flood defence work and take further action to better manage water in our environment.
cy-gb	Parhau i fuddsoddi mewn gwaith amddiffyn rhag llifogydd a chymryd camau pellach i reoli dwˆ r yn well yn ein hamgylchedd.

en-gb	Continue our opposition to fracking, based on evidence.
cy-gb	Parhau i wrthwynebu ffracio, a hynny ar sail tystiolaeth.

en-gb	Healthyand Active
cy-gb	Iach ac Egnïol

en-gb	Good health underpins all of our ambitions for Wales.
cy-gb	Mae iechyd da wrth wraidd pob uchelgais sydd gennym ar gyfer Cymru.

en-gb	We are committed to helping improve health and well-being for all.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i helpu i wella iechyd a llesiant pawb.

en-gb	Living healthy lives allows us to fulfil our potential, meet our educational aspirations and play a full part in the economy and society of Wales.
cy-gb	Mae byw bywydau iach yn ein galluogi i gyflawni ein potensial, cyflawni ein huchelgais addysgol a chwarae rhan lawn yn economi a chymdeithas Cymru.

en-gb	Our ambition is to embed healthy living throughout our programmes and to place a focus on health at the heart of everything that we do.
cy-gb	Ein huchelgais yw sefydlu’r egwyddor o fyw'n iach yn ein holl raglenni a sicrhau ffocws ar iechyd ym mhopeth a wnawn.

en-gb	An ageing, growing and changing population is increasing demand and costs of healthcare.
cy-gb	Mae poblogaeth sy'n tyfu, yn heneiddio ac yn newid yn arwain at gynnydd yn y galw am ofal iechyd a'r costau cysylltiedig.

en-gb	There is still too big a gap between the health of the richest and poorest in our communities.
cy-gb	Mae bwlch rhy fawr o hyd rhwng iechyd y cyfoethocaf a'r tlotaf yn ein cymunedau.

en-gb	These challenges require a range of responses from birth through to old age maximising health and well-being throughout life.
cy-gb	Mae'r heriau hyn yn gofyn am amrywiol ymatebion, a hynny o enedigaeth hyd at henaint er mwyn sicrhau’r iechyd a’r llesiant gorau posibl gydol oes.

en-gb	We remain committed to the founding principles of the NHS, healthcare free and accessible to all at the point of need.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo o hyd i egwyddorion sylfaenol y GIG, sef gofal iechyd rhad ac am ddim ar gael i bawb pan fo’i angen.

en-gb	We will protect and improve the Welsh NHS over the next five years and ensure it develops effectively to meet future needs.
cy-gb	Byddwn yn amddiffyn a gwella GIG Cymru dros y pum mlynedd nesaf ac yn sicrhau ei fod yn datblygu'n effeithiol i ddiwallu anghenion y dyfodol.

en-gb	However, the NHS needs to reflect the needs of our modern society, with closer links between health and social services, strengthened community provision and better organisation of general hospital and specialised services.
cy-gb	Fodd bynnag, mae angen i'r GIG adlewyrchu anghenion ein cymdeithas fodern, gyda chysylltiadau agosach rhwng gwasanaethau iechyd a chymdeithasol, darpariaeth gymunedol gryfach a gwell trefn ar wasanaethau ysbytai cyffredinol ac arbenigol.

en-gb	We will move more care and services from hospitals into communities, supported by integrated and sustainable Health and Care Services capable of meeting current demand and future need.
cy-gb	Awn ati i symud mwy o ofal a gwasanaethau o ysbytai i gymunedau, gyda chymorth Gwasanaethau Iechyd a Gofal integredig a chynaliadwy a all ddiwallu'r galw heddiw ac yn y dyfodol.

en-gb	We will deliver timely care and treatment to patients when they need it.
cy-gb	Darparwn ofal a thriniaeth yn brydlon i gleifion pan fo angen.

en-gb	We aim to help children and young people to develop healthy behaviours through their formative years.
cy-gb	Anelwn i helpu plant a phobl ifanc i ddatblygu ymddygiad iach drwy gydol eu blynyddoedd ffurfiannol.

en-gb	Education is our greatest longer term lever for improving the life chances of young people.
cy-gb	Addysg yw'r ffordd orau o wella cyfleoedd bywyd pobl ifanc yn y tymor hir.

en-gb	Ensuring young people reach key developmental milestones is fundamental not only to attainment and occupational outcomes, but wider adult health and well-being.
cy-gb	Mae sicrhau bod pobl ifanc yn cyrraedd cerrig milltir pwysig o ran eu datblygiad yn sylfaenol bwysig nid yn unig o ran cyrhaeddiad a chanlyniadau o ran galwedigaeth, ond hefyd i iechyd a llesiant ehangach oedolion.

en-gb	We will promote healthy lifestyles and choices through interventions on preventing ill health and encouraging more activity for general well-being throughout life.
cy-gb	Hyrwyddwn ddewisiadau iach a ffyrdd iach o fyw drwy ymyriadau i atal afiechyd ac annog mwy o ymarfer corff ar gyfer llesiant cyffredinol gydol oes.

en-gb	We will tackle obesity.
cy-gb	Awn i'r afael â gordewdra.

en-gb	We will help develop stronger support for mental illness.
cy-gb	Helpwn i ddatblygu gwell cefnogaeth ar gyfer salwch meddwl.

en-gb	Through supporting people into sustainable employment and tackling mental ill health in the workplace we are broadening the impacts of jobs and growth to offer the support people need.
cy-gb	Drwy helpu pobl i gael swyddi cynaliadwy a rhoi sylw i salwch meddwl yn y gweithle, rydym yn ehangu effeithiau swyddi a thwf i gynnig y cymorth y mae pobl ei angen.

en-gb	We take a positive view of the vital contribution older people make to society, including the provision of care.
cy-gb	Mae gennym agwedd bositif tuag at gyfraniad hanfodol pobl hyˆ n i gymdeithas, gan gynnwys darparu gofal.

en-gb	As people live longer we will work with communities to support the ageing population to stay well into later life.
cy-gb	Wrth i bobl fyw yn hirach, byddwn yn gweithio gyda chymunedau i helpu'r boblogaeth sy'n heneiddio i barhau i fod yn iach cyn hired â phosib yn ddiweddarach yn eu bywydau.

en-gb	Improving our Healthcare Services
cy-gb	Gwella ein Gwasanaethau Gofal Iechyd

en-gb	Introduce a New Treatment Fund to give people in Wales fast access to new and innovative treatments and work to end the postcode lottery for drugs and treatments not routinely available on the NHS.
cy-gb	Cyflwyno Cronfa Triniaethau Newydd er mwyn i bobl Cymru fedru cael mynediad cyflym at driniaethau newydd ac arloesol, a rhoi terfyn ar y loteri cod post am gyffuriau a thriniaethau nad ydynt ar gael yn gyffredinol drwy'r GIG.

en-gb	Continue to improve access to GP surgeries, making it easier to get an appointment.
cy-gb	Parhau i wella mynediad at feddygfeydd, gan ei gwneud yn haws cael apwyntiad.

en-gb	Invest in community pharmacies to take pressure off our GP surgeries.
cy-gb	Buddsoddi mewn fferyllfeydd cymunedol i leddfu'r pwysau ar ein meddygfeydd.

en-gb	Seek to establish a Parliamentary Review into the long-term future of Health and Social Care in Wales.
cy-gb	Ceisio sefydlu Adolygiad Seneddol i ddyfodol hirdymor Iechyd a Gofal Cymdeithasol yng Nghymru.

en-gb	Increase investment in facilities to reduce waiting times and exploit digital technologies to help speed up the diagnosis of illness.
cy-gb	Cynyddu buddsoddiad mewn cyfleusterau i leihau amseroedd aros a manteisio ar dechnoleg ddigidol i helpu i gyflymu diagnosis.

en-gb	Invest in a new generation of integrated health and social services centres alongside the transformation of our hospital estate.
cy-gb	Buddsoddi mewn cenhedlaeth newydd o ganolfannau iechyd a gwasanaethau cymdeithasol integredig wrth drawsnewid ystad ein hysbytai.

en-gb	Our Healthcare Staff
cy-gb	Ein Staff Gofal Iechyd

en-gb	Take action to attract and train more GPs, nurses and other health professionals across Wales.
cy-gb	Gweithredu i ddenu a hyfforddi mwy o feddygon teulu, nyrsys a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill ledled Cymru.

en-gb	Ensure more nurses, in more settings, through an extended nurse staffing levels law.
cy-gb	Sicrhau mwy o nyrsys, mewn mwy o leoliadau, drwy gyfraith lefelau staffio nyrsys estynedig.

en-gb	Invest in training NHS staff and create a single body to commission and provide training and education for all healthcare professionals, especially the primary care workforce to support the work of GPs.
cy-gb	Buddsoddi i hyfforddi staff y GIG a chreu corff unigol i gomisiynu a darparu addysg a hyfforddiant i bob gweithiwr iechyd proffesiynol, yn arbennig y gweithlu gofal sylfaenol er mwyn cefnogi gwaith meddygon teulu.

en-gb	Work to ensure good industrial relations in the interests of staff and patients.
cy-gb	Gweithio i sicrhau cysylltiadau diwydiannol da, er lles staff a chleifion.

en-gb	Introduce a new public health bill.
cy-gb	Cyflwyno bil iechyd y cyhoedd newydd.

en-gb	Implement the Healthy Child Wales programme to ensure consistent delivery of universal health services up to age seven.
cy-gb	Gweithredu rhaglen Plant Iach Cymru i sicrhau cysondeb o ran darpariaeth gwasanaethau iechyd cyffredinol i blant hyd at saith oed.

en-gb	Work with schools to promote children and young people’s activity and awareness of the importance of healthy lifestyle choices.
cy-gb	Gweithio gydag ysgolion i hyrwyddo ymarfer corff i blant a phobl ifanc, ac ymwybyddiaeth ynghylch pwysigrwydd dewisiadau bywyd iach.

en-gb	Continue to promote exercise and good nutrition, reduce excessive alcohol consumption and cut smoking rates in Wales to 16% by 2020.
cy-gb	Parhau i hyrwyddo ymarfer corff a maeth, lleihau'r achosion o or-yfed alcohol a thorri cyfraddau ysmygu Cymru i 16% erbyn 2020.

en-gb	Introduce a new Wales Well-being Bond aimed at improving mental and physical health and to reduce sedentary lifestyles, poor nutrition and excessive alcohol consumption.
cy-gb	Cyflwyno Bond Llesiant Cymru, gyda'r nod o wella iechyd meddyliol a chorfforol a lleihau achosion o ddiffyg ymarfer corff, diffyg maeth a gor-yfed alcohol.

en-gb	Mental Health and Well-being
cy-gb	Iechyd Meddwl a Llesiant

en-gb	Prioritise mental health treatment, support, prevention and de-escalation, including a pilot Social Prescription scheme and increase access to talking therapies.
cy-gb	Rhoi blaenoriaeth i driniaeth a chymorth iechyd meddwl ac atal a lleddfu salwch meddwl, gan gynnwys cynllun peilot Presgripsiwn Cymdeithasol a chynyddu mynediad at therapïau siarad.

en-gb	Work with schools, employers and other partners to improve well-being and promote better emotional health.
cy-gb	Gweithio gydag ysgolion, cyflogwyr a phartneriaid eraill i wella llesiant a hyrwyddo gwell iechyd emosiynol.

en-gb	Work to ensure that mental health discrimination is ended.
cy-gb	Gweithio i roi diwedd ar gamwahaniaethu ar sail iechyd meddwl.

en-gb	Care and Older People
cy-gb	Gofal a Phobl Hŷn

en-gb	More than double the capital people can keep when entering residential care to £50,000.
cy-gb	Mwy na dyblu'r cyfalaf y gall pobl ei gadw pan fyddant yn mynd i mewn i ofal preswyl i £50,000.

en-gb	Ensure our ground-breaking social services legislation is fully implemented and all the benefits are realised.
cy-gb	Sicrhau bod ein deddfwriaeth arloesol ar wasanaethau cymdeithasol yn cael ei gweithredu'n llawn a bod yr holl fanteision yn cael eu gwireddu.

en-gb	Retain the Intermediate Care Fund.
cy-gb	Cadw'r Gronfa Gofal Canolraddol.

en-gb	Take further action to make Wales a dementia friendly country through developing and implementing a new national dementia plan.
cy-gb	Cymryd camau pellach i wneud Cymru'n wlad sy’n ystyriol o ddementia drwy ddatblygu a gweithredu cynllun dementia cenedlaethol newydd.

en-gb	Develop a nationwide and cross-government strategy to address loneliness and isolation.
cy-gb	Datblygu strategaeth genedlaethol a thraws-lywodraethol i roi sylw i unigrwydd ac arwahanrwydd.

en-gb	Ambitious andLearning
cy-gb	Uchelgaisa Dysgu

en-gb	Our future prosperity and stability depends on the skills and values of the people of Wales.
cy-gb	Mae ffyniant a llewyrch Cymru, ynghyd â’i sefydlogrwydd, yn dibynnu ar sgiliau a gwerthoedd ei phobl.

en-gb	Education has a fundamental role to play in personal fulfilment, community development and wealth creation.
cy-gb	Mae gan addysg rôl hollol sylfaenol i’w chwarae o ran boddhad personol, datblygu cymunedol a chreu cyfoeth.

en-gb	Everyone deserves the opportunity to achieve their potential and we believe that education changes lives and drives economic growth.
cy-gb	Mae pawb yn haeddu’r cyfle i wireddu eu potensial, a chredwn fod addysg yn newid bywydau ac yn hybu twf economaidd.

en-gb	It will build the workforce that we need to deliver the public services that are at the heart of our ambitions for Wales and help us to break the cycle of disadvantage and inequality over the longer term.
cy-gb	Addysg fydd yn datblygu’r gweithlu sydd ei angen arnom ar gyfer y gwasanaethau cyhoeddus sydd wrth galon ein huchelgeisiau ar gyfer Cymru ac addysg fydd yn ein helpu i ddod â’r cylch o anfantais ac anghydraddoldeb i ben yn y tymor hir.

en-gb	We want to create conditions to give every child the best start in life.
cy-gb	Rydym am greu’r amodau a fydd yn caniatáu i bob plentyn gael y dechrau gorau posib i fywyd.

en-gb	We recognise the vital importance of the first 1,000 days in every child’s life, including a safe, warm home, a foundation for reading skills and good health.
cy-gb	Cydnabyddwn fod y 1,000 diwrnod cyntaf yn hollbwysig ym mywyd plant ac mae’r hyn sydd ei angen arnynt yw iechyd da, cartref diogel a chlyd a sylfaen dda o ran eu gallu i ddarllen.

en-gb	Our education reforms focus on raising standards, closing the attainment gap between the poorest pupils and their peers, and promoting strong leadership and co-operation.
cy-gb	Mae ein diwygiadau i’r system addysg yn canolbwyntio ar godi safonau, cau’r bwlch cyrhaeddiad rhwng y disgyblion tlotaf a’u cyfoedion, a hyrwyddo arweinyddiaeth gref a chydweithio da.

en-gb	We will continue to transform the education and skills sector through supporting, and expecting, teachers and educators to develop their skills and improving buildings in which children and students learn.
cy-gb	Fe barhawn i drawsnewid y sector addysg a sgiliau drwy gefnogi athrawon ac addysgwyr i ddatblygu eu sgiliau – a bydd disgwyl iddynt wneud hynny – a thrwy wella’r adeiladau y mae plant a myfyrwyr yn dysgu ynddynt.

en-gb	In partnership, we will work with parents, teachers, students and education institutions to embrace the challenges ahead. We are ambitious in our shared commitment to a dynamic future for all of our youngest citizens.
cy-gb	Gweithiwn mewn partneriaeth â rhieni, athrawon, myfyrwyr a sefydliadau addysg i wynebu’r heriau – rydym yn uchelgeisiol o ran ein hymrwymiad i sicrhau dyfodol deinamig ar gyfer ein pobl ifanc.

en-gb	A vibrant further and higher education sector is vital to our vision – educating people and supporting businesses and universities in their pursuit of innovation.
cy-gb	Mae sector addysg bellach ac addysg uwch llewyrchus yn rhan hanfodol o’n gweledigaeth – y nod yw addysgu pobl a chefnogi busnesau a phrifysgolion i arloesi.

en-gb	Our universities, now more than ever, have opportunities and responsibilities as local, national and international institutions.
cy-gb	Yn awr yn fwy nag erioed, mae gan ein prifysgolion gyfleoedd, ond hefyd gyfrifoldebau, fel sefydliadau lleol, cenedlaethol a rhyngwladol.

en-gb	Underpinning all of our work is a belief that someone’s ability to benefit from education should not be determined by where they live or what their income is. We will continue our drive to reduce inequalities and remove barriers to education.
cy-gb	Y sail i’n gwaith i gyd yw’r gred na ddylai’r gallu i fanteisio ar addysg ddibynnu ar ble mae rhywun yn byw neu beth yw eu hincwm: fe barhawn â’n hymdrechion i leihau anghydraddoldebau a chwalu’r rhwystrau sy’n atal pobl rhag manteisio ar addysg

en-gb	Best Start for Children
cy-gb	Y Cychwyn Gorau i Blant

en-gb	Continue and develop our positive parenting programmes.
cy-gb	Parhau â’n rhaglenni rhianta cadarnhaol, a’u datblygu.

en-gb	Support families and parents to reduce adverse childhood experiences which can have lifelong effects.
cy-gb	Cefnogi teuluoedd a rhieni i leihau profiadau niweidiol yn ystod plentyndod, a all gael effaith gydol oes.

en-gb	Continue our innovative Flying Start intervention programme.
cy-gb	Parhau â’n rhaglen ymyriadau arloesol, Dechrau’n Deg.

en-gb	Maintain our commitment to the Foundation Phase.
cy-gb	Parhau â’n hymrwymiad i’r Cyfnod Sylfaen.

en-gb	Ensure every child gets the best start in life through an extended Pupil Deprivation Grant.
cy-gb	Sicrhau bod pob plentyn yn cael y dechrau gorau posib i fywyd drwy Grant Amddifadedd Disgyblion estynedig.

en-gb	Seek cross party support for legislation to end the defence of “Reasonable Punishment”.
cy-gb	Ceisio cefnogaeth ar draws y pleidiau ar gyfer deddfwriaeth i ddod â’r amddiffyniad ‘cosb resymol’ i ben.

en-gb	Looked After Children
cy-gb	Plant sy’n Derbyn Gofal

en-gb	Examine ways of ensuring children in care enjoy the same life chances as other children and if necessary reform the way they are looked after.
cy-gb	Archwilio ffyrdd o sicrhau bod plant mewn gofal yn mwynhau’r un cyfleoedd mewn bywyd â phlant eraill, a diwygio’r ffordd y gofelir amdanynt os bo angen.

en-gb	Work to reduce unnecessary use of care, building on the work of the Integrated Family Support Service to work with and support the most vulnerable children and families in Wales.
cy-gb	Gweithio i leihau defnydd diangen o ofal, gan ddatblygu ar waith y Gwasanaethau Integredig Cymorth i Deuluoedd i gefnogi’r plant a’r teuluoedd mwyaf agored i niwed yng Nghymru.

en-gb	Standards in Schools
cy-gb	Safonau Mewn Ysgolion

en-gb	Invest an additional £100 million to drive up school standards over the next term.
cy-gb	Buddsoddi £100 miliwn ychwanegol i wella safonau ysgolion dros y tymor nesaf.

en-gb	Extend the Pupil Offer developed in our Challenge Schools to continue to close the attainment gap.
cy-gb	Ymestyn y Cynnig i Ddisgyblion, a ddatblygwyd yn ein Hysgolion Her, i barhau i gau’r bwlch cyrhaeddiad.

en-gb	Continue to develop a new curriculum to ensure young people have the skills, knowledge and experiences they need to help develop the creativity and broader understanding of the world needed to be confident, rounded and outward looking.
cy-gb	Parhau i ddatblygu cwricwlwm newydd i sicrhau bod gan bobl ifanc y sgiliau, yr wybodaeth a’r profiad sydd eu hangen arnynt i fod yn greadigol ac i feddu ar ddealltwriaeth o’r byd er mwyn bod yn bobl hyderus, gyflawn ac agored.

en-gb	Reduce infant class sizes.
cy-gb	Lleihau maint dosbarthiadau babanod.

en-gb	Invest nearly £2 billion in new and refurbished schools, community schools and college buildings by 2024.
cy-gb	Buddsoddi bron £2 biliwn erbyn 2024 mewn ailwampio ysgolion, adeiladau ysgolion newydd, adeiladau ysgolion cymunedol ac adeiladau colegau.

en-gb	Pilot a new model of Community Learning Centres providing extended services with childcare, parenting support, family learning and community access to facilities built around the school day.
cy-gb	Cynnal cynllun peilot o fodel newydd o Ganolfannau Dysgu Cymunedol a fydd yn darparu ystod estynedig o wasanaethau megis gofal plant, cymorth i rieni, dysgu i deuluoedd a mynediad at gyfleusterau i’r gymuned, a hynny oll wedi’i ddatblygu o gwmpas y diwrnod ysgol.

en-gb	Legislate for a new system of Additional Learning Needs support.
cy-gb	Deddfu ar gyfer system newydd o gymorth Anghenion Dysgu Ychwanegol.

en-gb	Schools’ Workforce
cy-gb	Gweithlu Ysgolion

en-gb	Incentivise, recognise and promote teaching excellence so that we raise standards across the board, and develop training and opportunities for teachers and the broader education workforce.
cy-gb	Cydnabod, hyrwyddo ac annog rhagoriaeth ym maes addysgu er mwyn codi safonau, a datblygu hyfforddiant a chyfleoedd i athrawon a’r gweithlu addysg ehangach.

en-gb	Develop a new model for the employmentand development of supply teachersin Wales.
cy-gb	Datblygu model newydd ar gyfer cyflogi a datblygu athrawon cyflenwi yng Nghymru.

en-gb	Review the impact of current policy on surplus school places, with emphasis on rural schools, to better take account of future growth trends.
cy-gb	Adolygu effaith polisïau cyfredol ar leoedd gwag mewn ysgolion, gyda phwyslais ar ysgolion mewn ardaloedd gwledig, er mwyn ymateb yn briodol i’r tueddiadau o ran twf yn y dyfodol.

en-gb	Reshape Welsh teaching in our schools to enable young people to utilise their Welsh language skills in wider society.
cy-gb	Ailwampio dysgu Cymraeg yn ein hysgolion i alluogi pobl ifanc i ddefnyddio’u sgiliau iaith Gymraeg yn y gymdeithas ehangach.

en-gb	Digital Inclusion
cy-gb	Cynhwysiant Digidol

en-gb	Prioritise schools’ access to super-fast broadband within the national programme.
cy-gb	Rhoi blaenoriaeth i ysgolion o ran cael mynediad at fand eang cyflym iawn yn y rhaglen genedlaethol o ehangu mynediad.

en-gb	Support the roll-out of digital competence in our schools and develop coding skills in our young people.
cy-gb	Cefnogi’r gwaith o gyflwyno Cymhwysedd Digidol yn ein hysgolion, a datblygu sgiliau codio ymhlith ein pobl ifanc.

en-gb	Further and Higher Education
cy-gb	Addysg Bellach ac Uwch

en-gb	Prioritise support for enhanced links between education and industry, enabling innovation and entrepreneurship across our public and private sectors in collaboration with our universities and colleges.
cy-gb	Blaenoriaethu cymorth i wella cysylltiadau rhwng addysg a diwydiant, gan alluogi ac annog arloesedd ac entrepreneuriaeth ar draws ein sectorau cyhoeddus a phreifat mewn cydweithrediad â’n prifysgolion a’n colegau.

en-gb	Promote and enhance both academic and vocational routes into and through further and higher education, and the national, international and civic roles of our educational institutions.
cy-gb	Hyrwyddo a gwella llwybrau academaidd a galwedigaethol ym maes addysg bellach ac uwch a rolau ein sefydliadau addysg yn lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

en-gb	This includes both full and part-time opportunities that will benefit learners of all ages, employers and communities.
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys cyfleoedd llawn amser a rhan amser a fydd o fudd i ddysgwyr o bob oedran, ynghyd â chyflogwyr a chymunedau.

en-gb	Develop closer links between universities and schools to strengthen our widening access work and support more of our looked after children to get into university.
cy-gb	Datblygu cysylltiadau agosach rhwng ein hysgolion a’n prifysgolion er mwy cryfhau ein gwaith ehangu mynediad a chynorthwyo mwy o blant sy’n derbyn gofal i fynd i’r brifysgol.

en-gb	Better utilise our existing relationships with Welsh universities to help sell Wales to the world following the Brexit vote – and work with the sector to ensure protection for students, and important research grants.
cy-gb	Gwneud defnydd gwell o’n perthynas â phrifysgolion Cymru i werthu Cymru i’r byd yn dilyn y bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd – a gweithio gyda’r sector i sicrhau y diogelir myfyrwyr a grantiau ymchwil pwysig.

en-gb	Consult further on the specific recommendations of the Hazelkorn review, including the funding, regulation and governance arrangements for further and higher education.
cy-gb	Ymgynghori ymhellach ar argymhellion penodol adolygiad Hazelkorn, gan gynnwys y trefniadau cyllido, rheoleiddio a llywodraethu ym maes addysg bellach ac uwch.

en-gb	Offer the best package of student support available in the UK based on the recommendations of the Diamond Review, with a view to early implementation where appropriate, and without negative effect on the higher education budget.
cy-gb	Cynnig y pecyn gorau o gymorth i fyfyrwyr yn y Deyrnas Unedig yn seiliedig ar argymhellion Adolygiad Diamond, gyda’r nod o roi’r argymhellion ar waith yn gynnar lle bo hynny’n briodol, heb gael effaith negyddol ar y gyllideb ar gyfer addysg uwch.

en-gb	Explore potential expansion of the remit of the Coleg Cymraeg Cenedlaethol to include further education.
cy-gb	Archwilio’r posibilrwydd o ehangu cylch gwaith y Coleg Cymraeg Cenedlaethol i gynnwys addysg bellach.

en-gb	Maintain the successful Wales Union Learning Fund.
cy-gb	Cynnal Cronfa Ddysgu Undebau Cymru, sydd wedi bod yn llwyddiant.

en-gb	Wales is engaged and connected to the wider world.
cy-gb	Mae Cymru’n gysylltiedig â’r byd o’i chwmpas.

en-gb	We contribute to that world and are in turn shaped and influenced by it.
cy-gb	Rydym yn cyfrannu at y byd hwnnw ac, yn ei dro, mae’r byd hwnnw’n dylanwadu arnom ni.

en-gb	The UK withdrawal from the European Union means we must work harder and more actively to give substance to our outward-looking character.
cy-gb	Mae’r bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd yn golygu y bydd rhaid inni weithio’n galetach fyth i gysylltu Cymru â’r byd.

en-gb	We have seen significant technological advances over the last decade, which provide us with more opportunities than ever to connect within and beyond Wales.
cy-gb	Rydym wedi gweld datblygiadau technolegol sylweddol dros y degawd diwethaf. Mae’r rhain yn golygu bod mwy o gyfleoedd nag erioed o’r blaen i gysylltu â phobl yng Nghymru a thu hwnt.

en-gb	These cannot replace the importance of strong communities and transport connections, but they do provide us with additional opportunities to deliver a united Wales and to extend our reach.
cy-gb	Ni all hyn ddisodli pwysigrwydd cymunedau cryfion a chysylltiadau trafnidiaeth, ond serch hynny maent yn gyfle ychwanegol i sicrhau Cymru unedig ac i ymestyn ein dylanwad.

en-gb	We will continue to build a united and connected society, where everyone is respected and valued.
cy-gb	Parhawn i ddatblygu cymdeithas unedig a chysylltiedig, cymdeithas sy’n parchu ac yn gwerthfawrogi pawb.

en-gb	Our people will be supported by sustainable services which meet the needs of today while preparing to face the challenges of the future.
cy-gb	Caiff y bobl eu cefnogi gan wasanaethau cynaliadwy sy’n diwallu anghenion cyfoes ac yn paratoi ar gyfer heriau’r dyfodol.

en-gb	We will continue to invest in infrastructure to boost the economy and communities of Wales and to connect all parts of Wales.
cy-gb	Parhawn i fuddsoddi mewn seilwaith er mwyn rhoi hwb i economi a chymunedau Cymru ac er mwyn cysylltu pob rhan o Gymru.

en-gb	We will support people and communities from birth through to old age.
cy-gb	Fe gefnogwn ni bobl o’u genedigaeth i’w henaint, a chefnogi eu cymunedau hefyd.

en-gb	We are committed to delivering the reforms needed to ensure that our public services are resilient and meet future needs.
cy-gb	Rydym wedi ymrwymo i gyflawni’r diwygiadau sydd eu hangen i sicrhau bod ein gwasanaethau cyhoeddus yn gadarn ac yn gydnerth ac yn barod ar gyfer anghenion y dyfodol.

en-gb	Our education reforms will change lives and drive economic growth.
cy-gb	Bydd ein diwygiadau i’r system addysg yn newid bywydau ac yn hwb i dwf economaidd.

en-gb	We will focus on economic interventions which deliver greater financial security for businesses and individuals.
cy-gb	Fe ganolbwyntiwn ar ymyriadau economaidd a fydd yn rhoi mwy o sicrwydd ariannol i fusnesau ac unigolion.

en-gb	We will build a social model of health and social care which better matches local needs and services.
cy-gb	Datblygwn fodel cymdeithasol o ofal iechyd a gofal cymdeithasol – model a fydd yn cyd-fynd yn well ag anghenion a gwasanaethau lleol.

en-gb	We need to go digital-first in our delivery of government services. We will lead by example, by challenging the health service and education sector to utilise every opportunity the digital age presents.
cy-gb	Mae angen inni fynd yn ddigidol o ran ein darpariaeth o wasanaethau llywodraethol gan osod esiampl a herio’r gwasanaeth iechyd a’r sector addysg i fanteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd y mae’r oes ddigidol yn eu cynnig.

en-gb	Our ambition for unity is framed by cultural and democratic structures.
cy-gb	Mae strwythurau diwylliannol a democrataidd yn bwysig i’n huchelgais o sicrhau undod.

en-gb	We want to see the Welsh language used more extensively and for the numbers who speak it to grow.
cy-gb	Rydym am weld defnydd ehangach o’r Gymraeg a chynnydd yn y nifer sy’n ei siarad.

en-gb	Culture is the soul of Wales and we aim to help nourish and support it.
cy-gb	Mae diwylliant wrth galon ein gwlad a bwriadwn ei feithrin a’i faethu.

en-gb	International links are key to promoting tourism and culture.
cy-gb	O ran hyrwyddo twristiaeth a diwylliant, bydd cysylltiadau rhyngwladol yn hollbwysig.

en-gb	Wales’ reach goes far beyond our borders.
cy-gb	Mae Cymru’n dylanwadu y tu hwnt i’w ffiniau.

en-gb	This Government is outward facing and will help position Wales as an internationally focussed, ambitious country.
cy-gb	Rydym yn Llywodraeth sydd ag agwedd agored i’r byd, sydd am i Gymru fod yn wlad uchelgeisiol a rhyngwladol.

en-gb	We will seek investment and trade opportunities around the globe.
cy-gb	Ceisiwn fuddsoddiad a chyfleoedd masnachu o bob cwr o’r byd.

en-gb	Where Wales has a voice on issues that concern us, we will use it.
cy-gb	Pan fydd gan Gymru lais ar faterion sydd o bwys inni – fe godwn ein llais.

en-gb	We will continue to foster international links in higher and further education and to promote and share international best practice in healthcare.
cy-gb	Parhawn i feithrin cysylltiadau rhyngwladol ym maes addysg bellach ac uwch a pharhawn i hyrwyddo a rhannu arferion gorau rhyngwladol ym maes gofal iechyd.

en-gb	National Infrastructure Commission
cy-gb	Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol

en-gb	Establish a National Infrastructure Commission to provide increased certainty and sustainability for investment in the future.
cy-gb	Sefydlu Comisiwn Seilwaith Cenedlaethol i ddarparu mwy o sicrwydd a chynaliadwyedd ar gyfer buddsoddi yn y dyfodol.

en-gb	Work alongside the UK National Infrastructure Commission to ensure key investment decisions recognise the needs of Wales.
cy-gb	Gweithio gyda Chomisiwn Seilwaith Cenedlaethol y Deyrnas Unedig i sicrhau bod penderfyniadau allweddol ynghylch buddsoddi yn ystyried anghenion Cymru.

en-gb	Deliver an M4 relief road, and improvements to the A55, the A40 in West Wales and other trunk roads.
cy-gb	Darparu ffordd liniaru ar gyfer yr M4, ynghyd â gwelliannau i’r A55, yr A40 yn y Gorllewin a chefnffyrdd eraill.

en-gb	Create a South Wales Metro and advance the development of a North Wales Metro system.
cy-gb	Creu Metro De Cymru a bwrw ymlaen i ddatblygu Metro Gogledd Cymru.

en-gb	Develop a new, not-for-profit, rail franchise and deliver a more effective network of bus services once powers have been devolved.
cy-gb	Datblygu masnachfraint rheilffyrdd newydd, dielw, a darparu rhwydwaith mwy effeithiol o wasanaethau bws, unwaith y bydd y pwerau wedi’u datganoli.

en-gb	Ensure seamless ticketing arrangements and improved marketing as part of the new travel arrangements for Wales.
cy-gb	Sicrhau trefniadau di-dor o ran tocynnau a gwell marchnata fel rhan o’r trefniadau teithio newydd ar gyfer Cymru.

en-gb	Ensure better access to active travel for all.
cy-gb	Sicrhau gwell mynediad at deithio llesol i bawb.

en-gb	Digital Connectivity
cy-gb	Cysylltedd Digidol

en-gb	Bring people together digitally by offering fast reliable broadband to every property in Wales.
cy-gb	Dod â phobl ynghyd yn ddigidol drwy gynnig band eang cyflym a dibynadwy i bob eiddo yng Nghymru.

en-gb	Aim to help 95% of people gain at least the basic digital skills needed for the 21st century by 2021.
cy-gb	Erbyn 2021, ceisio helpu 95% o bobl i gael o leiaf y sgiliau digidol sylfaenol sydd eu hangen ar gyfer yr unfed ganrif ar hugain.

en-gb	Build a shared understanding of the challenges facing local government and wider public services, and on the need for innovation, to develop a wider conversation about the reform needed, the models and pace of delivery and the pace of change.
cy-gb	Datblygu cyd-ddealltwriaeth o’r heriau sy’n wynebu llywodraeth leol a’r gwasanaethau cyhoeddus yn gyffredinol, ac o ran yr angen am arloesi, ysgogi sgwrs ehangach am y diwygio sydd angen ei wneud, modelau cyflawni, a pha mor gyflym y cyflawnir ac y newidir pethau.

en-gb	Change the relationship between Welsh Government, WLGA and local government, slash numbers of performance indicators we collect, cut guidance and reform external audit and inspection.
cy-gb	Newid y berthynas rhwng Llywodraeth Cymru, CLlLC a Llywodraeth Leol, cwtogi ar nifer y dangosyddion perfformiad yr ydym yn eu casglu, cwtogi ar ganllawiau a diwygio trefn archwilio ac arolygu allanol.

en-gb	Provide funding to put in place a floor for future local government settlements.
cy-gb	Darparu cyllid i roi ‘llawr’ ar gyfer setliadau llywodraeth leol yn y dyfodol.

en-gb	Reform local government funding to make councils more sustainable and self-sufficient using the findings of the independent commission on local government finance and Welsh Government’s Finance Futures Panel.
cy-gb	Diwygio sut y cyllidir llywodraeth leol er mwyn gwneud cynghorau’n fwy cynaliadwy a hunangynhaliol gan ddefnyddio canlyniadau’r Comisiwn Annibynnol ar Gyllid Llywodraeth Leol a Phanel Llywodraeth Cymru ar Ddyfodol Cyllido.

en-gb	Work with local government to review council tax to make it fairer so that people with low and moderately valued properties pay less than they do now.
cy-gb	Gweithio gyda llywodraeth leol i adolygu’r dreth gyngor i’w gwneud yn decach fel bod pobl ag eiddo sydd o werth isel neu gymedrol yn talu llai nag y maent yn ei dalu nawr.

en-gb	Community Assets
cy-gb	Asedau Cymunedol

en-gb	Develop a 'Made in Wales' approach reflecting Welsh needs and aspirations.
cy-gb	Datblygu ymagwedd ‘Gwnaed yng Nghymru’ i adlewyrchu anghenion a dyheadau Cymru.

en-gb	Work with communities to protect local facilities that bring people together, including pubs, libraries, museums, arts centres and leisure centres.
cy-gb	Gweithio gyda chymunedau i ddiogelu cyfleusterau lleol sy’n dod â phobl ynghyd, megis tafarndai, llyfrgelloedd, amgueddfeydd, canolfannau celfyddydol a chanolfannau hamdden.

en-gb	Maintain a policy of free access to the National Museums.
cy-gb	Parhau â’r polisi o fynediad am ddim i Amgueddfeydd Cenedlaethol.

en-gb	Introduce measures to prevent unnecessary closures and to help communities take ownership of community assets where appropriate.
cy-gb	Cyflwyno mesurau i atal pethau rhag cau lle nad oes gwir raid ac i helpu cymunedau i berchnogi asedau cymunedol lle bo hynny’n briodol.

en-gb	A Fair Society
cy-gb	Cymdeithas Deg

en-gb	Repeal sections of the UK Government’s Trades Union legislation in devolved areas.
cy-gb	Mewn meysydd datganoledig, diddymu adrannau o ddeddfwriaeth Undebau Llafur Llywodraeth y Deyrnas Unedig.

en-gb	Take further action on the living wage, limit the use of zero hours contracts and tackle other rogue and bad practices.
cy-gb	Cymryd camau pellach o ran y cyflog byw, cyfyngu ar y defnydd o gontractau dim oriau a mynd i’r afael ag arferion gwael a thwyllodrus eraill.

en-gb	Implement the two-tier code comprehensively.
cy-gb	Gweithredu’r cod dwy haen yn eang.

en-gb	Continue our work with all protected groups to counter discrimination and ensure opportunities for all.
cy-gb	Parhau â’n gwaith gyda phob grwˆ p gwarchodedig i atal camwahaniaethu ac i sicrhau cyfleoedd i bawb.

en-gb	Work to ensure that membership of our democratic bodies better reflect the whole of society and improve equal representation on elected bodies and public sector boards.
cy-gb	Gweithio i sicrhau bod aelodaeth ein cyrff democrataidd yn adlewyrchu’r gymdeithas gyfan yn well a gwella cynrychiolaeth gydradd ar gyrff etholedig a byrddau’r sector cyhoeddus.

en-gb	Support votes at 16, take action to maximise voter registration and explore how digital technology can enhance voter participation.
cy-gb	Cefnogi pleidleisio’n 16 oed, cymryd camau i sicrhau bod cymaint o bobl â phosib yn cofrestru i bleidleisio, ac archwilio sut y gall technoleg ddigidol gynyddu’r niferoedd sy’n pleidleisio.

en-gb	Provide the funding to deliver the refreshed Autistic Spectrum Action Plan, including an all-age autism service for Wales.
cy-gb	Darparu’r cyllid i gyflawni’r Cynllun Gweithredu diwygiedig ar gyfer Anhwylderau’r Sbectrwm Awtistig, gan gynnwys gwasanaeth awtistiaeth ar gyfer pobl o bob oedran yng Nghymru.

en-gb	Work towards one million people speaking the Welsh language by 2050.
cy-gb	Gweithio tuag at sicrhau un miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

en-gb	Continue to invest in encouraging more people to use and speak Welsh in their everyday lives.
cy-gb	Parhau i fuddsoddi i annog mwy o bobl i siarad a defnyddio’r Gymraeg yn eu bywydau beunyddiol.

en-gb	Amend the Welsh Language Measure so that business and others can invest in promoting the use of the Welsh language and establish a Language Usage Fund.
cy-gb	Diwygio Mesur y Gymraeg er mwyn i fusnesau ac eraill allu buddsoddi i hyrwyddo’r defnydd o’r iaith a sefydlu Cronfa Defnyddio’r Gymraeg.

en-gb	Armed Forces
cy-gb	Y Lluoedd Arfog

en-gb	Provide support and services in line with our Armed Forces Covenant.
cy-gb	Darparu cymorth a gwasanaethau’n unol â’n Cyfamod y Lluoedd Arfog.

en-gb	Work with key partners in Wales to promote best practice in identifying the Armed Forces Community, whilst improving sign-posting and take-up of services.
cy-gb	Gweithio gyda phartneriaid allweddolyng Nghymru i hyrwyddo arfer gorau oran adnabod Cymuned y Lluoedd Arfog,a gwella sut y cyfeirir pobl at wasanaethau a’rniferoedd sy’n manteisio arnynt.

en-gb	Ensure our veterans continue to receive healthcare that meets their needs and maintain the valuable national Veterans NHS Wales service, which provides access to evidence-based treatments for veterans with mental health problems.
cy-gb	Sicrhau bod cyn-aelodau’r lluoedd arfog yn parhau i dderbyn gofal iechyd fel sydd ei angen arnynt a pharhau â gwasanaeth gwerthfawr GIG Cymru ar gyfer cyn-filwyr, sy’n darparu mynediad at driniaethau i gyn-filwyr sy’n dioddef o broblemau iechyd meddwl, a rheiny’n driniaethau sy’n seiliedig ar dystiolaeth.

en-gb	Volunteering & Third Sector
cy-gb	Gwirfoddoli a’r Trydydd Sector

en-gb	Work with partners across all sectors to identify more opportunities for people to volunteer.
cy-gb	Gweithio gyda phartneriaid ar draws pob sector i bennu mwy o gyfleoedd i bobl wirfoddoli.

en-gb	Renew our relationship with the Third Sector in order to generate maximum potential for volunteering.
cy-gb	Adnewyddu ein perthynas â’r Trydydd Sector er mwyn gwneud y mwyaf o wirfoddoli.

en-gb	Work with lottery distributors to investigate the creation of a large scale sustainability fund for voluntary organisations to grow and succeed.
cy-gb	Gweithio gyda dosbarthwyr arian y loteri i archwilio’r posibilrwydd o greu cronfa gynaliadwyedd fawr er mwyn helpu sefydliadau gwirfoddol i dyfu a llwyddo.

en-gb	Shared Challenges and Opportunities
cy-gb	Heriau a Chyfleoedd Cyffredin

en-gb	Our Future Generations Act has enshrined in law our commitment to develop policy and make decisions in ways that will maximise our impact on the long-term good of our country.
cy-gb	Mae’r Ddeddf Cenedlaethau’r Dyfodol wedi gosod mewn cyfraith ein hymrwymiad i ddatblygu polisi a gwneud penderfyniadau mewn ffyrdd a gaiff yr effaith fwyaf posib ar les hirdymor ein gwlad.

en-gb	This document sets out the steps that will help us move towards a prosperous, resilient, healthier and more equal future.
cy-gb	Mae’r ddogfen hon yn nodi’r camau a fydd yn ein symud tuag at fod yn wlad lewyrchus, gydnerth, iach a theg.

en-gb	A Wales that will be globally responsible, with cohesive communities, a vibrant culture and a thriving Welsh language.
cy-gb	Y nod yw Cymru sy’n gyfrifol yn rhyngwladol, gyda chymunedau cydlynol, diwylliant byrlymus, gyda'r Gymraeg yn ffynnu.

en-gb	Our four cross-cutting strategies will set out in more detail the interdependent actions we will take to shape future economic opportunities, strengthen communities, enable people to develop new skills and live healthy and fulfilling lives, improve access to housing and increase the quality and resilience of our natural environment.
cy-gb	Bydd ein pedair strategaeth drawsbynciol yn sôn yn fanylach am y camau rhyngddibynnol y byddwn yn eu cymryd i ffurfio cyfleoedd economaidd yn y dyfodol, i gryfhau cymunedau, i alluogi pobl i ddatblygu sgiliau newydd a byw bywydau llawn ac iach, i wella mynediad at dai ac i wella ansawdd a chydnerthedd ein hamgylchedd naturiol.

en-gb	Just as we do not have the monopoly on good ideas, we cannot deliver our agenda alone.
cy-gb	Nid oes gennym fonopoli ar syniadau da – ac ni allwn gyflawni ein hagenda heb gymorth.

en-gb	We will work across the public sector and with communities to deliver the Wales we want.
cy-gb	Fe weithiwn ar draws y sector cyhoeddus a chyda chymunedau i gyflawni’r Gymru yr ydym yn dymuno ei gweld.

en-gb	Driving Forward Delivery
cy-gb	Bwrw Ati i Gyflawni

en-gb	We are embracing an ambitious agenda for Wales.
cy-gb	Mae gennym agenda uchelgeisiol ar gyfer Cymru.

en-gb	There are many achievements on which to build, however the clear message is that we want to deliver more and better jobs, we want to support people to take up these opportunities, to live healthy, fulfilling lives.
cy-gb	Mae yna lu o lwyddiannau y gallwn ddatblygu arnynt, ond y neges glir yw ein bod am sicrhau mwy o swyddi, a rheiny’n swyddi da. Rydym hefyd am gefnogi pobl i fanteisio ar y cyfleoedd hyn, ac i fyw bywydau llawn ac iach.

en-gb	Our agenda can only be delivered through a relentless focus on driving improvement in our economy and public services.
cy-gb	Dim ond drwy ganolbwyntio’n ddiflino ar wella’n heconomi a’n gwasanaethau cyhoeddus y gallwn gyflawni’n hagenda.

en-gb	Taking Wales Forward sets out the four areas where we can have the biggest impact and the headline actions we will take.
cy-gb	Mae Symud Cymru Ymlaen yn nodi’r pedwar maes y gallwn gael yr effaith fwyaf ynddynt, ynghyd â’r prif gamau y byddwn yn eu cymryd.

en-gb	This is the beginning of our work over the next five years.
cy-gb	Dyma ddechrau gwaith y bum mlynedd nesaf.

en-gb	Our forthcoming Budget will align resources to our priorities.
cy-gb	Bydd y Gyllideb y cyhoeddwn yn fuan yn dyrannu adnoddau i gyd-fynd â’n blaenoriaethau.

en-gb	Our four strategies will consider how we can maximise the impact of everything that we do.
cy-gb	Bydd ein pedair strategaeth yn rhoi ystyriaeth i sut y gallwn sicrhau’r effaith fwyaf posib i bopeth a wnawn.

en-gb	The challenges that we face as a nation are complicated and inter-related and require us all to play our part.
cy-gb	Mae’r heriau yr ydym yn eu hwynebu fel cenedl yn rhai cymhleth ac maent oll yn gysylltiedig â’i gilydd. Mae gofyn inni gyd chwarae ein rhan.

en-gb	It is only through embracing a more inclusive way of working that we can hope to deliver our ambitions for Wales.
cy-gb	Dim ond drwy fabwysiadu ffordd fwy cynhwysol o weithio y gallwn wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer ein gwlad.

en-gb	The Future Generations Act presents an opportunity to work differently and engage with others to develop innovative solutions to the challenges that we face.
cy-gb	Mae'r Ddeddf Cenedlaethau’r Dyfodol yn gyfle i weithio mewn ffordd wahanol ac ymwneud ag eraill i ddatblygu atebion arloesol i’r heriau sy’n ein hwynebu.

en-gb	We already punch above our weight in the world, and the UK’s withdrawal from the EU only means that we must work still harder and do even more.
cy-gb	Rydym eisoes yn cyflawni mwy na’r disgwyl ar y llwyfan rhyngwladol, ac mae’r bleidlais i adael yr Undeb Ewropeaidd yn golygu y bydd rhaid inni weithio’n galetach nag erioed a chyflawni mwy fyth.

en-gb	We know that major challenges lie ahead and Taking Wales Forward gives us a framework for tackling the future with confidence, energy and clarity.
cy-gb	Rydym yn ymwybodol bod heriau mawrion yn ein hwynebu - ac mae Symud Cymru Ymlaen yn fframwaith clir ar gyfer troi tuag at y dyfodol yn llawn hyder ac egni.

en-gb	© Crown Copyright 2016, Welsh Government WG29234
cy-gb	© Hawlfraint y Goron 2016, Llywodraeth Cymru WG29234

en-gb	Towards Zero Waste
cy-gb	Tuag at Ddyfodol Diwastraff

en-gb	One Wales:
cy-gb	Cymru’n Un:

en-gb	One Planet
cy-gb	Cenedl Un Blaned

en-gb	Textiles Paper Plastics Metals Electrical
cy-gb	Tecstiliau Papur Plastigau Metelau Trydanol

en-gb	Paint Household Organics
cy-gb	Paent Organig o’r tyˆ

en-gb	Brown Glass
cy-gb	Gwydr Brown

en-gb	Blue Glass Wood
cy-gb	Gwydr Glas Pren

en-gb	The Overarching Waste Strategy  Document for Wales June 2010
cy-gb	Dogfen y Strategaeth Wastraff  Drosfwaol ar gyfer Cymru Meheﬁn 2010

en-gb	ISBN 978 0 7504 5580 0© Crown Copyright June 2010 CMK-22-01-203
cy-gb	ISBN 978 0 7504 5580 0© Hawlfraint y Goron Meheﬁn 2010 CMK-22-01-203

en-gb	i
cy-gb	i

en-gb	Ministerial Foreword  1 Part 1 - Setting the scene  5
cy-gb	Rhagair y Gweinidog  1 Rhan 1 - Cyﬂwyno’r cefndir   5

en-gb	The purpose   5 What has already been achieved?
cy-gb	Y diben   5 Beth a gyﬂawnwyd eisoes?

en-gb	6 The challenges we are facing and links to other Assembly Government strategies  8 Legislation  14 Key Principles  18
cy-gb	6 Yr heriau sy’n ein hwynebu a chysylltiadau â strategaethau eraill Llywodraeth y Cynulliad  8 Deddfwriaeth   14 Egwyddorion Allweddol   18

en-gb	Part 2 - Overview and implementation   23
cy-gb	Rhan 2 - Trosolwg a gweithredu   23

en-gb	Towards Zero Waste  23 Sector plans  23 Progress Report  25 Communications plan  25 Evidence base  26 What it means for you  27
cy-gb	Tuag at Ddyfodol Diwastraff  23 Cynlluniau sector  23 Adroddiad Cynnydd  25 Cynllun cyfathrebu  25 Sail y dystiolaeth   26 Yr hyn mae’n ei olygu i chi   27

en-gb	Part 3 - Towards Zero Waste outcomes:
cy-gb	Rhan 3 - Canlyniadau Tuag at Ddyfodol Diwastraff:

en-gb	31               building a sustainable future
cy-gb	31                 creu dyfodol cynaliadwy

en-gb	A Sustainable Environment  33 A Prosperous Society  39 A Fair and Just Society  42
cy-gb	Amgylchedd Cynaliadwy  33 Cymdeithas Ffyniannus   39 Cymdeithas Deg a Chyﬁawn  42

en-gb	Part 4 - Implementing the outcomes:
cy-gb	Rhan 4 - Gweithredu’r canlyniadau:

en-gb	45               our milestones, targets and priorities
cy-gb	ein cerrig milltir,   45                 ein targedau a’n blaenoriaethau

en-gb	Towards Zero Waste  47 2050:
cy-gb	Tuag at Ddyfodol Diwastraff   47 2050:

en-gb	Achieving Zero Waste   63
cy-gb	Cyﬂawni Dyfodol Diwastraff   63

en-gb	Delivery  65
cy-gb	Cyﬂawni   65 

en-gb	Waste prevention targets  65 Reuse, recycling and landﬁll reduction targets  68 Other commitments  71 Activity already being undertaken  71
cy-gb	Targedau atal gwastraff   65 Targedau ailddefnyddio, ailgylchu a thirlenwi llai  68 Ymrwymiadau eraill  71 Camau sydd eisoes ar y gweill   71

en-gb	Appendices
cy-gb	Atodiadau

en-gb	Appendix 1 - Compliance with EU Directives requiring waste plans  73 Appendix 2 - The impact of the proposed waste prevention targets                          for speciﬁc waste streams  75 Appendix 3 - One Wales policy gateway tool - summary sheet  81
cy-gb	Atodiad 1 - Cydymffurﬁo â Chyfarwyddebau’r UE sy’n gwneud cynlluniau                       gwastraff yn ofynnol  73 Atodiad 2 - Effaith y targedau atal gwastraff  arfaethedig ar ffrydiau gwastraff penodol   75 Atodiad 3 - Offeryn porth i bolisïau Cymru’n Un - taﬂen grynhoi  81

en-gb	ii
cy-gb	ii

en-gb	Glossary  85 List of ﬁgures
cy-gb	Geirfa    85 Rhestr o fﬁgurau

en-gb	Figure 1   -  Municipal waste management in Wales  6 Figure 2   -  Waste management of construction and demolition waste  7 Figure 3   -  The waste hierarchy  16 Figure 4   -  Strategy framework structure  26 Figure 5   -  Towards zero waste outcomes - building a sustainable future  32 Figure 6   -  The ecological footprint of paper waste  34 Figure 7   -  Ecological footprint of waste across all sectors  36 Figure 8   -  Waste prevention trends needed to meet ‘one Wales:
cy-gb	Fﬁgur 1   -   Rheoli gwastraff trefol yng Nghymru  6 Fﬁgur 2   -   Rheoli gwastraff adeiladu a dymchwel   7 Fﬁgur 3   -   Yr hierarchiaeth wastraff  16 Fﬁgur 4   -   Strwythur fframwaith y strategaeth  26 Fﬁgur 5   -   Tuag at ganlyniadau diwastraff - creu dyfodol cynaliadwy  32 Fﬁgur 6   -   Ôl troed ecolegol gwastraff papur  34 Fﬁgur 7   -   Ôl troed ecolegol gwastraff ar draws pob sector  36 Fﬁgur 8   -   Tueddiadau atal gwastraff sydd eu hangen i gyrraedd lefelau   37   gwastraff ‘Cymru’n Un:

en-gb	one planet’   37    levels of waste
cy-gb	Cenedl Un Blaned’

en-gb	Figure 9   -  Towards zero waste - milestones  46 Figure 10  -  Delivery of waste prevention targets  65 Figure 11  -  Delivery of reuse, recycling and landﬁll reduction targets  69
cy-gb	Fﬁgur 9   -   Tuag at ddyfodol diwastraff - cerrig milltir  46 Fﬁgur 10  -   Cyﬂawni’r targedau atal gwastraff   65 Fﬁgur 11 -   Cyﬂawni targedau ailddefnyddio, ailgylchu a thirlenwi llai  69

en-gb	I am delighted to present the Welsh Assembly Government’s revised overarching waste strategy document  for Wales - ‘Towards Zero Waste’.
cy-gb	Mae’n bleser arbennig gennyf gyﬂwyno strategaeth wastraff drosfwaol ddiwygiedig  Llywodraeth Cynulliad Cymru ar gyfer Cymru - ‘Tuag at Ddyfodol Diwastraff’.

en-gb	It describes at a high level how we will deal with waste in Wales to produce beneﬁts for not only the environment, but also for our economy and social wellbeing.
cy-gb	Mae’n disgriﬁo  ar lefel uchel sut y byddwn yn delio â gwastraff yng Nghymru er mwyn bod o fudd nid yn unigi’r amgylchedd, ond i’n heconomi a’n lles cymdeithasol hefyd.

en-gb	The strategy document details high level outcomes, policies and targets, and forms part of a suite of documents that together comprise the national waste management plan for Wales.
cy-gb	Mae’r ddogfen strategaeth yn rhoi manylion canlyniadau, polisïau a thargedau lefel uchel, ac yn ffurﬁo rhan o gyfres o  ddogfennau sydd, gyda’i gilydd, yn ffurﬁo’r cynllun rheoli gwastraff cenedlaethol ar gyfer Cymru.

en-gb	Detailed delivery actions will be provided in ‘sector plans’ and other papers as necessary.
cy-gb	Darperir camau gweithredu manwl yn y ‘cynlluniau sector’ ac mewn papurau eraill yn ôl y galw.

en-gb	Collectively this approach will make a signiﬁcant contribution to achieving our vision of a sustainable Wales that we have set out in our Sustainable Development Scheme One Wales: One Planet.
cy-gb	Gyda’i gilydd bydd y dull hwn o weithredu’n gwneud cyfraniad sylweddol at gyﬂawni ein gweledigaeth o Gymru gynaliadwy a ddisgriﬁwyd gennym yn ein Cynllun Datblygu Cynaliadwy, Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned.

en-gb	The overall approach laid out in this strategy document has been integrated and tested under the Welsh Assembly Government’s ‘policy gateway’ process.
cy-gb	Mae’r dull cyffredinol a ddisgriﬁr yn y ddogfen strategaeth hon wedi’i integreiddio a’i broﬁ fel  rhan o broses ‘porth i bolisïau’ Llywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	At its time of production Wise About Waste, the ﬁrst national waste strategy for Wales, published in 2002, was bold and ambitious in comparison to where we started from.
cy-gb	Pan gynhyrchwyd Yn Gall gyda Gwastraff, strategaeth wastraff genedlaethol gyntaf Cymru,  a gyhoeddwyd yn 2002, roedd yn ddewr ac yn uchelgeisiol o’i gymharu â’n man cychwyn.

en-gb	Environmental, economic and social imperatives now require us to go further and to be even more challenging and ambitious.
cy-gb	Bellach mae gorchmynion amgylcheddol, economaidd a chymdeithasol gorfodol yn golygu bod  angen i ni fynd ymhellach a bod yn fwy heriol ac uchelgeisiol fyth.

en-gb	The environmental consequences of our unsustainable use of resources have been brought sharply to our attention, our economy depends upon a secure supply of affordable resources which is under threat, and social justice is threatened when the environment deteriorates and resources become limited.
cy-gb	Tynnwyd ein sylw’n bendant at ganlyniadau amgylcheddol ein defnydd anghynaliadwy o adnoddau, mae ein heconomi yn dibynnu ar gyﬂenwad dibynadwy o adnoddau fforddiadwy sydd o dan fygythiad, a chaiff  cyﬁawnder cymdeithasol ei fygwth pan fydd yr amgylchedd yn dirywio ac adnoddau’n mynd yn brin.

en-gb	The need to do more to tackle waste has never been so important.
cy-gb	Ni fu’r angen erioed mor daer i wneud mwy i fynd i’r afael â gwastraff.

en-gb	We received over 94 responses to our consultation on the draft overarching waste strategy document.
cy-gb	Derbyniwyd dros 94 ymateb i’n hymgynghoriad ar y strategaeth wastraff drosfwaol ddrafft.

en-gb	In addition, 114 people  provided detailed comments at the consultation events we held, in Swansea, Llandudno and Aberystwyth and young people commented on our youngpeople’s version.
cy-gb	Yn ogystal â hynny, rhoddodd 114 o bobl sylwadau manwl yn y digwyddiadau ymgynghori a gynhaliwyd yn Abertawe, Llandudno ac Aberystwyth a rhoddodd pobl ifanc sylwadau ar ein fersiwn i bobl ifanc.

en-gb	I would like to thank everyone who responded.
cy-gb	Hoffwn ddiolch i bawb a ymatebodd.

en-gb	Your comments have strongly  inﬂuenced the ﬁnal document.
cy-gb	Mae eich sylwadau wedi dylanwadu’n  gryf ar y ddogfen derfynol.

en-gb	In particular, there was strong support for:
cy-gb	Yn benodol, roedd cefnogaeth gref i’r canlynol:

en-gb	•  The overall goals,
cy-gb	•  Y nodau cyffredinol,

en-gb	•  The need for waste reduction as a priority action, and
cy-gb	•  Yr angen i leihau gwastraff fel mater o ﬂaenoriaeth, a’r

en-gb	•  The recognition of the importance of behaviour change.
cy-gb	•  Sylweddoliad o bwysigrwydd newid ymddygiad.

en-gb	Towards Zero Waste provides us with the opportunity to conﬁrm that the outcomes that we are aiming to achieve are:
cy-gb	Mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn rhoi cyﬂe i ni gadarnhau mai’r canlyniadau rydym yn ceisio eu cyﬂawni yw:

en-gb	•  A sustainable environment, where the impact of waste in Wales is reduced to within our environmental limits by 2050.
cy-gb	•  Amgylchedd cynaliadwy, ble mae effaith gwastraff yng Nghymru’n cael ei leihau nes ei bod o fewn ein terfynau amgylcheddol erbyn 2050.

en-gb	This means that waste production and management will only be at ‘One Planet’ levels.
cy-gb	Mae hyn yn golygu mai dim ond ar lefelau ‘Un Blaned’ y bydd cynhyrchu a rheoli gwastraff.

en-gb	•  A prosperous society, with a sustainable, resource efﬁcient economy.
cy-gb	•  Cymdeithas ffyniannus, gydag economi gynaliadwy, sy’n gwneud defnydd effeithlon   o adnoddau.

en-gb	•  A fair and just society, in which all citizens can achieve their full human potential and contribute to the wellbeing of Wales through actions on waste prevention, reuse and recycling.
cy-gb	•  Cymdeithas deg a chyﬁawn, lle gall pob dinesydd gyﬂawni ei botensial llawn fel unigolyn a chyfrannu at les Cymru drwy weithredu i atal, ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff.

en-gb	In order to achieve these outcomes we have set two challenging milestones:
cy-gb	Er mwyn cyﬂawni’r canlyniadau hyn rydym wedi gosod dwy garreg ﬁlltir heriol:

en-gb	Towards zero waste
cy-gb	Tuag at ddyfodol diwastraff

en-gb	2025 is an intermediate step on the way towards ‘zero waste’, which we deﬁne as an aspirational end point where all waste that is produced is reused or recycled as a resource, without the need for any landﬁll or energy recovery.
cy-gb	Cam canolraddol ar y ffordd tuag at ‘ddyfodol diwastraff’ yw 2025, a ddifﬁniwn fel pwynt  terfyn dyheadol lle mae pob gwastraff a gynhyrchir yn cael ei ailddefnyddio neu ei ailgylchu fel adnodd, heb fod angen unrhyw dirlenwi nac adfer ynni.

en-gb	By 2025, we will have signiﬁcantly reduced waste and will manage any waste that is produced in a way that makes the most of our valuable resources.
cy-gb	Erbyn 2025, byddwn wedi lleihau gwastraff yn sylweddol a byddwn yn rheoli unrhyw wastraff a gynhyrchir mewn ffordd sy’n  gwneud y mwyaf o’n hadnoddau gwerthfawr.

en-gb	This will mean that we will maximise recycling, minimise the amount of residual waste produced and landﬁll as close to zero waste as possible.
cy-gb	Golyga hyn y byddwn yn ailgylchu cymaint ag y gallwn ac yn lleihau’r swm o wastraff gweddilliol a gynhyrchir, ac yn dileu tirlenwi hyd y gallwn.

en-gb	Achieving zero waste
cy-gb	Cyﬂawni dyfodol diwastraff

en-gb	By 2050 we will as a minimum reduce the impact of waste in Wales to within our environmental limits (which we deﬁne as one Wales: one planet levels of waste, roughly 65% less waste than we produce now), aiming to phase out residual waste through enhanced actions on waste prevention and sustainable consumption and production and ensuring that all waste that is produced is reused or recycled.
cy-gb	Erbyn 2050 byddwn yn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru nes ei bod o fewn ein terfynau  amgylcheddol (a ddifﬁniwn fel lefelau gwastraff Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned, sef 65% yn llai  o wastraff nag a gynhyrchwn yn awr, yn fras), gan anelu at gael gwared â gwastraff gweddilliol yn raddol trwy gamau cryfach i atal gwastraff a defnyddio a chynhyrchu’n gynaliadwy fel bod yr unig wastraff a gynhyrchir yn cael ei ailddefnyddio neu ei ailgylchu.

en-gb	Behaviour change is the key.
cy-gb	Newid ymddygiad yw’r allwedd.

en-gb	We now need people to rethink why they are producing so much waste in the ﬁrst place.
cy-gb	Mae arnom angen i bobl ailfeddwl yn awr pam eu bod yn cynhyrchu cymaint o wastraff yn y lle cyntaf.

en-gb	We need to consider what we buy, use and throwaway.
cy-gb	Mae angen i ni ystyried beth rydym yn ei brynu, ei ddefnyddio a’i daﬂu.

en-gb	We need to think about whether we really need some things in the ﬁrst place and be more selective about what and how much we consume.
cy-gb	Mae angen i ni feddwl a oes wir angen rhai pethau arnom yn y lle cyntaf  a bod yn fwy dethol ynglŷn â’r hyn rydym yn ei ddefnyddio a faint a ddefnyddiwn.

en-gb	We need to think about keeping the products we buy for longer and reusing them or passing them on when we no longer want or need them.
cy-gb	Mae angen i ni feddwl am gadw’r cynhyrchion a brynwn am fwy o amser a’u hailddefnyddio neu eu pasio  ymlaen pan na fyddwn eu heisiau neu eu hangen mwyach.

en-gb	We also need a truly comprehensive recycling society, where everyone can recycle where ever they are - at home, at leisure or at work.
cy-gb	Mae arnom angen cymdeithas ailgylchu wirioneddol gynhwysfawr hefyd, lle gall pawb ailgylchu lle bynnag y bônt - yn eu  cartreﬁ, wrth hamddena neu yn y gwaith.

en-gb	We will need the co-operation of companies who provide goods and the packaging that protects them.
cy-gb	Bydd arnom angen cydweithrediad cwmnïau sy’n darparu nwyddau a’r deunydd pacio sy’n eu diogelu.

en-gb	A good example of this is the excellent progress that has been made in cutting the use of single trip carrier bags.
cy-gb	Enghraifft dda o hyn yw’r cynnydd ardderchog a wnaed wrth leihau’r defnydd o fagiau  siopa untro.

en-gb	It is heart-warming to see how many people have taken this on board voluntarily.
cy-gb	Mae’n galonogol gweld cymaint o bobl sydd wedi mabwysiadu hyn o’u gwirfodd.

en-gb	But more needs to be done.
cy-gb	Ond mae angen gwneud mwy.

en-gb	We will support Welsh businesses to take up the signiﬁcant opportunities to save money by reducing waste.
cy-gb	Byddwn yn helpu busnesau Cymreig i fanteisio ar y cyﬂeoedd sylweddol i arbed arian drwy leihau  gwastraff.

en-gb	We will encourage them to eco-design their products and packaging.
cy-gb	Byddwn yn eu hannog i ecoddylunio eu cynhyrchion a’u deunydd pacio.

en-gb	This should help to create the competitive edge in an ever demanding market place where green purchasing and supply chain improvements are now an important business imperative.
cy-gb	Dylai hyn helpu i greu awch cystadleuol mewn marchnad lle mae’r galwadau’n cynyddu o hyd, a lle mae prynu gwyrdd a gwelliannau i’r gadwyn gyﬂenwi bellach yn un o hanfodion pwysig busnes.

en-gb	Towards Zero Waste is of course about managing waste better and reducing waste but it is also about putting sustainable development at the heart of government.
cy-gb	Wrth gwrs mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn ymwneud â rheoli gwastraff yn well a lleihau gwastraff ond mae hefyd yn ymwneud â rhoi datblygu cynaliadwy wrth wraidd y llywodraeth.

en-gb	And for me, having sustainable development as a central organising principle is not just about reducing our carbon footprint - important as that is.
cy-gb	Ac i mi, nid mater o leihau ein hôl troed carbon yn unig yw bod datblygu cynaliadwy yn  brif egwyddor drefniadol - er mor bwysig yw hynny.

en-gb	It is about the long-term well-being of the people in Wales and being a government and country which values things like fairness and social justice and where we can look future generations in the eye about the decisions we make today which affect the communities they live in, the jobs they will have and the sort of society they will grow up in.
cy-gb	Mae’n ymwneud â lles hirdymor pobl Cymru a bod yn llywodraeth ac yn wlad sy’n gwerthfawrogi pethau fel tegwch a chyﬁawnder  cymdeithasol a lle gallwn edrych i fyw llygaid cenedlaethau’r dyfodol ynglŷn â’r penderfyniadau  a wnawn heddiw sy’n effeithio ar y cymunedau maent yn byw ynddynt, y swyddi fydd ganddynta’r math o gymdeithas y byddant yn tyfu ynddi.

en-gb	This new overarching waste strategy document is bold and ambitious.
cy-gb	Mae’r strategaeth wastraff drosfwaol newydd hon yn ddogfen ddewr ac uchelgeisiol.

en-gb	It sets out our goals for 2050, and outlines how we propose to achieve them.
cy-gb	Mae’n gosod ein nodau ar gyfer 2050, ac yn amlinellu sut y bwriadwn eu cyﬂawni.

en-gb	We want Wales to lead by example.
cy-gb	Rydym am i Gymru arwain trwy esiampl.

en-gb	Together with the detailed actions of the new sector plans, the new strategy document will build on the foundations set by Wise About Waste, and will take us towards a truly sustainable approach to managing our waste.
cy-gb	Ochr yn ochr â chamau gweithredu manwl y cynlluniau sector newydd, bydd y strategaeth newydd yn adeiladu ar y sylfeini a bennwyd gan Yn Gall gyda Gwastraff, ac yn mynd â ni tuag at ddull gwirioneddol gynaliadwy o reoli ein gwastraff.

en-gb	Jane Davidson AM
cy-gb	Jane Davidson AC

en-gb	Minister for Environment, Sustainability and Housing
cy-gb	Y Gweinidog dros yr Amgylchedd, Cynaliadwyedd a Thai

en-gb	Setting the scene
cy-gb	Cyﬂwyno’r cefndir

en-gb	The purpose
cy-gb	Y diben

en-gb	Towards Zero Waste is the new overarching waste strategy document for Wales.
cy-gb	Tuag at Ddyfodol Diwastraff yw’r strategaeth wastraff drosfwaol ar gyfer Cymru.

en-gb	It sets out how the Welsh Assembly Government will build on the successes achieved through Wise About Waste - The National Waste Strategy for Wales (2002).
cy-gb	Mae’n nodi sut y bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru’n adeiladu ar y llwyddiannau a gafwyd drwy Yn Gall gyda Gwastraff - Strategaeth Wastraff Genedlaethol Cymru (2002).

en-gb	It sets out a long term framework for resource  efﬁciency and waste management between now and 2050.
cy-gb	Mae’n amlinellu fframwaith  tymor hir ar gyfer defnyddio adnoddau a rheoli gwastraff yn effeithlon rhwng nawr a 2050.

en-gb	It identiﬁes the outcomes we wish to achieve, sets high level targets and lays out our general approach to delivering these targets and other key actions.
cy-gb	Mae’n nodi’r canlyniadau y dymunwn eu cyﬂawni, yn gosod targedau lefel uchel ac yn egluro ein dull cyffredinol o gyﬂwyno’r targedau hyn a chamau allweddol eraill.

en-gb	The strategy document explains our role in the Assembly Government’s commitment to see Wales using only its fair share of the earth’s resources within the lifetime of a generation 1  and how we will reduce our impact on climate change.
cy-gb	Eglura’r ddogfen strategaeth ein rôl yn ymrwymiad Llywodraeth y Cynulliad i weld Cymru’n defnyddio dim mwy na’i chyfran deg o adnoddau’r ddaear o fewn oes cenhedlaeth 1  a sut y byddwn yn lleihau ein heffaith ar y newid yn yr hinsawdd.

en-gb	It also shows how we will make the most of the opportunities there are in resource efﬁciency and waste management to contribute towards a sustainable future for Wales.
cy-gb	Mae hefyd yn dangos sut y byddwn yn gwneud yn fawr o’r cyﬂeoedd sydd ar gael i ddefnyddio adnoddau’n effeithlon a rheoli gwastraff  er mwyn cyfrannu at ddyfodol cynaliadwy i Gymru.

en-gb	We are mindful of our obligations under EU and UK law, especially in relation to the statutory duty to produce a waste management plan for Wales that includes coverage of hazardous, packaging and biodegradable waste.
cy-gb	Rydym yn ystyriol o’n hymrwymiadau o dan gyfraith yr UE a’r DU, yn enwedig mewn perthynasâ’r ddyletswydd statudol i gynhyrchu cynllun rheoli gwastraff i Gymru sy’n cynnwys ymdrin â gwastraff peryglus, deunydd pacio a gwastraff bioddiraddiadwy.

en-gb	This strategy document identiﬁes high level outcomes, policies and targets, and forms part of a suite of documents that comprise the national waste management plan for Wales.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn nodi canlyniadau, polisïau a thargedau lefel uchel, ac mae’n  rhan o gyfres o ddogfennau sy’n  ffurﬁo cynllun rheoli gwastraff cenedlaethol i Gymru.

en-gb	Detailed delivery actions will be provided in ’sector plans’ and other papers as necessary.
cy-gb	Darperir camau cyﬂwyno manwl mewn‘cynlluniau sector’ a phapurau eraill fel bo’r angen.

en-gb	The approach to the development of the sector plans is explained later in this document.
cy-gb	Eglurir y dull o ddatblygu’r cynlluniau sector yn nes ymlaen yn y ddogfen hon.

en-gb	Where new policies and actions have yet to be developed, Wise About Waste is still relevant, except where policies, targets and actions have been speciﬁcally updated.
cy-gb	Pan fo polisïau a chamau newydd heb eu datblygu hyd yma, mae Yn Gall gyda Gwastraff yn dal i fod yn berthnasol, ac eithrio pan fo polisïau, targedau a chamau wedi eu diweddaru’n benodol.

en-gb	The revised EU Waste Framework Directive requires that EU Members States must by 12 December 2010 bring into force the laws, regulations and administrative provisions necessary to comply with the Directive.
cy-gb	Yn ôl Cyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ddiwygiedig yr UE mae’n ofynnol i Aelod-  Wladwriaethau’r UE ddod â’r cyfreithiau, y rheoliadau a’r darpariaethau gweinyddol sydd eu hangen er mwyn cydymffurﬁo â’r Gyfarwyddeb i rym erbyn 12 Rhagfyr 2010.

en-gb	This strategy document looks forward and has been developed with the requirements of the new Directive in mind, but it is possible that speciﬁc parts of it and associated supporting documents will need to be revisited to see if any revisions to particular policies are needed as a result of the transposition of the Directive into UK law.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon yn edrych ymlaen ac wedi’i datblygu gyda golwg ar ofynion y Gyfarwyddeb newydd, ond mae’n bosibl y bydd angen ailedrych ar rannau penodol ohoni a dogfennau ategol cysylltiedig, er mwyn gweld a oes angen unrhyw ddiwygio ar bolisïau penodol yn sgil trosi’r  Gyfarwyddeb yn gyfraith DU.

en-gb	Furthermore, the Assembly Government’s Sustainable Development Scheme conﬁrms that sustainable development is our central organising principle, so that all our policies and programmes help us achieve the vision of a sustainable Wales that we have set out in the Scheme.
cy-gb	Yn ychwanegol at hyn, mae Cynllun Datblygu Cynaliadwy Llywodraeth y Cynulliad yn cadarnhau mai datblygu cynaliadwy yw ein hegwyddor drefnu ganolog, fel bod ein holl bolisïau a’n  rhaglenni yn gefn i ni wireddu’r weledigaeth o Gymru gynaliadwy a amlinellwyd gennym yn y Cynllun.

en-gb	In particular, the key principles that underpin this approach, and which underpin this strategy, are:
cy-gb	Yn benodol, yr egwyddorion allweddol sy’n sail i’r agwedd hon, ac sy’n tanategu’r strategaeth hon, yw:

en-gb	•  Long-term: 
cy-gb	•  Tymor hir: 

en-gb	ensuring that all decisions promote the long term, sustainable wellbeing of people and communities, and do not promote short term ﬁxes that will continue to lock us into unsustainable patterns and lifestyles;
cy-gb	sicrhau bod pob penderfyniad yn hyrwyddo lles tymor hir, cynaliadwy pobl a chymunedau, ac nad ydynt yn hyrwyddo atebion tymor byr fydd yn parhau i’n cadw’n gaeth i batrymau a ffyrdd o fyw anghynaliadwy;

en-gb	•  Integration: 
cy-gb	•  Integreiddio: 

en-gb	ensuring that all decisions take full account of, and where possible fully integrate, the various social, economic and environmental outcomes that are being sought;
cy-gb	sicrhau bod pob penderfyniad yn ystyried yn llawn, a lle bo modd yn   integreiddio’n llawn, yr amrywiol ganlyniadau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol a geisir;

en-gb	1   One Wales: One Planet:
cy-gb	1   Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned:

en-gb	A new sustainable development scheme for Wales.
cy-gb	Cynllun datblygu cynaliadwy newydd i Gymru.

en-gb	•  Involvement: 
cy-gb	•  Cynnwys: 

en-gb	engaging with, and involving, the people and communities that will be affected by decisions, so that working in partnership for sustainable development becomes part and parcel of the way we work.
cy-gb	ymgysylltu â’r bobl a’r cymunedau y bydd y penderfyniadau’n effeithio arnynt, a’u cynnwys, fel bod gweithio mewn partneriaeth dros ddatblygu cynaliadwy yn dod yn ail natur i ni.

en-gb	The current suite of documents that overall comprise the formal waste management plan for Wales are detailed in Appendix 1.
cy-gb	Ceir manylion y gyfres bresennol o ddogfennau sydd, gyda’i gilydd, yn ffurﬁo cynllun rheoli  gwastraff ffurﬁol Cymru yn Atodiad 1.

en-gb	What has already been achieved?
cy-gb	Beth a gyﬂawnwyd eisoes?

en-gb	We have come a long way since Wise About Waste - The National Waste Strategy for Wales, was published in 2002.
cy-gb	Rydym wedi dod yn bell er cyhoeddi Yn Gall gyda Gwastraff - Strategaeth Wastraff Genedlaethol Cymru yn 2002.

en-gb	Wise About Waste set a progressive and challenging programme for managing our waste, and we have achieved a great deal.
cy-gb	Gosododd Yn Gall gyda Gwastraff raglen heriol a chynyddol er mwyn rheoli ein  gwastraff, ac rydym wedi cyﬂawni llawer.

en-gb	Figure 1 - Municipal waste management in Wales
cy-gb	Fﬁgur 1 - Rheoli gwastraff trefol yng Nghymru

en-gb	(Source WasteDataFlow)
cy-gb	(Ffynhonnell LlifDataGwastraff)

en-gb	Composted
cy-gb	 Compostio

en-gb	1,500
cy-gb	1,500

en-gb	Recycled
cy-gb	Ailgylchu

en-gb	RDF - Reﬁned Derived Fuel
cy-gb	 RDF - Tanwydd yn Deillio o Sbwriel

en-gb	Incineration without energy
cy-gb	Hylosgi heb adfer ynni

en-gb	Incineration with energy
cy-gb	 Hylosgi gan adfer ynni

en-gb	Landﬁll
cy-gb	Tirlenwi

en-gb	2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 2007-08 2008-09
cy-gb	2002-03 2003-04 2004-05 2005-06 2006-07 2007-08 2008-09

en-gb	For municipal waste 2  the achievements include:
cy-gb	O ran gwastraff trefol 2  mae’r hyn a gyﬂawnwyd yn cynnwys:

en-gb	•  A year on year decline in waste arisings since 2004/05 and a substantial increase in the amount of municipal waste being reused recycled and composted (Figure 1).
cy-gb	•  Gostyngiad ﬂwyddyn ar ôl blwyddyn mewn sgil-gynhyrchion gwastraff er 2004/05 a chynnydd sylweddol ym maint y gwastraff trefol sy’n cael ei ailddefnyddio, ei ailgylchu a’i gompostio (Fﬁgur 1).

en-gb	•  We have met the municipal waste recycling/composting targets for 2003/04 (15%) and 2006/07 (25%).
cy-gb	•  Rydym wedi bodloni’r targedau ailgylchu/compostio gwastraff trefol ar gyfer 2003/4 (15%) a 2006/07 (25%).

en-gb	•  Meeting two years early our target to landﬁll less than 0.710 million tonnes of biodegradable municipal waste by 2010.
cy-gb	•  Cyrraedd ein targed i dirlenwi llai na 0.710 miliwn tunnell o wastraff trefol bioddiraddiadwy erbyn 2010 ddwy ﬂynedd yn gynnar.

en-gb	2   Throughout this document ‘Municipal waste’ means municipal waste collected by local authorities.
cy-gb	2   Drwy gydol y ddogfen hon, mae ‘Gwastraff trefol’ yn golygu gwastraff trefol sy’n cael ei gasglu gan awdurdodau lleol.

en-gb	For commercial and industrial (C&I) waste  the achievements include:
cy-gb	O ran gwastraff masnachol a diwydiannol  mae’r hyn a gyﬂawnwyd yn cynnwys:

en-gb	•  Being on course to meet the 2010 target to achieve a reduction in C&I  waste produced equivalent to at least 10% of the 1998 arisings ﬁgure (the 2007 ﬁgure is 13% less than the ﬁgure for 1998/99).
cy-gb	•  Bod ar y trywydd iawn i fodloni targed 2010 o sicrhau lleihad yn y gwastraff masnachol a diwydiannol a gynhyrchir sy’n cyfateb i 10% o leiaf o fﬁgur sgil-gynhyrchion 1998 (mae fﬁgur 2007 13% yn is na’r fﬁgur ar gyfer 1998/99).

en-gb	•  Being on course to meet and exceed the 2010 target to reduce the amount of C&I waste sent to landﬁll to less than 80% of that landﬁlled in 1998/9 (the 2007 ﬁgure for the amount of C&I waste landﬁlled is 57% of the 1998/99 landﬁll ﬁgure).
cy-gb	•  Bod ar y trywydd iawn i fodloni a rhagori ar darged 2010 i leihau swm y gwastraff masnachol a diwydiannol a anfonir i’w dirlenwi i lai nag 80% o’r hyn a dirlenwyd ym 1998/99 (mae fﬁgur 2007 ar gyfer cyfanswm y gwastraff masnachol a diwydiannol a dirlenwyd yn 57% o fﬁgur tirlenwi 1998/99).

en-gb	•  Being on course to meet and exceed the 2010 target to reduce the amount of biodegradable C&I waste going to landﬁll to 80% of that landﬁlled in 1998 (the 2007 ﬁgure for the amount of biodegradable C&I waste landﬁlled is 44% of the 1998/99 landﬁll ﬁgure).
cy-gb	•  Bod ar y trywydd iawn i fodloni a rhagori ar darged 2010 i leihau cyfanswm y gwastraff diwydiannol a masnachol bioddiraddiadwy a anfonir i saﬂeoedd tirlenwi i 80% o’r hyn a dirlenwyd ym 1998 (mae fﬁgur 2007 ar gyfer cyfanswm y gwastraff masnachol a diwydiannol a dirlenwyd yn 44% o fﬁgur tirlenwi 1998/99).

en-gb	For construction and demolition waste  the achievements include:
cy-gb	O ran gwastraff adeiladu a dymchwel  mae’r hyn a gyﬂawnwyd yn cynnwys:

en-gb	•  Meeting our reuse/recycling target for construction and demolition waste of at least 85% by 2010 (the reuse/recycling rate for 2005/06 was 85%).
cy-gb	•  Bodloni ein targed ailddefnyddio/ailgylchu ar gyfer gwastraff adeiladu a dymchwel gan o 85% o leiaf erbyn 2010 (cyfradd ailddefnyddio/ailgylchu ar gyfer 2005/06 oedd 85%).

en-gb	Figure 2 - Waste management of construction and demolition waste 
cy-gb	Fﬁgur 2 - Rheoli gwastraff adeiladu a dymchwel

en-gb	(Source: Wales Construction and Demolition Waste Survey 2005-06)
cy-gb	(Ffynhonnell: Arolwg Gwastraff Adeiladu a Dymchwel Cymru 2005-06)

en-gb	Wales Construction & Demolition Waste Survey 2005-06
cy-gb	Arolwg Gwastraff Adeiladu a Dymchwel Cymru 2005-06

en-gb	6,000,000  5,000,000
cy-gb	6,000,000  5,000,000

en-gb	Waste management
cy-gb	Rheoli gwastraff

en-gb	For hazardous waste  the achievements include:
cy-gb	O ran gwastraff peryglus  mae’r hyn a gyﬂawnwyd yn cynnwys:

en-gb	•  Being on course to exceed the 2010 target to reduce the amount of hazardous waste generated by at least 20% compared with 2000 (for wastes classiﬁed as special in 2000).
cy-gb	•  Bod ar y trywydd iawn i ragori ar darged 2010 o leihau cyfanswm y gwastraff peryglus a gynhyrchir o 20% o leiaf o’i gymharu â 2000 (ar gyfer gwastraff a ddynodwyd fel arbennig yn 2000).

en-gb	The 242,000 tonnes 3  of hazardous waste produced in 2008 represents a 33% reduction in the amount produced in 2000 (365,000 tonnes) 4 .
cy-gb	Mae’r 242,000 tunnell 3  o wastraff peryglus a gynhyrchwyd yn 2008 yn cynrychioli lleihad o 33% yn y swm a gynhyrchwyd yn 2000 (365,000 tunnell) 4 .

en-gb	•  Achieving a substantial reduction in the landﬁlling of hazardous waste produced in Wales with 46% landﬁlled in 2000 and 10% landﬁlled in 2008.
cy-gb	•  Llwyddo i sicrhau lleihad cynaliadwy mewn tirlenwi gwastraff peryglus a gynhyrchir yng Nghymru gyda 46% wedi ei dirlenwi yn 2000 a 10% wedi ei dirlenwi yn 2008.

en-gb	For packaging waste  the achievements (at an overall UK level) include:
cy-gb	O ran deunydd pacio gwastraff  mae’r hyn a gyﬂawnwyd yn cynnwys (ar lefel y DU gyfan):

en-gb	•  Around 65% of packaging waste in the UK in 2008 was recovered 5  compared to around 27% of packaging waste that was recovered in 1998 6 .
cy-gb	•  Adferwyd 5  tua 65% o wastraff deunydd pacio yn y DU yn 2008 o’i gymharu â thua 27% o’r gwastraff deunydd pacio a adferwyd ym 1998 6 .

en-gb	Further details on the types and quantities of wastes currently produced in Wales, and how they are managed, (including progress against targets set in Wise About Waste) are provided in the Waste Strategy Progress Report (2002-2008) that is published at the same time as this strategy document, and will also be provided in the sector plans.
cy-gb	Rhoddir mwy o fanylion am y mathau a’r symiau o wastraff a gynhyrchir yng Nghymru ar hyn o bryd, a sut y cânt eu rheoli, (gan gynnwys cynnydd yn erbyn targedau a osodwyd yn Yn Gall gyda  Gwastraff) yn Adroddiad Cynnydd y Strategaeth Wastraff (2002-2008) a gyhoeddir yr un pryd  â’r ddogfen strategaeth hon, ac a ddarperir yn y cynlluniau sector hefyd.

en-gb	The challenges we are facing and links to other Assembly Government strategies
cy-gb	Yr heriau sy’n ein hwynebu a chysylltiadau â strategaethau eraill Llywodraeth y Cynulliad

en-gb	We are facing many new and enhanced challenges;
cy-gb	Rydym yn wynebu sawl her newydd a helaethach;

en-gb	this overarching strategy document explains our approach to addressing them.
cy-gb	mae’r ddogfen strategaeth drosfwaol  yn egluro ein dull o fynd i’r afael â hwy.

en-gb	The challenges we are facing are described below.
cy-gb	Disgriﬁr yr heriau sydd o’n blaen isod.

en-gb	The goal of sustainable development is to ‘enable all people throughout the world to satisfy their basic needs and enjoy a better quality of life without compromising the quality of life of future generations’. 7  In Wales, sustainable development means enhancing the economic, social and environmental wellbeing of people and communities, achieving a better quality of life for our own and future generations:
cy-gb	Nod datblygu cynaliadwy yw ‘galluogi pobl ledled y byd i ddiwallu eu hanghenion sylfaenol  a mwynhau ansawdd bywyd gwell heb beryglu ansawdd bywyd cenedlaethau’r dyfodol’. 7  Yng Nghymru, mae datblygu cynaliadwy’n golygu gwella lles economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol pobl a chymunedau, gan sicrhau gwell ansawdd bywyd ar gyfer ein cenhedlaeth ni a chenedlaethau’r dyfodol:

en-gb	•  In ways which promote social justice and equality of opportunity;
cy-gb	•  Mewn ffyrdd sy’n hyrwyddo cyﬁawnder cymdeithasol a chyﬂe cyfartal;

en-gb	•  In ways which enhance the natural and cultural environment and respect its limits - using only our fair share of the earth’s resources and sustaining our cultural legacy.
cy-gb	•  Mewn ffyrdd sy’n gwella’r amgylchedd naturiol a diwylliannol ac yn parchu ei gyfyngiadau -   gan ddefnyddio dim ond ein cyfran deg ni o adnoddau’r ddaear a chynnal ein hetifeddiaeth   ddiwylliannol.

en-gb	Sustainable development is the process by which we reach the goal of sustainability.
cy-gb	Datblygu cynaliadwy yw’r broses a ddefnyddiwn i gyrraedd nod cynaliadwyedd.

en-gb	We want to make sure that Wales leads the way in sustainable waste management and that our
cy-gb	Rydym am sicrhau bod Cymru’n arwain y ffordd mewn rheoli gwastraff yn gynaliadwy a bod ein

en-gb	plans are every bit as challenging and progressive as those in Wise About Waste .
cy-gb	cynlluniau’r un mor heriol a blaengar â’r rhai yn Yn Gall gyda Gwastraff .

en-gb	A detailed sustainability appraisal (SA) that incorporated a Strategic Environmental Assessment (SEA) was carried out alongside, and to inform, the development of this strategy document.
cy-gb	Cynhaliwyd arfarniad o gynaliadwyedd manwl oedd yn cynnwys Asesiad Amgylcheddol Strategol ar yr un pryd ag y datblygwyd y ddogfen strategaeth hon, ac yn sail iddi.

en-gb	3   Excluding bilge water.
cy-gb	Mae’r arfarniad 3   Ac eithrio dŵr gwaelodion.

en-gb	4   Changes in classiﬁcation from Special to Hazardous Waste in 2005 resulted in more waste being classiﬁed as hazardous  rather than special.
cy-gb	4   Arweiniodd newid yn y dosbarthiad o Wastraff Arbennig i Wastraff Peryglus yn 2005 at fwy o wastraff yn cael ei ddosbarthu fel    gwastraff peryglus yn hytrach nag arbennig.

en-gb	5   Environment Agency National Waste Packaging Database.
cy-gb	5   Cronfa Ddata Gwastraff Deunydd Pacio Cenedlaethol Asiantaeth yr Amgylchedd.

en-gb	6   Defra e-Digest of Environmental Statistics, March 2006.
cy-gb	6   e-Grynhoad Defra o Ystadegau Amgylcheddol, Mawrth 2006.

en-gb	7   One Wales: One Planet: A new sustainable development scheme for Wales.
cy-gb	7   Cymru’n Un:Cenedl Un Blaned Cynllun datblygu cynaliadwy newydd i Gymru.

en-gb	The SA post adoption statement accompanies this document 8 .
cy-gb	o gynaliadwyedd ar ôl mabwysiadu yn cyd-fynd â’r ddogfen 8  hon.

en-gb	This highlights how the SEA/ SA has inﬂuenced and informed the drafting of the strategy document and maximised the sustainability beneﬁts that can be derived from it.
cy-gb	Dengys hyn fel y mae’r  arfarniad o gynaliadwyedd/Asesiad Amgylcheddol Strategol wedi dylanwadu ac wedi llywio’r broses o ddrafftio’r strategaeth hon gan wneud yn fawr o’r manteision cynaliadwyedd y gellir eu cael ohoni.

en-gb	One Planet:
cy-gb	Cenedl Un Blaned:

en-gb	The Sustainable Development Scheme of the Welsh Assembly Government
cy-gb	Cynllun Datblygu Cynaliadwy Llywodraeth Cynulliad Cymru

en-gb	The Welsh Assembly Government is proud that sustainable development is a core principle within its founding statute.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru’n falch bod datblygu cynaliadwy’n egwyddor graidd o fewn ei statud sylfaenol.

en-gb	We are one of the few administrations in the world to have a distinctive statutory duty in relation to sustainable development.
cy-gb	Rydym yn un o’r ychydig weinyddiaethau yn y byd sydd â dyletswydd statudol arbennig o ran datblygu cynaliadwy.

en-gb	This duty, under the Government of Wales Act 2006 (Section 79), requires Welsh Ministers to make a scheme setting out how they propose, in the exercise of their functions, to promote sustainable development.
cy-gb	Mae’r ddyletswydd hon, o dan  Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (Adran 79), yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru greu cynllun sy’n nodi sut y bwriadant hyrwyddo datblygu cynaliadwy wrth  ymarfer eu swyddogaethau.

en-gb	Through our One Wales Programme for Government we are committed to developing a strong and conﬁdent nation:
cy-gb	Trwy ein Rhaglen Cymru’n Un ar gyfer y Llywodraeth rydym yn ymrwymedig i ddatblygu  cenedl gref a hyderus:

en-gb	living communities that fully reﬂect our rich and diverse culture, creating a fair and just society within a sustainable environment - generating a healthy future for all, ensuring opportunities for learning for life, and underpinned by the creation of a prosperous society.
cy-gb	cymunedau byw sy’n adlewyrchu ein diwylliant cyfoethog ac amrywiol yn llawn, o greu cymdeithas deg a chyﬁawn o fewn amgylchedd cynaliadwy - creu dyfodol iach i bawb, sicrhau cyﬂeoedd dysgu am oes, a’r cyfan wedi’i seilio ar greu  cymdeithas ffyniannus.

en-gb	Ecological footprint and ‘one Wales: one planet’
cy-gb	Ôl troed ecolegol a ‘Cymru’n un: Cenedl un blaned’

en-gb	Ecological footprinting measures the impacts of how we consume things and compares it to what the planet can cope with.
cy-gb	Mae ôl troed ecolegol yn mesur effeithiau’r ffordd rydym yn defnyddio pethau ac yn cymharu gyda’r hyn y gall y blaned ymdopi ag ef.

en-gb	It calculates how much land is needed to feed, produce energy and absorb the pollution and waste generated by our supply chains.
cy-gb	Mae’n cyfrifo faint o dir sydd ei angen er mwyn bwydo, cynhyrchu ynni ac amsugno’r llygredd a’r gwastraff a gynhyrchir gan ein cadwyni cyﬂenwi.

en-gb	Sustainability requires us to live within the planet’s environmental limits.
cy-gb	Mae cynaliadwyedd yn ei gwneud hi’n ofynnol i ni fyw o fewn cyfyngiadau amgylcheddol y  blaned.

en-gb	This can be summarised as ‘one Wales:
cy-gb	Gellir crynhoi hyn fel ‘Cymru’n Un:

en-gb	one planet’ as we are currently using three planets worth of resources, instead of the one available to us.
cy-gb	Cenedl Un Blaned’ gan ein bod ni ar hyn o bryd yn  defnyddio gwerth tair planed o adnoddau, yn hytrach na’r un sydd ar gael i ni.

en-gb	This is covered further in part 3.
cy-gb	Trafodir hyn ymhellach yn rhan 3.

en-gb	Wales’ ecological footprint is a headline indicator of sustainable development in the Sustainable Development Scheme.
cy-gb	Mae ôl troed ecolegol Cymru’n brif ddangosydd datblygu cynaliadwy yn y Cynllun Datblygu Cynaliadwy.

en-gb	Climate change 
cy-gb	Y Newid yn yr hinsawdd

en-gb	We will also reduce the greenhouse gas emissions produced through improved waste management.
cy-gb	Byddwn hefyd yn lleihau’r allyriadau nwyon tŷ gwydr a gynhyrchir drwy reoli gwastraff yn well.

en-gb	There are two types of emissions:
cy-gb	Mae dau fath o allyriadau:

en-gb	•   Direct  emissions which come mainly from emissions of landﬁll gas from landﬁll sites, and transport associated with waste management.
cy-gb	•   Daw allyriadau uniongyrchol  yn bennaf o allyriadau nwyon tirlenwi o saﬂeoedd tirlenwi, a chludiant sy’n ymwneud â rheoli gwastraff.

en-gb	8   Post Adoption Statement http://wales.gov.uk/consultations/environmentandcountryside/wastestrategy/;jsessionid=WhhyLh7Pd 8PyJnbgtmmH5kysKyQJ1s1m94zJvxxpZSMDL69G71W6!-897520699?lang=en.
cy-gb	8   Post Adoption Statement http://wales.gov.uk/consultations/environmentandcountryside/wastestrategy/;jsessionid=WhhyLh7Pd 8PyJnbgtmmH5kysKyQJ1s1m94zJvxxpZSMDL69G71W6!-897520699?lang=en.

en-gb	One Wales: One Planet the Sustainable Development Scheme for Wales states:
cy-gb	Mae Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned, y Cynllun Datblygu Cynaliadwy ar gyfer Cymru’n nodi:

en-gb	We will reduce our greenhouse gas emissions by 3% a year from 2011 in those areas where we have devolved competence.
cy-gb	Byddwn yn lleihau ein hallyriadau nwyon tŷ gwydr o 3% y ﬂwyddyn o 2011 ymlaen yn yr ardaloedd hynny ble rydym wedi datganoli cyfrifoldeb.

en-gb	This target will apply to all direct emissions and emissions from electricity consumption except those from heavy industry and electricity generation.
cy-gb	Bydd y targed hwn yn gymwysi’r holl allyriadau uniongyrchol ac allyriadau o ddefnyddio trydan ac eithrio’r rheiny ddaw o ddiwydiant trwm a chynhyrchu trydan.

en-gb	The Climate Change Act places the UK target to reduce greenhouse gases by at least 80% by 2050 into statute.
cy-gb	Mae’r Ddeddf Newid yn yr Hinsawdd yn rhoi targed i’r DU leihau nwyon tŷ gwydr o  80% o leiaf erbyn 2050 mewn statud.

en-gb	It also establishes a system of 5 year carbon budgets for the UK.
cy-gb	Mae hefyd yn sefydlu system o gyllidebau carbon 5 mlynedd ar gyfer y DU.

en-gb	The UK Government set the level of the ﬁrst 3 budgets (2008-12; 2013-17; and 2018-22) in 2009.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y DU yn pennu lefel y 3 cyllideb gyntaf  (2008-12; 2013-17; a 2018-22) yn 2009.

en-gb	Together our target for making annual reductions in those areas that we can directly control;
cy-gb	Gyda’i gilydd, bydd ein targed ar gyfer gwneud gostyngiadau blynyddol yn y meysydd hynny y gallwn eu rheoli’n uniongyrchol;

en-gb	and the UK targets and budgets for longer term across the board reductions, will drive action to reduce greenhouse gas emissions.
cy-gb	a thargedau a chyllidebau’r DU ar gyfer  gostyngiadau cyffredinol tymor hirach, yn annog gweithredu i leihau allyriadau nwyontŷ gwydr.

en-gb	•   Indirect  emissions, which are associated with the emissions from the manufacturing processes and associated transport.
cy-gb	•   Allyriadau a ddaw o’r prosesau gweithgynhyrchu a’r cludiant cysylltiedig yw allyriadau anuniongyrchol .

en-gb	These are sometimes also referred to as ‘embedded’ emissions.
cy-gb	Cyfeirir at y rhain weithiau hefyd fel allyriadau ‘ymdreiddiedig’.

en-gb	We take both types of emissions into account when we look at the ecological footprint of waste management.
cy-gb	Rydym yn ystyried y ddau fath o allyriadau wrth edrych ar ôl troed ecolegol rheoli gwastraff.

en-gb	It is estimated that just over half of the ecological footprint relates to carbon emissions. 9   How we manage our waste can help reduce both of these.
cy-gb	Amcangyfriﬁr bod ychydig dros hanner yr ôl troed ecolegol yn ymwneud ag allyriadau carbon. 9  Gall y modd rydym yn rheoli ein gwastraff helpu i leihau’r ddau yma.

en-gb	We will also take account of the need to adapt to climate change, including the location of waste facilities, the potential for waste composition to change and the potential need to increase the frequency of biodegradable waste collection.
cy-gb	Byddwn hefyd yn ystyried yr angen i addasu i newid yn yr hinsawdd, gan gynnwys lleoliad cyﬂeusterau gwastraff,  y posibilrwydd y gallai cyfansoddiad gwastraff newida’r angen posibl i gasglu  gwastraff bioddiraddiadwy yn amlach.

en-gb	9   REAP software tool (2008), SEI.
cy-gb	9   Offer meddalwedd REAP (2008), SEI.

en-gb	Stern review
cy-gb	Adolygiad Stern

en-gb	The 2006 Stern Review on the economics of climate change stated that waste is currently responsible for emitting 1.4 billion tonnes of carbon dioxide-equivalent climate change-causing emissions, half of which comes from landﬁll sites.
cy-gb	Nodai Adolygiad Stern 2006 ar economeg newid yn yr hinsawdd bod gwastraff yn  gyfrifol ar hyn o bryd am ollwng 1.4 biliwn tunnell o allyriadau sy’n cyfateb i garbon deuocsid sy’n peri newid yn yr hinsawdd. Daw eu hanner o saﬂeoedd tirlenwi.

en-gb	The waste industry is responsible for 3% of the UK’s emissions of gases that cause global warming.
cy-gb	Mae’r diwydiant gwastraff yn gyfrifol am 3% o allyriadau nwyon y DU sy’n achosi cynhesu byd-eang.

en-gb	The report said half of these emissions could be cut by 2020 at relatively low cost.
cy-gb	Yn ôl yr adroddiad, gellid torri hanner yr allyriadau hyn erbyn 2020 am gost weddol isel.

en-gb	Three-quarters of these emission cuts could be achieved at negative cost, with the remaining quarter at a cost of £5 per tonne of CO 2  equivalent emissions.
cy-gb	Gellid llwyddo i wneud tri chwarter y toriadau allyriadau hyn am gost negyddol, gyda’r chwarter sy’n weddill am gost o £5 y dunnell o allyriadau sy’n cyfateb i CO 2 .

en-gb	The review concluded that ‘Reusing and recycling lead to less resources being required to produce new goods and a reduction in associated emissions.
cy-gb	Daeth yr adolygiad i’r casgliad bod ‘Ailddefnyddio ac ailgylchu yn arwain at lai o alw am adnoddau i gynhyrchu nwyddau newydd a gostyngiad yn yr allyriadau cysylltiedig.

en-gb	Technologies such as energy-recovering incinerators also help to reduce emissions.’
cy-gb	Mae technolegau megis llosgwyr adfer ynni hefyd yn gallu helpu i leihau allyriadau.’

en-gb	Environment strategy
cy-gb	Strategaeth yr amgylchedd

en-gb	Published in March 2006, the Environment Strategy for Wales sets out the Assembly Government’s long term vision for the environment in Wales.
cy-gb	Mae Strategaeth yr Amgylchedd ar gyfer Cymru, a gyhoeddwyd ym mis Mawrth 2006, yn nodi gweledigaeth dymor hir Llywodraeth y Cynulliad ar gyfer yr amgylchedd yng Nghymru.

en-gb	It included an aspiration that there would be ‘no additional landﬁll for municipal waste in Wales by 2026.’ The strategy lists four waste related outcomes:
cy-gb	Roedd yn cynnwys dyhead na fyddai ‘rhagor o dirlenwi ar gyfer gwastraff trefol yng Nghymru erbyn 2026.’Mae’r strategaeth yn rhestru pedwar canlyniad yn ymwneud â gwastraff:

en-gb	•  The use of alternative materials, secondary and recycled aggregates is maximised where possible in the construction industry.
cy-gb	•  Cynyddu’r defnydd o ddeunyddiau eraill, agregau eilaidd neu rai wedi eu hailgylchu,  lle bo modd yn y diwydiant adeiladu.

en-gb	•  Businesses produce well designed products that require fewer resources in their production, use and end of life, which create minimal waste and are easily reused or recycled.
cy-gb	•  Busnesau’n cynhyrchu cynnyrch ag iddynt gynllun da sy’n defnyddio llawer llai o adnoddau yn y broses o’u cynhyrchu, eu defnyddio ac ar ddiwedd oes, gan greu isafswm o wastraff ac y gellir yn rhwydd eu hailddefnyddio neu’u hailgylchu.

en-gb	•  Appropriate waste management facilities are in place to minimise the amount of waste going to landﬁll.
cy-gb	•  Cyﬂeusterau rheoli gwastraff priodol ar waith i gyfyngu ar swm y gwastraff a gaiff ei dirlenwi.

en-gb	•  Reduce, reuse and recycle are universally accepted in government, business, industry and home life.
cy-gb	•  Lleihau, ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff yn cael eu derbyn yn gyffredinol mewn llywodraeth, busnes, diwydiant a bywyd y cartref.

en-gb	Assembly Government strategies and action plans that this strategy must comply, and link, with include:
cy-gb	Strategaethau a chynlluniau gweithredu Llywodraeth y Cynulliad y mae’n rhaid i’r  strategaeth hon gydymffurﬁo, a chysylltu â hwy:

en-gb	•  One Wales Delivery Plan 2007-2011
cy-gb	•  Cynllun Cyﬂenwi Cymru’n Un 2007-2011

en-gb	•  Starting to Live Differently - The Wales Sustainable Development Scheme and Sustainable Development Action Plan 2004 - 2007
cy-gb	•  Dechrau Byw’n Wahanol - Cynllun Datblygu Cynaliadwy a Chynllun Gweithredu Datblygu Cynaliadwy Cymru 2004 - 2007

en-gb	•  One Wales:
cy-gb	•  Cymru’n Un:

en-gb	One Planet, a new Sustainable Development Scheme for Wales, May 2009
cy-gb	Cenedl Un Blaned, Cynllun Datblygu Cynaliadwy newydd i Gymru, Mai 2009

en-gb	•  Environment Strategy for Wales, 2006
cy-gb	•  Strategaeth Amgylcheddol ar gyfer Cymru, 2006

en-gb	•  Climate Change Strategy - high level policy statement, January 2009
cy-gb	•  Y Strategaeth Newid yn yr Hinsawdd - datganiad polisi lefel uchel, Ionawr 2009

en-gb	•  Capturing the Potential:
cy-gb	•  Gwireddu’r Potensial:

en-gb	A Green Jobs Strategy for Wales, July 2009
cy-gb	Strategaeth Swyddi Gwyrdd i Gymru, Gorffennaf 2009

en-gb	Connecting the Nation - The Wales Transport Strategy, 2008
cy-gb	Cysylltu’r Genedl - Strategaeth Drafnidiaeth Cymru, 2008

en-gb	Connecting the Nation:
cy-gb	Cysylltu’r Genedl:

en-gb	The Wales Freight Strategy May 2008•  Welsh Assembly Government Integration Tool, 2002
cy-gb	Strategaeth Cludo Nwyddau Cymru Mai 2008•  Erfyn Integreiddio Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2002

en-gb	•  People, Places, Futures - The Wales Spatial Plan Update 2008
cy-gb	•  Pobl, Lleoedd, Dyfodol - Diweddariad Cynllun Gofodol Cymru 2008

en-gb	•  Planning Policy Wales, 2002
cy-gb	•  Polisi Cynllunio Cymru, 2002

en-gb	•  Creating Sustainable Places, 2005
cy-gb	•  Creu Lleoedd Cynaliadwy, 2005

en-gb	•  Making the Connections:
cy-gb	•  Creu’r Cysylltiadau:

en-gb	Delivering better services in Wales, 2004 and Delivering the Connections:
cy-gb	Gwell gwasanaethau i Gymru, 2004 a Chreu’r Cysylltiadau:

en-gb	From vision to action, 2005
cy-gb	Gwireddu’r Weledigaeth, 2005

en-gb	•  A shared Responsibility - Local Government’s contribution to improving people’s lives - A Policy Statement from the Welsh Assembly Government, 2007
cy-gb	•  Rhannu Cyfrifoldeb - Cyfraniad Llywodraeth Leol at wella bywydau pobl - Datganiad Polisi gan Lywodraeth Cynulliad Cymru, 2007

en-gb	•  Wales:
cy-gb	•  Cymru:

en-gb	A Vibrant Economy, 2005 - The Welsh Assembly Government’s Strategic Framework for Economic Development
cy-gb	Economi yn Ffynnu, 2005 - Fframwaith Strategol Llywodraeth Cynulliad Cymru   ar gyfer Datblygu Economaidd

en-gb	•  Social Enterprise Strategy for Wales June 2005
cy-gb	•  Strategaeth Mentrau Cymdeithasol ar gyfer Cymru Meheﬁn 2005

en-gb	•  The Third Dimension:
cy-gb	•  Y Trydydd Dimensiwn:

en-gb	A strategic action plan for the voluntary sector scheme, 2008
cy-gb	Cynllun gweithredu strategol ar gyfer Cynllun y Sector Gwirfoddol, 2008

en-gb	•  The Social Enterprise Action Plan for Wales 2009
cy-gb	•  Cynllun Gweithredu Mentrau Cymdeithasol ar gyfer Cymru 2009

en-gb	•  The Learning Country 2:
cy-gb	•  Y Wlad sy’n Dysgu 2:

en-gb	Delivering the Promise, 2006
cy-gb	Cyﬂawni’r Addewid, 2006

en-gb	•  Race Equality Scheme 2005-2008
cy-gb	•  Y Cynllun Cydraddoldeb Hiliol 2005-2008

en-gb	•  Iaith Pawb:
cy-gb	•  Iaith Pawb:

en-gb	A National Action Plan for a Bilingual Wales, 2003
cy-gb	Cynllun Gweithredu Cenedlaethol ar gyfer Cymru Ddwyieithog, 2003

en-gb	•  The Strategy for Older People in Wales, 2003
cy-gb	•  Y Strategaeth ar gyfer Pobl Hŷn yng Nghymru, 2003

en-gb	•  Mineral Planning Policy Wales, 2000
cy-gb	•  Polisi Cynllunio Mwynau Cymru, 2000

en-gb	•  Better Health, Better Wales 1998
cy-gb	•  Gwell Iechyd, Gwell Cymru 1998

en-gb	•  Quality of Food Strategy, Task and Finish Group Report, December 2007
cy-gb	•  Strategaeth Ansawdd Bwyd, Adroddiad Grŵp Gorchwyl a Gorffen, Rhagfyr 2007

en-gb	•  Bioenergy Action Plan for Wales (February 2009)
cy-gb	•  Cynllun Gweithredu Bio-Ynni i Gymru (Chwefror 2009)

en-gb	A more complete list of relevant strategies and plans is provided in the Strategic Environment Assessment that forms part of the Sustainability Appraisal that is available on the Welsh Assembly Government website.
cy-gb	Darperir rhestr fwy cyﬂawn o strategaethau a chynlluniau perthnasol yn yr Asesiad Amgylcheddol Strategol sy’n rhan o’r Arfarniad o Gynaliadwyedd sydd ar gael ar wefan  Llywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	Security of resources
cy-gb	Diogelwch adnoddau

en-gb	We need to ensure we have enough resources, at an affordable price, to sustain our economy and way of life.
cy-gb	Mae angen i ni sicrhau bod gennym ddigon o adnoddau, am bris fforddiadwy, i gynnal ein heconomi a’n ffordd o fyw.

en-gb	By using resources more efﬁciently through waste prevention and high reuse and recycling rates, material security is improved and dependence on primary resources from outside the UK is reduced.
cy-gb	Byddwn yn gwella diogelwch materol ac yn lleihau’r ddibyniaeth ar adnoddau crai o’r tu allan i’r DU drwy ddefnyddio adnoddau’n fwy effeithlon gan atal gwastraff  a sicrhau cyfraddau uchel o ailddefnyddio ac ailgylchu.

en-gb	Case study:
cy-gb	Astudiaeth achos:

en-gb	Copper
cy-gb	Copr

en-gb	Copper is a geologically rare resource.
cy-gb	Mae copr yn adnodd daearegol prin.

en-gb	Its principal uses are in construction, electrical and communication infrastructure, domestic and industrial equipment and transport.
cy-gb	Caiff ei ddefnyddio’n bennaf ym maes adeiladu,  seilwaith trydanol a chyfathrebu, offer domestig a diwydiannol a chludiant.

en-gb	As with most metals, copper exploitation has occurred only recently;
cy-gb	Fel yn achos y rhan fwyaf o fetelau, dim ond yn ddiweddar y mae gorddefnyddio copr wedi digwydd;

en-gb	only 2.5% was extracted before 1900.
cy-gb	dim ond 2.5% gafodd ei echdynnu cyn 1900.

en-gb	Most of the metal now resides in cabling, motors electrical generators and appliances.
cy-gb	Mae’r rhan fwyaf o’r metel bellach i’w gael mewn ceblau, moduron, generaduron trydanol a pheiriannau.

en-gb	While electrical transmission lines and transformers are used for decades, small but signiﬁcant quantities exist as ‘hibernating stock’:
cy-gb	Er bod llinellau trosglwyddo trydan a throsglwyddyddion yn cael eu defnyddio am ddegawdau, mae cyﬂenwadau  bychain ond arwyddocaol i’w cael fel ‘cyﬂenwad segur’:

en-gb	a resource previously consumed for technological purposes but no longer used.
cy-gb	adnodd a ddefnyddid gynt at ddibenion technolegol ond nad yw’n cael ei ddefnyddio mwyach.

en-gb	Examples include copper residing in obsolete cell phones, televisions, VCRs and computers.
cy-gb	Mae enghreifftiau’n  cynnwys copr sy’n bodoli mewn ffonau cell segur, setiau teledu, peiriannau ﬁdeo a  chyfriﬁaduron.

en-gb	A 2004 study in Connecticut found the ratio of in-use copper to hibernating copper was 13:1.
cy-gb	Darganfu astudiaeth yn 2004 yn Connecticut mai cymhareb y copr sydd mewn defnydd i’r copr sy’n segur yw 13:1.

en-gb	On average, each household had 1.1kg of hibernating copper.
cy-gb	Ar gyfartaledd, roedd gan bob cartref 1.1kg o gopr segur.

en-gb	Of the copper deposited worldwide, almost 99% is potentially reusable.
cy-gb	O’r copr sydd wedi ei ddyddodi ledled y byd, mae modd ailddefnyddio bron i 99% ohono.

en-gb	However, reclaiming copper from items which have been discarded is not easy as they are often deposited without regard for reuse.
cy-gb	Fodd bynnag, nid yw’n hawdd adennill copr o eitemau sydd wedi eu taﬂu gan eu bod yn aml wedi eu gwaredu heb ystyriaeth i’w hailddefnyddio.

en-gb	Nevertheless, around 40% of the world’s discarded copper is recycled.
cy-gb	Serch hynny, mae tua 40% o gopr y byd sydd wedi ei waredu’n cael ei ailgylchu.

en-gb	If every human predicted to be alive in 2100 were provided with 170kg of copper (North America’s per-capita average), 1.7 billion tonnes of the metal would be needed, well exceeding the current estimate for world reserves of 1.6 billion tonnes.
cy-gb	Pe bai pob bod dynol y rhagdybir y bydd yn  fyw yn 2100 yn cael 170kg o gopr (cyfartaledd y pen yng Ngogledd America), byddai angen  tunnell o’r deunydd, llawer yn uwch na’r amcangyfrif presennol o ffynonellau’r byd o  biliwn tunnell.

en-gb	Historically low, copper prices are already starting to rise.
cy-gb	Mae prisiau copr, sydd â hanes o fod yn isel, eisoes yn dechrau codi.

en-gb	Between 2000 and 2008 the price quadrupled to $8,000 a tonne.
cy-gb	Rhwng 2000 a 2008 cynyddodd y pris bedair gwaith drosodd i $8,000 y dunnell.

en-gb	If prices grow further, efﬁciency of usage and ease of recoverability will be incentivised.
cy-gb	Os bydd prisiau’n dal i gynyddu, bydd hyn yn annog defnydd mwy effeithlon ac yn hwyluso adfer.

en-gb	Substitution with iron, aluminium and magnesium is also starting to become economic as during the last copper price surge in the 1960s.
cy-gb	Mae defnyddio haearn, alwminiwm a magnesiwm yn ei le hefyd yn dechrau dod yn economaidd fel y digwyddodd yn ystod y cynnydd diwethaf ym mhris copr yn y 1960au.

en-gb	Source:
cy-gb	Ffynhonell:

en-gb	Resource Efﬁciency Knowledge Transfer Network publication ‘Material Security - Ensuring resource availability for the UK Economy’
cy-gb	Resource Efﬁciency Knowledge Transfer Network publication‘Material Security - Ensuring resource availability for the UK Economy’

en-gb	European Legislation
cy-gb	Deddfwriaeth Ewropeaidd

en-gb	We have to comply with European legislation under our membership of the European Union and its associated treaties.
cy-gb	Mae’n rhaid i ni gydymffurﬁo â deddfwriaeth Ewropeaidd o dan ein haelodaeth o’r Undeb Ewropeaidd a’i chytundebau cysylltiedig.

en-gb	The main legal instruments driving our policies are:
cy-gb	Dyma’r prif offerynnau cyfreithiol sy’n sbarduno ein polisïau:

en-gb	Waste Framework Directive (2008/98/EC)
cy-gb	Y Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff (2008/98/EC)

en-gb	The EU Waste Framework Directive lays down measures to protect the environment and human health by preventing or reducing the adverse impacts of the generation and management of waste, and by reducing the overall impacts of, and improving the efﬁciency of, resource use.
cy-gb	Mae Cyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff yr UE yn dynodi mesurau i ddiogelu’r  amgylchedd ac iechyd pobl drwy atal neu leihau effeithiau negyddol cynhyrchu a rheoli gwastraff, a thrwy leihau  effeithiau cyffredinol defnyddio adnoddau a gwella effeithiolrwydd hynny.

en-gb	Revisions to the Waste Framework Directive (2008/98/EC) were adopted in December 2008 and will need to be implemented by December 2010.
cy-gb	Mabwysiadwyd  adolygiadau i’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff (2008/98/EC) ym mis Rhagfyr 2008 a bydd angen eu gweithredu erbyn mis Rhagfyr 2010.

en-gb	The revised Directive includes requirements for member states to:
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb ddiwygiedig yn cynnwys gofynion i aelod-wladwriaethau:

en-gb	•  Apply the waste hierarchy in waste management legislation and policy (Figure 3).
cy-gb	•  Gymhwyso’r hierarchiaeth wastraff mewn deddfwriaeth a pholisïau rheoli gwastraff (Fﬁgur 3).

en-gb	•  Promote the high quality recycling of waste materials as part of the overall aim to make the EU a ‘recycling society’.
cy-gb	•  Hyrwyddo ailgylchu deunyddiau gwastraff i safon uchel fel rhan o’r nod cyffredinol i wneud yr UE yn ‘gymdeithas ailgylchu’.

en-gb	•  Ensure that separate collection is set up for at least the following: paper, metal, plastic and glass by 2015.
cy-gb	•  Erbyn 2015, sicrhau bod casgliad ar wahân ar gyfer y canlynol o leiaf: papur, metel,    plastig a gwydr.

en-gb	•  Prepare for reuse and the recycling of waste materials such as at least paper, metal, plastic and glass from households shall be increased to a minimum of overall 50% by weight by 2020.
cy-gb	•  Erbyn 2020, cynnydd hyd at isafswm o 50%, yn ôl pwysau, yn y gwastraff a baratoir i’w ailddefnyddio neu a gaiff ei ailgylchu - megis o leiaf papur, metel plastig a gwydr o gartreﬁ.

en-gb	•  Prepare for reuse, recycling and other material recovery of non-hazardous construction and demolition waste shall be increased to a minimum of 70% by weight in 2020.
cy-gb	•  Erbyn 2020, cynnydd hyd at isafswm o 70%, yn ôl pwysau, yn y gwastraff adeiladu a dymchwel (nad yw’n beryglus) a baratoir i’w ailddefnyddio, a gaiff ei ailgylchu neu a gaiff   ei adfer fel arall.

en-gb	•  Establish an integrated and adequate network of waste disposal installations and installations for the recovery of mixed household waste.
cy-gb	•  Sefydlu rhwydwaith integredig a digonol o osodiadau gwaredu gwastraff a gosodiadau ar gyfer adfer gwastraff cymysg cartreﬁ.

en-gb	•  Ensure that waste management is carried out without endangering human health and without harming the environment.
cy-gb	•  Sicrhau bod rheoli gwastraff yn digwydd heb beryglu iechyd pobl a heb niweidio’r amgylchedd.

en-gb	•  Establish waste management plans.
cy-gb	•  Sefydlu cynlluniau rheoli gwastraff.

en-gb	•  Establish Waste Prevention Programmes describing existing prevention measures, evaluating the usefulness of other measures and determine benchmarks for measurement of adopted prevention measures.
cy-gb	•  Sefydlu Rhaglenni Atal Gwastraff gan ddisgriﬁo mesurau atal presennol, gwerthuso defnyddioldeb mesurau eraill a phenderfynu ar feincnodau ar gyfer mesur mesurau atal sy’n cael eu mabwysiadu.

en-gb	The Welsh Assembly Government will ensure that the Directive is fully transposed in Wales by the required deadline of 12 December 2010.
cy-gb	Bydd Llywodraeth Cynulliad Cymru’n sicrhau bod y Gyfarwyddeb wedi ei throsi’n llawn yng Nghymru erbyn y dyddiad cau gofynnol sef 12 Rhagfyr 2010.

en-gb	Waste Framework Directive and the Waste Hierarchy
cy-gb	Y Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff a’r Hierarchiaeth Wastraff

en-gb	Article 4 of the Waste Framework Directive states that the following waste hierarchy shall be applied as a priority order in waste prevention and management legislation and policy
cy-gb	Mae Erthygl 4 o’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff yn nodi y bydd yr hierarchiaeth  wastraff ganlynol yn cael ei chymhwyso fel gorchymyn blaenoriaeth mewn  deddfwriaethau a pholisïau atal a rheoli gwastraff

en-gb	a) Prevention
cy-gb	a)  Atal

en-gb	b) Preparing for reuse c)  Recycling
cy-gb	b)  Paratoi i ailddefnyddio c)  Ailgylchu

en-gb	d) Other recovery - e.g. energy recovery, and e) Disposal
cy-gb	d)  Adfer arall - e.e. adfer ynni, a e)  Gwaredu

en-gb	Deﬁnitions
cy-gb	Difﬁniadau

en-gb	Prevention  means measures taken before a substance, material or product has become  waste that reduces:
cy-gb	Ystyr atal  yw cymryd camau cyn i sylwedd, deunydd neu gynnyrch ddod yn wastraff er mwyn lleihau:

en-gb	a) The quantity of waste, including through the reuse of products or the extension of the lifespan of products
cy-gb	a) Swm y gwastraff, gan gynnwys ailddefnyddio cynnyrch neu ymestyn hyd oes cynnyrch

en-gb	b) The adverse impacts of the generated waste on the environment and human health, or
cy-gb	b) Effeithiau niweidiol y gwastraff a gynhyrchir ar yr amgylchedd ac iechyd pobl, neu

en-gb	c)  The content of harmful substances in materials and products.
cy-gb	c)  Cynnwys sylweddau sy’n peri niwed mewn deunyddiau a chynnyrch.

en-gb	Reuse  means any operation by which products or components that are not waste are used again for the same purpose for which they were conceived.
cy-gb	Ystyr ailddefnyddio yw unrhyw weithred lle bo cynnyrch neu gydrannau nad ydynt  yn wastraff yn cael eu defnyddio eto ar gyfer y diben y cawsant eu creu.

en-gb	Preparing for Reuse  means checking, cleaning or repairing recovery operations, by which products or components of products that have become waste are prepared so that they can be reused without any other re-processing.
cy-gb	Ystyr Paratoi i Ailddefnyddio  yw gweithrediadau adfer sy’n archwilio, glanhau neu atgyweirio, lle bo cynnyrch neu gydrannau cynhyrchion sydd wedi dod yn wastraff  yn cael eu paratoi fel bod modd eu hailddefnyddio heb unrhyw gyn-brosesu arall.

en-gb	Recycling  means any recovery operation by which waste materials are reprocessed into products, materials or substances whether for the original or other purposes.
cy-gb	Ystyr ailgylchu  yw unrhyw weithred adfer lle mae deunyddiau gwastraff yn cael euhailbrosesu’n gynnyrch, deunyddiau neu sylweddau naill ai ar gyfer y diben gwreiddiol neu ddibenion eraill.

en-gb	It includes the reprocessing of organic material but does not include energy recovery and the reprocessing into materials that are to be used as fuels or for backﬁlling operations.
cy-gb	Mae’n cynnwys ailbrosesu deunyddiau organig ond nid yw’n cynnwys adfer ynni ac ailbrosesu yn ddeunyddiau fydd yn cael eu defnyddio yn danwydd neu ar gyfer gweithrediadau ôl-lenwi.

en-gb	Treatment  means recovery or disposal operations, including preparation prior to recovery or disposal.
cy-gb	Ystyr trin  yw gweithrediadau adfer neu waredu, gan gynnwys paratoi cyn adfer neu waredu.

en-gb	Recovery operations  (including energy recovery) means any operation the principle result of which is waste serving a useful purpose by replacing other materials which would otherwise have been used to fulﬁl a particular function, or waste being prepared to fulﬁl that function, in the plant or in the wider economy.
cy-gb	Ystyr gweithrediadau adfer  (gan gynnwys adfer ynni) yw unrhyw weithred y mae ei  phrif ganlyniad yn arwain at roi defnydd buddiol i wastraff drwy ddisodli deunyddiau eraill a ddefnyddid fel arall i gyﬂawni swyddogaeth benodol, neu wastraff sy’n cael ei baratoi i gyﬂawni’r swyddogaeth honno, yn y gwaith neu yn yr economi ehangach.

en-gb	Disposal  means any operation which is not recovery even where the operation has
cy-gb	Ystyr gwaredu  yw unrhyw weithred nad yw’n adfer hyd yn oed pan fo’r weithred

en-gb	as a secondary consequence the reclamation of substances or energy.
cy-gb	yn adfer sylweddau neu ynni fel canlyniad eilaidd.

en-gb	Figure 3:
cy-gb	Fﬁgur 3:

en-gb	The waste hierarchy
cy-gb	Yr hierarchiaeth wastraff

en-gb	Most preferred option
cy-gb	Y dewis a ffefrir fwyaf

en-gb	Preparing for Reuse Recycling
cy-gb	Paratoi ar gyfer Ailddefnyddio Ailgylchu

en-gb	Other Recovery e.g.
cy-gb	Adfer Arall e.e.

en-gb	Disposal
cy-gb	Gwaredu

en-gb	Least preferred option
cy-gb	Y dewis a ffefrir leiaf

en-gb	The Landﬁll Directive (1999/31/EC)
cy-gb	Y Gyfarwyddeb Tirlenwi (1999/31/EC)

en-gb	Key requirements of this directive are:
cy-gb	Gofynion allweddol y gyfarwyddeb hon yw:

en-gb	•  A substantial reduction in the amount of biodegradable waste (BMW) sent to landﬁll:
cy-gb	•  Gostyngiad sylweddol yn swm y gwastraff bioddiraddiadwy a anfonir i saﬂeoedd tirlenwi:

en-gb	-  By 2010 to reduce BMW to 75% of that produced in 1995 -  By 2013 to reduce BMW to 50% of that produced in 1995 -  By 2020 to reduce BMW to 35% of that produced in 1995
cy-gb	-  Erbyn 2010 lleihau gwastraff bioddiraddiadwy i 75% o’r hyn a gynhyrchwyd ym 1995 -  Erbyn 2013 lleihau gwastraff bioddiraddiadwy i 50% o’r hyn a gynhyrchwyd ym 1995 -  Erbyn 2020 lleihau gwastraff bioddiraddiadwy i 35% o’r hyn a gynhyrchwyd ym 1995

en-gb	•  The treatment of all wastes prior to landﬁll.
cy-gb	•  Trin pob gwastraff cyn ei dirlenwi.

en-gb	Following discussions with the European Commission the UK has decided that it has been using a too narrow deﬁnition of municipal waste (only waste collected by local authorities).
cy-gb	Yn dilyn trafodaethau gyda’r Comisiwn Ewropeaidd mae’r DU wedi penderfynu ei bod wedi bod yn defnyddio difﬁniad rhy gyfyng o wastraff trefol (gwastraff a gesglir gan awdurdodau lleol yn unig).

en-gb	It is planned to change this to include all waste from households, and all wastes of a similar nature and composition to wastes from households, whoever collects it.
cy-gb	Bwriedir newid hyn i gynnwys pob gwastraff o gartreﬁ, a phob gwastraff o natur a chyfansoddiad tebyg i wastraff o gartreﬁ, pwy bynnag sy’n ei gasglu.

en-gb	As a result, the deﬁnition will be extended to cover most commercial waste.
cy-gb	O ganlyniad i hyn, bydd y difﬁniad yn cael ei ymestyn i gynnwys y rhan fwyaf o wastraff masnachol.

en-gb	This decision was made after the draft of Towards Zero Waste was launched for consultation.
cy-gb	Gwnaed y penderfyniad hwn ar ôl i Tuag at Ddyfodol Diwastraff gael ei lansio ar gyfer  ymgynghori.

en-gb	The term ’municipal’ in the consultation applied only to municipal wastes collected by local authorities.
cy-gb	Roedd y term ‘trefol’ yn yr ymgynghoriad yn cyfeirio at ‘wastraff trefol a gesglir gan awdurdodau lleol’ yn unig.

en-gb	This strategy document now refers to ‘municipal waste collected by localauthorities’, and to ‘commercial waste’ for the municipal waste not collected by local authorities.
cy-gb	Mae’r strategaeth hon bellach yn cyfeirio at wastraff trefol a gesglir gan awdurdodau lleol, ac at wastraff masnachol ar gyfer y gwastraff trefol nad yw’n cael ei gasglu gan yr awdurdodau lleol.

en-gb	Final decisions on terminology will be decided following consultation.
cy-gb	Gwneir y penderfyniadau terfynol ynglŷn â therminoleg yn dilyn yr ymgynghori.

en-gb	The Packaging and Packaging Waste Directive (94/62/EC)
cy-gb	Y Gyfarwyddeb Deunydd Pacio a Gwastraff Deunydd Pacio (94/62/EC)

en-gb	The key requirements of this Directive are that it:
cy-gb	Gofynion allweddol y Gyfarwyddeb hon yw ei bod:

en-gb	•  Sets minimum targets of 60% recovery, 55% recycling and 15%-60% recycling of each material (varying according to speciﬁc material type) to be met by 31st December 2008.
cy-gb	•  Yn gosod targedau lleiafswm i adfer 60%, ailgylchu 55% ac ailgylchu 15%-60% o bob deunydd (yn amrywio yn ôl union fath y deunydd) i’w bodloni erbyn 31 Rhagfyr 2008.

en-gb	•  Requires, where appropriate, the encouragement of the use of recycled packaging materials in the manufacturing of packaging and other products as well as encouragement of reuse of packaging.
cy-gb	•  Lle bo’n briodol, yn ei gwneud yn ofynnol i annog defnyddio deunydd pacio wedi ei ailgylchu wrth gynhyrchu deunydd pacio a chynnyrch eraill yn ogystal ag annog ailddefnyddio   deunydd pacio.

en-gb	•  Requires that all packaging placed on the market complies with the ‘essential requirements’ listed in the Directive, which includes the requirements that:
cy-gb	•  Yn ei gwneud yn ofynnol i’r holl ddeunydd pacio sy’n cael ei roi ar y farchnad gydymffurﬁo   â’r ‘gofynion hanfodol’ a restrir yn y Gyfarwyddeb, sy’n cynnwys y gofynion bod y:

en-gb	-  Packaging shall be manufactured so that the packaging volume and weight be limited to the minimum amount adequate to maintain the necessary level of safety, hygiene and acceptance for the packed product and for the consumer.
cy-gb	-  Deunydd pacio i’w weithgynhyrchu fel bod cyfaint a phwysau’r deunydd pacio’n cael ei gyfyngu i’r lleiafswm sy’n ddigonol i gynnal y lefel angenrheidiol o ddiogelwch, hylendid a derbyniad i’r cynnyrch sy’n cael ei bacio ar gyfer y defnyddiwr.

en-gb	-  Packaging shall be designed, produced and commercialised in such a way as to permit its reuse or recovery, including recycling, and to minimise its impact on the environment when packaging waste or residues from packaging waste management operations are disposed of.
cy-gb	-  Deunydd pacio’n cael ei ddylunio, ei gynhyrchu a’i fasnachu fel bod modd ei ailddefnyddio   neu ei adfer, gan gynnwys ailgylchu, ac i leihau ei effaith ar yr amgylchedd pan fydd gwastraff deunydd pacio neu weddillion o weithrediadau  rheoli gwastraff deunydd pacio’n   cael eu gwaredu.

en-gb	Other Directives
cy-gb	Cyfarwyddebau Eraill

en-gb	There are a number of other EU Waste Directives that are relevant, and a non exhaustive list includes:
cy-gb	Mae sawl Cyfarwyddeb Wastraff arall gan yr UE sy’n berthnasol, ac mae rhestr nad yw’n gyﬂawn  yn cynnwys:

en-gb	•  Waste electrical and electronic equipment (2002/96/EC)
cy-gb	•  Gwastraff cyfarpar trydanol ac electronig (2002/96/EC)

en-gb	•  Batteries and accumulators (2006/66/EC)
cy-gb	•  Batris a chronaduron (2006/66/EC)

en-gb	•  End of life vehicles (2000/53/EC)
cy-gb	•  Cerbydau diwedd oes (2000/53/EC)

en-gb	National Assembly for Wales legislation
cy-gb	Deddfwriaeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru

en-gb	The National Assembly for Wales (Legislative Competence) (Environment) Order 2010 has conferred the National Assembly for Wales with legislative competence to make primary legislation (known as Assembly ‘Measures’) in respect of waste.
cy-gb	Mae Gorchymyn Llywodraeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd Deddfwriaethol)  (Amgylchedd) 2010 wedi rhoi cymhwysedd deddfwriaethol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru lunio  deddfwriaeth sylfaenol (a elwir yn ‘Fesurau’ y Cynulliad) ym maes gwastraff.

en-gb	The power to make Measures relating to waste is contained in section 93 of the Government of Wales Act 2006 (c.32) and the National Assembly for Wales’ competence to legislate in these areas is found in Matters 6.1 and 6.2 in Field 6 of Schedule 5 to the Government of Wales Act 2006.
cy-gb	Cynhwysir y pwerau i lunio Mesurau’n ymwneud â gwastraff yn adran 93 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006 (p.32) a gwelir cymhwysedd Cynulliad Cenedlaethol Cymru i ddeddfu yn y meysydd hyn ym Materion 6.1  a 6.2 ym Maes 6 o Atodlen 5 o Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006.

en-gb	Matters 6.1 and 6.2 were added to Schedule 5 by the National Assembly for Wales (Legislative Competence) (Environment) Order 2010.
cy-gb	Ychwanegwyd Materion 6.1 a 6.2 at Atodlen 5 gan Orchymyn  Llywodraeth Cynulliad Cenedlaethol Cymru (Cymhwysedd  Deddfwriaethol) (Amgylchedd) 2010.

en-gb	The proposed Waste (Wales) Measure 2010 was laid before the National Assembly for Wales on 22 February 2010.
cy-gb	Cyﬂwynwyd Mesur Gwastraff arfaethedig 2010 (Cymru) gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar 22 Chwefror 2010.

en-gb	The proposed Measure makes provision to reduce the amount of waste and litter in Wales whilst also providing a more effective system of waste management.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig yn gwneud darpariaeth i leihau swm y gwastraff  a’r sbwriel yng Nghymru ar yr un pryd â darparu system fwy effeithiol hefyd o reoli gwastraff.

en-gb	A summary of the proposals contained in each part of the proposed Measure is provided over page.
cy-gb	Darperir crynodeb isod o’r cynigion a gynhwysir ym mhob rhan o’r Mesur arfaethedig.

en-gb	The proposed Measure provides a power to enable the Welsh Ministers to make regulations requiring retailers to apply the net proceeds of revenues raised from the sale of single use carrier bags to speciﬁc environmental purposes or bodies.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig yn rhoi’r pŵer i alluogi Gweinidogion Cymru i wneud rheoliadau’n mynnu bod manwerthwyr yn defnyddio enillion net o refeniw a godir drwy werthu bagiau siopa  untro, at ddibenion neu gyrff amgylcheddol penodol.

en-gb	The power contained in the proposed Measure will only be used if voluntary arrangements with retailers, in relation to how they use the proceeds from the sale of single use carrier bags, are not satisfactory.
cy-gb	Defnyddir y pŵer yn y Mesur arfaethedig  yn unig os bydd trefniadau gwirfoddol gyda manwerthwyr, o ran y modd y maent yn defnyddio  elw o werthu bagiau siopa untro, yn anfoddhaol.

en-gb	The proposed Measure will complement the Welsh Assembly Government’s policy on single use carrier bags.
cy-gb	Bydd y Mesur arfaethedig yn cyd-fynd â pholisi Llywodraeth Cynulliad Cymru ar fagiau siopa untro.

en-gb	The proposed Measure sets statutory targets for the percentage of municipal waste material to be recycled, prepared for reuse and composted as well as making local authorities liable to pay penalties in the event that they fail to meet these targets.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig yn gosod targedau statudol ar gyfer canran y gwastraff trefol  sydd i’w ailgylchu, i’w baratoi ar gyfer ei ailddefnyddio a’i gompostio yn ogystal â gwneud awdurdodau lleol yn agored i dalu dirwyon os byddent yn methu â chyrraedd y targedau hyn.

en-gb	The proposed Measure also enables the Welsh Ministers to establish other targets in relation to the prevention, reduction, collection, management, treatment or disposal of waste; and impose penalties for non-compliance with such targets.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig hefyd yn galluogi Gweinidogion Cymru i sefydlu targedau eraill yn ymwneud ag atal, lleihau, casglu, rheoli, trin neu waredu gwastraff; a gosod dirwyon am beidio  â chydymffurﬁo â thargedau o’r fath.

en-gb	The proposed Measure provides the Welsh Ministers with a power to ban or restrict the disposal of speciﬁed kinds of waste to landﬁll.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig yn rhoi pŵer i Weinidogion Cymru wahardd neu gyfyngu ar waredu mathau penodol o wastraff i’w dirlenwi.

en-gb	The proposed Measure provides the Welsh Ministers with the power to establish Site Waste Management Plans in relation to works involving construction and demolition in Wales.
cy-gb	Mae’r Mesur arfaethedig yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru sefydlu Cynlluniau Rheoli  Gwastraff Saﬂe yn achos gwaith cysylltiedig ag adeiladu a dymchwel yng Nghymru.

en-gb	In particular, the proposed Measure provides a power for the Welsh Ministers to make provision for a fees and charging scheme in relation to Site Waste Management Plans.
cy-gb	Yn benodol,mae’r Mesur arfaethedig yn rhoi’r pŵer i Weinidogion Cymru wneud darpariaeth ar gyfer cynllun  fﬁoedd a thaliadau mewn cysylltiad â Chynlluniau Rheoli Gwastraff Saﬂe.

en-gb	Key principles
cy-gb	Egwyddorion allweddol

en-gb	Other key principles drawn on in the development of this strategy document, and which the Assembly Government expects to be applied by those making decisions in respect of waste in Wales (including in respect of the development and delivery of the sector plans), are:
cy-gb	Egwyddorion allweddol eraill sy’n sail i’r ddogfen strategaeth hon, ac y mae Llywodraeth y Cynulliad yn disgwyl i’r rhai hynny sy’n gwneud penderfyniadau ynglŷn â gwastraff yng Nghymru eu cymhwyso (gan gynnwys mewn cysylltiad â datblygu a chyﬂawni cynlluniau sector) yw:

en-gb	Protection of human health and the environment
cy-gb	Amddiffyn iechyd pobl a’r amgylchedd

en-gb	Waste management must be carried out without endangering human health, without harming the environment and, in particular:
cy-gb	Mae’n rhaid i reoli gwastraff ddigwydd heb beryglu iechyd pobl, heb niweidio’r amgylchedd ac, yn enwedig:

en-gb	(a)   Without risk to water, air, soil, plants or animals;
cy-gb	(a)   Heb risg i ddŵr, aer, pridd, planhigion neu anifeiliaid;

en-gb	(b)   Without causing a nuisance through noise or odours;
cy-gb	(b)   Heb achosi niwsans drwy sŵn neu arogleuon;

en-gb	(c)   Without adversely affecting the countryside or places of special interest.
cy-gb	(c)   Heb gael effaith niweidiol ar gefn gwlad neu lefydd o ddiddordeb arbennig.

en-gb	In particular, appropriate techniques must be developed for the treatment and ﬁnal disposal of hazardous substances in order to meet the above requirements.
cy-gb	Yn benodol, rhaid datblygu technegau priodol ar gyfer trin a chael gwared â sylweddau peryglus  yn derfynol i fodloni’r gofynion uchod.

en-gb	The draft strategy for consultation was subject to a Health Impact Assessment which is available on the Welsh Assembly Government website.
cy-gb	Roedd y strategaeth ddrafft ar gyfer ymgynghori yn ddibynnol ar Asesiad o’r Effaith ar Iechyd sydd ar gael ar wefan Llywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	Information on the general technical requirements for the management of wastes are provided on the Environment Agency’s web site 10 .
cy-gb	Darperir gwybodaeth ar y gofynion technegol cyffredinol ar gyfer rheoli gwastraff ar wefan  Asiantaeth yr Amgylchedd 10 .

en-gb	10   http://www.environment-agency.gov.uk/business/topics/waste/.
cy-gb	10   http://www.environment-agency.gov.uk/business/topics/waste/.

en-gb	Application of the waste hierarchy
cy-gb	Cymhwyso’r hierarchiaeth wastraff 

en-gb	The waste hierarchy will be applied by the Assembly Government as an order of priority in legislation and policy unless, for speciﬁc waste streams, departing from this hierarchy is justiﬁed  by life cycle thinking on the overall impacts of the generation and management of such waste.
cy-gb	Bydd Llywodraeth y Cynulliad yn mabwysiadu’r hierarchiaeth wastraff fel trefn ﬂaenoriaeth  mewn deddfwriaeth a pholisïau, oni bai fod cyﬁawnhad dros beidio â dilyn y hierarchiaeth hon ar gyfer ffrydiau gwastraff penodol. Gellir cyﬁawnhau peidio â’i dilyn os bydd ‘meddylfryd  cylch oes yn cael ei ddefnyddio i asesu effaith gyffredinol cynhyrchu a rheoli gwastraff o’r fath.

en-gb	The Assembly Government has applied this principle in its prioritisation of provisions contained in the Proposed Waste (Wales) Measure 2010.
cy-gb	Mae Llywodraeth y Cynulliad wedi defnyddio’r egwyddor hon wrth ﬂaenoriaethu darpariaethau a gynhwysir ym Mesur Arfaethedig ynghylch Gwastraff (Cymru) 2010.

en-gb	The proposed Measure 2010 makes provision in Wales to reduce the amount of waste and litter, increase recycling and reduce landﬁll.
cy-gb	Mae Mesur arfaethedig 2010 yn gwneud darpariaeth yng Nghymru i leihau swm y gwastraff a’r sbwriel, cynyddu ailgylchu a lleihau tirlenwi.

en-gb	The waste hierarchy should be applied by everyone else in Wales making waste management decisions, unless a life cycle assessment guides otherwise.
cy-gb	Dylai pawb arall yng Nghymru sy’n gwneud penderfyniadau rheoli gwastraff fabwysiadu’r  hierarchiaeth wastraff, oni bai fod asesiad cylch oes yn rhoi cyfarwyddyd gwahanol.

en-gb	It should be noted that the waste hierarchy is not absolute, and does not mean that all waste should be reduced or recycled where it is not practical to do so, nor does it necessarily mean absolutely zero landﬁll or energy from waste where this is not practical.
cy-gb	Dylid nodi nad yw’r hierarchiaeth wastraff yn derfynol, ac nid yw’n golygu y dylid lleihau neu ailgylchu pob gwastraff pan nad yw’n ymarferol gwneud hynny, ac nid yw’n golygu dim tirlenwi nac ynni o wastraff o anghenraid pan fo hyn yn anymarferol.

en-gb	Polluter-pays
cy-gb	Llygrwr yn talu

en-gb	The polluter-pays principle is a guiding principle at European and international levels and also in Wales.
cy-gb	Mae’r egwyddor fod y llygrwr yn talu yn egwyddor arweiniol ar lefel Ewrop ac yn rhyngwladol a hefyd yng Nghymru.

en-gb	The waste producer and the waste holder should manage the waste in a way that guarantees a high level of protection of the environment and human health.
cy-gb	Dylai cynhyrchydd y gwastraff a deilydd y gwastraff reoli’r gwastraff  mewn ffordd sy’n gwarantu lefel uchel o amddiffyniad i’r amgylchedd ac iechyd pobl.

en-gb	In accordance with the polluter-pays principle, the costs of waste management shall be borne by the original waste producer or by the current or previous waste holders.
cy-gb	Yn unolâ’r egwyddor fod y llygrwr yn talu, ysgwyddir cost rheoli gwastraff gan y sawl a gynhyrchodd y gwastraff gwreiddiol neu gan y sawl sy’n dal y gwastraff ar hyn o bryd neu oedd yn ei ddal cynt

en-gb	The polluter-pays principle extends to the costs of waste management being be borne partly or wholly by the producer of the product from which the waste came and the distributors of such product potentially sharing these costs.
cy-gb	.Mae’r egwyddor fod y llygrwr yn talu’n ymestyn i gostau rheoli gwastraff yn cael eu hysgwyddo yn rhannol neu’n gyfan gwbl gan gynhyrchydd y cynnyrch y deilliodd y gwastraff ohono gyda dosbarthwyr cynnyrch felly o bosibl yn rhannu’r costau hyn.

en-gb	Extended producer responsibility
cy-gb	Cyfrifoldeb estynedig y cynhyrchydd

en-gb	The revised Waste Framework Directive introduces the principle of ’extended producerresponsibility’.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff ddiwygiedig yn cyﬂwyno’r egwyddor o ‘gyfrifoldeb  estynedig y cynhyrchydd’.

en-gb	Producer responsibility means that anyone who professionally develops, manufactures, processes, treats, sells or imports products (producer of the product) has a responsibility for the waste that remains after those products have been used, as well as for the subsequent management of the waste and ﬁnancial responsibility for such activities.
cy-gb	Ystyr cyfrifoldeb y cynhyrchydd yw bod gan unrhyw un sy’n mynd  ati’n broffesiynol i ddatblygu, gweithgynhyrchu, prosesu, trin, gwerthu neu fewnforio cynnyrch (cynhyrchydd y cynnyrch) gyfrifoldeb am y gwastraff sydd ar ôl wedi i’r cynnyrch hwn gael ei  ddefnyddio, yn ogystal â thros reoli’r gwastraff wedyn a chyfrifoldeb ariannol am weithgareddau  o’r fath.

en-gb	This may include an acceptance of returned products and may include the obligation to provide publicly available information as to the extent to which the product is re-usable and recyclable.
cy-gb	Gall hyn gynnwys derbyn cynnyrch wedi ei ddychwelyd a gall gynnwys y gofyniad i  ddarparu gwybodaeth sydd ar gael i’r cyhoedd ynglŷn ag i ba raddau y mae modd ailddefnyddio  ac ailgylchu’r cynnyrch.

en-gb	By extending producer responsibility, producers need to meet the full costs of sustainable waste management for their products.
cy-gb	Trwy ymestyn cyfrifoldeb y cynhyrchydd, mae angen i gynhyrchwyr ysgwyddo costau llawn rheoli gwastraff eu cynnyrch yn gynaliadwy.

en-gb	We anticipate that this would incentivise (through increased cost of waste management) using less materials or the use of materials that are easier to recycle instead.
cy-gb	Rydym yn rhagweld y byddai hyn yn ysgogi (drwy gost gynyddol rheoli gwastraff) defnyddio llai o ddeunyddiau neu ddefnyddio deunyddiau sy’n hawsi’w hailgylchu yn lle hynny.

en-gb	Extended producer responsibility includes the encouragement of the design of products in order to reduce their environmental impacts and the generation of waste in the course of the production.
cy-gb	Mae cyfrifoldeb estynedig y cynhyrchydd yn cynnwys anogaeth i ddylunio’r cynnyrch er mwyn lleihau ei effaith amgylcheddol a chynhyrchu gwastraff yn y broses gynhyrchu.

en-gb	The concept of extended producer responsibility will be explored further within the relevant sector plans.
cy-gb	Edrychir yn fanylach ar y cysyniad o gyfrifoldeb estynedig y cynhyrchydd yn y cynlluniau sector perthnasol.

en-gb	Proximity principle
cy-gb	Egwyddor agosrwydd

en-gb	The Waste Framework Directive also establishes the principle of ‘proximity’ within the context of the requirement for member states to establish an integrated and adequate network of waste disposal installations and of installations for the recovery of mixed municipal waste collected from private households, including where such collection also covers such waste from other producers, taking into account best available techniques.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb Fframwaith Gwastraff hefyd yn sefydlu egwyddor ‘agosrwydd’ yng nghyd- destun y gofyniad i aelod-wladwriaethau sefydlu rhwydwaith integredig a digonol o weithfeydd gwaredu gwastraff a gweithfeydd ar gyfer adfer gwastraff trefol cymysg o gartreﬁ preifat, gan gynnwys lle mae casgliad o’r fath yn cynnwys gwastraff gan gynhyrchwyr eraill, gan ystyried y technegau gorau sydd ar gael.

en-gb	The Directive requires that the network shall enable waste to be disposed of, or the wastes referred to in the preceding paragraph to be recovered, in one of the nearest appropriate installations, by means of the most appropriate methods and technologies, in order to ensure a high level of protection for the environment and public health.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb yn ei gwneud  hi’n ofynnol i’r rhwydwaith alluogi gwastraff i gael ei waredu, neu i’r gwastraff y cyfeirir ato yn y paragraff blaenorol gael ei adfer, yn un o’r gweithfeydd priodol agosaf, drwy gyfrwng  y dulliau a’r technolegau mwyaf priodol, er mwyn sicrhau lefel uchel o amddiffyniad i’r  amgylchedd ac i iechyd pobl.

en-gb	The proximity principle also links to the Directive’s requirement that the network shall be designed to enable Member States to move towards the aim of self-sufﬁciency in waste disposal as well as in the recovery of waste referred to above, taking into account geographical circumstances or the need for specialised installations for certain types of waste.
cy-gb	Mae’r egwyddor agosrwydd hefyd yn cysylltu â gofyniad y Gyfarwyddeb bod y rhwydwaith yn cael ei gynllunio mewn modd sy’n galluogi Aelod-Wladwriaethau i symud tuag at y nod o hunangynhaliaeth mewn gwaredu gwastraff yn ogystal ag wrth adfer gwastraff fel y cyfeirir  uchod, gan roi ystyriaeth i amgylchiadau daearyddol neu’r angen am weithfeydd arbenigol ar gyfer mathau penodol o wastraff.

en-gb	The Directive also makes it clear that each Member State does not have to possess the full range of ﬁnal  recovery facilities within that Member State.
cy-gb	Mae’r Gyfarwyddeb yn gwneud yn glir hefyd nad oes raid i bob Aelod-Wladwriaeth feddu ar amrediad llawn o gyﬂeusterau adfer terfynol o fewn yr Aelod- Wladwriaeth honno.

en-gb	This principle must be applied in Wales when decisions are taken on the siting of appropriate waste facilities.
cy-gb	Mae’n rhaid cymhwyso’r egwyddor hon yng Nghymru wrth wneud penderfyniadau ynglŷn  â lleoli cyﬂeusterau gwastraff priodol.

en-gb	Precautionary principle
cy-gb	Yr egwyddor ragofalus

en-gb	The precautionary principle will be applied by the Assembly government and should be used by all waste related decision makers in the management of risk in Wales.
cy-gb	Bydd yr egwyddor ragofalus yn cael ei chymhwyso gan Lywodraeth y Cynulliad a dylai pawb sy’n gwneud penderfyniadau yn ymwneud â gwastraff wrth reoli risg yng Nghymru ei defnyddio.

en-gb	Precaution should be applied where scientiﬁc evidence is insufﬁcient, inconclusive or uncertain and where there are indications through preliminary objective scientiﬁc evaluation that there are reasonable grounds for concern that the potentially dangerous effects on the environment, human, animal or plant health may be inconsistent with the chosen level of protection (further guidance is provided in the ‘Communication from the Commission on the Precautionary Principle’ 11 ).
cy-gb	Dylid arfer rhagofal lle mae’r dystiolaeth wyddonol yn annigonol, yn amhendant neu’n ansicr a lle mae arwyddion, drwy werthusiad gwyddonol gwrthrychol cychwynnol bod sail resymol dros bryderu y gallai fod effaith beryglus ar yr amgylchedd, pobl, iechyd anifeiliaid neu blanhigion yn anghyson â’r lefel dioglewch a ddewiswyd (darperir rhagor o arweiniad yn y ‘Neges gan y Comisiwn ar yr Egwyddor Ragofalus’ 11 ).

en-gb	Equality of opportunity
cy-gb	Cyﬂe Cyfartal

en-gb	It is a key principle of the  Assembly Government that we afford the opportunity to all the citizens of Wales to contribute to waste prevention, reuse and recycling, irrespective of where they live, their health, mobility and personal circumstances.
cy-gb	Egwyddor allweddol Llywodraeth y Cynulliad yw ein bod yn rhoi’r cyﬂe i holl ddinasyddion Cymru  gyfrannu at atal, ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff, waeth ble maen nhw’n byw, sut iechyd sydd ganddynt, eu symudeddna’u hamgylchiadau personol.

en-gb	This principle should be applied across Wales, particularly by local authorities in the provision of waste collection services from households.
cy-gb	Dylid cymhwyso’r egwyddor hon ledled Cymru, yn enwedig gan awdurdodau lleol wrth ddarparu gwasanaethau casglu gwastraff o gartreﬁ.

en-gb	11   19 COM (2000) 1 ﬁnal.
cy-gb	11   19 COM (2000) 1 terfynol.

en-gb	Overview and implementation
cy-gb	Trosolwg a gweithredu

en-gb	This section describes the structure and purpose of our overarching strategy document and other delivery documents that will form part of our overall waste management plan for Wales.
cy-gb	Mae’r adran hon yn disgriﬁo strwythur a phwrpas ein strategaeth drosfwaol a’r dogfennau  cyﬂenwi eraill a fydd yn ffurﬁo rhan o’n cynllun rheoli gwastraff cyffredinol ar gyfer Cymru.

en-gb	There are ﬁve different types of document that build on and take further our policies, targets and actions contained in Wise About Waste (2002), together with a comprehensive summary of progress so far and the current situation in respect of waste production and management in Wales:
cy-gb	Mae pum gwahanol fath o ddogfen yn adeiladu ar ein polisïau a’n targedau a’r camau a gynhwysir yn Yn Gall gyda Gwastraff (2002) ac yn eu datblygu ymhellach, ynghyd â chrynodeb  cynhwysfawr o gynnydd hyd yn hyn a’r sefyllfa gyfredol o ran cynhyrchu a rheoli gwastraff yng Nghymru:

en-gb	•  Our high level strategy document ‘Towards Zero Waste’
cy-gb	•  Ein strategaeth lefel uchel ‘Tuag at Ddyfodol Diwastraff’

en-gb	•  Delivery documents called ‘sector plans’
cy-gb	•  Dogfennau cyﬂenwi a elwir yn ‘gynlluniau sector’

en-gb	•  A communications plan
cy-gb	•  Cynllun cyfathrebu

en-gb	•  A supporting evidence base
cy-gb	•  Sail dystiolaeth ategol

en-gb	•  Waste Strategy Progress Report 2002-2008.
cy-gb	•  Adroddiad Cynnydd y Strategaeth Wastraff 2002-2008.

en-gb	Another key part of our approach is working within Government, both the Welsh Assembly Government, and where we do not directly have the powers, by working with the UK and European Governments.
cy-gb	Rhan arall bwysig o’n dull gweithredu yw gweithio o fewn y Llywodraeth, sef Llywodraeth Cynulliad Cymru, a phan nad oes gennym y pwerau uniongyrchol, trwy weithio gydaLlywodraethau’r DU ac Ewrop.

en-gb	Our overarching strategy document, ‘Towards Zero Waste’, is a long term framework which describes the social, economic and environmental outcomes that we will aim to achieve and our contribution towards a sustainable future.
cy-gb	Mae ein strategaeth gyffredinol, ‘Tuag at Ddyfodol Diwastraff’, yn fframwaith hirdymor sy’n  disgriﬁo’r canlyniadau cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol y byddwn yn ceisio eu  cyﬂawni a’n cyfraniad at ddyfodol cynaliadwy.

en-gb	It also details our high level policies, targets and principles.
cy-gb	Mae hefyd yn disgriﬁo ein polisïau, ein targedaua’u hegwyddorion lefel uchel.

en-gb	It is supported by an evidence base 12 , and implemented through sector plans and by working within Government.
cy-gb	Fe’i hategir gan sail dystiolaeth 12 , a’i gweithredu trwy gynlluniau sector a thrwy weithio o fewn y Llywodraeth.

en-gb	Figure 4, on page 26, describes this approach in more detail.
cy-gb	Mae Fﬁgur 4 ar dudalen 26 yn disgriﬁo’r dull gweithredu yma’n fanylach.

en-gb	Sector plans
cy-gb	Cynlluniau sector

en-gb	Sector plans are the implementation plans for the strategy.
cy-gb	Cynlluniau gweithredu’r strategaeth yw’r cynlluniau sector.

en-gb	They will describe the role of the sector, the Assembly Government and others in delivering the outcomes, targets and policies in Towards Zero Waste.
cy-gb	Byddant yn disgriﬁo swyddogaeth y sector, Llywodraeth y Cynulliad ac eraill wrth gyﬂawni’r canlyniadau, y targedau a’r polisïau sydd yn Tuag at Ddyfodol Diwastraff.

en-gb	They will be developed with sector representatives to make sure they can be achieved and will be living, ﬂexible documents that will be placed on the Welsh Assembly Government website.
cy-gb	Cânt eu datblygu gyda chynrychiolwyr y sectorau i wneud yn siŵr y gellir eu cyﬂawni a byddant yn ddogfennau byw, hyblyg a fydd i’w gweld ar wefan  Llywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	They will:
cy-gb	Byddant yn:

en-gb	•  Deﬁne what the sector plan will cover and what and who is included in that sector.
cy-gb	•  Difﬁnio’r hyn y bydd y cynllun sector yn ei gynnwys a beth a phwy sy’n rhan o’r sector hwnnw.

en-gb	•  Outline the current performance of the sector, including providing details of the types, quantities and source of waste.
cy-gb	•  Amlinellu perfformiad y sector ar hyn o bryd, yn cynnwys rhoi manylion am y mathau a’r symiau o wastraff a’i ffynhonnell.

en-gb	•  Describe how the principles, outcomes, policies and targets laid out in Towards Zero Waste apply to the sector.
cy-gb	•  Disgriﬁo sut y mae’r egwyddorion, y canlyniadau, y polisïau a’r targedau a nodir yn Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn berthnasol i’r sector.

en-gb	12   Evidence Base www.wales.gov.uk/environmentandcountryside.
cy-gb	12   Sail y dystiolaeth www.cymru.gov.uk/environmentandcountryside.

en-gb	•  Identify the general technical requirements for the management of wastes produced by that sector (including waste legislation covering that sector).
cy-gb	•  Nodi’r gofynion technegol cyffredinol ar gyfer rheoli gwastraff a gynhyrchir gan y sector (yn cynnwys y ddeddfwriaeth wastraff sy’n berthnasol i’r sector hwnnw).

en-gb	•  Set sector speciﬁc objectives and develop the mechanisms, targets and policies to achieve them.
cy-gb	•  Pennu amcanion penodol i’r sector ac yn datblygu’r mecanweithiau, y targedau a’r polisïau i’w cyﬂawni.

en-gb	•  Identify any special arrangements for particular wastes.
cy-gb	•  Nodi unrhyw drefniadau arbennig ar gyfer mathau arbennig o wastraff.

en-gb	•  Contain a detailed action plan, deﬁning the roles and responsibilities of the sector, the Assembly Government and others.
cy-gb	•  Cynnwys cynllun gweithredu manwl, yn difﬁnio swyddogaethau a chyfrifoldebau’r sector, Llywodraeth y Cynulliad ac eraill.

en-gb	•  Contain indicators to measure and monitor progress.
cy-gb	•  Cynnwys dangosyddion i fesur a monitro cynnydd.

en-gb	•  Explain where the actions of one sector may affect those of another and how these linkages will be managed.
cy-gb	•  Egluro sut y gall gweithredoedd un sector effeithio ar rai sector arall a sut y caiff y cysylltiadau   hyn eu rheoli.

en-gb	The plans will be evidence based and linked to best practice case studies.
cy-gb	Bydd y cynlluniau yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn gysylltiedig ag astudiaethau achos  arfer gorau.

en-gb	We will develop a rolling programme of sector plans on a priority basis and the following sector plans will be developed ﬁrst:
cy-gb	Byddwn yn datblygu rhaglen dreigl o gynlluniau sector ar sail blaenoriaeth a chaiff y cynlluniau  sector canlynol eu datblygu’n gyntaf:

en-gb	•  Municipal waste collected by local authorities
cy-gb	•  Gwastraff trefol a gesglir gan awdurdodau lleol

en-gb	•  Collection, infrastructure and markets
cy-gb	•  Casglu, seilwaith a marchnadoedd

en-gb	•  Construction and demolition
cy-gb	•  Adeiladu a dymchwel

en-gb	•  Retail including wholesale, food manufacturers and hospitality (with a focus on food waste and it this will also address packaging in detail)
cy-gb	•  Manwerthu yn cynnwys cyfanwerthu, cynhyrchwyr bwyd a lletygarwch (gan ganolbwyntio ar wastraff bwyd a manylu ar ddeunydd pacio hefyd)

en-gb	•  Subsequent speciﬁc sector plans will include the public sector and agriculture and there will also be a sector plan covering the remaining commercial and industrial waste sectors.
cy-gb	•  Bydd cynlluniau sector penodol dilynol yn cynnwys y sector cyhoeddus ac amaethyddiaeth a bydd yna hefyd gynllun sector yn ymdrin â’r sectorau gwastraff masnachol a diwydiannol sy’n weddill.

en-gb	All plans will address packaging, hazardous waste and biodegradable wastes as well as the priority materials identiﬁed later in this strategy.
cy-gb	Bydd yr holl gynlluniau yn ymdrin â deunydd pacio, gwastraff peryglus a gwastraff  bioddiraddiadwy yn ogystal â’r deunyddiau blaenoriaeth a nodir yn nes ymlaen yn y strategaeth hon.

en-gb	The collection, infrastructure and markets plan will include coverage of:
cy-gb	Bydd y cynllun casglu, seilwaith a marchnadoedd hefyd yn ymdrin â’r canlynol:

en-gb	•  Existing waste collection schemes and major disposal and recovery installations, including any special arrangements for waste oils, hazardous waste or waste streams addressed by speciﬁc   EU legislation;
cy-gb	•  Cynlluniau casglu gwastraff sydd ohoni a gweithfeydd gwaredu ac adfer mawr, yn cynnwys unrhyw drefniadau arbennig ar gyfer olew gwastraff, gwastraff peryglus neu ffrydiau gwastraff a drafodir yn neddfwriaeth benodol yr UE;

en-gb	•  An assessment of the need for new collection schemes, the closure of existing waste installations, additional waste installation infrastructure required to ensure an integrated and adequate network of disposal and recovery installations, and, if necessary, the investments related thereto;
cy-gb	•  Asesiad o’r angen am gynlluniau casglu newydd, cau gweithfeydd gwastraff presennol, y seilwaith gweithfeydd gwastraff ychwanegol sydd ei angen i sicrhau rhwydwaith integredig a digonol o weithfeydd gwaredu ac adfer ac, os oes angen, y buddsoddiad sy’n gysylltiedig â hynny;

en-gb	• Sufﬁcient information on     the location criteria for     site identiﬁcation and on the     capacity of future disposal or     major recovery installations,     if necessary;
cy-gb	• Gwybodaeth ddigonol am y meini prawf lleoli wrth ddod     o hyd i saﬂeoedd a      chynhwysedd gweithfeydd     gwaredu neu adfer mawr a geir     yn y dyfodol, os oes angen;

en-gb	• General waste management policies, including planned waste management technologies and methods, or policies for waste posing speciﬁc management problems.
cy-gb	• Polisïau rheoli gwastraff cyffredinol, yn cynnwys     technolegau a dulliau rheoli gwastraff cynlluniedig, neu bolisïau ar gyfer gwastraff     sy’n creu problemau penodol o ran rheolaeth.

en-gb	The sector plans will be subject to sustainability appraisal/strategic environmental assessment (SEA) in the same way that this strategy has been.
cy-gb	Bydd y cynlluniau sector yn destun arfarniad o gynaliadwyedd/ asesiad amgylcheddol strategol yn yr un ffordd ag y bu’r strategaeth hon.

en-gb	They will be subject to separate consultation.
cy-gb	Byddwn yn ymgynghori yn eu cylch ar wahân.

en-gb	Progress Report
cy-gb	Adroddiad Cynnydd

en-gb	Further details on the types and quantities of wastes currently produced in Wales, and how they are managed, and progress against targets and actions set in Wise About Waste are provided in the Waste Strategy Progress Report (2002-2008) that is published at the same time as this strategy.
cy-gb	Darperir manylion pellach am y mathau a’r symiau o wastraff a gynhyrchir yng Nghymru ar hyn o bryd, a’r ffordd y cânt eu rheoli, a chynnydd o’i gymharu â’r targedau a’r camau a nodir yn Yn Gall gyda Gwastraff, yn Adroddiad Cynnydd y Strategaeth Wastraff (2002-08) a gyhoeddir ar yr un pryd â’r strategaeth hon.

en-gb	Communications plan
cy-gb	Cynllun cyfathrebu

en-gb	A communications plan is being developed which will set out the approach to promoting behaviour change.
cy-gb	Mae cynllun cyfathrebu yn cael ei ddatblygu a fydd yn disgriﬁo’r dull o hyrwyddo newid mewn ymddygiad.

en-gb	There will be one overarching plan, with the details of speciﬁc communications actions contained in each of the sector plans.
cy-gb	Bydd yna un cynllun cyffredinol, a chaiff manylion y camau cyfathrebu penodol eu cynnwys ym mhob un o’r cynlluniau sector.

en-gb	This will be developed closely with the  delivery bodies and stakeholders to ensure consistent and co-ordinated messages on waste, and that national and local communication is aligned.
cy-gb	Caiff hyn ei ddatblygu’n agos gyda’r cyrff  cyﬂenwi a’r rhanddeiliaid er mwyn sicrhau negeseuon cyson a chydgysylltiedig am wastraff,  a bod cyfathrebu cenedlaethol a lleol wedi’i alinio.

en-gb	This will include any necessary messages in respect of legislation.
cy-gb	Bydd hyn yn cynnwys unrhyw negeseuon  angenrheidiol am ddeddfwriaeth.

en-gb	Evidence base
cy-gb	Sail y dystiolaeth

en-gb	The evidence base is made up of all the supporting documentation which helped us to write this strategy document.
cy-gb	Mae sail y dystiolaeth yn cynnwys yr holl ddogfennau ategol a’n helpodd ni i ysgrifennu’r  strategaeth hon.

en-gb	The documents are available to view and download on the Welsh Assembly Government website.
cy-gb	Mae’r dogfennau ar gael i’w gweld a’u lawrlwytho ar wefan Llywodraeth Cynulliad Cymru.

en-gb	Figure 4 - Strategy framework structure
cy-gb	Ff gur 4 - Strwythur fframwaith y strategaeth

en-gb	Evidence
cy-gb	Tystiolaeth

en-gb	Plan Evidence to support Towards Zero Waste (including the Progress Report) Sector Plan  Municipal Waste All waste collected by Local Authorities
cy-gb	Cynllun Tystiolaeth i gefnogi Tuag at Ddyfodol Diwastraff (yn cynnwys yr Adroddiad Cynnydd)Cynllun Sector Gwastraff Trefol Pob gwastraff a gesglir gan Awdurdodau Lleol.

en-gb	This includes household waste
cy-gb	Mae hyn yn cynnwys gwastraff y cartref

en-gb	Sector Plan Construction & Demolition
cy-gb	Cynllun Sector Adeiladu a Dymchwel

en-gb	Waste produced by the construction and demolition of all types ofdevelopment Sector Plan  Wholesale &   Retail including food manufacturers Initially looking at reducing food and packaging waste
cy-gb	Gwastraff a gynhyrchir wrth adeiladu a dymchwel pob math a ddatblygiad Cynllun Sector Cyfanwerthu a Manwerthu yn cynnwys  cynhyrchwyr bwyd Yn edrych i ddechrau ar leihau gwastraff bwyd a deunydd pacio

en-gb	Sector Plan
cy-gb	Cynllun Sector

en-gb	Collection, Infrastructure & Markets
cy-gb	Casglu, Seilwaith a Marchnadoedd

en-gb	The collection and treatment of waste & markets for recycled materials
cy-gb	Casglu a thrin gwastraff a marchnadoedd ar gyfer deunyddiau wedi’u hailgylchu

en-gb	Sector Plan  Public Sector Driving change and providing leadership
cy-gb	Cynllun Sector  Y Sector Cyhoeddus Sbarduno newid a rhoi arweiniad

en-gb	What it means for you
cy-gb	Yr hyn y mae’n ei olygu i chi

en-gb	Our strategy is ambitious and challenging, but achievable.
cy-gb	Mae ein strategaeth yn uchelgeisiol a heriol, ond o fewn ein cyrraedd.

en-gb	It involves every section of society and it is important we all play our part.
cy-gb	Mae’n cynnwys pob rhan o gymdeithas ac mae’n bwysig fod pob un ohonom yn chwarae ein rhan.

en-gb	Businesses  need to prevent or reduce waste through product and packaging design and the way they use materials and services, and take responsibility for the impact of their supply chains.
cy-gb	Mae angen i fusnesau  atal  neu leihau gwastraff trwy ddylunio cynhyrchion a deunydd pacio a’r ffordd y defnyddiant ddeunyddiau a gwasanaethau, ac ysgwyddo’r cyfrifoldeb am effaith eu cadwyni cyf enwi.

en-gb	Welsh business should ensure their products will not become future legacy 13  wastes.
cy-gb	Dylai busnesau Cymru sicrhau  na fydd eu cynhyrchion yn  dod yn wastraff etifeddol 13  yn  y dyfodol.

en-gb	They also need to source separate their recyclable and biodegradable wastes, including the wastes produced by their customers on their premises, and regard them as a quality resource.
cy-gb	Mae angen iddynt hefyd wahanu eu gwastraff ailgylchadwy a bioddiraddiadwy yn ei darddiad, yn cynnwys y gwastraff a gynhyrchir ar eu saf e gan eu cwsmeriaid, a’u hystyried  fel adnodd o safon.

en-gb	They need to ensure that the products they produce are easy to reuse and recycle.
cy-gb	Mae angen iddynt sicrhau bod y cynhyrchion a gynhyrchant yn hawdd i’w hailddefnyddio a’u hailgylchu.

en-gb	Producers need to share responsibility for waste and recycling.
cy-gb	Mae angen i gynhyrchwyr rannu’r cyfrifoldeb am wastraff ac ailgylchu.

en-gb	Communities  (whether urban, rural or valley) need to reduce waste as far as possible, deliver clean, separated recyclates, for collection by local authorities, and start thinking of waste as resources and so help create local jobs.
cy-gb	Mae angen i gymunedau  (boed drefol, gwledig neu yn y cymoedd) leihau gwastraff cyn belledâ phosibl, darparu deunyddiau eildro glân, wedi’u gwahanu i’w casglu gan awdurdodau lleol, a dechrau meddwl am wastraff fel adnoddau gan helpu i greu swyddi lleol.

en-gb	We also need to change behaviour so that we meet our targets.
cy-gb	Mae angen i ni hefyd  newid ymddygiad fel ein bod yn cyrraedd ein targedau.

en-gb	The public sector  has an important part to play, recognising the signif cant proportion of the Welsh population that works in the sector and the inf uence that its procurement activity can have on supply chains.
cy-gb	Mae gan y sector cyhoeddus  ran bwysig i’w chwarae, o gydnabod bod cyfran sylweddol o boblogaeth Cymru yn gweithio yn y sector a’r dylanwad y gall ei weithgarwch caffael ei gael ar gadwyni cyf enwi.

en-gb	People need to be able to recycle wherever they work, rest and play and they should have access to sustainable products in all localities managed by the public sector.
cy-gb	Mae angen i bobl allu ailgylchu lle bynnag y maent yn gweithio, yn gorffwys  ac yn chwarae a dylent allu cael gafael ar gynhyrchion cynaliadwy ym mhobman a reolir gan y sector cyhoeddus.

en-gb	13   Legacy wastes - are materials, which are often hazardous, for example asbestos, that it is not currently feasible to recover or recycle and therefore cannot be returned into the chain of utility.
cy-gb	13   Deunyddiau yw gwastraff etifeddol sy’n aml yn beryglus, fel asbestos, nad yw’n ymarferol eu hadfer na’u hailgylchu ar hyn o bryd ac na ellir eu dychwelyd i’r gadwyn ddefnydd felly.

en-gb	The only option is disposal, and this is likely to continue to be the case in the future if that material continues to be used in the present way.
cy-gb	Gwaredu yw’r unig opsiwn, ac mae’n debygol y bydd hyn yn parhau i fod yn wir yn y dyfodol os parheir i ddefnyddio’r deunydd hwnnw yn y ffordd bresennol.

en-gb	In order for waste not to become legacy waste the original product needs to be redesigned so that it can be recovered and reused.
cy-gb	Er mwyn sicrhau nad yw gwastraff  yn dod yn wastraff etifeddol mae angen ailddylunio’r cynnyrch gwreiddiol fel y gellir ei adfer a’i ailddefnyddio.

en-gb	In the meantime, new treatment methodologies need to be developed wherever possible to avoid these materials being sent for disposal.
cy-gb	Yn y cyfamser,  mae angen datblygu methodolegau trin newydd lle bynnag y bo modd rhag i’r deunyddiau hyn gael eu hanfon i’w gwaredu.

en-gb	Government  has a vital role to play in leading and ensuring that clear messages are presented.
cy-gb	Mae gan y Llywodraeth  ran hollbwysig i’w chwarae wrth arwain a sicrhau y cyf wynir negeseuon clir.

en-gb	The Welsh Assembly Government needs to consider how businesses that preserve resources, rather than waste them, can be incentivised.
cy-gb	Mae angen i Lywodraeth Cynulliad Cymru ystyried sut y gellir cymell busnesau sy’n diogelu adnoddau, yn hytrach na’u gwastraff.

en-gb	Local authorities  need to support  the most benef cial alternatives to  landf lls and encourage systems that treat waste as a resource.
cy-gb	Mae angen i awdurdodau lleol   gefnogi’r dewisiadau mwyaf llesol yn hytrach na thirlenwi ac annog systemau sy’n trin gwastraff fel adnodd.

en-gb	They also have a role to play in respect of the engagement of their citizens and communities.
cy-gb	Mae ganddynt hefyd rani’w chwarae wrth ymgysylltu â’u dinasyddion a’u cymunedau.

en-gb	The waste management sector  needs to help ensure that the right infrastructure and facilities are in place.
cy-gb	Mae angen i’r sector rheoli gwastraff helpu i sicrhau bod y seilwaith a’r cyf eusterau priodol yn eu lle.

en-gb	These facilities need to be as sustainable as possible.
cy-gb	Mae angen i’r cyfleusterau hyn fod mor gynaliadwy â phosibl.

en-gb	Markets need to be developed so that recyclates become economic opportunities.
cy-gb	Mae angen datblygu marchnadoedd fel bod deunyddiau eildro yn dod yn gyfleoedd economaidd.

en-gb	Reprocessors also have a key role to play.
cy-gb	Mae gan ailbroseswyr ran bwysig i’w chwarae.

en-gb	The third sector 14  has a distinctive role to play in implementing the revised waste strategy in Wales, as part of the waste management sector.
cy-gb	Mae gan y trydydd sector 14  ran nodedig i’w chwarae wrth weithredu’r strategaeth wastraff  ddiwygiedig yng Nghymru, fel rhan o’r sector rheoli gwastraff.

en-gb	The third sector promotes areas of sustainable development that sometimes get overlooked.
cy-gb	Mae’r trydydd sector yn hybu meysydd datblygu cynaliadwy a esgeulusir ambell waith.

en-gb	It is important that environmental and economic gains achieved through higher recycling and resource eff ciency are achieved in tandem with social gains.
cy-gb	Mae’n bwysig fod enillion amgylcheddol ac economaidd a gyf awnir trwy ailgylchu mwy a defnyddio adnoddau yn fwy effeithlon yn digwydd law yn llaw ag enillion cymdeithasol.

en-gb	These include the creation of training and employment opportunities for the socially excluded, including those with learning diff culties and other disadvantages.
cy-gb	Mae’r rhain yn cynnwys creu cyfleoedd hyfforddi a chyf ogaeth i rai sydd wedi’u hallgáu o gymdeithas, yn cynnwys pobl sydd ag anawsterau dysgu ac anfanteision eraill.

en-gb	The regulatory bodies 15  protect human and animal health and the environment from the mismanagement of waste and enforce and ensure compliance with waste and waste related legislation.
cy-gb	Mae’r cyrff rheoleiddio 15  yn amddiffyn iechyd pobl ac anifeiliaid a’r amgylchedd rhag camreoli gwastraff ac yn gorfodi a sicrhau cydymffurfiad â deddfwriaeth yn ymwneud â  gwastraff a meysydd cysylltiedig.

en-gb	14   Third sector - this refers to organisations including voluntary and community groups, social enterprises, charities, cooperatives and mutuals.
cy-gb	14   Y trydydd sector - mae hyn yn cyfeirio at fudiadau yn cynnwys grwpiau gwirfoddol a chymunedol, mentrau cymdeithasol, elusennau, mentrau cydweithredol a chydfuddiannol.

en-gb	15   Key regulatory bodies include the Environment Agency, the State Veterinary Service and the Local Authority Environment  Protection, Development Planning and Trading Standards functions (the latter enforcing the Packaging Essential Requirements Regulations that serve to eliminate over packaging of goods).
cy-gb	15   Ymysg y prif gyrff rheoleiddio mae Asiantaeth yr Amgylchedd, y Gwasanaeth Milfeddygol Gwladol a dyletswyddau Amddiffyn yr Amgylchedd, Cynllunio Datblygu a Safonau Masnach yr Awdurdodau Lleol (gyda’r olaf yn gorfodi’r Rheoliadau Gofynion  Hanfodol Deunydd Pacio sy’n ceisio dileu rhoi gormod o ddeunydd pacio am nwyddau).

en-gb	They have a key role to play in ensuring a level playing field and that the law is adequately enforced to protect human and animal health, and the environment.
cy-gb	Mae ganddynt ran allweddol i’w chwarae wrth sicrhau tegwch i bawb a bod y gyfraith yn cael ei gorfodi’n ddigonol i amddiffyn iechyd pobl ac anifeiliaid, a’r amgylchedd.

en-gb	Information on the general technical requirements for the management of wastes are provided on the Environment Agency’s web site 16 .
cy-gb	Ceir gwybodaeth am y gofynion technegol cyffredinol ar gyfer rheoli gwastraff ar wefan Asiantaeth yr Amgylchedd 16 .

en-gb	Other Governments  - where the Assembly Government does not  have devolved powers, or the necessary degree of direct inf uence, we will work closely with the UK and European  Governments to make sure our interests are represented and to encourage the adoption of policies and actions that will help us deliver the targets and outcomes proposed in this strategy.
cy-gb	Llywodraethau Eraill  - os nad oes gan Lywodraeth y  Cynulliad bwerau datganoledig, neu’r gyfradd angenrheidiol o ddylanwad uniongyrchol, byddwn yn gweithio’n agos gyda Llywodraethau’r DU ac Ewrop i wneud yn siŵr fod ein buddiannau yn cael eu cynrychioli ac i annog mabwysiadu polisïau a chamau gweithredu a fydd yn ein helpu i gyf awni’r targedau a’r canlyniadau a gynigir yn y strategaeth hon.

en-gb	16 http://www.environment-agency.gov.uk/business/topics/waste/.
cy-gb	16 http://www.environment-agency.gov.uk/business/topics/waste/.

en-gb	Towards Zero Waste outcomes:
cy-gb	Canlyniadau Tuag at Ddyfodol Diwastraff:

en-gb	building a sustainable future
cy-gb	creu dyfodol cynaliadwy

en-gb	This section describes the outcomes that we are seeking to achieve in our overarching strategy document and the supporting sector plans.
cy-gb	Mae’r rhan hon yn disgrif o’r canlyniadau y ceisiwn eu cyf awni yn ein strategaeth drosfwaol  a’r cynlluniau sector ategol.

en-gb	Whilst meeting our EU obligations enshrined in legislation, we are seeking to go further in accordance with our sustainable development goals Building a sustainable future as described in the ‘One Wales - a progressive agenda for the government of Wales’ agreement (One Wales) will be fundamental to our approach.
cy-gb	Gan fodloni ein hymrwymiadau UE sydd  wedi eu cynnwys mewn deddfwriaeth, ceisiwn fynd ymhellach yn unol â’n nodau datblygu cynaliadwy. Bydd adeiladu dyfodol cynaliadwy fel y disgrif r yng nghytundeb ‘Cymru’n Un - rhaglen flaengar ar gyfer llywodraethu Cymru’ (Cymru’n Un) yn sylfaenol i’n dull.

en-gb	This means we will consider the environmental, social and economic implications of our actions and decisions.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y byddwn yn ystyried goblygiadau amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd ein gweithredoedd a’n  penderfyniadau.

en-gb	The key outcomes of Towards Zero Waste, as derived from One Wales are:
cy-gb	Prif ganlyniadau Tuag at Ddyfodol Diwastraff, yn sgil dogfen Cymru’n Un yw:

en-gb	A Sustainable Environment , where the impact of waste in Wales is reduced to within our environmental limits 17  by 2050.
cy-gb	Amgylchedd Cynaliadwy , lle bydd effaith gwastraff yng Nghymru’n cael ei lleihau i lefel sydd o fewn ein terfynau amgylcheddol 17  erbyn 2050.

en-gb	This means we will take action on reducing the ecological footprint of waste in Wales to ‘one Wales: one planet’ levels through waste prevention and recycling, so that we contribute to using only our fair share of the earth’s resources.
cy-gb	Mae hyn yn golygu y byddwn yn gweithredu i leihau ôl troed ecolegol gwastraff yng Nghymru i lefelau ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’ drwy atal ac ailgylchu gwastraff, fel ein bod yn cyfrannu at ddefnyddio ein cyfran deg yn unig o adnoddau’r ddaear.

en-gb	A Prosperous Society , with a sustainable, resource eff cient economy.
cy-gb	Cymdeithas Ffyniannus , gydag economi gynaliadwy, sy’n defnyddio adnoddau’n effeithlon.

en-gb	More ‘green jobs’ across a range of skill levels will be provided within the waste and resource management industry in Wales, and increased prof t for businesses will be achieved through resource eff cient practices, which are ‘future proofed’ against increasing competition for resources.
cy-gb	Darperir mwy o ‘swyddi gwyrdd’ ar draws gwahanol lefelau sgiliau o fewn y diwydiant rheoli gwastraff ac adnoddau yng Nghymru, a bydd cynnydd yn elw busnesau drwy arferion sy’n  defnyddio adnoddau’n effeithlon, a ddiogelir yn y dyfodol yn erbyn cystadleuaeth gynyddol am adnoddau.

en-gb	A Fair and Just Society , in which all citizens can achieve their full human potential and  contribute to the wellbeing of Wales through actions on waste prevention, reuse and recycling.
cy-gb	Cymdeithas Deg a Chyf awn , lle gall pob dinesydd gyf awni eu llawn botensial a chyfrannu  at les Cymru drwy weithredu i atal, ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraff.

en-gb	What we mean by each of these outcomes is described in more detail over page.
cy-gb	Manylir ar ystyr pob un o’r canlyniadau hyn isod.

en-gb	17   Environmental Limits - ‘Our Vision of a Sustainable Wales is one where Wales: lives within its environmental limits, using only its fair share of the earth’s resources so that our ecological footprint is reduced to the global average availability of resources, and we are resilient to the impacts of climate change’ (Source: One Wales: One Planet: A new sustainable development scheme for Wales).
cy-gb	17   Terfynau Amgylcheddol - ‘Ein Gweledigaeth o Gymru Gynaliadwy yw un lle mae Cymru: yn byw o fewn ei therfynau amgylcheddol, yn defnyddio ddim ond ei chyfran deg o adnoddau’r ddaear er mwyn lleihau ein hôl-troed ecolegoli’r adnoddau sydd ar gael ar gyfartaledd yn fyd-eang, a’n bod yn gwrthsefyll effeithiau’r newid yn yr hinsawdd’  (Ffynhonnell: Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned: Cynllun datblygu cynaliadwy newydd i Gymru).

en-gb	Figure 5 - Towards zero waste outcomes - building a sustainable future
cy-gb	Ffigur 5 - Tuag at ganlyniadau diwastraff - creu dyfodol cynaliadwy

en-gb	A Sustainable Environment in which we reduce the impact of waste in Wales to within our environmental limits by 2050
cy-gb	Amgylchedd Cynaliadwy lle’r ydym yn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru i fod o fewn ein terfynau amgylcheddol erbyn 2050

en-gb	A Fair and Just Society,  in which citizens can achieve  their full human potential and contribute to the wellbeing of Wales through actions on waste prevention, reuse and recycling A Prosperous Society With a sustainable, resource efﬁcient economy
cy-gb	Cymdeithas Deg a Chyﬁawn,  lle gall dinasyddion gyﬂawni eu llawn botensial  a chyfrannu at les Cymru  drwy weithredu i atal,  ailddefnyddio ac ailgylchu gwastraffCymdeithas Ffyniannus  gydag economi gynaliadwy, sy’n defnyddio  adnoddau’n effeithlon

en-gb	Case study: ‘ Presteigne Zero Waste Community Project’
cy-gb	Astudiaeth Achos: ‘Prosiect Cymunedol Diwastraff Llanandras’

en-gb	The Presteigne Zero Waste Community pilot project combines all of our environmental, social and economic outcomes.
cy-gb	Mae prosiect peilot Cymunedol Diwastraff Llanandras yn cyfuno ein holl ganlyniadau amgylcheddol, cymdeithasol ac economaidd.

en-gb	The householders and businesses of Presteigne and Norton will pilot an approach to resource management that will demonstrate how Zero Waste could be achieved.
cy-gb	Bydd perchnogion tai a busnesau Llanandras a Norton yn treialu dull o reoli adnoddau fydd yn dangos sut gellir sicrhau dim gwastraff.

en-gb	It is based on the idea of ‘slow recycling’, which involves a detailed kerbside sort undertaken by a ‘milkman’ style recycler working with just 250 properties per day.
cy-gb	Mae’n seiliedig ar y syniad o ‘ailgylchu araf’, sy’n cynnwys casglu gwastraff a’i ddidoli o ddrws i ddrws gan weithiwr ailgylchu yn null ‘y dyn llaeth’ar gyfer 250 o eiddo y dydd yn unig.

en-gb	This is to maximise participation and recycling rates and optimise the quality of recyclate retrieved.
cy-gb	Pwrpas hyn yw hybu cymaint â phosibl i gymryd rhan yn y prosiect a chynnydd  cyfraddau ailgylchu hyd yr eithaf a gwella cymaint â phosibl ar ansawdd y deunydd eildrosy’n cael ei adfer.

en-gb	It will also involve an exploration into zero waste - a focus on reducing the amount of waste generated within the community - by looking at the reasons why householders and businesses produce the waste they do, and suggesting alternatives so that the waste  is not produced in the f rst place.
cy-gb	Bydd hefyd yn cynnwys ymchwilio i ddim gwastraff - canolbwyntio ar leihau faint o wastraff  sy’n cael ei greu yn y gymuned - drwy edrych ar y rhesymau pam mae perchnogion tai a  busnesau’n creu’r gwastraff sydd ganddynt, a chynnig awgrymiadau eraill fel nad yw’r  gwastraff yn cael ei gynhyrchu yn y lle cyntaf.

en-gb	A localised recycling and reprocessing hub will also be developed so that the economic value of the recyclates are retained in the local community where possible.
cy-gb	Bydd canolfan ailgylchu ac ailbrosesu hefyd  yn cael ei datblygu er mwyn cadw gwerth economaidd y deunydd eildro yn y gymuned leol lle bo’n bosibl.

en-gb	A Sustainable Environment
cy-gb	Amgylchedd Cynaliadwy

en-gb	The Assembly Government’s ‘One Wales’ document describes a sustainable environment as one where we reduce the impacts of climate change, achieve sustainable consumption and production, support rural development and improve the local environment.
cy-gb	Mae dogfen ‘Cymru’n Un’ Llywodraeth y Cynulliad yn disgrif o amgylchedd cynaliadwy fel unlle’r ydym yn lleihau effeithiau newid yn yr hinsawdd, yn defnyddio a chynhyrchu mewn modd  cynaliadwy, yn cefnogi datblygu gwledig ac yn gwella’r amgylchedd lleol.

en-gb	Towards Zero Waste shows how we will reduce the impact of waste in Wales to within our environmental limits by focussing on reducing the ecological footprint of waste to ‘one Wales: one planet’ levels by 2050.
cy-gb	Mae Tuag at Ddyfodol Diwastraff yn dangos sut y byddwn yn lleihau effaith gwastraff yng Nghymru i lefel sydd o fewn ein terfynau amgylcheddol drwy ganolbwyntio ar leihau ôl troed ecolegol gwastraff i lefelau ‘Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’ erbyn 2050.

en-gb	This approach will reduce the impact of climate change from waste activities, achieve sustainable consumption and production, help sustain our economy and manage and conserve the planet’s resources.
cy-gb	Bydd y dull hwn yn lleihau effaith y newid yn yr hinsawdd yn sgil gweithgareddau gwastraff, bydd yn sicrhau bod nwyddau’n cael eu defnyddio a’u cynhyrchu’n gynaliadwy. Hefyd bydd yn helpu i gynnal ein heconomi a rheoli a chadw adnoddau’r blaned.

en-gb	What is ecological footprinting and ‘one Wales: one planet’?
cy-gb	Beth yw cyfrifo ôl troed ecolegol a ‘Chymru’n Un: Cenedl Un Blaned’?

en-gb	Ecological footprinting measures the impacts of how we consume things and compares it to what the planet can cope with.
cy-gb	Mae cyfrifo ôl troed ecolegol yn mesur effeithiau’r ffordd rydym yn defnyddio pethau ac yn ei gymharu â’r hyn y gall y blaned ymdopi ag ef.

en-gb	It calculates how much land is needed to feed, produce energy and absorb the pollution and waste generated by our supply chains.
cy-gb	Mae’n amcangyfrif faint o dir sydd ei angen i fwydo, cynhyrchu ynni ac amsugno’r llygredd a’r gwastraff a gynhyrchir gan ein cadwyni cyf enwi.

en-gb	Sustainability requires us to live within the planet’s environmental limits.
cy-gb	Er mwyn bod yn gynaliadwy rhaid i ni fyw o fewn terfynau amgylcheddol y blaned.

en-gb	The Welsh Assembly Government is using ecological footprinting as a way to measure if it is meeting its sustainable development commitments.
cy-gb	Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru’n defnyddio cyfrifo ôl troed ecolegol fel ffordd i fesur  a yw’n cyf awni ei hymrwymiadau datblygu cynaliadwy.

en-gb	The Assembly Government proposes that:
cy-gb	Mae Llywodraeth y Cynulliad yn cynnig:

en-gb	‘Within the lifetime of a generation we want to see Wales using only its fair share of theearth’s resources, and where our ecological footprint is reduced to the global average availability of resources - 1.88 global hectares per person’ 1 .
cy-gb	‘O fewn oes cenhedlaeth, rydym am sicrhau mai dim ond ei chyfran deg o adnoddau’r ddaear a dim mwy y bydd Cymru yn ei defnyddio, gan leihau ein hôl troed ecolegol i’r adnoddau sydd ar gael ar gyfartaledd yn fyd-eang - 1.88 hectar byd-eang y pen’ 1 .

en-gb	To achieve this goal over a generation, we will need to reduce by two thirds the total resources we currently use to sustain our lifestyles.
cy-gb	Er mwyn cyf awni’r nod dros gyfnod o genhedlaeth, bydd angen i ni leihau cyfanswm  yr adnoddau a ddefnyddiwn ar hyn o bryd i gynnal ein ffyrdd o fyw o ddwy ran o dair.

en-gb	This is summarised as ‘one Wales: one planet’ as we are currently using three planets worth of resources, instead of the one available to us.
cy-gb	Crynhoir hyn fel “Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned’ gan ein bod ar hyn o bryd yn  defnyddio gwerth tair planed o adnoddau, yn hytrach na’r un sydd ar gael i ni.

en-gb	Recent research 2  has estimated that waste generation contributes 15% to Wales’ ecological footprint.
cy-gb	Mae ymchwil 2  ddiweddar wedi amcangyfrif bod y gwastraff a gynhyrchir yn cyfrannu 15% at ôl troed ecolegol Cymru.

en-gb	1 One Wales: One Planet:
cy-gb	1 Cymru’n Un: Cenedl Un Blaned:

en-gb	A new sustainable development scheme for Wales 2 SEI (2008) Wales Ecological Footprint - Scenarios to 2020
cy-gb	Cynllun datblygu cynaliadwy newydd i Gymru 2 SEI (2008) Ôl troed Ecolegol Cymru - Senarios hyd at 2020

en-gb	What is the ecological footprint of waste?
cy-gb	Beth yw ôl troed ecolegol gwastraff?

en-gb	The ecological footprint of waste is different to the ecological footprint of Wales described on the previous page.
cy-gb	Mae ôl troed ecolegol gwastraff yn wahanol i ôl troed ecolegol Cymru a ddisgrif wyd yn f aenorol.

en-gb	The ecological footprint of waste shows the environmental consequences of what people in Wales buy, use and then throwaway.
cy-gb	Mae ôl troed ecolegol gwastraff yn dangos beth yw canlyniadau amgylcheddol yr hyn y mae pobl yng Nghymru’n ei brynu, ei ddefnyddio ac yna’n ei daf u.

en-gb	It takes into account the impact of products produced in other countries but consumed in Wales.
cy-gb	Mae’n cymryd i ystyriaeth effaith y cynhyrchion a gynhyrchir mewn gwledydd eraill ond a ddefnyddir yng Nghymru.

en-gb	The ecological footprint of waste also includes what is achieved through recovering materials and recycling them into new products as well as any energy recovered from the waste stream.
cy-gb	Bydd ôl troed ecolegol gwastraff hefyd yn cynnwys yr hyn a gyf awnir drwy adfer defnyddiau a’u hailgylchu’n gynhyrchion newydd yn ogystal ag unrhyw ynnisy’n cael ei adfer o’r llif gwastraff.

en-gb	The diagram below shows what environmental impacts are captured in the ecological footprint of waste paper.
cy-gb	Mae’r diagram isod yn dangos beth yw effeithiau  amgylcheddol ôl troed ecolegol gwastraff papur.