Skip to content

Iechyd planhigion

deilen gwyrdd

Mae llawer o blâu ac afiechydon a allai achosi niwed difrifol i'n cnydau a'n planhigion yng Nghymru.

I atal organebau niweidiol rhag lledu, mae rheolau swyddogol ar:

  • fewnforio
  • symud
  • cadw rhai mathau o blanhigion, plâu planhigion a deunydd arall.

Diben polisïau a rheoliadau iechyd planhigion yw atal plâu ac afiechydon difrifol ar blanhigion, a allai beryglu amaethyddiaeth a'n hamgylchedd, rhag cael eu cyflwyno a'u lledu. Maent hefyd yn sicrhau, hyd y gellir, nad yw problemau iechyd planhigion yn cael effaith andwyol ar y marchnadoedd hynny sy'n gwerthu cynnyrch amaethyddol.

Mae Gwasanaethau Iechyd Planhigion y DU yn cynnwys Defra, y Comisiwn Coedwigaeth a’r gweinyddiaethau datganoledig yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon. Ceir cynrychiolaeth hefyd o Jersey, Guernsey ac Ynys Manaw. Mae’r gwasanaethau’n gweithio gyda chyrff rhyngwladol, Aelod-wladwriaethau Ewropeaidd eraill a’r Comisiwn Ewropeaidd er mwyn cytuno ar reolau priodol yn ymwneud ag iechyd planhigion a chydlynu’r gwaith o’u gweithredu.

Mae Arolygiaeth Iechyd Planhigion a Hadau (PHSI) yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) yn gyfrifol am weithredu rheoliadau iechyd planhigion yng Nghymru a Lloegr ar ran Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (DEFRA) a  Llywodraeth Cymru. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru hefyd yn cadw llygad ar iechyd planhigion.

Mae Llywodraeth Cymru, mewn partneriaeth â'r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) (dolen allanol) a Cyfoeth Naturiol Cymru (dolen allanol) yn monitro a, lle bo angen, yn rheoli:

• Phytophthora ramorum
• Phytophthora kernoviae.

Mae Phytophthora ramorum yn achosi gwywo mewn planhigion fel:
• Rhododendron
• Rhywogaeth Vaccinium (llus America)
• Coed llarwydd Japan.

Yn dilyn samplu gan APHA yn ystod 2006, cadarnhawyd bod rhan o Afon Teifi (o Bont Aberteifi i Lanfair Clydogau) wedi’i heintio â Ralstonia solanacearum, y bacteria sy’n achosi Pydredd Coch mewn Tatws.

Mae rhagor o wybodaeth ynghylch Pydredd Coch mewn Tatws ar gael ar wefan Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (dolen allanol - Saesneg yn unig) (dolen allanol).

Datblygwyd Strategaeth Bioddiogelwch Planhigion Prydain (dolen allanol) ar sail y DU gyfan, gan adeiladu ar y cydweithredu helaeth rhwng y tair gweinyddiaeth (Llywodraeth Cymru, DEFRA a Llywodraeth yr Alban). Mae polisi iechyd planhigion wedi’i ddatganoli ond mae holl weinyddiaethau’r DU yn gweithio o fewn fframwaith iechyd planhigion yr UE, ac yn cydweithio i sicrhau cysondeb o ran mesurau bioddiogelwch.

Mae’r gwaith o gydlynu a chyfathrebu ar draws y DU yn cael ei hwyluso drwy gyfarfodydd misol y Grŵp Risg i Iechyd Planhigion, sydd â chynrychiolaeth o bob un o awdurdodau iechyd planhigion y DU. Hefyd mae cyfarfod cydlynu bob 6 mis, sy’n ystyried materion mwy strategol, yn ogystal â datblygiadau rhyngwladol neu’r UE.

E-bost: Planthealthandbiotech@cymru.gsi.gov.uk