Skip to content

Tlodi tanwydd

Dolenni perthnasol

Nest wedi'i gynllunio i gynorthwyo perchnogion cartrefi i fynd i'r afael â thlodi tanwydd.
Nod y ddogfen dechnegol hon oedd tynnu sylw at y newidiadau mewn lefelau tlodi tanwydd yng Nghymru ers arolwg 2008 Byw yng Nghymru.
Mae lleihau tlodi, yn arbennig tlodi cyson, yn rhai o'n hardaloedd a'n cymunedau tlotaf yn ganolog i agenda polisi Llywodraeth Cymru.

Yng Nghymru, dywedir bod teulu’n dioddef o dlodi tanwydd os yw'n gwario 10% neu fwy o’i incwm ar ynni. Mae hynny’n cynnwys Budd-dal Tai, Cymorth Incwm, Llog Morgais neu fudd-dal y dreth gyngor ar gostau ynni.

Os yw’n gwario 20% neu fwy o’i incwm ar ynni, mae teulu’n dioddef tlodi tanwydd difrifol.

Mae pobl sy’n ei chael hi’n anodd cynhesu eu tai fel arfer ar incwm isel ac yn aml iawn, nhw yw’r bobl fwyaf bregus yn ein cymunedau. Yn ôl yr amcangyfrifon diweddaraf, mae 291,000 o aelwydydd yn dioddef tlodi tanwydd, rhyw 23% o holl aelwydydd Cymru.

Delio â thlodi tanwydd

Mae gwneud i’ch cartref ddefnyddio ynni’n fwy effeithiol yn gwneud gwahaniaeth mawr i’r bil ynni a gall eich helpu hefyd i ddygymod yn well ag unrhyw gynnydd ym mhrisiau ynni yn y dyfodol. Hefyd, gall cymorth ariannol, cyngor ar ynni a mathau eraill o help (gan gynnwys Archwiliadau Hawl i Fudd-dâl a’r Disgownt Cartrefi Cynnes) eich helpu i drechu tlodi tanwydd.  

Mae Cynllun Cartrefi Clyd – Nyth Llywodraeth Cymru yn gynllun tlodi tanwydd sy’n cael ei arwain gan y galw. Cafodd ei lansio ym mis Ebrill 2011 a’i nod yw buddsoddi dros £120 miliwn rhwng Ebrill 2011 a 31 Awst 2017 i wneud cartrefi pobl ar incwm isel sy’n bodloni’r amodau yn fwy ynni-effeithiol.  Rydym hefyd yn cynnig cyngor ar ynni i unrhyw aelwyd yng Nghymru sy’n ffonio llinell gymorth Nyth.  Ffoniwch y rhif rhadffôn 0808 808 2244 neu ewch i wefan Nyth (dolen allanol) am help a chyngor.

Mae gennym hefyd gynllun o’r enw Arbed sy’n ategu gwaith Nyth ar sail ardal. Mae Arbed yn talu Awdurdodau Lleol am fesurau i arbed ynni mewn ardaloedd difreintiedig ledled Cymru. Gwyliwch fideo sy'n dangos sut mae'r cynllun Nyth wedi helpu un teulu (dolen allanol).

Mae’r cynllun Nyth yn cael ei redeg ar ein rhan gan British Gas. Nid yw’r cynllun yn ffonio pobl heb wahoddiad. Mae’r cynllun yn disgwyl helpu hyd at 15,000 o aelwydydd bob blwyddyn gyda chyngor a help gydag ynni, gan gynnwys:

  • ffyrdd i arbed ynni a defnyddio ynni’n fwy effeithiol yn eich cartref
  • tariffau ynni a sicrhau’ch bod yn talu’r tariff gorau i’ch sefyllfa
  • archwiliad i’ch hawl i fudd-daliadau.

Mae Nyth yn disgwyl helpu 4,000 o aelwydydd bob blwyddyn trwy wneud cartrefi preifat a chartrefi rhent yn fwy effeithiol o ran ynni, cyn belled â bod yr ymgeisydd yn bodloni’r amodau canlynol:

  • bod deiliad y cartref neu rywun sy’n byw gydag ef/hi yn cael budd-dâl sy’n seiliedig ar brawf modd,
  • yn byw mewn eiddo preifat neu rent preifat,
  • bod y cartref yn wastraffus iawn ar ynni, gyda Thystysgrif Perfformiad Ynni o E, F neu G.

Dyma rai o’r mesurau arbed ynni y gallwn eu gosod mewn cartref cymwys:

  • gwres canolog
  • bwyler newydd
  • inswleiddio’r llofft neu wal ceudod
  • inswleiddio’r wal allanol
  • technolegau adnewyddadwy
  • system biomas
  • system pwmpio gwres ffynhonnell aer

Mae Llywodraeth Cymru yn annog gwelliannau i wneud tai cymdeithasol yn fwy ynni-effeithiol trwy Safon Ansawdd Tai Cymru (SATC).

Y dyfodol

Mae’r contract ar gyfer y cynllun Nyth yn dod i ben ar 31 Awst 2017. Cyhoeddom ni ymgynghoriad cyhoeddus 12 wythnos ar 27 Gorffennaf 2016 i geisio barn ar gynllun olynol i Nyth.

Mae’n bosibl gall Mesuryddion Deallus helpu pobl sy’n byw mewn tlodi tanwydd.  

Mesuryddion deallus mewn eiddo preifat

Mae mesuryddion deallus yn cael eu cyflwyno’n raddol trwy’r wlad a nod Llywodraeth y DU yw gosod mesurydd deallus nwy a thrydan ym mhob cartref a busnes ym Mhrydain Fawr (Cymru, Lloegr a’r Alban) cyn diwedd 2020.  Cynigir mesurydd deallus i bob aelwyd ym Mhrydain gan ei gwmni ynni ac er nad raid ei gymryd, bydd cwmnïau ynni’n annog deiliad pob cartref i osod mesurydd deallus. 

Smart Meter Energy GB sydd wedi cael ei benodi gan yr Adran Ynni a Newid Hinsawdd i redeg yr ymgyrch hysbysebion genedlaethol am fesuryddion deallus. Cewch ragor o wybodaeth ar wefan Smart Energy GB (dolen allanol).