Skip to content

Delio â cheffylau marw

Dolenni perthnasol

Os gwelwch air neu derm nad ydych yn ei ddeall, edrychwch ar yr eirfa yma am esboniad.

Dylai perchenogion ceffylau yn y lle cyntaf i gael gwared ar garcasau trwy’r dull arferol ar gyfer delio â sgil gynhyrchion anifeiliaid.

Gwybodaeth sgil gynhyrchion anifeiliaid.

Os nad yw hynny’n bosibl, mae hawl gan berchennog gladdu ei anifail yn unol â chanllawiau Cyfoeth Naturiol Cymru a/neu’r Awdurdod Lleol. Nid oes angen trwydded i gladdu un carcas unigol.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru’n cynghori ffermwyr sy’n ei chael hi’n amhosib trefnu bod carcasau’n cael eu cludo oddi ar y safle, sef dewis cyntaf Llywodraeth Cymru, i ddilyn y canllawiau syml isod ar gyfer claddu stoc marw.

Storio dros dro

Dylech storio carcasau, tros dro, yn y mannau canlynol:

  • mewn lle sydd wedi’i neilltuo ar gyfer storio stoc marw
  • mewn cynhwysydd wedi’i selio
  • ar lawr na all dŵr dreiddio trwyddo neu ar lawr caled mewn lle wedi’i selio sy’n atal hylif llygredig rhag draenio ohono.

Os ydych yn bwriadu claddu’r carcasau mewn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA), cysylltwch â swyddfa leol Cyfoeth Naturiol Cymru cyn eu claddu lle cewch gyngor brys gan staff lleol.

Lleoedd claddu

Wrth ddewis ble a sut i gladdu’ch stoc, dilynwch y cyfarwyddiadau syml hyn. Mae hyn yn bwysig rhag i chi lygru cyflenwadau dŵr lleol. Peidiwch â chladdu ceffylau:

  • mewn ardal amddiffyn tarddiad dŵr daear 1 (SPZ1) - am ragor o wybodaeth am ardaloedd SPZ1 yn eich ardal chi, ewch i'r wefan Llywodraeth y DU
  • o fewn 250m i unrhyw gyflenwad dŵr sy’n cael ei yfed gan bobl neu ei ddefnyddio gan laethdy fferm - os oes angen, holwch eich cymdogion o ble maen nhw’n cael eu dŵr
  • o fewn 50m i lyncdwll ar garreg galch
  • ar dir lle ceir llifogydd ar ei wyneb.

Dylech gladdu’r anifeiliaid:

  • o leiaf 30 metr o darddiad, pistyll neu gwrs dŵr ac o leiaf 10 metr o ddraen cae
  • gydag o leiaf un metr o isbridd o dan waelod y twll claddu ac o leiaf 1m o bridd yn gorchuddio’r carcasau
  • dylai gwaelod y twll claddu fod o leiaf 1m uwchben y lefel trwythiad, heb unrhyw ddŵr yn sefyll ynddo
  • ar ôl claddu’r carcasau, peidiwch ag ailagor y twll claddu i gladdu rhagor o anifeiliaid ynddo.

Os ydych am gladdu mwy nag 8 tunnell o anifeiliaid, holwch Cyfoeth Naturiol Cymru am gyngor ynghylch unrhyw fesurau atal llygredd y gallai fod eu hangen. Cofiwch rhaid cadw cofnod o leoliad y safle a pha garcasau sydd wedi’u claddu a faint ohonyn nhw. Rhaid i chi roi gwybod i’ch awdurdod lleol hefyd, yn unol â gofyn Llywodraeth Cymru. Am ragor o wybodaeth neu gyngor, ffoniwch y tîm Gwasanaethu Cwsmeriaid ar 0300 065 3000.

Beth ddylech ei wneud pan fydd anifail yn marw

  • Anfonwch basbort yr anifail marw i’r Corff Cyhoeddi Pasbortau priodol o fewn 30 diwrnod (Gall y perchennog ofyn am gael y pasbort yn ôl ar ôl i’r broses ddod i ben).
  • Os ydy’r anifail yn dod o dan y rheolau arbennig ar gyfer merlod lled-wyllt yng Nghymru a bod ganddo basbort, rhaid cadw at yr un rheolau. Dylech gofnodi unrhyw ostyngiad yn nifer y merlod ar y mynydd/comin a’i nodi ar ffurflen flynyddol cynllun rheoli merlod y rhanddirymiad.
  • Os ydy’r anifail yn ateb y gofynion canlynol:
    • yn dod o dan y rheolau arbennig ar gyfer merlod lled-wyllt
    • nad oes ganddo basbort na microsglodyn
    • ei fod wedi’i gofrestru gyda’r Gymdeithas Gwella Merlod Mynydd/Cymdeithas Merlod Carneddau
    • ei fod wedi’i gadw ar y comin yn unol â rheolau arbennig y rhanddirymiad
    dylech drefnu bod cofnod yn cael ei roi ar gofrestr y gymdeithas bod yr anifail wedi marw.Dylech gofnodi bod nifer y merlod ar y mynydd/comin wedi gostwng a’i nodi ar ffurflen flynyddol cynllun rheoli merlod y rhanddirymiad.