Skip to content

Lles da byw - anifeiliaid fferm

Dolenni perthnasol

Dogfennau a gyfarwyddyd ar gyfer Lles anifeiliaid wrth gludo
Cewch wybod pam bod angen cadw llyfr y ddiadell, a gallwch lawrlwytho'r llyfryn sy'n cael ei argymell gan Lywodraeth Cymru.
Os gwelwch air neu derm nad ydych yn ei ddeall, edrychwch ar yr eirfa yma am esboniad.

Diogelir lles anifeiliaid fferm gan Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 a hefyd gan Reoliadau Lles Anifeiliaid a Ffermir (Cymru) 2007.

Caiff lles da byw ei ddiogelu gan Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 (y Ddeddf) lle y mae'n drosedd i beri dioddefaint diangen i unrhyw anifail.  Mae'r Ddeddf yn cynnwys dyletswydd gofal tuag at anifeiliaid - sy'n golygu bod yn rhaid i unrhyw un sy'n gyfrifol am anifail, boed yn barhaol neu dros dro, gymryd camau rhesymol er mwyn sicrhau bod anghenion yr anifail yn cael eu bodloni. Mae'n rhaid i berson cyfrifol ofalu am les anifail ynghyd â sicrhau nad yw'n dioddef.

Caiff gofynion y Ddeddf Lles Anifeiliaid eu hategu gan Reoliadau Lles Anifeiliaid a Ffermir (Cymru) 2007 sy'n amlinellu'r safonau gofynnol sydd ynghlwm â chadw anifeiliaid fferm. Mae Atodlen 1 yn cynnwys gofynion penodol fel archwiliadau, cadw cofnodion, a rhyddid i symud, adeiladau a chyfarpar. Mae gofynion ynghylch rhoi bwyd a dŵr, ac adeiladau ar gyfer anifeiliaid hefyd wedi'u cynnwys.

Mae'r Rheoliadau'n sicrhau dehongliad clir o "anifail a ffermir". Maent yn egluro bod y term yn golygu anifail a gaiff ei fagu neu ei gadw ar gyfer cynhyrchu bwyd, gwlân neu groen neu at ddibenion ffermio eraill, heblaw am:

  • bysgodyn, ymlusgiad neu amffibiad 
  • anifail tra'i fod mewn cystadleuaeth, sioe neu ddigwyddiad neu weithgaredd diwylliannol neu chwaraeon, neu anifail sy'n cael ei gadw'n unswydd at y diben hwnnw 
  • anifail arbrofol neu mewn labordy
  • anifail sy'n byw'n wyllt.

Mae'r Rheoliadau'n pennu bod yn rhaid i unrhyw un sy'n gofalu am anifeiliaid fod yn gyfarwydd â chodau lles priodol ac yn gallu cael gafael arnynt pan fo angen. Mae'r codau'n benodol i bob rhywogaeth o anifail a'u nod yw pennu'r safonau uchaf o ran hwsmonaeth.

Maent yn ymdrin â gofynion cyffredinol ynghylch stocmonaeth, iechyd, bwydo, bridio, adeiladau a rheolaeth.

Mae deddfwriaeth debyg mewn grym yn Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon. I gael rhagor o wybodaeth am ddeddfwriaeth lles anifeiliaid yn y meysydd hyn cysylltwch â'r weinyddiaeth briodol.

Mae cynnal safonau uchel o ran iechyd a lles anifail ar y fferm yn hanfodol ar gyfer cynhyrchu effeithlon, ennyn hyder defnyddwyr a rheoli risg clefydau i bobl ac anifeiliaid.

Mae'r canlynol, a adwaenir fel y “Pum Rhyddid”, yn creu sail resymegol ar gyfer lles anifeiliaid o fewn unrhyw system. 

  • rhyddid rhag newyn a syched 
  • rhyddid rhag anghysur 
  • rhyddid rhag poen, anaf a chlefydau 
  • rhyddid i ymddwyn yn naturiol 
  • rhyddid rhag ofn a gofid.

Tra bod y pum rhyddid hyn yn rhoi canllawiau cyffredinol er mwyn osgoi dioddefaint a mathau eraill o niwed, mae canllawiau penodol ar gael ynghylch rhai meysydd:

  • lles ar y fferm 
  • lles adeg cludo 
  • lles adeg lladd 
  • lles mewn marchnadoedd.

Dolenni allanol defnyddiol