Skip to content

Biliau'r Cynulliad

Yn dilyn y refferendwm ar 3 Mawrth 2011, rhoddwyd rhagor o bwerau deddfu i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Mae hynny’n golygu bod gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru bŵer i basio cyfreithiau newydd a elwir yn Filiau’r Cynulliad. Mae’r 20 maes y mae’r Cynulliad Cenedlaethol yn gymwys i ddeddfu ynddynt wedi’u rhestru yn Atodlen 7 i Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006. 

Ymgynghori
Mae Llywodraeth Cymru yn defnyddio nifer o wahanol ddulliau i ymgynghori â rhanddeiliaid ac â’r cyhoedd ynglŷn â’r polisïau sy’n gysylltiedig â’r rhaglen ddeddfu. Mae’r cysylltu hwn yn digwydd cyn i Fil gael ei gyflwyno’n swyddogol i’r Cynulliad Cenedlaethol er mwyn mynd trwy broses graffu. 

Papurau Gwyrdd
Papurau Gwyrdd - defnyddir y rhain pan fydd Llywodraeth Cymru yn ystyried cyflwyno cyfraith newydd. Dogfennau trafod ydynt, sydd wedi’u cynllunio i ysgogi trafodaeth ac i gasglu safbwyntiau rhanddeiliaid a’r cyhoedd.

Papurau Gwyn
Papurau Gwyn – mae’r rhain yn nodi manylion y polisi a fydd yn cael ei lunio yn y dyfodol ar bwnc arbennig. Yn aml, bydd y papurau hyn yn cael eu defnyddio’n sail ar gyfer Bil a roddir gerbron Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Mae papurau gwyn yn rhoi’r cyfle i randdeiliaid a’r cyhoedd roi rhagor o sylwadau cyn i’r ddogfen gael ei drafftio’n ffurfiol fel Bil. 

Biliau Drafft
Biliau drafft – caiff y rhain eu cyflwyno i’r rhai sydd â diddordeb ynddynt, cyn cael eu cyflwyno’n swyddogol i’r Cynulliad. Mae hynny’n caniatáu i newidiadau gael eu gwneud cyn cyflwyno’r Bil yn ffurfiol.  

Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Unwaith y caiff Bil ei gyflwyno i’r Cynulliad, bydd yn mynd trwy broses graffu bellach. Fel arfer bydd hyn yn digwydd mewn pedwar cam:  

  • Cyfnod 1 - ystyried egwyddorion cyffredinol y Bil a chytuno arnynt
  • Cyfnod 2 – pwyllgor yn ystyried y Bil ac unrhyw newidiadau a gyflwynwyd iddo, yn fanwl 
  • Cyfnod 3 - y Cynulliad yn ystyried y Bil ac unrhyw newidiadau a gyflwynwyd iddo, yn fanwl 
  • Cyfnod Adrodd – cyfnod dewisol er mwyn gwneud newidiadau (os oes angen)
  • Cyfnod 4 - pleidlais gan y Cynulliad i basio testun terfynol y Bil


Deddf Cynulliad
Unwaith y rhoddir Cydsyniad Brenhinol iddo, bydd y Bil yn troi yn Ddeddf Cynulliad. Mae’n bosibl y bydd y Ddeddf yn cynnwys is-ddeddfwriaeth (er enghraifft rheolau a rheoliadau) a wneir gan Weinidogion Cymru i roi rhagor o fanylion ynghylch sut y bydd y gyfraith yn cael ei rhoi ar waith.